Sarga 11

Verse 1

तं मन्मथशरैर्विद्धमं कामवेगवशानुगम् ।उवाच पृथिवीपालं कैकेयी दारुणं वचः ॥१॥

মনমথৰ শৰৰে বিদ্ধ হোৱা যেন, কামবেগৰ বশত চলি থকা পৃথিৱীপালক কৈকেয়ীয়ে কঠোৰ আৰু ভয়ংকৰ বাক্য ক’লে।

Verse 2

नास्मि विप्रकृतादेव केनचिन्नावमानिता ।अभिप्रायस्तु मे कश्चित्तमिच्छामि त्वया कृतम् ॥२॥

হে ৰাজা, মোক কোনেও অন্যায় কৰা নাই, নাহে অপমানিত কৰিছে; তথাপি মোৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অভিপ্ৰায় আছে—সেয়া তুমি সম্পন্ন কৰা।

Verse 3

प्रतिज्ञां प्रतिजानीष्व यदि त्वं कर्तुमिच्छसि ।अथ तद्व्याहरिष्यामि यदभिप्रार्थितं मया ॥३॥

যদি তুমি সঁচাকৈ মোৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰিব বিচাৰা, তেন্তে প্ৰথমে প্ৰতিজ্ঞা কৰা। তাৰ পাছতহে মই মোৰ প্ৰাৰ্থিত কথা ক’ম।

Verse 4

तामुवाच महातेजाः कैकेयीमीषदुत्स्मितः ।कामी हस्तेन संगृह्य मूर्धजेषु शुचिस्मिताम् ॥४॥

মহাতেজস্বী ৰজাই অলপ হাঁহি মাৰি, কামাৱেশত কোমলভাৱে হাতেৰে কৈকেয়ীৰ কেশ ধৰি, শুচি দীপ্ত সোঁৱৰণীয়া হাঁহিৰে ভৰা তেনেকুৱা তাইক ক’লে।

Verse 5

आवलिप्ते न जानासि त्वत्तः प्रियतरो मम ।मनुजो मनुजव्याघ्राद्रामादन्यो न विद्यते ॥५॥

হে গৰ্বিণী, তুমি নাজানা নেকি? মোৰ বাবে তোমাতকৈ প্ৰিয় আন কোনো নাৰী নাই; আৰু মানুহৰ মাজত মানুহ-ব্যাঘ্ৰ ৰামৰ বাহিৰে আন কোনো নাই।

Verse 6

तेनाजय्येन मुख्येन राघवेण महात्मना ।शपे ते जीवनार्हेण ब्रूहि यन्मनसेच्छासि ॥६॥

অজেয়, মুখ্য, মহাত্মা ৰাঘৱৰ নামে—দীৰ্ঘায়ুষ্যৰ যোগ্য তেখেতক সাক্ষী কৰি—মই তোমাক শপথ কৰোঁ; কোৱা, মনৰ ইচ্ছা কি?

Verse 7

यं मुहूर्तमपश्यंस्तु न जीवेयमहं ध्रुवम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥७॥

হে কৈকেয়ী, তেখেতক এক মুহূৰ্ত্তো নেদেখিলে মই নিশ্চয় জীয়াই থাকিব নোৱাৰোঁ। সেই ৰামৰ নামে মই শপথ কৰোঁ—তোমাৰ বাক্য, তোমাৰ ইচ্ছা নিশ্চয় পূৰণ কৰিম।

Verse 8

आत्मना वात्मजैश्चान्यैर्वृणेयं मनुजर्षभम् ।तेन रामेण कैकेयि शपे ते वचनक्रियाम् ॥८॥

মোৰ আত্মাতকৈ, মোৰ পুত্ৰসকলতকৈ আৰু আন সকলোতকৈও শ্ৰেষ্ঠ সেই মনুষ্যশ্ৰেষ্ঠ ৰামকেই মই বাছি ল’ম। হে কৈকেয়ী, সেই ৰামক সাক্ষী কৰি মই শপথ কৰোঁ—তোমাৰ অনুৰোধৰ বাক্যক্ৰিয়া মই নিশ্চয় পূৰ্ণ কৰিম।

Verse 9

भद्रे हृदयमप्येतदनुमृशोद्धरस्व मे ।एतत्समीक्ष्य कैकेयि ब्रूहि यत्साधु मन्यसे ॥९॥

হে ভদ্ৰে, মোৰ এই হৃদয়ো ব্যথিত হৈছে; তাক স্পৰ্শ কৰি মোক এই দুঃখৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰ। হে কৈকেয়ী, এই কথা বিবেচনা কৰি যি তোমাৰ মতে সাধু-যথাৰ্থ, সেয়া কোৱা।

Verse 10

बलमात्मनि जानन्ती न मां शङ्कितुमर्हसि ।करिष्यामि तव प्रीतिं सुकृतेनापि ते शपे ॥१०॥

মোৰ ওপৰত তোমাৰ যি বল আছে সেয়া জানি তুমি মোক সন্দেহ কৰা উচিত নহয়; মোৰ পুণ্যৰ শপথ কৰি কওঁ—তোমাৰ প্ৰীতিৰ বাবে যি কৰা লাগে, মই সেয়াই কৰিম।

Verse 11

सा तदर्थमना देवी तमभिप्रायमागतम् ।निर्माध्यस्थ्याच्च हर्षाच्च बभाषे दुर्वचं वचः ॥११॥

নিজ উদ্দেশ্যত মন স্থিৰ কৰি থকা সেই দেৱী ৰাণীয়ে, কোনো মধ্যপথ নেদেখি হর্ষত, ক’বলৈ কঠিন এনে দুৰ্বচন উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 12

तेन वाक्येन संहृष्टा तमभिप्रायमागतम् ।व्याजहार महाघोरमभ्यागतमिवान्तकम् ॥१२॥

তাঁৰ বাক্যত হর্ষিত হৈ, নিজৰ অন্তৰত উদ্ভৱ হোৱা অভিপ্ৰায়টো তাই প্ৰকাশ কৰিলে—অতি ভয়ংকৰ, যেন হঠাৎ আহি পৰা অন্তক (মৃত্যু)ৰ দৰে।

Verse 13

यथा क्रमे शपसि वरं मम ददासि च ।तच्छृण्वन्तु त्रयस्त्रिंशद्देवास्साग्निपुरोगमाः ॥१३॥

যিহেতু তুমি ক্ৰমে ক্ৰমে শপথ কৰি মোক বৰ দিছা, অগ্নিক অগ্ৰে ৰাখি ত্ৰয়স্ত্ৰিংশ দেৱসকলে সাক্ষীৰূপে এই কথা শুনক।

Verses 14-15

चन्द्रादित्यौ नभश्चैव ग्रहा रात्र्यहनी दिशः ।जगच्च पृथिवी चेयं सगन्धर्वा सराक्षसा ॥१४॥निशाचराणि भूतानि गृहेषु गृहदेवता ।यानि चान्यानि भूतानि जानीयुर्भाषितं तव ॥१५॥

চন্দ্ৰ-সূৰ্য, আকাশ, গ্ৰহসমূহ, ৰাতি-দিন, দিশাসমূহ, জগত আৰু এই পৃথিৱী—গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষসসহ—আৰু নিশাচৰ ভূত, গৃহদেৱতা তথা আন সকলো ভূত-প্ৰাণীয়ে তোমাৰ কোৱা প্ৰতিজ্ঞা জানক।

Verse 16

सत्यसन्धो महातेजाः धर्मज्ञः सुसमाहितः ।वरं मम ददात्येष तन्मे श्रृण्वन्तु दैवताः ॥१६॥

সত্যত অটল, মহাতেজস্বী, ধৰ্মজ্ঞ আৰু সুসংযমী—এই পুৰুষে মোক বৰ দিছে; মোৰ নিমিত্তে দেৱতাসকলে এই কথা শুনক।

Verse 17

इति देवी महेष्वासं परिगृह्याभिशस्य च ।ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ॥१७॥

এইদৰে কৈ দেৱী ৰাণীয়ে মহাধনুৰ্ধৰক আলিঙ্গন কৰি প্ৰশংসা কৰিলে; তাৰ পাছত কামমোহত মুগ্ধ বৰদাতাক এই কথা ক’লে।

Verse 18

स्मर राजन् पुरावृत्तं तस्मिन् दैवासुरे रणे ।तत्र चाच्यावयच्छत्रुस्तव जीवितमन्तरा ॥१८॥

হে ৰাজন, দেৱ-অসুৰৰ সেই পুৰাতন যুদ্ধৰ ঘটনাটো স্মৰণ কৰা; তাত শত্রুৱে তোমাৰ সকলো কেঢ়ি লৈ, কেৱল তোমাৰ প্ৰাণটোকেই অৱশিষ্ট ৰাখিছিল।

Verse 19

तत्र चापि मया देव यत्त्वं समभिरक्षितः ।जाग्रत्या यतमानायास्ततो मे प्राददा वरौ ॥१९॥

হে দেৱসম ৰাজা, তাত মইও তোমাক ৰক্ষা কৰিছিলোঁ; জাগ্ৰত হৈ প্ৰচেষ্টা কৰা বাবে তুমি মোক দুটা বৰ দান কৰিছিলা।

Verse 20

तौ तु दत्तौ वरौ देव निक्षेपौ मृगयाम्यहम् ।तथैव पृथिवीपाल सकाशे सत्यसङ्गर ॥२०॥

হে দেৱ, পৃথিৱীপাল, সত্যত অটল, তুমি যি দুটা বৰ মোক দিছিলা, সেয়া এতিয়া মই বিচাৰোঁ; সময় অহালৈকে সিহঁত তোমাৰ ওচৰত নিক্ষেপৰূপে সংৰক্ষিত আছে।

Verse 21

तत् प्रतिश्रुत्य धर्मेण न चेद्दास्यसि मे वरम् ।अद्यैव हि प्रहास्यामि जीवितं त्वद्विमानिता ॥२१॥

ধৰ্ম অনুসাৰে তুমি যি প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিলা, যদি তুমি মোক বৰ নেদিবা, তেন্তে তোমাৰ দ্বাৰা অপমানিতা হৈ মই আজিেই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিম।

Verse 22

वाङ्मात्रेण तदा राजा कैकेय्या स्ववशे कृतः ।प्रचस्कन्द विनाशाय पाशं मृग इवात्मनः ॥२२॥

তেতিয়া কেৱল কৈকেয়ীৰ বাক্য-মাত্ৰে ৰজা তাইৰ বশত পৰিল; আৰু নিজৰেই বিনাশৰ দিশে ধাৱিত হ’ল—যেনেকৈ মৃগ ফাঁদত জাঁপ মাৰে।

Verse 23

ततः परमुवाचेदं वरदं काममोहितम् ।वरौ यौ मे त्वया देव तदा दत्तौ महीपते ॥२३॥तौ तावदहमद्यैव वक्ष्यामि शृणु मे वचः ।

তাৰ পাছত কাম-মোহত মোহিত বৰদাতা ৰজাক সি ক’লে: “হে দেৱ, হে মহীপতে মহাৰাজ! তেতিয়া আপুনি মোক যি দুটা বৰ দিছিল, সেয়া আজি মই ক’ম; মোৰ বাক্য শুনক।”

Verse 24

अभिषेकसमारम्भो राघवस्योपकल्पितः ॥२४॥अनेनैवाभिषेकेण भरतो मेऽभिषिच्यताम् ।

ৰাঘৱৰ অভিষেকৰ সকলো আয়োজন সম্পন্ন হৈছে; এই একে অভিষেক-সামগ্ৰীৰে মোৰ পুত্ৰ ভৰতক অভিষিক্ত কৰা হওক।

Verse 25

यो द्वितीयो वरो देव दत्तः प्रीतेन मे त्वया ॥२५॥तदा दैवासुरे युद्धे तस्य कालोऽयमागत ।

আৰু দ্বিতীয় বৰ, হে দেৱৰাজ, দেৱ-অসুৰ যুদ্ধৰ সময়ত আপুনি প্ৰসন্ন হৈ মোক যি দিছিল—সেয়া কাৰ্যকৰ কৰাৰ সময় এতিয়া আহি পৰিছে।

Verse 26

नव प़ञ्च च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः ॥२६॥चीराजिनजटाधारी रामो भवतु तापसः ।

চৌদ বছৰ দণ্ডকাৰণ্যত আশ্ৰয় লৈ, ৰামে চীৰবস্ত্ৰ আৰু অজিন ধৰি, জটাধাৰী হৈ তাপসৰূপে বাস কৰক।

Verses 27-28

भरतो भजतामद्य यौवराज्यमकण्टकम् ॥२७॥एष मे परमः कामो दत्तमेव वरं वृणे ।अद्य चैव हि पश्येयं प्रयान्तं राघवं वनम् ॥२८॥

আজি ভৰত নিৰ্বিঘ্নে যুবৰাজ্য গ্ৰহণ কৰক; কোনো কণ্টক-সদৃশ প্ৰতিবন্ধক নাথাকক। এইয়েই মোৰ সৰ্বোচ্চ কামনা; প্ৰতিশ্ৰুত বৰটোকেই মই দাবী কৰোঁ। আৰু আজিেই মই ৰাঘৱক বনলৈ যোৱা দেখিম।

Verse 29

स राजराजः भव सत्यसङ्गरः कुलं च शीलं च हि रक्ष जन्म च ।परत्रवासे हि वदन्त्यनुत्तमं तपोधनास्सत्यवचो हितं नृणाम् ॥२९॥

হে ৰাজৰাজ, সত্যত অটল থাকা। তোমাৰ কুল, তোমাৰ শীল আৰু তোমাৰ উত্তম জন্ম-পরম্পৰা ৰক্ষা কৰা। তপস্যাই যিসকলৰ ধন, সেই ঋষিসকলে কয়: পৰলোকৰ কল্যাণৰ বাবে সত্যবচনৰ ওপৰতকৈ উত্তম একো নাই; সত্যই মানুহৰ হিত সাধে।