Adhyaya 78
Bhumi KhandaAdhyaya 7865 Verses

Adhyaya 78

The Yayāti Episode (with the Glory of Mātā–Pitṛ Tīrtha)

এই অধ্যায়ত বৃদ্ধাৱস্থাতো কামনাৰ দাহে দগ্ধ ৰজা যযাতিয়ে পুত্ৰসকলক অনুৰোধ কৰে—তেওঁৰ জৰা-দুৰ্বলতা তেওঁলোকে গ্ৰহণ কৰক আৰু নিজৰ যৌৱন তেওঁক দান কৰক। পুত্ৰসকলে পিতৃৰ এই হঠাৎ অস্থিৰতাৰ কাৰণ সোধে; যযাতিয়ে কয় যে নর্তকী আৰু এজনী নাৰীৰ মোহে তেওঁৰ মন বিচলিত কৰিছে। তুরু আৰু পাছত যদু জৰা গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাত ক্ৰুদ্ধ যযাতিয়ে কঠোৰ শাপ দিয়ে; তাৰ ফলত তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় মৰ্যাদা আৰু বংশধৰসকলৰ ভৱিষ্যৎ ৰূপান্তৰিত হয়, কিছুমান ক্ষেত্ৰত ম্লেচ্ছ-সম্পৰ্কীয় ফলৰ কথাও উঠে। যদুৰ ক্ষেত্ৰত মহাদেৱৰ প্ৰকাশৰ দ্বাৰা শুদ্ধিৰ সম্ভাৱনাৰ ইঙ্গিতো দিয়া হয়। পুৰূ পিতৃৰ জৰা স্বীকাৰ কৰি ৰাজ্য লাভ কৰে; যযাতিয়ে পুনৰ যৌৱন পাই বিষয়ভোগত প্রবৃত্ত হয়। মাতা–পিতৃ তীৰ্থৰ মহিমাৰ প্ৰসঙ্গত এই কাহিনীয়ে পুত্ৰধৰ্ম, ৰাজধৰ্ম-সংযম, কামনাৰ অস্থিৰতা আৰু শাপৰ দীঘল কৰ্মছায়াৰ নীতি-শিক্ষা প্ৰদান কৰে।

Shlokas

Verse 1

ययातिरुवाच । एकेन गृह्यतां पुत्रा जरा मे दुःखदायिनी । धीरेण भवतां मध्ये तारुण्यं मम दीयताम्

যযাতিয়ে ক’লে: “হে পুত্ৰসকল, তোমালোকৰ মাজৰ এজনেই মোৰ জৰা—যি মোক দুখ দিয়ে—গ্ৰহণ কৰক। তোমালোকৰ মাজৰ ধীৰজনেই মোক তাৰুণ্য দান কৰক।”

Verse 2

स्वकीयं हि महाभागाः स्वरूपमिदमुत्तमम् । संतप्तं मानसं मेद्य स्त्रियां सक्तं सुचंचलम्

হে মহাভাগসকল! এইয়াই মোৰ নিজৰ উত্তম অৱস্থা—মোৰ মন দুখে তপ্ত, নাৰীৰ প্ৰতি আসক্ত, আৰু অতিশয় চঞ্চল।

Verse 3

भाजनस्था यथा आप आवर्त्तयति पावकः । तथा मे मानसं पुत्राः कामानलसुचालितम्

যেনেকৈ পাত্ৰত থকা পানী অগ্নিয়ে ঘূৰণি দি চলাই তোলে, তেনেকৈ, হে পুত্ৰসকল, কামাগ্নিয়ে মোৰ মনক কঁপাই অস্থিৰ কৰি তুলিছে।

Verse 4

एको गृह्णातु मे पुत्रा जरां दुःखप्रदायिनीम् । स्वकं ददातु तारुण्यं यथाकामं चराम्यहम्

হে পুত্ৰসকল, তোমালোকৰ মাজৰ এজন মোৰ দুখদায়িনী জৰাবস্থা গ্ৰহণ কৰক আৰু নিজৰ যৌৱন মোক দান কৰক; তেতিয়া মই ইচ্ছামতে বিচৰণ কৰিম।

Verse 5

यो मे जरापसरणं करिष्यति सुतोत्तमः । स च मे भोक्ष्यते राज्यं धनुर्वंशं धरिष्यति

যি মোৰ শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰে মোৰ জৰাৰ দুর্বলতা দূৰ কৰিব, সিয়েই মোৰ ৰাজ্য ভোগ কৰিব আৰু ধনুৰ্বংশ—ধনুধাৰী ৰাজবংশ—ধৰি ৰাখিব।

Verse 6

तस्य सौख्यं सुसंपत्तिर्धनं धान्यं भविष्यति । विपुला संततिस्तस्य यशः कीर्तिर्भविष्यति

তাৰ বাবে সুখ, উত্তম সম্পত্তি, ধন আৰু প্ৰচুৰ ধান্য হ’ব; তাৰ বিস্তৃত সন্ততি হ’ব আৰু তাৰ যশ-কিৰ্তি উদ্ভাসিত হ’ব।

Verse 7

पुत्रा ऊचुः । भवान्धर्मपरो राजन्प्रजाः सत्येन पालकः । कस्मात्ते हीदृशो भावो जातः प्रकृतिचापलः

পুত্ৰসকলে ক’লে: হে ৰাজন! আপুনি ধৰ্মপৰায়ণ, আৰু সত্যৰ দ্বাৰা প্ৰজাসকলক পালন কৰে। তেন্তে আপোনাৰ ভিতৰত কিয় এনেকুৱা মনোভাৱৰ পৰিবর্তন উঠিল—স্বভাৱবিৰোধী এই চঞ্চলতা কেনেকৈ আহিল?

Verse 8

राजोवाच । आगता नर्तकाः पूर्वं पुरं मे हि प्रनर्तकाः । तेभ्यो मे कामसंमोहे जातो मोहश्च ईदृशः

ৰাজাই ক’লে: “আগতে নৰ্তক-নৰ্তকীসকল মোৰ নগৰত আহিছিল—সঁচাকৈয়ে তেওঁলোক নিপুণ অভিনয়কাৰী আছিল। তেওঁলোকৰ কাৰণে, কামজনিত বিভ্ৰমৰ মাজত, মোৰ ভিতৰত এইধৰণৰ মোহ জন্মিল।”

Verse 9

जरया व्यापितः कायो मन्मथाविष्टमानसः । संबभूव सुतश्रेष्ठाः कामेनाकुलव्याकुलः

জৰাই দেহক আচ্ছন্ন কৰিছিল, আৰু মন মন্মথ (কামদেৱ)ৰ বশত পৰিছিল। হে শ্ৰেষ্ঠ পুত্ৰসকল, কামনাই তাক অতি ব্যাকুল আৰু অস্থিৰ কৰি তুলিলে।

Verse 10

काचिद्दृष्टा मया नारी दिव्यरूपा वरानना । मया संभाषिता पुत्राः किंचिन्नोवाच मे सती

মই এগৰাকী নাৰী দেখিলোঁ—দিব্য ৰূপধাৰী, উত্তম মুখমণ্ডলযুক্ত। হে পুত্ৰসকল, মই তাইৰ সৈতে কথা পাতিলোঁ, কিন্তু সেই সতী নাৰীয়ে মোক একো নক’লে।

Verse 11

विशालानाम तस्याश्च सखी चारुविचक्षणा । सा मामाह शुभं वाक्यं मम सौख्यप्रदायकम्

তাইৰ এগৰাকী সখী আছিল, নাম বিশালা—সুন্দৰ আৰু বিচক্ষণ। সেই সখীয়ে মোক শুভ বাক্য ক’লে, যি মোৰ বাবে সুখপ্ৰদ আছিল।

Verse 12

जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एवमंगीकृतं वाक्यं तयोक्तं गृहमागतः

“যেতিয়া তুমি জৰাৰ পৰা মুক্ত হ’বা, তেতিয়া সি তোমাৰ অতি প্ৰিয় হ’ব।” তেওঁলোকৰ কোৱা বাক্য মানি লৈ সি ঘৰলৈ উভতি আহিল।

Verse 13

मया जरापनोदार्थं तदेवं समुदाहृतम् । एवं ज्ञात्वा प्रकर्तव्यं मत्सुखं हि सुपुत्रकाः

জৰাৰ প্ৰভাৱ দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে মই এইদৰে ঘোষণা কৰিলোঁ। এইদৰে জানি, হে সুপুত্ৰসকল, মোৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে তদনুসাৰে কৰ্ম কৰা।

Verse 14

तुरुरुवाच । शरीरं प्राप्यते पुत्रैः पितुर्मातुः प्रसादतः । धर्मश्च क्रियते राजञ्शरीरेण विपश्चिता

তুৰুৱে ক’লে: “পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰসাদত পুত্ৰসকলে দেহ লাভ কৰে। আৰু, হে ৰাজন, এই দেহৰ দ্বাৰাই জ্ঞানীসকলে ধৰ্ম আচৰণ কৰে।”

Verse 15

पित्रोः शुश्रूषणं कार्यं पुत्रैश्चापि विशेषतः । न च यौवनदानस्य कालोऽयं मे नराधिप

পুত্ৰসকলে বিশেষকৈ পিতৃ-মাতৃৰ শুশ্ৰূষা কৰা উচিত। আৰু, হে নৰাধিপ, মোৰ বাবে যৌৱন দান কৰাৰ এই সময় নহয়।

Verse 16

प्रथमे वयसि भोक्तव्यं विषयं मानवैर्नृप । इदानीं तन्न कालोयं वर्तते तव सांप्रतम्

হে নৃপ, মানুহে জীৱনৰ প্ৰথম বয়সতে বিষয়-ভোগ উপভোগ কৰিব লাগে। কিন্তু এতিয়া, বৰ্তমানত, তোমাৰ বাবে এইটো উপযুক্ত সময় নহয়।

Verse 17

जरां तात प्रदत्वा वै पुत्रे तात महद्गताम् । पश्चात्सुखं प्रभोक्तव्यं न तु स्यात्तव जीवितम्

হে প্ৰিয় তাত! মহাগতি লাভ কৰা তোমাৰ পুত্ৰলৈ জৰাবস্থা সঁপাই দি, তাৰ পাছত তুমি সুখ ভোগ কৰা; তেতিয়া তোমাৰ জীৱন আগৰ দৰে নাথাকিব।

Verse 18

तस्माद्वाक्यं महाराज करिष्ये नैव ते पुनः । एवमाभाषत नृपं तुरुर्ज्येष्ठसुतस्तदा

সেয়ে, হে মহাৰাজ, মই আপোনাৰ আজ্ঞা পুনৰ কেতিয়াও পালন নকৰিম। এইদৰে সেই সময়ত তুৰুৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰই নৃপক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 19

तुरोर्वाक्यं तु तच्छ्रुत्वा क्रुद्धो राजा बभूव सः । तुरुं शशाप धर्मात्मा क्रोधेनारुणलोचनः

তুৰুৰ বাক্য শুনি ৰজা ক্ৰোধেৰে দগ্ধ হ’ল। ধৰ্মাত্মা সেইজন, ক্ৰোধত চকু ৰঙা হৈ, তুৰুক শাপ দিলে।

Verse 20

अपध्वस्तस्त्वयाऽदेशो ममायं पापचेतन । तस्मात्पापी भव स्वत्वं सर्वधर्मबहिष्कृतः

হে পাপচেতন! তুমি মোৰ এই আদেশ ধ্বংস কৰিলা। সেয়ে নিজৰ কৰ্মে পাপী হোৱা, আৰু সকলো ধৰ্মাচৰণৰ পৰা বহিষ্কৃত হোৱা।

Verse 21

शिखया त्वं विहीनश्च वेदशास्त्रविवर्जितः । सर्वाचारविहीनस्त्वं भविष्यसि न संशयः

শিখাবিহীন হৈ তুমি বেদ-শাস্ত্ৰৰ পৰা বঞ্চিত হ’বা। সকলো আচাৰ-নীতিৰ পৰা বিৰত, তুমি নিশ্চয়েই আচাৰহীন হ’বা—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 22

ब्रह्मघ्नस्त्वं देवदुष्टः सुरापः सत्यवर्जितः । चंडकर्मप्रकर्ता त्वं भविष्यसि नराधमः

তুমি ব্ৰহ্মহন্তা, দেৱধৰ্ম-বিৰোধী দুষ্ট, সুৰাপানী আৰু সত্যবর্জিত। চণ্ড কৰ্মৰ কৰ্তা হৈ তুমি অৱশেষত নৰাধম হৈ পৰিবা।

Verse 23

सुरालीनः क्षुधी पापी गोघ्नश्च त्वं भविष्यसि । दुश्चर्मा मुक्तकच्छश्च ब्रह्मद्वेष्टा निराकृतिः

তুমি সুৰাত আসক্ত, সদা ক্ষুধাতুৰ পাপী আৰু গোহন্তা হৈ পৰিবা। তোৰ চামড়াত ৰোগ হ’ব, কচ্ছ ঢিলা হ’ব; তুমি ব্ৰাহ্মণ-দ্বেষী, বহিষ্কৃত আৰু অপমানিত হ’বা।

Verse 24

परदाराभिगामी त्वं महाचंडः प्रलंपटः । सर्वभक्षश्च दुर्मेधाः सदात्वं च भविष्यसि

তুমি পৰ-স্ত্ৰীলৈ ধাৱমান, মহা-চণ্ড আৰু অতি লম্পট হৈ পৰিবা। তুমি সকলো ভক্ষণকাৰী, বুদ্ধি-ভ্ৰষ্ট, আৰু সদায় তেনেকুৱাই থাকিবা।

Verse 25

सगोत्रां रमसे नारीं सर्वधर्मप्रणाशकः । पुण्यज्ञानविहीनात्मा कुष्ठवांश्च भविष्यसि

যদি তুমি একে গোট্ৰৰ নাৰীৰ সৈতে ৰমণ কৰ, তেন্তে তুমি সকলো ধৰ্মৰ বিনাশক হৈ পৰা। পুণ্য আৰু সত্য জ্ঞানবিহীন আত্মা হৈ তুমি কুষ্ঠৰোগী হ’বা।

Verse 26

तव पुत्राश्च पौत्राश्च भविष्यंति न संशयः । ईदृशाः सर्वपुण्यघ्ना म्लेच्छाः सुकलुषीकृताः

তোৰ পুত্ৰ আৰু পৌত্ৰ নিশ্চয় জন্মিব—ইয়াত সন্দেহ নাই। তেওঁলোক তেনেকুৱাই হ’ব: ম্লেচ্ছ, সকলো পুণ্য নাশক, পাপে সম্পূৰ্ণ কলুষিত।

Verse 27

एवं तुरुं सुशप्त्वैव यदुं पुत्रमथाब्रवीत् । जरां वै धारयस्वेह भुंक्ष्व राज्यमकंटकम्

এইদৰে তুৰুক কঠোৰ শাপ দি তেওঁ নিজৰ পুত্ৰ যদুক ক’লে: “ইয়াতে তই জৰা ধাৰণ কৰ, আৰু কণ্টক-ৰহিত, বাধা-শত্ৰুহীন ৰাজ্য ভোগ কৰ।”

Verse 28

बद्धाञ्जलिपुटो भूत्वा यदू राजानमब्रवीत् । यदुरुवाच । जराभारं न शक्नोमि वोढुं तात कृपां कुरु

হাত জোৰ কৰি যদুৱে ৰজাক ক’লে: “পিতা, মই জৰাৰ ভাৰ বহন কৰিব নোৱাৰোঁ; মোৰ ওপৰত কৃপা কৰক।”

Verse 29

शीतमध्वा कदन्नं च वयोतीताश्च योषितः । मनसः प्रातिकूल्यं च जरायाः पंचहेतवः

ঠাণ্ডা মধু, কদন্ন (অপথ্য আহাৰ), বয়স পাৰ হোৱা নাৰী, আৰু মনৰ প্ৰতিকূলতা—এইবোৰ জৰাৰ পাঁচটা কাৰণ।

Verse 30

जरादुःखं न शक्नोमि नवे वयसि भूपते । कः समर्थो हि वै धर्तुं क्षमस्व त्वं ममाधुना

হে ভূপতে, নৱ যৌৱনত মই জৰাৰ দুখ সহিব নোৱাৰোঁ। সঁচাকৈ ক’লে, কোনে ই ধাৰণ কৰিব পাৰে? এতিয়া মোৰ দোষ ক্ষমা কৰক।

Verse 31

यदुं क्रुद्धो महाराजः शशाप द्विजनंदन । राज्यार्हो न च ते वंशः कदाचिद्वै भविष्यति

হে দ্বিজনন্দন, মহাৰাজ ক্ৰুদ্ধ হৈ যদুক শাপ দিলে: “ন তই, ন তোৰ বংশ কেতিয়াও ৰাজ্য শাসনৰ যোগ্য হ’ব।”

Verse 32

बलतेजः क्षमाहीनः क्षात्रधर्मविवर्जितः । भविष्यति न संदेहो मच्छासनपराङ्मुखः

সেইজন বলবান আৰু তেজস্বী হ’ব, কিন্তু ক্ষমাহীন আৰু ক্ষত্ৰিয়-ধৰ্মৰ পৰা বঞ্চিত; সন্দেহ নাই, কিয়নো সি মোৰ আজ্ঞাৰ পৰা মুখ ঘুৰাইছে।

Verse 33

यदुरुवाच । निर्दोषोहं महाराज कस्माच्छप्तस्त्वयाधुना । कृपां कुरुष्व दीनस्य प्रसादसुमुखो भव

যদুৱে ক’লে: “হে মহাৰাজ, মই নিৰ্দোষ; এতিয়া তুমি মোক কিয় শাপ দিলা? এই দীনজনৰ ওপৰত কৃপা কৰা; প্ৰসন্ন মুখে অনুকূল হোৱা।”

Verse 34

राजोवाच । महादेवः कुले ते वै स्वांशेनापि हि पुत्रक । करिष्यति विसृष्टिं च तदा पूतं कुलं तव

ৰাজাই ক’লে: “হে প্ৰিয় পুত্ৰ, তোমাৰ কুলত মহাদেৱে নিজৰেই এক অংশেৰে এক প্ৰকাশ ঘটাব; তেতিয়া তোমাৰ বংশ পবিত্ৰ হ’ব।”

Verse 35

यदुरुवाच । अहं पुत्रो महाराज निर्दोषः शापितस्त्वया । अनुग्रहो दीयतां मे यदि मे वर्त्तते दया

যদুৱে ক’লে: “হে মহাৰাজ, মই আপোনাৰ পুত্ৰ; নিৰ্দোষ হৈও আপোনাৰ দ্বাৰা শাপিত হ’লোঁ। যদি মোৰ প্ৰতি দয়া থাকে, তেন্তে মোক অনুগ্ৰহ দিয়া।”

Verse 36

राजोवाच । यो भवेज्ज्येष्ठपुत्रस्तु पितुर्दुःखापहारकः । राज्यदायं सुभुंक्ते च भारवोढा भवेत्स हि

ৰাজাই ক’লে: “যি জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ, যিয়ে পিতাৰ দুখ আঁতৰায়, সিয়েই ন্যায়সঙ্গতভাৱে ৰাজ্যৰ উত্তৰাধিকাৰ ভোগ কৰে; নিশ্চয় সি কুলৰ ভাৰ বহনকাৰী হয়।”

Verse 37

त्वया धर्मं न प्रवृत्तमभाष्योसि न संशयः । भवता नाशिताज्ञा मे महादंडेन घातिनः

তুমি ধৰ্মক প্ৰবাহিত কৰা নাই—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; আৰু তুমি যুক্তিৰে মানি ল’ব পৰা জন নহয়। তোমাৰ দ্বাৰা মোৰ আজ্ঞা বিনষ্ট হৈছে, আৰু তুমি মহাদণ্ডেৰে আঘাত কৰিছা।

Verse 38

तस्मादनुग्रहो नास्ति यथेष्टं च तथा कुरु । यदुरुवाच । यस्मान्मे नाशितं राज्यं कुलं रूपं त्वया नृप

সেয়ে তোমাৰ বাবে অনুগ্ৰহ নাই—ইচ্ছামতে যি ভাল লাগে সেয়া কৰা। এইদৰে যদুৱে ক’লে: “হে নৃপ, তুমি মোৰ ৰাজ্য, মোৰ কুল আৰু মোৰ ৰূপ পৰ্যন্ত বিনষ্ট কৰিলা।”

Verse 39

तस्माद्दुष्टो भविष्यामि तव वंशपतिर्नृप । तव वंशे भविष्यंति नानाभेदास्तु क्षत्त्रियाः

সেয়ে, হে নৃপ, মই তোমাৰ বংশৰ দুষ্ট অধিপতি হ’ম; আৰু তোমাৰ বংশত ক্ষত্ৰিয়সকলৰ নানা ভেদ-ভাগ উদ্ভৱ হ’ব।

Verse 40

तेषां ग्रामान्सुदेशांश्च स्त्रियो रत्नानि यानि वै । भोक्ष्यंति च न संदेहो अतिचंडा महाबलाः

তেওঁলোকে নিশ্চয়েই নিজৰ গাঁও আৰু সুন্দৰ দেশসমূহ, লগতে স্ত্ৰীসকল আৰু যি যি ৰত্ন-ধন আছে সেয়া ভোগ কৰিব—ইয়াত সন্দেহ নাই—কাৰণ তেওঁলোকে অতিশয় চণ্ড আৰু মহাবলী।

Verse 41

मम वंशात्समुत्पन्नास्तुरुष्का म्लेच्छरूपिणः । त्वया ये नाशिताः सर्वे शप्ताः शापैः सुदारुणैः

“মোৰ বংশৰ পৰা তুৰুষ্কসকল জন্মিল, যিসকলে ম্লেচ্ছৰূপ ধাৰণ কৰে। তুমি যিসকলক বিনষ্ট কৰিলা, তেওঁলোক সকলোৱে শপ্ত হ’ল—অতি ভয়ংকৰ শাপত পীড়িত।”

Verse 42

एवं बभाषे राजानं यदुः क्रुद्धो नृपोत्तम । अथ क्रुद्धो महाराजः पुनश्चैवं शशाप ह

এইদৰে, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, যদুৱে ক্ৰোধেৰে ৰজাক ক’লে। তেতিয়া মহাৰাজো ক্ৰুদ্ধ হৈ পুনৰ এইদৰে শাপ উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 43

मत्प्रजानाशकाः सर्वे वंशजास्ते शृणुष्व हि । यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च पृथ्वी नक्षत्रतारकाः

শুনা নিশ্চয়: তোমাৰ সকলো বংশধৰ মোৰ প্ৰজাৰ বিনাশকাৰী হ’ব—যেতিয়ালৈকে চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য থাকে, আৰু পৃথিৱী, নক্ষত্ৰমণ্ডল আৰু তৰা বিদ্যমান থাকে।

Verse 44

तावन्म्लेच्छाः प्रपक्ष्यंते कुंभीपाके चरौ रवे । कुरुं दृष्ट्वा ततो बालं क्रीडमानं सुलक्षणम्

যিমান দিন সূৰ্য নিজৰ গতি চলাই থাকে, তিমান দিন ম্লেচ্ছসকল কুম্ভীপাক নৰকত সিজি থাকিব। তাৰ পাছত তাত খেলি থকা সু-লক্ষণ বালকক দেখি তেওঁলোকে কুৰুৰ ফালে চালে।

Verse 45

समाह्वयति तं राजा न सुतं नृपनंदनम् । शिशुं ज्ञात्वा परित्यक्तः सकुरुस्तेन वै तदा

ৰজাই তাক মাতিলে, হে নৃপনন্দন, কিন্তু তাক নিজৰ পুত্ৰ বুলি স্বীকাৰ নকৰিলে। তাক কেৱল শিশুৱে বুলি জানি, তেতিয়া তেওঁ তাক ত্যাগ কৰিলে; সেই সময়ত এইদৰে ঘটিল।

Verse 46

शर्मिष्ठायाः सुतं पुण्यं तं पूरुं जगदीश्वरः । समाहूय बभाषे च जरा मे गृह्यतां पुनः

তেতিয়া জগদীশ্বৰ শর্মিষ্ঠাৰ পুণ্যবান পুত্ৰ পুৰুক মাতি ক’লে: “মোৰ জৰা পুনৰ তুমি গ্ৰহণ কৰা।”

Verse 47

भुंक्ष्व राज्यं मया दत्तं सुपुण्यं हतकंटकम् । पूरुरुवाच । राज्यं देवे न भोक्तव्यं पित्रा भुक्तं यथा तव

“মই তোমাক দিয়া এই ৰাজ্য ভোগ কৰা—অতি পুণ্যময়, কণ্টকমুক্ত (শত্ৰু-দুঃখৰ কাঁইট নথকা)।” পূৰু ক’লে: “হে দেৱসদৃশ! পিতৃয়ে যি ৰাজ্য আগতেই ভোগ কৰিছে, সেয়া পুত্ৰে ভোগ কৰা উচিত নহয়—যেনেকৈ তোমাৰ দ্বাৰাই ভোগিত হৈছিল।”

Verse 48

त्वदादेशं करिष्यामि जरा मे दीयतां नृप । तारुण्येन ममाद्यैव भूत्वा सुंदररूपदृक्

“হে নৃপ! তোমাৰ আদেশ মই পালন কৰিম। মোক জৰা দিয়া হওক; আৰু আজি এই দিনাই তাৰুণ্য লাভ কৰি, সুন্দৰ ৰূপ দেখা (আৰু ধাৰণ) কৰিব পাৰোঁ।”

Verse 49

भुंक्ष्व भोगान्सुकर्माणि विषयासक्तचेतसा । यावदिच्छा महाभाग विहरस्व तया सह

“সুকৰ্মেৰে অৰ্জিত ভোগসমূহ ভোগ কৰা, বিষয়াসক্ত চিত্তেৰে। হে মহাভাগ! যিমানদিন ইচ্ছা থাকে, তাইৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰি সুখে বাস কৰা।”

Verse 50

यावज्जीवाम्यहं तात जरां तावद्धराम्यहम् । एवमुक्तस्तु तेनापि पूरुणा जगतीपतिः

“হে তাত! যিমানদিন মই জীয়াই থাকিম, সিমানদিনেই মই জৰা বহন কৰিম।” এইদৰে পূৰুৱে জগতীপতি (ৰাজা)কো ক’লে।

Verse 51

हर्षेण महताविष्टस्तं पुत्रं प्रत्युवाच सः । यस्माद्वत्स ममाज्ञा वै न हता कृतवानिह

মহা হর্ষে আপ্লুত হৈ তেওঁ পুত্ৰক ক’লে: “বৎস, যিহেতু তুমি ইয়াত মোৰ আজ্ঞা লঙ্ঘন কৰা নাই, সেয়ে তুমি ধৰ্মমতে সঠিক কৰ্ম কৰিলা।”

Verse 52

तस्मादहं विधास्यामि बहुसौख्यप्रदायकम् । यस्माज्जरागृहीता मे दत्तं तारुण्यकं स्वकम्

সেয়ে মই এনে ব্যৱস্থা কৰিম যি অতি সুখ দান কৰে; কিয়নো জৰাই মোক আৱৰি ধৰিলেও মোৰ নিজস্ব যৌৱন পুনৰ মোক দান কৰা হ’ল।

Verse 53

तेन राज्यं प्रभुंक्ष्व त्वं मया दत्तं महामते । एवमुक्तः सुपूरुश्च तेन राज्ञा महीपते

“হে মহামতি, মই যি ৰাজ্য তোমাক দিছোঁ, তুমি সেই ৰাজ্য শাসন কৰা।” সেই ৰজাই এইদৰে ক’লে; হে ভূমিপতি, সুপূৰুৱেও সেই দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 54

तारुण्यंदत्तवानस्मै जग्राहास्माज्जरां नृप । ततः कृते विनिमये वयसोस्तातपुत्रयोः

হে নৃপ, তেওঁ তাক যৌৱন দান কৰিলে আৰু তাৰ পৰা জৰা গ্ৰহণ কৰিলে। এইদৰে পিতা-পুত্ৰৰ বয়সৰ বিনিময় সম্পন্ন হ’ল।

Verse 55

तस्माद्वृद्धतरः पूरुः सर्वांगेषु व्यदृश्यत । नूतनत्वं गतो राजा यथा षोडशवार्षिकः

সেয়ে পূৰু সৰ্বাঙ্গতে অধিক বৃদ্ধ যেন দেখা গ’ল; আৰু ৰজাই নৱ যৌৱন লাভ কৰিলে, যেন ষোল্ল বছৰীয়া।

Verse 56

रूपेण महताविष्टो द्वितीय इव मन्मथः । धनूराज्यं च छत्रं च व्यजनं चासनं गजम्

অসাধাৰণ ৰূপে আচ্ছন্ন হৈ তেওঁ যেন দ্বিতীয় মন্মথ। আৰু ৰাজচিহ্নসমূহ—সাৰ্বভৌমত্বৰ ধনু, ৰাজছত্ৰ, চামৰ, সিংহাসন আৰু গজ—সকলো উপস্থিত আছিল।

Verse 57

कोशं देशं बलं सर्वं चामरं स्यंदनं तथा । ददौ तस्य महाराजः पूरोश्चैव महात्मनः

মহাৰাজে সেই মহাত্মাক কোষাগাৰ, দেশ-ভূমি, সমগ্ৰ সেনাবল, আৰু ৰাজচিহ্ন—চামৰ (চামৰী) আৰু ৰথ—সকলো দান কৰিলে; এই সকলো পুৰুৰাজাই সেই উদাৰচিত্তজনক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 58

कामासक्तश्च धर्मात्मा तां नारीमनुचिंतयन् । तत्सरः सागरप्रख्यंकामाख्यं नहुषात्मजः

ধৰ্মাত্মা হ’লেও নহুষৰ পুত্ৰ কামাসক্ত হৈ পৰিল; সেই নাৰীক সদায় মনত ধৰি সাগৰৰ দৰে বিস্তৃত ‘কামা’ নামৰ সৰোবৰ স্থাপন কৰিলে।

Verse 59

अश्रुबिंदुमती यत्र जगाम लघुविक्रमः । तां दृष्ट्वा तु विशालाक्षीं चारुपीनपयोधराम्

তাত লঘুবিক্ৰম অশ্ৰুবিন্দুমতীৰ ওচৰলৈ গ’ল। আৰু সেই বিশালনয়না, সুন্দৰ আৰু পূৰ্ণস্তনীয়া নাৰীক দেখি—

Verse 60

विशालां च महाराजः कंदर्पाकृष्टमानसः । राजोवाच । आगतोऽस्मि महाभागे विशाले चारुलोचने

তাৰ পাছত মহাৰাজ—যাৰ মন কন্দৰ্পে (কামদেৱে) আকৃষ্ট কৰিছিল—বিশালাক ক’লে: “হে মহাভাগে, হে বিশালা, হে চাৰুলোচনে, মই আহিলোঁ।”

Verse 61

जरात्यागःकृतो भद्रे तारुण्येन समन्वितः । युवा भूत्वा समायातो भवत्वेषा ममाधुना

হে ভদ্ৰে, মই জৰাৰ ত্যাগ কৰিলোঁ আৰু তাৰুণ্যৰে সমন্বিত হ’লোঁ। যুৱক হৈ মই পুনৰ আহিলোঁ—এতিয়া এই নাৰী মোৰ হওক।

Verse 62

यंयं हि वांछते चैषा तंतं दद्मि न संशयः । विशालोवाच । यदा भवान्समायातो जरां दुष्टां विहाय च

“ইয়াই তাই, সি যি কামনা কৰে, নিঃসন্দেহে মই তাকেই দিওঁ।” বিশালে ক’লে: “যেতিয়া আপুনি আহিল, দুষ্ট জৰাবস্থাক ত্যাগ কৰি…”

Verse 63

दोषेणैकेनलिप्तोसि भवंतं नैव मन्यते । राजोवाच । मम दोषं वदस्व त्वं यदि जानासि निश्चितम्

এটা একেটা দোষে লিপ্ত হৈছা; সি তোমাক সন্মান নকৰে। ৰজাই ক’লে: “যদি নিশ্চিতকৈ জানা, তেন্তে মোৰ দোষ ক’।”

Verse 64

तं तु दोषं परित्यक्ष्येगुणरूपंनसंशयः

কিন্তু মই সেই দোষ ত্যাগ কৰিম; নিঃসন্দেহে মই গুণ-ৰূপত স্থিত হ’ম।

Verse 78

इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेवेनोपाख्यानेमातापितृतीर्थवर्णने ययातिचरितेऽष्टसप्ततितमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী পদ্মপুৰাণৰ ভূমিখণ্ডত, বেণু-উপাখ্যানত, মাতা-পিতৃ তীৰ্থৰ বৰ্ণন আৰু যযাতি-চৰিত্ৰসহ অষ্টসপ্ততিতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।