Sarga 55

Verse 1

उषित्वा रजनीं तत्र राजपुत्रावरिन्दमौ ।महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तं गिरिं प्रति ॥१॥

তাত ৰাতি কটাই, শত্রুনাশক সেই দুজন ৰাজপুত্ৰে মহৰ্ষিক প্ৰণাম কৰি তাৰপিছত সেই পৰ্বত (চিত্ৰকূট) অভিমুখে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 2

तेषां चैव स्वस्त्ययनं महर्षि स्स चकार ह ।प्रस्थितांश्चैव तान्प्रेक्ष्य पिता पुत्रानिवान्वगात् ॥२॥

মহর্ষিয়ে তেওঁলোকৰ স্বস্ত্যয়ন কৰি মঙ্গল আশীৰ্বাদ দিলে; আৰু তেওঁলোক প্ৰস্থান কৰা দেখি, পিতাই যেন পুত্ৰসকলক অনুসৰে, তেনেদৰে সেই মহর্ষিও তেওঁলোকৰ পিছে পিছে গ’ল।

Verse 3

ततः प्रचक्रमे वक्तुं वचनं स महामुनिः ।भरद्वाजो महातेजा रामं सत्यपराक्रमम् ॥३॥

তাৰ পিছত মহাতেজস্বী মহামুনি ভৰদ্বাজে সত্যপৰাক্ৰমী ৰামক সম্বোধন কৰি বচন ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 4

गङ्गायमुनयो स्सन्धिमासाद्य मनुजर्षभौ ।कालिन्दीमनुगच्छेतां नदीं पश्चान्मुखाश्रिताम् ॥४॥

গঙ্গা-যমুনাৰ সঙ্গমত উপনীত হৈ, হে মনুষ্যশ্ৰেষ্ঠসকল, ইয়াত পশ্চিমমুখে বোৱা কালিন্দী (যমুনা) নদীৰ তীৰ ধৰি আগবাঢ়া।

Verse 5

अथाऽसाद्य तु कालिन्दी शीघ्रस्रोतसमापगाम् ।तस्यास्तीर्थं प्रचलितं पुराणं प्रेक्ष्य राघवौ ॥५॥तत्र यूयं प्लवं कृत्वा तरतांशुमतीं नदीम् ।

তাৰ পিছত যেতিয়া তোমালোকে দ্ৰুতস্ৰোতা কালিন্দী (যমুনা) নদীৰ ওচৰলৈ আহিবা, তেতিয়া তাৰ তীৰত পুৰাতন আৰু লোকপ্ৰচলিত তীৰ্থঘাট দেখা পাবা। তাত এখন প্লৱ (ভেলা) সাজি সূৰ্যপুত্ৰী অংশুমতী নদী পাৰ হ’বা।

Verses 6-7

ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तं हरितच्छदम् ॥६॥विवृद्धं बहुभिर्वृक्षै श्श्यामं सिद्धोपसेवितम् ।तस्मै सीताञ्जलिं कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषश्शिवाः ॥७॥

তাৰ পিছত সেউজীয়া পাতৰে শোভিত, ঘন বৃদ্ধিৰ বাবে শ্যাম দেখুৱা আৰু সিদ্ধসকলৰ দ্বাৰা সেৱিত সেই মহান ন্যগ্ৰোধ (বট) গছৰ ওচৰলৈ গৈ, সীতাই অঞ্জলি বঁধি শু্ভ প্ৰাৰ্থনা অৰ্পণ কৰিব।

Verse 8

समासाद्य तु तं वृक्षं वसेद्वातिक्रमेत वा ।क्रोशमात्रं ततो गत्वा नीलं द्रक्ष्यथ काननम् ॥८॥पलाशबदरीमिश्रं रम्यं वंशैश्च यामुनैः ।

সেই গছৰ ওচৰলৈ আহি তোমালোকে তাতে থাকিব পাৰা বা আগবাঢ়িব পাৰা। তাৰ পৰা এক ক্ৰোশ মাত্ৰ আগলৈ গ’লে, নীলছাঁয়াৰ মনোৰম এখন কানন দেখা পাবা—পলাশ আৰু বদৰী গছেৰে মিশ্ৰিত, আৰু যমুনা-তীৰৰ বংশ (বাঁহ) গছেৰেো শোভিত।

Verse 9

स पन्थाश्चित्रकूटस्य गत स्सुबहुशो मया ॥९॥रम्यो मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विवर्जितः ।

এই পথেই চিত্ৰকূটলৈ যোৱা যায়; মই এই পথত বহু বাৰ গৈছোঁ। পথটো মনোৰম, পদচাৰণাৰ বাবে কোমল-সুগম, আৰু বনদাহৰ আশংকাৰ পৰা মুক্ত।

Verse 10

इति पन्थानमावेद्य महर्षिस्सन्यवर्तत ॥१०॥अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः ।

এইদৰে পথ বুজাই মহৰ্ষি উভতি গ’ল; আৰু ৰামে ‘তথাস্তु’ বুলি কৈ প্ৰণাম কৰি, তেওঁক উভতি যাবলৈ অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 11

उपावृत्ते मुनौ तस्मिन्रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥११॥कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकम्पते ।

সেই মুনি উভতি গ’লত ৰামে লক্ষ্মণক ক’লে— “হে সৌমিত্ৰে, আমি সঁচাকৈ কৃতপুণ্য; কিয়নো মুনিয়ে আমাৰ প্ৰতি অনুকম্পা দেখুৱাইছে।”

Verse 12

इति तौ पुरुषव्याघ्रौ मन्त्रयित्वा मनस्विनौ ।सीतामेवाग्रतः कृत्वा कालिन्दीं जग्मतुर्नदीम् ॥१२॥

এইদৰে মনস্বী ‘পুৰুষব্যাঘ্ৰ’ সেই দুয়োজনে পৰস্পৰে মন্ত্রণা কৰি, সীতাক আগত ৰাখি, কালিন্দী নদীৰ দিশে গ’ল।

Verse 13

अथाऽसाद्य तु कालिन्दीं शीघ्रस्रोतोवहां नदीम् ।चिन्तामापेदिरे सर्वे नदीजलतितीर्षवः ॥१३॥

তাৰ পাছত শীঘ্ৰস্ৰোতবাহিনী কালিন্দী নদীৰ কাষলৈ আহি, নদীৰ জল পাৰ হ’বলৈ ইচ্ছুক সকলোৱে চিন্তা-ভাবনাত পৰিল।

Verse 14

तौ काष्ठसङ्घातमथो चक्रतु स्सुमहाप्लवम् ।शुष्कैर्वंशै स्समास्तीर्णमुशीरैश्च समावृतम् ॥१४॥

তাৰ পাছত তেওঁলোকে কাঠৰ গাঁঠনি বেঁধি অতি বৃহৎ প্লৱ (ভেলা) সাজিলে; তাৰ ওপৰত শুকান বাঁহ পাতে, সুগন্ধি উশীৰ ঘাঁহৰ মূলৰে ঢাকি দিলে।

Verse 15

ततो वेतसशाखाश्च जम्बूशाखाश्च वीर्यवान् ।चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीताया स्सुखमासनम् ॥१५॥

তাৰ পাছত বীৰ্যৱান লক্ষ্মণে বেতসৰ ডাল আৰু জাম্বুৰ ডাল কাটি, সীতাদেৱীৰ বাবে আৰামদায়ক আসন সাজি দিলে।

Verse 16

तत्र श्रियमिवाचिन्त्यां रामो दाशरथिः प्रियाम् ।ईषत्संलज्जमानां तामध्यारोपयतप्लवम् ॥१६॥

তাত দাশৰথি ৰামে অচিন্ত্য শোভাৰে শ্ৰীলক্ষ্মীৰ দৰে দীপ্তিমতী প্ৰিয়া সীতাক, অলপ লাজ-সংকোচে আগবাঢ়ি অহা তাম, প্লৱৰ ওপৰত উঠাই দিলে।

Verse 17

पार्श्वे च तत्र वैदेह्या वसने भूषणानि च ।प्लवे कठिनकाजं च रामश्चक्रे सहायुधैः ॥१७॥

আৰু তাত প্লৱৰ ওপৰত বৈদেহীৰ কাষতে ৰামে বস্ত্ৰ আৰু ভূষণ, লগতে কঠিনকাজ (লোহাৰ দণ্ড/উপকৰণ) আৰু এটা ঝুৰি, আৰু নিজৰ আয়ুধসমূহো থৈ দিলে।

Verse 18

आरोप्य प्रथमं सीतां सङ्घाटं परिगृह्य तौ ।तत प्रतेरतुर्यत्तौ वीरौ दशरथात्मजौ ॥१८॥

প্ৰথমে সীতাক প্লৱৰ ওপৰত উঠাই, প্লৱখন দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখি, তাৰ পাছত দশৰথৰ সেই দুজন বীৰ পুত্ৰ সাৱধানতাৰে পাৰ হ’ল।

Verses 19-20

कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत ।स्वस्ति देवि तरामि त्वां पारये न्मे पतिर्व्रतम् ॥१९॥यक्ष्ये त्वां गोसहस्रेण सुराघटशतेन च ।स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरी मिक्ष्वाकुपालिताम् ॥२०॥

কালিন্দী (যমুনা)ৰ মধ্যধাৰালৈ আহি সীতাই নদীদেৱীক বন্দনা কৰি ক’লে: “স্বস্তি হওক, দেবী! মই তোমাক পাৰ হৈছোঁ; মোৰ পতিৰ ব্ৰত সিদ্ধ হওক। ৰাম ইক্ষ্বাকুবংশে পালিত অযোধ্যা পুৰীলৈ কুশলে প্ৰত্যাগমন কৰিলে, মই তোমাক গোহস্ৰে আৰু সুৰাৰ শত ঘটৰে পূজা কৰিম।”

Verse 21

कालिन्दी मथ सीता तु याचमाना कृताञ्जलिः ।तीरमेवाभिसम्प्राप्ता दक्षिणं वरवर्णिनी ॥२१॥

তেতিয়া শুভবৰ্ণা সীতা কৃতাঞ্জলি কৰি কালিন্দী দেৱীক প্ৰাৰ্থনা কৰি কৰি দক্ষিণ তীৰলৈকে আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 22

तत प्लवेनांशुमतीं शीघ्रगामूर्मिमालिनीम् ।तीरजै र्बहुभिर्वृक्षै स्सन्तेरुर्यमुनां नदीम् ॥२२॥

তাৰ পাছত তেওঁলোকে প্লৱৰ সহায়ত অংশুমতীৰ তনয়া যমুনা নদী পাৰ হ’ল—দ্ৰুতগামী, উৰ্মিমালাৰে শোভিত, আৰু তীৰজুৰি বহু বৃক্ষৰে সুশোভিত।

Verse 23

ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात् ।श्यामं न्यग्रोध मासेदु श्शीतलं हरितच्छदम् ॥२३॥

নদী পাৰ হৈ তেওঁলোকে প্লৱ ত্যাগ কৰি যমুনাৰ বনাঞ্চলৰ পৰা আগবাঢ়ি, শ্যামবৰ্ণ, শীতল আৰু সেউজ পাতৰে ঘন ন্যগ্ৰোধ গছৰ ওচৰলৈ আহিল।

Verses 24-25

न्यग्रोधं तमुपागम्य वैदेही वाक्यमब्रवीत् ।नमस्तेऽस्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्व्रतम् ॥२४॥कौशल्यां चैव पश्येयं सुमित्रां च यशश्विनीम् ।इति सीताऽञ्जलिं कृत्वा पर्यगच्छद्वनस्पतिम् ॥२५॥

সেই বটবৃক্ষৰ ওচৰলৈ গৈ বৈদেহী সীতাই ক’লে: “হে মহাবৃক্ষ, তোমাক নমস্কাৰ। মোৰ পতিৰ ব্ৰত সিদ্ধ হওক; আৰু মই পুনৰ কৌশল্যা আৰু যশস্বিনী সুমিত্ৰাক দেখা পাওঁ।” এইদৰে কৈ সীতাই অঞ্জলি বঁধি সেই বনস্পতিৰাজৰ প্ৰদক্ষিণা কৰিলে।

Verse 26

अवलोक्य तत स्सीतामायाचन्तीमनिन्दिताम् ।दयितां च विधेयां च रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥२६॥

তাৰ পাছত, নিৰ্দোষা, প্ৰিয় আৰু বিধেয়া সীতাই আশীৰ্বাদ বিচাৰিছে বুলি দেখি ৰামে লক্ষ্মণক ক’লে।

Verse 27

सीतामादाय गच्छत्वमग्रतो भरतानुज ।पृष्ठतोऽहं गमिष्यामि सायुधो द्विपदां वर ॥२७॥

হে লক্ষ্মণ, ভৰতৰ অনুজ, দ্বিপদসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ! সীতাক লগত লৈ তুমি আগত গৈ চলা; মই সায়ুধ হৈ পিছফালৰ পৰা গমি যাম।

Verse 28

यद्यत्फलं प्रार्थयते पुष्पं वा जनकात्मजा ।तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्राऽस्या रमते मनः ॥२८॥

জনকৰ কন্যাই যি যি ফল বা পুষ্প প্ৰাৰ্থনা কৰে, সেই সেই বৈদেহীক দিয়া; য’ত তাইৰ মন ৰমে, সেই সকলো তাইক অৰ্পণ কৰা।

Verse 29

गच्छतोऽस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा ।मातङ्गयोर्मध्यगता शुभा नागवधूरिव ॥२९॥

তেওঁলোকে গৈ থাকোঁতে জনকাত্মজা দুয়োৰ মাজত চলিছিল—শুভা, যেন দুটা গজৰাজৰ মাজত গজবধূ গমন কৰে।

Verse 30

एकैकं पादपं गुल्मं लतां वा पुष्पशालिनीम् ।अदृष्टपूर्वां पश्यन्ती रामं पप्रच्छ साऽबला ॥३०॥

এটাৰ পিছত এটা গছ, গুল্ম আৰু পুষ্পশালিনী লতা—যিবোৰ তাই আগতে কেতিয়াও দেখা নাছিল—দেখি সেই সুকুমাৰী ৰামক বাৰে বাৰে সুধি থাকিল।

Verse 31

रमणीयान्बहुविधान्पादपान्कुसुमोत्कटान् ।सीतावचनसंरब्ध आनयामास लक्ष्मणः ॥३१॥

সীতাদেৱীৰ বাক্যত প্ৰেৰিত হৈ লক্ষ্মণে নানা বিধ মনোৰম, পুষ্পভাৰে ভৰা গছ-গছনি আনি দিলে।

Verse 32

विचित्रवालुकजलां हंससारसनादिताम् ।रेमे जनकराजस्य सुता प्रेक्ष्य तदा नदीम् ॥३२॥

তাৰ পাছত জনকৰাজৰ কন্যা সীতাই, হংস-সাৰসৰ মধুৰ নাদে গুঞ্জৰিত, মনোৰম জল-বালুকাময় নদীখন চাই অতি আনন্দিত হ’ল।

Verse 33

क्रोशमात्रं ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।बहून्मेध्यान्मृगान्हत्वा चेरतुर्यमुनावने ॥३३॥

সেই ঠাইৰ পৰা এক ক্ৰোশমান আগবাঢ়ি, ভ্ৰাতৃ ৰাম-লক্ষ্মণে যজ্ঞোপযোগী বহু মৃগ বধ কৰি যমুনাবনৰ অৰণ্যত আহাৰ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 34

विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते शुभे वने वानरवारणायुते ।समं नदीवप्रमुपेत्य सम्मतं निवास माजग्मु रदीनदर्शनाः ॥३४॥

ময়ূৰৰ দলে দলে নাদে গুঞ্জৰিত, বানৰ আৰু গজেৰে পৰিপূৰ্ণ সেই শুভ বনত বিহাৰ কৰি, তেওঁলোকে সমতল নদীতীৰত উপনীত হৈ উপযুক্ত নিবাসস্থান বাছি ল’লে—চিত্তে নিৰ্ভয় হৈ।