Prakarana 22

Verse 440 (चौपाई)

प्रात कहा मुनि सन रघुराई। निर्भय जग्य करहु तुम्ह जाई।। होम करन लागे मुनि झारी। आपु रहे मख कीं रखवारी।। सुनि मारीच निसाचर क्रोही। लै सहाय धावा मुनिद्रोही।। बिनु फर बान राम तेहि मारा। सत जोजन गा सागर पारा।। पावक सर सुबाहु पुनि मारा। अनुज निसाचर कटकु सँघारा।। मारि असुर द्विज निर्मयकारी। अस्तुति करहिं देव मुनि झारी।। तहँ पुनि कछुक दिवस रघुराया। रहे कीन्हि बिप्रन्ह पर दाया।। भगति हेतु बहु कथा पुराना। कहे बिप्र जद्यपि प्रभु जाना।। तब मुनि सादर कहा बुझाई। चरित एक प्रभु देखिअ जाई।। धनुषजग्य मुनि रघुकुल नाथा। हरषि चले मुनिबर के साथा।। आश्रम एक दीख मग माहीं। खग मृग जीव जंतु तहँ नाहीं।। पूछा मुनिहि सिला प्रभु देखी। सकल कथा मुनि कहा बिसेषी।।

প্ৰভাতত ৰঘুৰাজে মুনিক ক'লে, 'নিভয়ে যজ্ঞ কৰিবলৈ যাওক।' মুনিয়ে হোম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, আনহাতে তেওঁ নিজে যজ্ঞৰ ৰক্ষক হৈ ৰ'ল। মাৰীচে এই কথা শুনি ক্ৰোধিত হৈ সুবাহুক সহায় লৈ দৌৰি আহিল, সি মুনিৰ শত্ৰু আছিল। ৰামে পাখি নথকা বাণেৰে তেওঁক আঘাত কৰিলে; তেওঁ এশ যোজন দূৰত সাগৰৰ পাৰত পৰিল। তাৰ পিছত তেওঁ অগ্নিবাণ মাৰি সুবাহুক বধ কৰিলে, আৰু তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃয়ে দানৱ সেনা নাশ কৰিলে। দানৱসকলক বধ কৰি দ্বিজসকলে শুদ্ধিকৰণ অনুষ্ঠান কৰিলে; দেৱতা আৰু মুনিসকলে স্তুতি কৰিলে। তাত কিছু দিন ৰঘুৰাজ ৰ'ল, ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰতি দয়া দেখুৱাই। যদিও প্ৰভু সকলো জানিছিল, ব্ৰাহ্মণে ভক্তিৰ বাবে বহু পুৰাণিক কাহিনী বৰ্ণনা কৰিলে। তেতিয়া মুনিয়ে সন্মানেৰে বুজাই ক'লে, 'আহক, প্ৰভুৰ আন এক চৰিত্ৰ চাওঁ যাওঁ।' 'মুনিৰ ধনুষ যজ্ঞ আছে, হে ৰঘুকুলৰ নাথ।' তেওঁলোক আনন্দেৰে মুনিশ্ৰেষ্ঠৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে। পথত এক আশ্ৰম দেখা গ'ল; তাত কোনো চৰাই, হৰিণ, প্ৰাণী বা জীৱ নাছিল। প্ৰভুৱে শিল দেখি মুনিক সুধিলে; মুনিয়ে সম্পূৰ্ণ কাহিনী বিস্তাৰিতভাৱে ক'লে।

Verse 441 (दोहा/सोरठा)

गौतम नारि श्राप बस उपल देह धरि धीर। चरन कमल रज चाहति कृपा करहु रघुबीर।।210।।

গৌতমৰ পত্নী অভিশাপৰ বশৱৰ্তী হৈ শিলৰ দেহ ধাৰণ কৰিছে; তেওঁ পদ্ম চৰণৰ ধূলি কামনা কৰিছে। হে ৰঘুবীৰ, কৃপা কৰক।

Verse 442 (छंद)

परसत पद पावन सोक नसावन प्रगट भई तपपुंज सही। देखत रघुनायक जन सुख दायक सनमुख होइ कर जोरि रही।। अति प्रेम अधीरा पुलक सरीरा मुख नहिं आवइ बचन कही। अतिसय बड़भागी चरनन्हि लागी जुगल नयन जलधार बही।। धीरजु मन कीन्हा प्रभु कहुँ चीन्हा रघुपति कृपाँ भगति पाई। अति निर्मल बानीं अस्तुति ठानी ग्यानगम्य जय रघुराई।। मै नारि अपावन प्रभु जग पावन रावन रिपु जन सुखदाई। राजीव बिलोचन भव भय मोचन पाहि पाहि सरनहिं आई।। मुनि श्राप जो दीन्हा अति भल कीन्हा परम अनुग्रह मैं माना। देखेउँ भरि लोचन हरि भवमोचन इहइ लाभ संकर जाना।। बिनती प्रभु मोरी मैं मति भोरी नाथ न मागउँ बर आना। पद कमल परागा रस अनुरागा मम मन मधुप करै पाना।। जेहिं पद सुरसरिता परम पुनीता प्रगट भई सिव सीस धरी। सोइ पद पंकज जेहि पूजत अज मम सिर धरेउ कृपाल हरी।। एहि भाँति सिधारी गौतम नारी बार बार हरि चरन परी। जो अति मन भावा सो बरु पावा गै पतिलोक अनंद भरी।।

তেওঁ পবিত্ৰকাৰী চৰণ স্পৰ্শ কৰাত, শোক নাশক, তেওঁ সহ্য কৰা সঞ্চিত তপস্যা প্ৰকট হ'ল। ৰঘুনায়কক, তেওঁৰ সেৱকসকলক আনন্দদাতাক দেখি তেওঁ হাত জোৰ কৰি সন্মুখত থিয় হ'ল। প্ৰেমত অধীৰ হৈ, তেওঁৰ দেহ থৰ থৰকৈ কঁপিছিল, তেওঁ একো কথা ক'ব নোৱাৰিলে। অতি ভাগ্যৱান, তেওঁ তেওঁৰ চৰণত লাগি ধৰিলে, আৰু তেওঁৰ দুয়ো চকুৰ পৰা অশ্ৰুৰ ধাৰা বাগিল। তেওঁ মন স্থিৰ কৰিলে, প্ৰভুক চিনাক্ত কৰিলে, আৰু ৰঘুপতিৰ কৃপাত ভক্তি পালে। অতি বিশুদ্ধ বাণীৰে তেওঁ স্তুতি কৰিলে; ৰঘুৰাজক জয়, যাক কেৱল জ্ঞানেৰে পাব পাৰি। 'মই পাপিনী নাৰী; প্ৰভু জগতৰ পবিত্ৰকাৰী, তেওঁৰ সেৱকসকলক আনন্নদাতা, ৰাৱণৰ শত্ৰু। হে পদ্মনয়ন, সংসাৰৰ ভয়ৰ পৰা মুক্তিদাতা, মোক ৰক্ষা কৰক, ৰক্ষা কৰক; মই আপোনাৰ শৰণত আহিছো। মুনিয়ে দিয়া অভিশাপ অতি ভাল আছিল; মই ইয়াক পৰম অনুগ্ৰহ বুলি গণ্য কৰোঁ। মই হৰিক, সংসাৰৰ পৰা মুক্তিদাতাক চকু পূৰাই দেখিছো; এই লাভ মই শিৱৰ উপহাৰ বুলি জানো। এই মোৰ প্ৰাৰ্থনা, হে প্ৰভু; মই সৰল মনৰ; মই আন কোনো বৰ নিবিচাৰোঁ, হে নাথ। মোৰ মন, ভ্ৰমৰৰ দৰে, আপোনাৰ পদ্ম চৰণৰ পৰাগ আৰু অমৃত পান কৰক। সেই চৰণ যি পৰম পৱিত্ৰ গংগাই বহন কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ প্ৰকট হৈছিল আৰু শিৱই তেওঁক মস্তকত ধাৰণ কৰিছিল। সেই পদ্ম চৰণ যি ব্ৰহ্মাই পূজা কৰে, কৃপালু হৰিয়ে মোৰ মস্তকত থওক। এইদৰে গৌতমৰ পত্নী গ'ল, বাৰংবাৰ হৰিৰ চৰণত পৰি। তেওঁ তেওঁৰ হৃদয়ে যি বিচাৰিছিল তাকে পালে, আৰু তেওঁৰ পতিৰ লোকলৈ গ'ল, আনন্দেৰে পূৰ্ণ।

Verse 443 (दोहा/सोरठा)

अस प्रभु दीनबंधु हरि कारन रहित दयाल। तुलसिदास सठ तेहि भजु छाड़ि कपट जंजाल।।211।।

এইদৰে প্ৰভু দীনবন্ধু হৰি কাৰণৰ পৰা মুক্ত আৰু দয়ালু। তুলসীদাস কয়, হে মূৰ্খ, তেওঁক ভজন কৰা আৰু প্ৰৱঞ্চনাৰ জাল ত্যাগ কৰা।

Verse 444 (चौपाई)

चले राम लछिमन मुनि संगा। गए जहाँ जग पावनि गंगा।। गाधिसूनु सब कथा सुनाई। जेहि प्रकार सुरसरि महि आई।। तब प्रभु रिषिन्ह समेत नहाए। बिबिध दान महिदेवन्हि पाए।। हरषि चले मुनि बृंद सहाया। बेगि बिदेह नगर निअराया।। पुर रम्यता राम जब देखी। हरषे अनुज समेत बिसेषी।। बापीं कूप सरित सर नाना। सलिल सुधासम मनि सोपाना।। गुंजत मंजु मत्त रस भृंगा। कूजत कल बहुबरन बिहंगा।। बरन बरन बिकसे बन जाता। त्रिबिध समीर सदा सुखदाता।।

ৰাম আৰু লক্ষ্মণ মুনিৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিলে, আৰু জগত পবিত্ৰ কৰা গংগা য'ত বৈ যায় তালৈ গ'ল। গাধিৰ পুত্ৰই সম্পূৰ্ণ কাহিনী ক'লে, কিদৰে স্বৰ্গৰ নদী পৃথিৱীলৈ আহিল। তেতিয়া প্ৰভু ঋষিসকলৰ সৈতে স্নান কৰিলে, আৰু পৃথিৱীৰ অধিপতিসকলক বিভিন্ন দান দিলে। আনন্দেৰে মুনিসকলৰ সহায়ত যাত্ৰা কৰিলে, আৰু বিদেহ নগৰৰ ওচৰ পালে। ৰামে নগৰৰ সৌন্দৰ্য দেখি আনন্দিত হ'ল, আৰু তেওঁৰ ভাতৃও বিশেষভাৱে আনন্দিত হ'ল। তাত পুখুৰী, কুৱাৰী, নদী আৰু হ্ৰদ আছিল; সিহঁতৰ পানী অমৃতৰ দৰে আছিল, ৰত্নখচিত পদক্ষেপণৰ সৈতে। মৌৰ মদত মত্ত ভ্ৰমৰে মধুৰ গুঞ্জন কৰিছিল; বহু ৰঙৰ চৰাইয়ে গান গাইছিল। বনসমূহ প্ৰতিটো প্ৰকাৰৰ গছৰ সৈতে ফুলিছিল; তিনি প্ৰকাৰৰ বতাহে সদায় সুখ দিছিল।

Verse 445 (दोहा/सोरठा)

सुमन बाटिका बाग बन बिपुल बिहंग निवास। फूलत फलत सुपल्लवत सोहत पुर चहुँ पास।।212।।

তাত ফুলৰ উদ্যান, বাগিচা আৰু বন আছিল, অসংখ্য চৰাইৰ বাসস্থান। ফুলি থকা, ফল ধৰা আৰু সতেজ পাতৰে আবৃত, নগৰখন চাৰিওফালে জিলিকি আছিল।

Verse 446 (चौपाई)

बनइ न बरनत नगर निकाई। जहाँ जाइ मन तहँइँ लोभाई।। चारु बजारु बिचित्र अँबारी। मनिमय बिधि जनु स्वकर सँवारी।। धनिक बनिक बर धनद समाना। बैठ सकल बस्तु लै नाना।। चौहट सुंदर गलीं सुहाई। संतत रहहिं सुगंध सिंचाई।। मंगलमय मंदिर सब केरें। चित्रित जनु रतिनाथ चितेरें।। पुर नर नारि सुभग सुचि संता। धरमसील ग्यानी गुनवंता।। अति अनूप जहँ जनक निवासू। बिथकहिं बिबुध बिलोकि बिलासू।। होत चकित चित कोट बिलोकी। सकल भुवन सोभा जनु रोकी।।

নগৰৰ সৌন্দৰ্য শব্দত বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি; মন য'ত যায়, তাতেই মোহিত হয়। মনোৰম বজাৰসমূহ অদ্ভুত প্ৰাসাদেৰে পূৰ্ণ আছিল, যেনেকৈ বিষ্ণুৱে নিজৰ বাসগৃহ সজাইছে। ধনী বণিকসকল ধনৰ দেৱতাৰ সমান আছিল, সকলো প্ৰকাৰৰ সামগ্ৰী লৈ বহি আছিল। সুন্দৰ চৌক আৰু মনোৰম গলি-পথ সদায় সুগন্ধি আছিল। প্ৰতিটো ঘৰ মঙ্গলময় আছিল, যেনেকৈ প্ৰেমৰ দেৱতাই নিজে অংকন কৰিছে। নগৰৰ পুৰুষ আৰু নাৰীসকল সুন্দৰ, পবিত্ৰ আৰু ধাৰ্মিক আছিল, জ্ঞানী আৰু গুণৱান। সৰ্বাধিক অদ্ভুত আছিল জনকৰ প্ৰাসাদ; দেৱতাসকলো ইয়াৰ ঔজ্জ্বল্য দেখি বিস্মিত হৈছিল। দুৰ্গটো দেখি মন বিস্ময়ত পৰিল; যেন সকলো জগতৰ সৌন্দৰ্য ৰোধ কৰিছে।

Verse 447 (दोहा/सोरठा)

धवल धाम मनि पुरट पट सुघटित नाना भाँति। सिय निवास सुंदर सदन सोभा किमि कहि जाति।।213।।

বগা প্ৰাসাদ, সোণৰ দুৱাৰ আৰু বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পৰ্দা সুন্দৰভাৱে সজোৱা। সীতাৰ মনোৰম বাসগৃহৰ সৌন্দৰ্য মই কেনেকৈ বৰ্ণনা কৰিম? সেই সুন্দৰ গৃহৰ শোভা কি ক'ব পাৰি।

Verse 448 (चौपाई)

सुभग द्वार सब कुलिस कपाटा। भूप भीर नट मागध भाटा।। बनी बिसाल बाजि गज साला। हय गय रथ संकुल सब काला।। सूर सचिव सेनप बहुतेरे। नृपगृह सरिस सदन सब केरे।। पुर बाहेर सर सारित समीपा। उतरे जहँ तहँ बिपुल महीपा।। देखि अनूप एक अँवराई। सब सुपास सब भाँति सुहाई।। कौसिक कहेउ मोर मनु माना। इहाँ रहिअ रघुबीर सुजाना।। भलेहिं नाथ कहि कृपानिकेता। उतरे तहँ मुनिबृंद समेता।। बिस्वामित्र महामुनि आए। समाचार मिथिलापति पाए।।

সুন্দৰ দুৱাৰসমূহত বজ্ৰৰ দৰে কঠিন কপাট আছিল; ৰজাসকল, ভাটসকল, প্ৰশংসাকাৰী আৰু সংগীতশিল্পীসকল উপস্থিত আছিল। ঘোঁৰা আৰু হাতীৰ বাবে বিশাল আস্তাবল আছিল; সকলো সময়তে ঘোঁৰা, গৰু আৰু ৰথেৰে পূৰ্ণ আছিল। যোদ্ধা, মন্ত্ৰী আৰু সেনাপতি বহুত আছিল; প্ৰতিটো ঘৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ দৰে আছিল। নগৰৰ ওচৰত হ্ৰদ আৰু নদী আছিল য'ত বহু ৰজাই অৱতৰণ কৰিছিল। এক অতুলনীয় উপবন দেখি সকলো আনন্দিত হ'ল। কৌশিকে ক'লে, মোৰ মন স্থিৰ হ'ল; ইয়াতে জ্ঞানী ৰঘুনাথ ৰব লাগে। ভালদৰেই প্ৰভু বুলি ক'ি কৰুণাৰ আশ্ৰয়স্থানে মুনিসকলৰ সৈতে তাত অৱতৰণ কৰিলে। মহামুনি বিশ্বামিত্ৰ আহিল, আৰু মিথিলাৰ অধিপতিয়ে খবৰ পালে।

Verse 449 (दोहा/सोरठा)

संग सचिव सुचि भूरि भट भूसुर बर गुर ग्याति। चले मिलन मुनिनायकहि मुदित राउ एहि भाँति।।214।।

মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে, পবিত্ৰ আৰু বহু যোদ্ধা, শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণ আৰু জ্ঞানী পুৰোহিতৰ সঙ্গত, ৰজা আনন্দেৰে মুনিসকলৰ অধিপতিক লগ কৰিবলৈ গ'ল।

Verse 450 (चौपाई)

कीन्ह प्रनामु चरन धरि माथा। दीन्हि असीस मुदित मुनिनाथा।। बिप्रबृंद सब सादर बंदे। जानि भाग्य बड़ राउ अनंदे।। कुसल प्रस्न कहि बारहिं बारा। बिस्वामित्र नृपहि बैठारा।। तेहि अवसर आए दोउ भाई। गए रहे देखन फुलवाई।। स्याम गौर मृदु बयस किसोरा। लोचन सुखद बिस्व चित चोरा।। उठे सकल जब रघुपति आए। बिस्वामित्र निकट बैठाए।। भए सब सुखी देखि दोउ भ्राता। बारि बिलोचन पुलकित गाता।। मूरति मधुर मनोहर देखी। भयउ बिदेहु बिदेहु बिसेषी।।

তেওঁ মূৰ দুৱাৰ দি চৰণত প্ৰণাম কৰিলে; মুনিসকলৰ অধিপতি আনন্দেৰে আশীৰ্বাদ দিলে। ব্ৰাহ্মণসকলে সকলোৱে ভক্তিৰে প্ৰণাম কৰিলে, নিজৰ মহান ভাগ্য জানি ৰজা আনন্দত পৰিপূৰ্ণ হ'ল। কল্যাণৰ বিষয়ে বহুবাৰ সোধাৰ পিছত বিশ্বামিত্ৰই ৰজাক বহালে। সেই মুহূৰ্তত দুই ভাতৃ আহিল; তেওঁলোক ফুলৰ উদ্যান চাবলৈ গৈছিল আৰু তাতেই আছিল। শ্যাম আৰু গৌৰ, কোমল বয়সত, তেওঁলোকৰ চকুয়ে সুখ দিছিল আৰু জগতৰ মন চুৰি কৰিছিল। ৰঘুপতি আহিলে সকলো উঠিল; বিশ্বামিত্ৰই তেওঁলোকক ওচৰত বহালে। দুই ভাতৃক দেখি সকলো সুখী হ'ল; চকুত পানী আহিল আৰু শৰীৰ পুলকিত হ'ল। তেওঁলোকৰ মধুৰ আৰু মনোহৰ ৰূপ দেখি বিদেহৰ ৰজা বিশেষভাৱে জানিবলৈ আগ্ৰহী হ'ল।

Verse 451 (दोहा/सोरठा)

प्रेम मगन मनु जानि नृपु करि बिबेकु धरि धीर। बोलेउ मुनि पद नाइ सिरु गदगद गिरा गभीर।।215।।

ৰজাৰ মন প্ৰেমত নিমগ্ন জানি, তথাপি বিবেক প্ৰয়োগ কৰি ধৈৰ্য ধাৰণ কৰি, তেওঁ মুনিৰ চৰণত মূৰ দুৱাৰ দি ভাৱগাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ কণ্ঠত কথা ক'লে।

Verse 452 (चौपाई)

कहहु नाथ सुंदर दोउ बालक। मुनिकुल तिलक कि नृपकुल पालक।। ब्रह्म जो निगम नेति कहि गावा। उभय बेष धरि की सोइ आवा।। सहज बिरागरुप मनु मोरा। थकित होत जिमि चंद चकोरा।। ताते प्रभु पूछउँ सतिभाऊ। कहहु नाथ जनि करहु दुराऊ।। इन्हहि बिलोकत अति अनुरागा। बरबस ब्रह्मसुखहि मन त्यागा।। कह मुनि बिहसि कहेहु नृप नीका। बचन तुम्हार न होइ अलीका।। ए प्रिय सबहि जहाँ लगि प्रानी। मन मुसुकाहिं रामु सुनि बानी।। रघुकुल मनि दसरथ के जाए। मम हित लागि नरेस पठाए।।

প্ৰভু, এই দুই সুন্দৰ বালক কোন? তেওঁলোক মুনিবংশৰ অলংকাৰ নে ৰাজবংশৰ পালক? বেদে যাক 'নেতি নেতি' বুলি কৈ গায় সেই ব্ৰহ্ম কি? তেওঁ দ্বৈত ৰূপ ধৰি আহিছে নেকি? মোৰ মন স্বাভাৱিকভাৱে বৈৰাগ্যপ্ৰৱণ; তথাপি চকোৰা চৰাইয়ে চন্দ্ৰৰ বাবে হেৰাই থকাৰ দৰে ক্লান্ত হয়। সেয়েহে প্ৰভু, মই সত্যভাৱে সুধিছো; প্ৰভু, কওঁক, সত্য গোপন নকৰিব। তেওঁলোকক দেখি মই ইমান অনুৰাগেৰে পূৰ্ণ হওঁ যে মোৰ মনে ব্ৰহ্মসুখো ত্যাগ কৰিছে। মুনিয়ে হাঁহি ক'লে, ৰজা, ভালকৈ সোধা; তোমাৰ কথা বৃথা নগ'ল। এওঁলোক সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰিয়। ৰামে তেওঁলোকৰ কথা শুনি মনত হাঁহিলে। এওঁলোক ৰঘুবংশৰ মণি, দশৰথৰ পুত্ৰ; ৰজাই মোৰ কল্যাণৰ বাবে পঠিয়াইছে।

Verse 453 (दोहा/सोरठा)

रामु लखनु दोउ बंधुबर रूप सील बल धाम। मख राखेउ सबु साखि जगु जिते असुर संग्राम।।216।।

ৰাম আৰু লক্ষ্মণ, দুয়ো শ্ৰেষ্ঠ ভ্ৰাতা, সৌন্দৰ্য, গুণ আৰু শক্তিৰ ধাম; তেওঁলোকে যজ্ঞ ৰক্ষা কৰিলে, আৰু সমগ্ৰ জগতে সাক্ষী হ'ল যেতিয়া তেওঁলোকে যুদ্ধত অসুৰসকলক জয় কৰিলে।

Verse 454 (चौपाई)

मुनि तव चरन देखि कह राऊ। कहि न सकउँ निज पुन्य प्राभाऊ।। सुंदर स्याम गौर दोउ भ्राता। आनँदहू के आनँद दाता।। इन्ह कै प्रीति परसपर पावनि। कहि न जाइ मन भाव सुहावनि।। सुनहु नाथ कह मुदित बिदेहू। ब्रह्म जीव इव सहज सनेहू।। पुनि पुनि प्रभुहि चितव नरनाहू। पुलक गात उर अधिक उछाहू।। म्रुनिहि प्रसंसि नाइ पद सीसू। चलेउ लवाइ नगर अवनीसू।। सुंदर सदनु सुखद सब काला। तहाँ बासु लै दीन्ह भुआला।। करि पूजा सब बिधि सेवकाई। गयउ राउ गृह बिदा कराई।।

হে মুনি, আপোনাৰ চৰণ দেখি ৰজাই কয় যে তেওঁ নিজৰ পুণ্যৰ ফল বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে। দুয়ো ভ্ৰাতা, শ্যাম আৰু গৌৰ, অতি সুন্দৰ; তেওঁলোক আনন্দৰো আনন্দদাতা। তেওঁলোকৰ পৰস্পৰ প্ৰেম পৱিত্ৰকাৰী; ইয়াৰ মনত সুন্দৰ প্ৰভাৱ শব্দত প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰি। শুনক হে নাথ, বিদেহৰ ৰজাই আনন্দেৰে কয়: তেওঁলোক ব্ৰহ্ম আৰু জীৱৰ দৰে স্বাভাৱিক স্নেহশীল। বাৰংবাৰ ৰজাই প্ৰভুক চাই থাকিল; তেওঁৰ দেহত পুলক, হৃদয়ত অত্যধিক উল্লাস। মুনিক প্ৰশংসা কৰি তেওঁলোকৰ চৰণত মস্তক নত কৰি, ৰজাই নগৰলৈ যাত্ৰা কৰিলে। তেওঁ তেওঁলোকক এটা সুন্দৰ প্ৰাসাদ দিলে, সকলো ঋতুত সুখদায়ক; তাত তেওঁলোকে বাস কৰিলে, আৰু তেওঁ সেৱকসকল নিযুক্ত কৰিলে। পূজা কৰি আৰু সকলো সেৱা আগবঢ়াই, ৰজাই বিদায় লৈ নিজ গৃহলৈ গ'ল।

Verse 455 (दोहा/सोरठा)

रिषय संग रघुबंस मनि करि भोजनु बिश्रामु। बैठे प्रभु भ्राता सहित दिवसु रहा भरि जामु।।217।।

মুনিসকলৰ সৈতে ভোজন আৰু বিশ্ৰাম গ্ৰহণ কৰি, ৰঘুবংশৰ মণি, প্ৰভু, ভ্ৰাতৃসকলৰ সৈতে বহিল; দিনটো পূৰ্ণৰূপে অতিবাহিত হ'ল।

Verse 456 (चौपाई)

लखन हृदयँ लालसा बिसेषी। जाइ जनकपुर आइअ देखी।। प्रभु भय बहुरि मुनिहि सकुचाहीं। प्रगट न कहहिं मनहिं मुसुकाहीं।। राम अनुज मन की गति जानी। भगत बछलता हिंयँ हुलसानी।। परम बिनीत सकुचि मुसुकाई। बोले गुर अनुसासन पाई।। नाथ लखनु पुरु देखन चहहीं। प्रभु सकोच डर प्रगट न कहहीं।। जौं राउर आयसु मैं पावौं। नगर देखाइ तुरत लै आवौ।। सुनि मुनीसु कह बचन सप्रीती। कस न राम तुम्ह राखहु नीती।। धरम सेतु पालक तुम्ह ताता। प्रेम बिबस सेवक सुखदाता।।

লক্ষ্মণৰ হৃদয়ত এক বিশেষ লালসা জাগিল: 'যদি মই জনকপুৰলৈ গৈ চাব পাৰোঁ!' কিন্তু প্ৰভুৰ ভয়ত আৰু মুনিৰ সন্মুখত লাজত, তেওঁ নিজৰ ইচ্ছা মুখেৰে নক'লে, কেৱল মনতে হাঁহিল। ৰামে ভ্ৰাতাৰ মনৰ অৱস্থা জানি, ভক্তৰ প্ৰতি কোমল প্ৰেমত হৃদয় আনন্দিত হ'ল। তেওঁ অত্যন্ত বিনয়ী, লাজৰে হাঁহি গুৰুৰ অনুমতি লৈ ক'লে: 'হে নাথ, লক্ষ্মণে নগৰ চাব বিচাৰে; কিন্তু ভয় আৰু লাজত আপোনাৰ সন্মুখত ক'ব নোৱাৰে। যদি মই আপোনাৰ আজ্ঞা পাওঁ, মই তেওঁক তৎক্ষণাত নগৰ চাবলৈ লৈ যাম আৰু ঘূৰাই আনিম।' এই কথা শুনি মুনিশ্ৰেষ্ঠই প্ৰেমপূৰ্ণ বচন ক'লে: 'ৰামে আপোনাক ধৰ্মৰ পথত কেনেকৈ নাৰাখে? আপুনি ধৰ্মসেতুৰ ৰক্ষক, হে পুত্ৰ; প্ৰেমবশত সেৱকে প্ৰভুক সুখ দিয়ে।'

Verse 457 (दोहा/सोरठा)

जाइ देखी आवहु नगरु सुख निधान दोउ भाइ। करहु सुफल सब के नयन सुंदर बदन देखाइ।।218।।

যাওক, নগৰ চাওক আৰু উভতি আহক, দুয়ো ভ্ৰাতা, আপোনালোক সুখৰ ভণ্ডাৰ; আপোনাৰ সুন্দৰ মুখ দেখুৱাই সকলোৰে চকুক ফলপ্ৰসূ কৰক।

Verse 458 (चौपाई)

मुनि पद कमल बंदि दोउ भ्राता। चले लोक लोचन सुख दाता।। बालक बृंदि देखि अति सोभा। लगे संग लोचन मनु लोभा।। पीत बसन परिकर कटि भाथा। चारु चाप सर सोहत हाथा।। तन अनुहरत सुचंदन खोरी। स्यामल गौर मनोहर जोरी।। केहरि कंधर बाहु बिसाला। उर अति रुचिर नागमनि माला।। सुभग सोन सरसीरुह लोचन। बदन मयंक तापत्रय मोचन।। कानन्हि कनक फूल छबि देहीं। चितवत चितहि चोरि जनु लेहीं।। चितवनि चारु भृकुटि बर बाँकी। तिलक रेखा सोभा जनु चाँकी।।

মুনিৰ চৰণ কমলত নত হৈ দুয়ো ভ্ৰাতা যাত্ৰা কৰিলে, তেওঁলোক জগতৰ চকুৰ সুখদাতা। তেওঁলোকৰ অতুলনীয় সৌন্দৰ্য দেখি, বালকসকলে তেওঁলোকক অনুসৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে, তেওঁলোকৰ মন দৃশ্যত মোহিত হ'ল। পীত বস্ত্ৰ পিন্ধি, কঁকাত ভৰাল বান্ধি, হাতত সুন্দৰ ধনু আৰু কাঁড় লৈ তেওঁলোক উজ্জ্বল হ'ল। তেওঁলোক য'ৰে পাৰ হ'ল, চন্দনলেপনো তেওঁলোকৰ দেহ অনুসৰণ কৰা যেন লাগিল; তেওঁলোকৰ শ্যাম আৰু গৌৰ বৰ্ণ এক মনোৰম যুগল। সিংহৰ দৰে কান্ধ আৰু বিশাল বাহু, বক্ষত উজ্জ্বল নাগমণিৰ মালা। তেওঁলোকৰ সুন্দৰ চকু সোণালী পদুমৰ নিচিনা, মুখ চন্দ্ৰৰ দৰে, ত্ৰিতাপৰ পৰা মুক্তি দানকাৰী। তেওঁলোকৰ কাণ, সোণালী ফুলৰ সৌন্দৰ্যৰে, প্ৰতিটো দৃষ্টিত হৃদয় চুৰি কৰা যেন লাগিল। তেওঁলোকৰ দৃষ্টি মনোৰম, ভ্ৰু বক্ৰ আৰু সুন্দৰ; তিলক আৰু ইয়াৰ ৰেখা উজ্জ্বল যেন উদ্দেশ্যমূলকভাৱে উজ্জ্বল কৰা হৈছে।

Verse 459 (दोहा/सोरठा)

रुचिर चौतनीं सुभग सिर मेचक कुंचित केस। नख सिख सुंदर बंधु दोउ सोभा सकल सुदेस।।219।।

তেওঁলোকৰ চাৰিটা মুখ মনোৰম, মস্তকত সুন্দৰ জটা, কেশ কুঞ্চিত; নখৰ পৰা মস্তকলৈ দুয়ো ভ্ৰাতা সুন্দৰ, তেওঁলোকৰ কীৰ্তি প্ৰতিটো অঙ্গত জিলিকিছে।