Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Verse 1

सनंदन उवाच । मूर्द्धास्यबाहुहृत्क्रोडांतर्बस्तिव्यंजसोनखः । जानुजंघांघ्नियुगलं कालांगानि क्रियादयः ॥ १ ॥

সনন্দন ক’লে—মূৰ্ধা, মুখ, বাহু, হৃদয়, উদৰগুহা (ধড়), অন্তৰ্বস্তি, লক্ষণ আৰু নখ; তদ্ৰূপ জানু, জঙ্ঘা আৰু যুগল পদ—এই সকলো ক্রিয়া আদি সহ ‘কালৰ অঙ্গ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 2

भौमास्फुजिबुधेंदुश्च रविसौम्यसिताः कुजः । गुरुमंदार्किगुरवो मेषादीनामधीश्वराः ॥ २ ॥

ভৌম, শুক্ৰ, বুধ আৰু চন্দ্ৰ; সূৰ্য, বুধ আৰু শুক্ৰ; আৰু কুজ—তথা ক্ৰমে বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি আৰু বৃহস্পতি—মেষাদি ৰাশিৰ অধীশ্বৰ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 3

होरे विषमभेर्केदोः समये शशिसूर्ययोः । आदिपञ्चनवाधीशाद्रेष्काणेशाः प्रकीर्तिताः ॥ ३ ॥

হোরা-বিভাগত বিষম ৰাশিত কেতুৰ সময়ত চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য নিজ নিজ কালে অধীশ্বৰ; আৰু দ্ৰেষ্কাণ-বিভাগত প্ৰথম পাঁচ আৰু নবমৰ অধীশ্বৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দ্ৰেষ্কাণেশ কীৰ্তিত।

Verse 4

पंचेष्टाष्टाद्रिपंचांशा कुजार्कीज्यज्ञशुक्रगाः । ओजे विपर्ययाद्युग्मे त्रिशांशेशाः समीरिताः ॥ ४ ॥

পঞ্চাংশত অধীশ্বৰ—কুজ, সূৰ্য, শনি, বৃহস্পতি, বুধ আৰু শুক্ৰ—বুলি কোৱা হৈছে। ত্ৰিশাংশত বিষম ৰাশিত ক্ৰমে, আৰু যুগ্ম ৰাশিত বিপৰীত ক্ৰমে ত্ৰিশাংশেশ নিৰূপিত।

Verse 5

क्रियणतौलिकर्काद्या मेषादिषु नवांशकाः । स्वभाद्द्वादशभागेशाः षड्र्गं राशिपूर्वकम् ॥ ५ ॥

মেষাদি ৰাশিত নবাংশ ‘ক্ৰিয়া, তৌলি, কৰ্ক’ আদি ক্ৰমে আৰম্ভ হয়। দ্বাদশাংশত ভাগেশ স্বৰাশিৰ পৰা আৰম্ভ কৰে। এইদৰে ৰাশিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ষড়্বৰ্গ বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 6

गोजाश्च कर्कयुग्मेन रात्र्याख्या पृष्टकोदयाः । शेषा दिनाख्यास्तूभयं तिमिः क्रूरः सौम्यः पुमान् ॥ ६ ॥

গো, অজা আদি আৰু কৰ্ক-যুগ্ম জোৰাসহ যিসকল পৃষ্ঠোদয় (পিঠফালৰ পৰা উদয়) হয় সিহঁত ‘ৰাত্ৰি-ৰাশি’ বুলি জনা যায়। বাকী ‘দিন-ৰাশি’; আৰু তিমি উভয়স্বভাৱ—ক্ৰূৰ হলে অশুভ, সৌম্য হলে শুভ, আৰু পুংলিঙ্গ বুলি গণ্য।

Verse 7

पुमान् स्री च क्लीबश्चरस्थिरद्विःस्वभावकाः । मेषाद्याः पूर्वतोदिक्स्थाः स्वस्वस्थानचरास्तथा ॥ ७ ॥

মেষাদি ৰাশিসমূহ পুৰুষ, স্ত্ৰী আৰু নপুংসক—এই ত্ৰিবিধ; লগতে চৰ, স্থিৰ আৰু দ্বিস্বভাবো। সিহঁত পূৰ্ব দিশৰ পৰা ক্ৰমে স্থিত হৈ, নিজ নিজ স্থানতে গতি কৰে।

Verse 8

अजोक्षेणांगनाकीटझषजूका इनादितः । उच्चानि द्वित्रिमनुयुक्तिथीषुभनखांशकैः ॥ ८ ॥

ইয়াত ছাগলী, ষাঁড়, নাৰী, কীট, মাছ আৰু উকুন আদি উল্লেখ কৰা হৈছে। সিহঁতৰ নাম দ্বিবিধ-ত্রিবিধ শ্ৰেণীবিভাগে, সূক্ষ্ম অংশলৈকে উপবিভাগসহ, উচ্চ ক্ৰমতো নিৰ্দেশ কৰা হৈছে।

Verse 9

तत्तत्सप्तमनीचानि प्राङ्मध्यांत्यांशकाः क्रमात् । वर्गोत्तमाश्चराधेषु भावाद्द्वादश मूर्तिमान् ॥ ९ ॥

প্ৰত্যেক ভাবত সপ্তম অংশ নীচস্থান (দুৰ্বলতা) হয়; আৰু অংশসমূহ ক্ৰমে প্ৰথম, মধ্য আৰু অন্ত্য ভাগত বিন্যস্ত। চৰাদি ৰাশিত বৰ্গোত্তমৰ উৎকৰ্ষ ভাবৰ পৰা নিৰ্ণীত হয়; এইদৰে দ্বাদশ ভাব ফলৰূপে মূর্তিমান হয়।

Verse 10

सिंहोक्षाविस्रश्चतौ लिकुभाः सूर्यात्रिकोणभम् । चतुरस्रं तूर्यमृत्युत्रिकोणं नवपंचमम् ॥ १० ॥

‘সিংহ’ আৰু ‘বৃষভ’, লগতে ‘বিস্ৰশ’ (শিথিল/ঢলীয়া) — এইসকল চতুষ্টয় প্ৰকাৰ বুলি কোৱা হয়। সূৰ্যক ত্ৰিভুজৰূপে নিৰূপণ কৰিব লাগে; চতুৰস্ৰই ‘তূৰ্য’; আৰু ত্ৰিভুজ মৃত্যু-সম্পৰ্কিত। নবম আৰু পঞ্চমো তদ্ৰূপ জ্ঞেয়।

Verse 11

रिःफाष्टषट्कं त्रिकभं केंद्रं प्राक्तुर्यसप्तखम् । नृपादः कीटपशवो बलाढ्याः केंद्रगाः क्रमात् ॥ ११ ॥

দ্বাদশ, অষ্টম আৰু ষষ্ঠ স্থান ‘ৰিঃফ’ গোষ্ঠী; তৃতীয়টো ‘ত্রিক-ভাব’; মধ্যস্থানসমূহ ‘কেন্দ্ৰ’; আৰু চতুৰ্থ আৰু সপ্তম শুভ সহায়ক ভাব। ক্ৰমে: কেন্দ্ৰগতসকল বলবান হয়; ত্ৰিকগতসকল কীট-পশুৰ দৰে অধোগতি পায়; আৰু ৰিঃফগতসকল ৰজাৰ অধীন সেবকত্ব লাভ কৰে।

Verse 12

केंद्रात्परं पणफरमापोक्लिममतः परम् । रक्तः श्वेतः शुकनिभः पाटलो धूम्रपांडुरौ ॥ १२ ॥

কেন্দ্ৰৰ পৰে পণফৰ-গৃহ, আৰু তাৰো পৰে এই মতানুসাৰে আপোক্লিম-গৃহ। সিহঁতৰ বৰ্ণ ক্ৰমে—ৰক্ত, শ্বেত, শুক-নিভ (সেউজাভ), পাটল (হালকা গোলাপী), ধূম্ৰ আৰু পাণ্ডুৰ (ফিক্কা পীতাভ) বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 13

चित्रः कृष्णः पीतपिंगौ बभ्रुः स्वच्छः प्रभाक्रियात् । साम्याशाख्यप्लवत्वं स्याद्द्वितीये वशिरर्कभात् ॥ १३ ॥

নিজস্ব প্ৰভাৰ ক্ৰিয়াৰ অনুসাৰে চিত্ৰবৰ্ণ, কৃষ্ণ, পীত-পিঙ্গল, বভ্ৰু (বাদামি) বা স্বচ্ছ—এনে ৰূপ প্ৰকাশ পায়। দ্বিতীয় অৱস্থাত সাম্য, ‘অশাখ্য’ (অকথনীয়) দশা আৰু প্লৱত্ব (পাৰ হ’ব পৰা শক্তি) সূৰ্যপ্ৰভাৰ দৰে দীপ্ত হয়।

Verse 14

कालात्मार्को मनश्चन्द्रः कुजः सत्वं वचो बुधः । जीवो ज्ञानं सुखं शुक्रः कामो दुःखं दिनेशजः ॥ १४ ॥

সূৰ্য কালাত্মা-স্বরূপ; চন্দ্ৰ মন। মঙ্গল সত্ত্ববল (প্ৰাণ-তেজ); বুধ বাক্। বৃহস্পতি জ্ঞান; শুক্ৰ সুখ। সূৰ্যপুত্ৰ শনি কামনা আৰু দুখ।

Verse 15

नृपौ रवीन्दू नेतासृक् कुमारो ज्ञः कवीज्यकौ । सचिवो सूर्यजः प्रेष्यो मतो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ १५ ॥

সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰক দুজন ৰজা বুলি মানা হয়; মঙ্গল সেনাপতি; বুধ জ্ঞানী কুমাৰ; বৃহস্পতি আৰু শুক্ৰ দুজন কবি-আচাৰ্য; সূৰ্যপুত্ৰ শনি মন্ত্ৰী; আৰু ৰাহু সেৱক—এনেদৰে জ্যোতিষবিদ্যাৰ শ্ৰেষ্ঠসকলে কয়।

Verse 16

ताम्रशुक्लरक्तहरित्पीतचित्रासिता रवेः । वर्णा व अव्यहहरीद्रा शचीकौधिपारवेः ॥ १६ ॥

ৰবি (সূৰ্য)ৰ বৰ্ণ—তাম্ৰ, শ্বেত, ৰক্ত, হৰিত, পীত, চিত্ৰ আৰু অসিত। তেনেদৰে অন্যসকলৰ বৰ্ণো বুজিব লাগে—যেনে অব্যহ-হলুদৰ দৰে ফিক্কা পীত, লগতে শচী-সম্বন্ধীয় আৰু সাগৰ-প্ৰদেশ (জলতত্ত্ব) সম্বন্ধীয় বৰ্ণ।

Verse 17

रविशुक्रारराह्वर्केन्दुविदीज्या दिगीश्वराः । क्षीणेंद्वर्काररविजाः पापा पापयुतो बुधः ॥ १७ ॥

সূৰ্য, শুক্ৰ, কুজ (মঙ্গল), ৰাহু, চন্দ্ৰ, বুধ, বৃহস্পতী আৰু দিশাৰ অধিপতিসকল—এঁলোকক অধিদেৱতা ৰূপে জানিব লাগে। ক্ষীণচন্দ্ৰত আৰু সূৰ্য‑মঙ্গল‑শনি যোগত অশুভ ফল হয়; পাপগ্ৰহ-যুক্ত বুধো অশুভ হয়।

Verse 18

क्लिबौ बुधार्की शुक्रेन्दू स्रियौ शेषा नराः स्मृताः । शिखिभूमिपयोवारिवासिनो भूसुतादयः ॥ १८ ॥

বুধ আৰু সূৰ্যক নপুংসক স্বভাৱৰ বুলি; শুক্ৰ আৰু চন্দ্ৰক স্ত্ৰী স্বভাৱৰ বুলি; বাকী গ্ৰহসমূহক পুৰুষ স্বভাৱৰ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। তদ্ৰূপ অগ্নিবাসী, ভূমিবাসী, জলবাসী আৰু ভূসূত (মঙ্গল) আদিো সেইভাৱে শ্ৰেণীবদ্ধ।

Verse 19

कवीज्यौ कुजसूर्यौ च वेदो ज्ञो वर्णपाः क्रमात् । सौरोंऽत्यजाधिपः प्रोक्तो राहुर्म्लेच्छाधिपस्तथा ॥ १९ ॥

কবি (শুক্ৰ), ইজ্য (বৃহস্পতী), কুজ (মঙ্গল) আৰু সূৰ্য—এঁলোকক ক্ৰমে বৰ্ণসমূহৰ অধিপতি বুলি কোৱা হৈছে। শৌৰি (শনি) অন্ত্যজসকলৰ অধিপতি; আৰু ৰাহু তদ্ৰূপ ম্লেচ্ছসকলৰ অধিপতি বুলি প্ৰোক্ত।

Verse 20

चंद्रार्कजीवाज्ञसितौ कुजार्की सात्त्विकादिकाः । देवतेंद्वग्निरैवलाभूकोसखायोपराधिपाः ॥ २० ॥

চন্দ্ৰ, সূৰ্য, বৃহস্পতী, বুধ, শুক্ৰ আৰু শনি—এঁলোকক ক্ৰমে সাত্ত্বিক আদি স্বভাৱভেদে বুজিব লাগে; কুজ (মঙ্গল) আৰু সূৰ্য অধিক তীক্ষ্ণ স্বভাৱৰ। এঁলোকৰ অধিদেৱতা সোম, অগ্নি আদি দেবগণ, যাঁহারা নিজ নিজ অধিকাৰে ফল নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।

Verse 21

वस्रं स्थलं नवं वह्निकहतं मद्यदं तथा । स्फुटितं रवितस्तांम्रं तारे ताम्रपुनिस्तथा ॥ २१ ॥

পথাৰ কৰা বস্ত্ৰ, নতুন আসন/স্থান, অগ্নিয়ে দগ্ধ বস্তু, আৰু মদ্যপাত্ৰ; ফাটিল পাত্ৰ, সূৰ্যতাপে ৰঙা হোৱা তাম্ৰ, আৰু বাৰে বাৰে উত্তপ্ত কৰা তাম্ৰ—এই সকলো দেবকাৰ্যত অশুচি আৰু অনৰ্থক বুলি স্মৃত।

Verse 22

हेमकांस्यायसी त्र्यंशैःशिशिराद्याः प्रकीर्तिताः । सौरशुक्रारचंद्रज्ञगुरुषूद्यत्सु च क्रमात् ॥ २२ ॥

তিনিটা অংশ সোণ, কাঁহী (কাঁসা) আৰু লোহা বুলি কীৰ্তিত। আৰু শিশিৰ আদি বিভাগ ক্ৰমে প্ৰকাশ পায়, যেতিয়া সূৰ্য, শুক্ৰ, ৰাহু, চন্দ্ৰ, বুধ আৰু বৃহস্পতী উদিত হয়॥২২॥

Verse 23

त्र्याशत्रिकोणतुर्याष्टसप्तमान्येन वृद्धितः । सौरेज्यारापरे पूर्णे क्रमात्पश्यंति नारद ॥ २३ ॥

হে নাৰদ! ত্ৰ্যংশ, ত্ৰিকোণ, চতুৰ্থ, অষ্টম আৰু সপ্তমৰ ক্ৰমবৃদ্ধি প্ৰয়োগ কৰি তেওঁলোকে সৌৰ, জ্যা আৰু আৰ বিভাগত পূৰ্ণ ফল ক্ৰমে দৰ্শন কৰে॥২৩॥

Verse 24

अयनक्षणघस्रर्तुमासार्द्धशरदो रवेः । कटुतिक्तक्षारमिश्रमधुराम्लकषायकाः ॥ २४ ॥

ৰবিৰ অধীন অয়ন, ক্ষণ, দিন, ঋতু, মাস আৰু অর্ধবৰ্ষ—এই সময়বিভাগ। তদ্ৰূপ ৰস—কটু, তিক্ত, ক্ষাৰ, মিশ্ৰ, মধুৰ, আম্ল আৰু কষায়—এদৰে বিভক্ত॥২৪॥

Verse 25

त्रिकोणात्सांत्यधाधर्मायुः सुखखोद्यपः सुहृत् । जीवो जीवज्ञौ सितज्ञौ व्यर्का व्याराः क्रमादमी ॥ २५ ॥

ত্ৰিকোণৰ পৰা ক্ৰমে শান্তি, ধৰ্মৰ আধাৰ, আয়ু, সুখ, উন্নতি দিয়া যথোচিত উদ্যোগ, আৰু সুহৃদ (সত্য বন্ধু) জন্মে। তাৰ পিছত জীৱ, জীৱজ্ঞ, আৰু শুদ্ধ (সিত) তত্ত্বজ্ঞ—এই অৱস্থাসমূহো ক্ৰমে বৰ্ণিত॥২৫॥

Verse 26

वींद्वर्का विकुजेंद्वर्काः सुहृदोऽन्येरवेर्धृताः । मिथोधनव्ययायत्रिबंधुव्यापारगः सुहृत् ॥ २६ ॥

কিছুমান বন্ধু কেৱল নামৰ—চঞ্চল আৰু অস্থিৰ; আৰু কিছুমান অন্য বন্ধু কালৰূপী সূৰ্যৰ দ্বাৰা ধৃত (স্থিৰ) থাকে। কিন্তু নামমাত্ৰ বন্ধুয়েও কেতিয়াবা পৰস্পৰ ধনক্ষয় ঘটায়, ত্ৰিবিধ আত্মীয়-বন্ধনত জড়ায়, আৰু সংসাৰিক ব্যৱহাৰত টানি লৈ যায়॥২৬॥

Verse 27

ध्येकानुभक्ता मयान् ज्ञात्वा मिश्रीदीत्सहजान्मुने । मत्कालोधिसुहृन्मित्रपूर्वकान्कल्पयेत्पुनः ॥ २७ ॥

হে মুনি, ধ্যান আৰু অন্তৰ-অনুভৱে যিসকল ভক্ত বুলি পৰিচিত, তেওঁলোকক চিনে লৈ পুনৰ যথোচিত কাল-মান অনুসৰি সুহৃদ আৰু মিত্ৰসকলৰ সৈতে জীৱন-আচাৰ সুসংগঠিত কৰা উচিত।

Verse 28

स्वोच्चत्रिकोणगेहा प्रनवांशैस्थानजं बलम् । दिक्षु सौम्येज्ययोः सूर्यारयोः सौरे सिताब्जयोः ॥ २८ ॥

গ্ৰহসমূহ উচ্চ, ত্ৰিকোণ বা স্বগৃহত অৱস্থিত হ’লে আৰু শুভ নবাংশ ভাগ পালে স্থানজ বল লাভ কৰে। দিগ্‌বল বুধ-গুৰুক, সূৰ্যৰ শত্রুসকলক, শনিকে, আৰু শুক্ৰ-চন্দ্ৰক নিজ নিজ দিশত মানা হয়।

Verse 29

रवाहृतूदगनेन्ये तु वक्रि च समागमे । उत्तरस्था दीप्तकराश्चेष्टा वीर्ययुता मताः ॥ २९ ॥

যিসকল গ্ৰহ নিজ গতিৰে আগবাঢ়ি উত্তৰাভিমুখে উদয় হয়—বিশেষকৈ বক্ৰ (প্ৰতিগামী) সংযোগকালত—তেওঁলোক চেষ্টাবলসম্পন্ন, দীপ্ত কিৰণযুক্ত আৰু পূৰ্ণ বীৰ্যযুক্ত বুলি মানা হয়।

Verse 30

निशींदुकुजसौराश्च सर्वदा क्षोह्नि चापरे । क्रूराः कृष्णे सिते सौम्याः मतं कालबलं बुधैः ॥ ३० ॥

ৰাতি, চন্দ্ৰ, মঙ্গল আৰু শনি সদায় ক্ৰূৰ বুলি ধৰা হয়; কিছুমান অন্যও ক্ষোভ হ’লে ক্ৰূৰ হয়। কৃষ্ণপক্ষত তীব্ৰ, শুক্লপক্ষত সৌম্য—এইদৰে জ্ঞানীসকলে কালবল নিৰ্ণয় কৰিছে।

Verse 31

सौरारज्ञेज्यशुक्रेंदुसूर्याधिक्यं परस्परम् । पापास्तु बलिनः सौम्या विवक्षाः कण्टकोपगे ॥ ३१ ॥

শনি, মঙ্গল, গুৰু, শুক্ৰ, চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য—ইহঁতৰ পৰস্পৰ প্ৰাধান্য যথাযথভাৱে বিচাৰ কৰিব লাগে। কিন্তু হে সৌম্য, যেতিয়া পাপগ্ৰহ বলবান হয়, তেতিয়া শুভগ্ৰহ কণ্টকদোষে বাধাপ্ৰাপ্ত যেন ফলহীন হৈ পৰে।

Verse 32

क्लीबे तदूशनाद्वापि चंद्रार्कांशसमं जनुः । स्वांशे पापाः परांशस्थाः सौम्यालग्नं वियोनिजम् ॥ ३२ ॥

ক্লীব-স্বভাৱৰ ব্যক্তিৰ জন্ম তেতিয়াই কোৱা হয় যেতিয়া চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্যৰ অংশ সমান হয়। পাপগ্ৰহ স্বাংশত, শুভগ্ৰহ পৰাংশত আৰু লগ্ন শুভ হ’লে সেই জন্ম ‘বিয়োনিজ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 33

निर्बलं च तदादेश्यं वियोनेर्जन्म पंडितैः । शीर्षं वक्रगले पादावंसौ पृष्टमुरस्तथा ॥ ३३ ॥

পণ্ডিতসকলে কয় যে দোষযুক্ত অস্বাভাৱিক যোনিৰ পৰা হোৱা এই জন্ম ‘নিৰ্বল’ বুলি বুজিব লাগে। ইয়াৰ লক্ষণ—মূৰ, বেঁকা গলা, ভৰি, কাঁধ, পিঠি আৰু বুকু।

Verse 34

पार्श्वे कुक्षी त्वपानांघ्री मेढ्रमुष्कौ तथा स्फिजौ । पुच्छं चतुष्पदांगेषु मेषाद्या राशयः स्मृताः ॥ ३४ ॥

চতুষ্পদ প্ৰাণীৰ দেহত মেষাদি ৰাশিসমূহ এই অংগত নিৰ্ধাৰিত বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে—পাৰ্শ্ব আৰু উদৰ, অপান আৰু ভৰি, মেধ্ৰ আৰু মুষ্ক, নিতম্ব, আৰু পুচ্ছ।

Verse 35

लग्नांशाद्ग्रहयुग्दृष्ट्वा वर्णान्बलयुताद्वदेत् । दृक्समानप्रमाणांश्च इष्टे रेखां स्मरस्थितैः ॥ ३५ ॥

লগ্নাংশ অনুসৰি গ্ৰহযুগল চাই, সিহঁতৰ বল অনুসাৰে বৰ্ণ নিৰ্ণয় কৰিব লাগে। সমদৃষ্টি-প্ৰমাণ থকা অংশসমূহো, ইষ্ট ‘ৰেখা’ মনত ৰাখি, যথাস্থানত লিখি থ’ব লাগে।

Verse 36

खगत्र्यंशे बलाग्नेगे चरमांशे ग्रहान्विते । वांशे स्थलांबुजः सौरेर्द्वीक्षायोगभवा द्विजाः ॥ ३६ ॥

যেতিয়া ‘খগ’ নামৰ ৰাশিত ত্ৰ্যংশ পৰে আৰু চৰমাংশ গ্ৰহযুক্ত হয়, তেতিয়া শৌৰি (শনি)ৰ প্ৰভাৱ আৰু ‘দ্বীক্ষা-যোগ’ সংযোগে ‘স্থলাম্বুজ’ বংশত দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) জন্মে।

Verse 37

विप्रलैस्तनुजचंद्रेज्यार्कैस्तरूणां जनिं वदेत् । स्थलांबुभेंदोशकृतश्चेतरेषामुदाहृतः ॥ ३७ ॥

ব্ৰাহ্মণ, পুত্ৰ, চন্দ্ৰ, বৃহস্পতি আৰু সূৰ্যৰ দ্বাৰা বৃক্ষৰ জন্ম/উৎপত্তি কোৱা হয়। আন জীৱসমূহৰ উৎপত্তি স্থল, জল, পৃথিৱী আৰু মলাদি পৰা বুলি উক্ত হৈছে॥৩৭॥

Verse 38

स्थलांबु च पतिः खेटो लग्नाद्यावन्मिते गृहे । तावंत एव तखः स्थलजा जलजास्तथा ॥ ३८ ॥

স্থল আৰু জলৰ অধিপতি যি গ্ৰহ, সি লগ্নৰ পৰা গণনা কৰা নিৰ্দিষ্ট পৰিমিত গৃহত যিমান অৱস্থিত, সিমান সংখ্যক ফল প্ৰদান কৰে; তদ্ৰূপ স্থলজ আৰু জলজ জীৱৰ ক্ষেত্ৰতো ফল বুজিব লাগে॥৩৮॥

Verse 39

अंतःसारा रवौ सौरे दुर्भगाः क्षीरिणो विधौ । भौमे कंटकिनो वृक्षा ईज्ये ज्ञे सफलाफलौ ॥ ३९ ॥

সূৰ্যৰ অধীনত বৃক্ষ অন্তঃসাৰযুক্ত আৰু দৃঢ় হয়; শনিৰ অধীনত দুর্ভাগ্যগ্ৰস্ত হয়। চন্দ্ৰৰ অধীনত ক্ষীৰযুক্ত (দুধীয়া ৰসধাৰী) হয়; মঙ্গলৰ অধীনত কণ্টকযুক্ত। বৃহস্পতি আৰু বুধৰ অধীনত ফুল-ফলসমৃদ্ধ হয়॥৩৯॥

Verse 40

पुष्पिता भार्गवे स्निग्धाश्चंद्रेऽथ कटुकाः कुजे । अशुभर्क्षे शुभः खेटः शुभं वृक्षं कुभूमिजम् ॥ ४० ॥

শুক্ৰৰ অধীনত বৃক্ষ পুষ্পিত আৰু সমৃদ্ধ হয়; চন্দ্ৰৰ অধীনত স্নিগ্ধ, কোমল আৰু মনোহৰ হয়; মঙ্গলৰ অধীনত কটু আৰু তীক্ষ্ণ হয়। অশুভ নক্ষত্ৰ থাকিলেও গ্ৰহ শুভ হ’ব পাৰে; আৰু বৃক্ষ শুভ হ’লেও ভূমিজ উৎপন্ন (ফল/উপজ) অশুভ হ’ব পাৰে॥৪০॥

Verse 41

कुर्याद्विलोमगो वापि स्वांशोक्तपरगैः समम् । कुजेंदुहेतुकं स्त्रीणां प्रतिमासमिहार्तवम् ॥ ४१ ॥

কোনোৱে বিপৰীত (অনিয়মিত) ধৰণে চলিলেও, ইয়াত স্ত্ৰীসকলৰ প্ৰতিমাস ৰজঃপ্ৰবৃত্তি স্বাংশ-পরাংশ ফলৰ দৰে সমানেই ঘটে; ইয়াৰ কাৰণ মঙ্গল আৰু চন্দ্ৰ॥৪১॥

Verse 42

नेष्टस्थेज्येऽन्यथास्ते स्त्रीयुंक्तासन्नरेक्षिते । पापयुक्तेक्षिते द्यूने रुषा प्रीत्या शुभग्रहैः ॥ ४२ ॥

যেতিয়া বৃহস্পতি অনিষ্ট স্থানত থাকি শুভলক্ষণৰ বিপৰীত ফল দিয়ে, স্ত্ৰীগ্ৰহ/স্ত্ৰীৰাশিৰ সৈতে যুক্ত হৈ ৰক্ষাদৃষ্টি নাপায়; আৰু সপ্তম ভাব পাপগ্ৰহ-যোগ বা দৃষ্টিত পীড়িত হয়—তেতিয়া শুভগ্ৰহৰ ফলো কেতিয়াবা-মাত্ৰ হয়, ৰোষ-মিশ্ৰিত আৰু কেতিয়াবা অনুগ্ৰহসহ।

Verse 43

शुक्रार्केंदुजैः स्वांशस्थैरीज्य चांगत्रिकोणगे । भवेदपत्यं विप्रेन्द्र पुंसां सद्वीर्यशालिनाम् ॥ ४३ ॥

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! যেতিয়া শুক্ৰ, সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু কুজ নিজ নিজ স্বাংশত স্থিত হয় আৰু বৃহস্পতি ত্ৰিকোণস্থ হয়, তেতিয়া সদ্বীৰ্যশালী পুৰুষসকলে সন্তানলাভ কৰে।

Verse 44

अस्रेऽर्केंदो कुजार्की चेत्पुंस्रियोरामयप्रदौ । व्ययखगो युक्तौ चैकदृष्ट्या नृत्युप्रदौ तयोः ॥ ४४ ॥

যদি অষ্টম ভাবত সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ থাকে আৰু কুজ-শনি যুতি হয়, তেন্তে সেয়া নাৰী-পুৰুষ উভয়ৰ বাবে ৰোগপ্ৰদ হয়। আৰু যুতি হৈ একে সংযুক্ত দৃষ্টি দিলে, তেন্তে তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত মৃত্যুফল সূচিত হয়।

Verse 45

शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ । मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ ॥ ४५ ॥

শুক্ৰ আৰু সূৰ্যক মাতা-পিতা বুলি জানিব লাগে; আৰু দিন-ৰাতি চন্দ্ৰৰ দুজন পুত্ৰৰ দৰে কোৱা হৈছে। অথবা, হে পদ্মজ! মাতৃস্বসা (মাহী) আৰু পিতৃব্য (ককা) সমান (বল/স্থিতি) হলে শুভ বুলি ঘোষিত।

Verse 46

पापदृष्टे शुभे क्षीणे तुंगे वा लग्नगेयमे । क्षीणेंदुकुजसंदृष्टे मृत्युमेत्य गता ध्रुवम् ॥ ४६ ॥

যদি কোনো শুভগ্ৰহ পাপদৃষ্টিত পীড়িত হৈ ক্ষীণ হয়, সি উচ্চস্থ হলেও বা লগ্নত থাকিলেও; আৰু ক্ষীণচন্দ্ৰ আৰু কুজৰ দৃষ্টিও পায়—তেন্তে নিশ্চিতভাৱে মৃত্যুযোগ বুজিব লাগে।

Verse 47

युगपद्वा पृथक्सस्थौ लग्नेंदू पापमध्यगौ । यदा तदा गर्भयुता नारी मृत्युमवाप्नुयात् ॥ ४७ ॥

লগ্ন আৰু চন্দ্ৰ একেলগে থাকক বা পৃথক থাকক, যদি দুয়োটা পাপগ্ৰহৰ মাজত আবদ্ধ হয়, তেন্তে সেই সময় গৰ্ভৱতী নাৰীৰ মৃত্যুযোগ হয়।

Verse 48

लग्नांञ्चद्राच्च तुर्यस्थैः पापैर्निधनगे कुजे । नष्टेंदौ कुजरव्योश्च बंधुरिष्पगयोर्मृतिः ॥ ४८ ॥

লগ্ন আৰু চন্দ্ৰ—দুয়োটাৰ পৰা চতুৰ্থ স্থানত পাপগ্ৰহ থাকিলে আৰু কুজ (মঙ্গল) নিধনভাৱত থাকিলে; চন্দ্ৰ নষ্ট/পীড়িত হৈ মঙ্গল আৰু সূৰ্যৰ যোগ থাকিলে—বন্ধু আৰু দাম্পত্যসঙ্গীৰ মৃত্যুসূচনা হয়।

Verse 49

तन्वस्तसंस्थयोर्भौमरव्योः शस्रभवः क्षयः । यन्मासाधिपतिर्नष्टस्तन्मासं संस्रवे त्यजेत् ॥ ४९ ॥

যেতিয়া মঙ্গল আৰু সূৰ্য ‘তন্বস্ত’ আৰু ‘সংস্থ’ অৱস্থাত থাকে, তেতিয়া অস্ত্ৰজনিত বিধ্বংসী ক্ষয় ঘটে। আৰু যি মাহৰ অধিপতি নষ্ট/পীড়িত হয়, সেই মাহত গুৰুত্বপূর্ণ ক্ৰিয়া-কাণ্ড আৰু কাৰ্য পৰিহাৰ কৰা উচিত।

Verse 50

लग्नेंदुगैः शुभैः खेटैस्त्रिकोणार्थास्तभूखगैः । पापैस्त्रिषष्टलाभस्थैः सुखी गर्भो रवीक्षितः ॥ ५० ॥

লগ্ন আৰু চন্দ্ৰত শুভগ্ৰহ থাকিলে, আৰু শুভগ্ৰহ ত্ৰিকোণ আৰু ধনভাৱতো অৱস্থিত থাকিলে, পাপগ্ৰহ তৃতীয়, ষষ্ঠ আৰু লাভভাৱত থাকিলে—সূৰ্যৰ দৃষ্টি পৰিলে গৰ্ভ সুখকৰ আৰু শুভফলদায়ক হয়।

Verse 51

ओजभे पुरुषांशेऽर्केज्येंदुलग्नैर्बलान्वितैः । गुर्वर्कौ विषमस्थौ वा युंजन्म प्रवदेत्तदा ॥ ५१ ॥

লগ্ন, চন্দ্ৰ, গুৰু (বৃহস্পতি) আৰু সূৰ্য বলৱান হৈ যদি বিষম ৰাশি আৰু পুৰুষাংশত থাকে, তেন্তে পুত্ৰজন্মৰ ফল ক’ব লাগে। তদ্ৰূপ গুৰু আৰু সূৰ্য বিষম (পুৰুষ) স্থানত থাকিলেও একেই সিদ্ধান্ত।

Verse 52

युग्मभांशस्थितैस्तैस्तु वक्रेंदुभृगुभिस्तथा । यामस्थानगतैर्वाच्यं स्रियो जन्म मनीषिभिः ॥ ५२ ॥

যেতিয়া গ্ৰহসমূহ যুগ্ম ভাগত অৱস্থিত হয়, চন্দ্ৰ আৰু শুক্ৰ বক্ৰগতি হয় আৰু যাম-স্থানত থাকে, তেতিয়া মনীষীসকলে স্ত্ৰী-জন্মৰ লক্ষণ কয়।

Verse 53

द्व्यंगस्था बुधसंदृष्टाः स्वपक्षेय मलंकराः । लग्नं विनौजभावस्थः सौरः पुंजन्मकृत्तथा ॥ ५३ ॥

দ্বিস্বভাব ৰাশিত অৱস্থিত গ্ৰহসমূহ বুধৰ দৃষ্টিযুক্ত হ’লে স্বপক্ষে শুভফলদায়ক হয়। তদ্ৰূপ, লগ্ন ব্যতীত সম ভাবত থকা সূৰ্য পুত্ৰ-জন্মকাৰক বুলি কোৱা হয়।

Verse 54

मिथो रवींदूर्ज्ञार्की वा पश्यतः समगं रविः । वक्रो वांगविधू ओजे जज्ञौ युग्मौजसंस्थितौ ॥ ५४ ॥

সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ পৰস্পৰে দৃষ্টি কৰোঁতে সূৰ্য সম অৱস্থালৈ আহিল। তাৰ পাছত অজ (বিষম) ভাগত বক্ৰগত চন্দ্ৰ জন্মি যুগ্ম-অজ বিন্যাসত স্থিত হ’ল।

Verse 55

कुजेक्षितेपुमांशेदुहिता क्लीब जन्मदा । समे सितेन्दू ओजस्था ज्ञारांगोज्या नृवीक्षितौ ॥ ५५ ॥

কুজৰ দৃষ্টি পুমাংশত পৰিলে কন্যা জন্মে, আৰু ক্লীবত্বৰ সংকেতো হ’ব পাৰে। শুক্ৰ আৰু চন্দ্ৰ সম হৈ অজস্থানত থাকিলে জন্ম বলসম্পন্ন; আৰু বুধ-সূৰ্য-কুজ যোগে লগ্নত বৃহস্পতিৰ দৃষ্টিত পুত্ৰ-জন্ম সূচিত।

Verse 56

लग्नेंदुसमगौ युग्मस्थाने वा यमलंकराः । ग्रहोदयस्थान्द्यंगांशान्पश्यति ज्ञे स्वभागगे ॥ ५६ ॥

লগ্ন আৰু চন্দ্ৰৰ সংযোগ হ’লে, বা সিহঁত যুগ্ম/দ্বিস্বভাব স্থানত থাকিলে, দেহত যমল-লক্ষণ (জোড়া-সদৃশ) দেখা যায়। আৰু বুধ স্বভাগত থাকিলে, সি গ্ৰহোদয়স্থান আৰু অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰ অংশসমূহত নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।

Verse 57

त्रितयं ज्ञांशकाद्युग्मममिश्रैः सममादिशेत् । लग्ने चापांत्यभागस्थे तदंशस्थबलिग्रहैः ॥ ५७ ॥

জ্ঞাংশক-আদি ত্ৰয় আৰু যুগ্মক অন্য কিছুমানৰ সৈতে ন মিহলাই সম পৰিমাণে বিধান কৰিব লাগে। আৰু ধনু ৰাশিৰ শেষ ভাগত লগ্ন হ’লে, সেই অংশত অৱস্থিত বলৱান গ্ৰহ অনুসাৰে ফল ঘোষণা কৰিব লাগে।

Verse 58

वीर्याढ्यज्ञार्किसदृष्टैः कोशस्थावहवोगिनः । सितारेज्यार्कचंद्रार्किज्ञांगेशोर्केंदवोऽधिपाः ॥ ५८ ॥

বীৰ্য, যজ্ঞজ্ঞান আৰু ঋষিদৃষ্টিৰ বলে সমৃদ্ধ যিসকল কোষস্থ, ভাৰবাহক আৰু ভোগাধিকাৰী—তেওঁলোক অধিপতি বুলি কোৱা হয়। তদ্ৰূপ শ্বেত (শুক্ৰ), তৰা-নক্ষত্ৰ, বৃহস্পতি, সূৰ্য, চন্দ্ৰ, শনিপুত্ৰ, বুধ, অঙ্গিৰা আৰু সূৰ্য-চন্দ্ৰো অধিকাৰ-স্বৰূপ গণ্য।

Verse 59

मासानां तत्समं वाच्यं गर्बगस्थस्य शुभाशुभम् । त्रिकोमे ज्ञे परैर्नष्टैर्द्विमुखाह्निकपान्वितः ॥ ५९ ॥

গৰ্ভস্থ শিশুৰ শুভ-অশুভ লক্ষণ মাহ অনুসাৰে তদনুৰূপে ক’ব লাগে। জ্যোতিষজ্ঞে ত্ৰিকোণ-যোগ পালে আৰু অন্য চিহ্ন লুপ্ত/অনুপস্থিত থাকিলে, ফল ‘দ্বিমুখ’ বুলি—দৈনিক আচাৰ আৰু পানত অনিয়মসহ—কোৱা হয়।

Verse 60

अवागावाटावशुभैर्भसंधिस्थैः प्रजायते । वीरान्सगीश्चदष्टेध्वष्टार्कातभसंहिताः ॥ ६० ॥

অশুভ ধ্বনি-সংযোগ আৰু ভ্ৰষ্ট সন্ধিৰ পৰা বিকৃত গঠন জন্মে। দুষিত পাঠক্রম আৰু ভাঙা বিন্যাসে বীৰভাব আৰু পবিত্ৰ অৰ্থ কাটি যায়—বিকৃত হৈ নষ্ট হয়।

Verse 61

आरार्की चेज्यभांशस्थौ सदंतोगर्भकस्तदाः । खर्भेजे भुविमंदारदृष्टे कुब्जस्तु गर्भगः । पर्गुर्मीने यमेद्वारैर्दष्टेथांगेभघसंधिगे ॥ ६१ ॥

যেতিয়া (গ্ৰহসমূহ) বৃহস্পতিৰ অংশত স্থিত থাকে, তেতিয়া ‘সদন্ত-গৰ্ভ’ অৱস্থা হয়। ‘খৰ্ভ’ ৰাশিত ভৌম মন্দাৰৰ দৃষ্টি পৰিলে গৰ্ভস্থ ‘কুব্জ’ (কুঁজো) বুলি কোৱা হয়। আৰু ‘পৰ্গুৰ’ মীনত থাকি যমদ্বাৰ পীড়িত হ’লে অঙ্গৰ সন্ধিস্থলত দোষ জন্মে।

Verse 62

पापैर्जडो विधौ गर्भः शुभदृष्टिविवर्जिते । मृगांत्यगे वामनकः सौरेंद्रर्कनिरीक्षिते । धीनयोदपगैस्त्र्यंशैः पापास्तैरसिरोह्रदाः ॥ ६२ ॥

যেতিয়া শনি পাপগ্ৰহে পীড়িত হৈ শুভদৃষ্টি নাথাকে, তেতিয়া গৰ্ভাধানত জন্ম লোৱা শিশু জড়বুদ্ধি হয়। মৃগশীৰ্ষাৰ অন্তত গৰ্ভ স্থাপিত হ’লে বামনতা দেখা দিয়ে। সূৰ্য আৰু বৃহস্পতিৰ দৃষ্টি আৰু ধীন-যোদপ আদি পাপ ত্ৰ্যংশ থাকিলে সেই পাপগ্ৰহে শিৰোৰোগ আৰু ৰক্তবিকাৰ আদি দুখ ঘটায়।

Verse 63

रवींदुयुक्ते सिंहेंगे माहेयार्किनिरीक्षिते । नेत्रहीना मिश्रखेटैर्दृष्टे बुद्धुदलोचनाः । व्ययेजो वामनयनं दक्षं सूर्यो विनाशयेत् ॥ ६३ ॥

সিংহ ৰাশিত সূৰ্য-চন্দ্ৰ যুতি হৈ মঙ্গল আৰু শনিৰ দৃষ্টিত, আৰু মিশ্ৰ গ্ৰহপীড়াত আক্রান্ত হ’লে মানুহ দুৰ্বুদ্ধি আৰু মন্দদৃষ্টিসম্পন্ন হয়। এনে যোগ ব্যয়স্থানত হ’লে বাওঁ চকু নষ্ট হয়; আৰু যদি কাৰণ সূৰ্য হয় তেন্তে সোঁ চকু নষ্ট হয়।

Verse 64

नेष्टा योगाः शुभैर्दृष्टाः पापाः स्युर्नात्र संशयः । मंदेऽस्ते मंदभांशेंगे निषैकेब्दत्रये जनिः ॥ ६४ ॥

সাধাৰণতে শুভ বুলি গণ্য যোগো পাপদৃষ্টিয়ে আৱৰি ল’লে অশুভ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। শনি অস্ত থাকি লগ্ন শনি-ভাংশত পৰিলে, নিষেকৰ পাছত তিন বছৰৰ ভিতৰত জন্ম ঘটে।

Verse 65

द्वादशाब्दे शशिन्येवं सुतावपि विचिंतयेत् ॥ ६५ ॥

বাৰো বছৰ পাৰ হ’লে, এইদৰে চন্দ্ৰৰ বিষয়ে—আৰু নিজৰ পুত্ৰৰ বিষয়েও—একেই ধৰণে বিচাৰ কৰা উচিত।

Verse 66

आधानेंदुद्वादशांशा पापास्तद्राशिभिः पुरः ॥ ६६ ॥

গৰ্ভাধানৰ সময়ত চন্দ্ৰৰ দ্বাদশাংশ যদি পাপগ্ৰহে পীড়িত হয়—বিশেষকৈ যদি সেয়া নিজ নিজ ৰাশিৰ আগফালে (পূৰ্ব) থাকে—তেন্তে সেয়া অশুভ ফলদায়ক বুলি ধৰা হয়।

Verse 67

शशांके जन्मभागादिद्वि घ्नमिष्टकलाः स्मृताः ॥ ६७ ॥

চন্দ্ৰ-বিচাৰত, জন্মভাগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তাৰ দ্বিগুণ অংশৰ পৰা লাভ হোৱা শুভ কলাসমূহ স্মৃত হয়।

Verse 68

पितुः परोक्षे जन्मस्यादिन्दौ लग्नमपश्यति ॥ ६८ ॥

পিতা পৰোক্ষ (অনুপস্থিত) থাকিলে জন্ম হয়; আৰু চন্দ্ৰ নেদেখিলে লগ্নৰ জ্ঞান নাথাকে।

Verse 69

मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै । मंदेंगस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ ॥ ६९ ॥

জন্মকালত যদি সূৰ্য মধ্যস্থানৰ পৰা সৰি বিদেশস্থানত থাকে, তেন্তে নাৰী-জন্ম সূচিত হয়। তদ্ৰূপ শনি অশুভ স্থানত আৰু মঙ্গলও তেনে; আৰু বুধ স্ফুজিত ৰাশিত থাকি চন্দ্ৰ মধ্যস্থ হলে—এই যোগসমূহ সেই ফলৰ লক্ষণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 70

पापांगेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः । सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ ७० ॥

ৰাশি-চক্ৰৰূপ পদ্মত ‘লৌ’ নামৰ ৰাশিৰ তৃতীয় ভাগত, সদ্গণকৰ গণনানুসাৰে, যদি সূৰ্য উদিত হয়; অথবা সূৰ্য সেই দৃষ্টিৰেখাতেই থাকে—জ্যোতিষবিদ্যাৰ শ্ৰেষ্ঠসকলে তাক তেনেদৰেই কয়।

Verse 71

चतुष्पदर्क्षगे भानौ शेर्षैबलयुतैः खगैः । कोशादतौ तु यमलौ जायेते मुनिसत्तम ॥ ७१ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ! সূৰ্য চতুষ্পদ নক্ষত্ৰত থাকিলে, গৰ্ভকোষৰ পৰা দুটা যমল (যমজ) জন্মে—শিৰোলক্ষণযুক্ত, বলবান আৰু খগস্বভাবসম্পন্ন।

Verse 72

सार्क्यारसिंहोज्ञाजांसे भांशतुत्यांगनालयुक् । लग्नमिंदुं च सार्केंदुं न पश्यति यदा गुरुः ॥ ७२ ॥

যেতিয়া গুৰু (বৃহস্পতি) লগ্নক, চন্দ্ৰক, অথবা শনি-যুক্ত চন্দ্ৰক দৃষ্টি নেদিয়ে, আৰু সিংহাদি অংশ তথা বুধাদি বিভাগত পাপ-প্ৰভাৱ প্ৰবল হয়—তেতিয়া জাতক অশুভ নিবাস-যোগত যুক্ত হৈ ক্লেশে পীড়িত হয়।

Verse 73

सपापगोऽर्को जायो वा परवीर्यप्रसूतिकृत् । पापभस्थौ पापखेटैः सूर्यार्घानत्रिकोणगौ ॥ ७३ ॥

যদি সূৰ্য পাপ-যোগে যুক্ত হয়, তেন্তে সি পৰাধীনতা (জায়-ভাব) দিয়ে, অথবা অন্য পুৰুষৰ বীৰ্যৰে সন্তানোৎপত্তিৰ সংকেত কৰে। তদ্ৰূপ পাপস্থানত পাপগ্ৰহ থাকিলে, আৰু সূৰ্যৰ অৰ্ঘ-বিভাগৰ ত্ৰিকোণত সূৰ্য-চন্দ্ৰ থাকিলে—এনে ফল সূচিত হয়।

Verse 74

विदेशगः पितावृद्धः खेवा राशिवशात्यये । पूर्ण इंढौ स्वभेशेज्ञे शुभे मुव्यंवुजे तनौ ॥ ७४ ॥

জাতক বিদেশত থাকিলে আৰু পিতা বৃদ্ধ হ’লে, ফল ৰাশিৰ অধীনত বিচাৰ্য। যদি চন্দ্ৰ পূৰ্ণ, শুভ, স্বৰাশিত বা স্বামীৰ ৰাশিত থাকে—বিশেষকৈ তনু-ভাবত শুভযোগ হ’লে—শুভ ফল লাভ হয়।

Verse 75

द्यूनस्थे वा विधौ यातेंगना नारी प्रसूयते । अब्धांगमन्भगः पूर्णे ज्यो वा पश्यति नारद ॥ ७५ ॥

হে নাৰদ, যদি বুধ দ্যূনস্থানত (সপ্তম ভাবত) থাকে বা তাত গমন কৰে, তেন্তে নাৰী কন্যা সন্তান প্ৰসৱ কৰে। আৰু যেতিয়া চন্দ্ৰৰ অংশ/ভাগ পূৰ্ণ হয়, তেতিয়া দীপ্ত জ্যোতি দেখা যায়।

Verse 76

स्वबंलग्नगः सूतिः सलिले नात्र संशयः । पापदृष्टे यमे गुद्यां जन्मांगाजव्ययस्थिते ॥ ७६ ॥

লগ্ন যদি জলৰাশিত হয়, তেন্তে প্ৰসৱ জলত বা জলের ওচৰত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। যমৰ পাপদৃষ্টি পৰিলে, বিন্দু গুদ-প্ৰদেশত পতিত হ’লে, আৰু জন্মকাৰক ব্যয়স্থানত (দ্বাদশত) থাকিলে—অশুভ লক্ষণ কোৱা হৈছে।

Verse 77

कर्कातिलग्नगेशौरेवटे जन्माब्जवीक्षिते । मंदे जन्मगते लग्ने बुधसूर्येंदुवीक्षिते ॥ ७७ ॥

যেতিয়া কৰ্কট লগ্ন হয় আৰু লগ্নেশ বৃষভত অৱস্থিত থাকে, আৰু শুক্ৰে জন্মলগ্নলৈ দৃষ্টি দিয়ে; পুনৰ শনি লগ্নত থাকি লগ্নলৈ বুধ, সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ দৃষ্টি পৰে—এনে যোগ বৰ্ণিত।

Verse 78

क्रीडास्थाने देवगेहेप्यूषरे च क्रमाज्जनिः । श्मशाने लग्नदृगसृग्राम्यस्थानेब्जभार्गवौ ॥ ७८ ॥

ক্ৰীড়াস্থান, দেৱালয় আৰু উষৰ ভূমিত—ক্ৰমে শনিৰ উৎপত্তি/ফলপ্ৰদতা কোৱা হৈছে। শ্মশানত লগ্নদৃষ্টিৰে আসক্তি আৰু কঠোৰ দৃষ্টি সূচিত; আৰু গ্ৰাম্য স্থানত পদ্মজ (ব্ৰহ্মা) আৰু ভাৰ্গৱ (শুক্ৰ) নিৰ্দেশিত।

Verse 79

अग्निहोत्रगृहे जीवोऽर्को भूषाभरणे गृहे । शिल्पालये बुधो जन्म कुर्याद्बलसमन्वितः ॥ ७९ ॥

অগ্নিহোত্ৰ ৰক্ষিত গৃহত গুৰু (বৃহস্পতি) বলবান হয়; ভূষা-আভৰণৰ গৃহত সূৰ্য বল পায়; আৰু শিল্পালয়ত বুধ জন্মতেই বলসম্পন্ন হৈ সামৰ্থ্য দান কৰে।

Verse 80

भासमाने सरे मार्गे स्थिरे स्वर्क्षांशगे गृहे । त्रिकोणगज आरार्क्योरस्ते वा सृज्यतेऽम्बया ॥ ८० ॥

যেতিয়া সৰোবৰ দীপ্ত হয় আৰু পথ স্পষ্ট থাকে, আৰু গৃহ স্বনক্ষত্রাংশৰ প্ৰভাৱত স্থিৰ থাকে; ত্ৰিকোণত শুভ গজচিহ্ন প্ৰকাশ পায়, আৰু সূৰ্য যথাবিধি গতি/দিশাত থাকে বা অস্ত যায়—তেতিয়া অম্বা শুভ ফল/সন্তান প্ৰদান কৰে।

Verse 81

गुरुदृष्टे तु दीर्घायुः परं च प्राप्यते पुनः । पापदृष्टे विधौलग्नेऽस्तेकुजे तु विनश्यति ॥ ८१ ॥

গুৰুৰ দৃষ্টি থাকিলে দীঘলীয়া আয়ু লাভ হয় আৰু পুনৰ পৰম অৱস্থাও প্ৰাপ্ত হয়। কিন্তু লগ্ন পাপদৃষ্টিত পীড়িত হ’লে—বুধ উদয় আৰু কুজ অস্ত/দগ্ধ থাকিলে—সেই দীঘলীয়া আয়ু বিনষ্ট হয়।

Verse 82

भवे कुजार्क्योः संदृष्टे परहस्तगतः सुखी । पापेद्यतायुर्भवति मासः सार्थैः परैरपि ॥ ८२ ॥

ভৱ-ভাবত কুজ আৰু অৰ্ক পৰস্পৰ দৃষ্টিত থাকিলে, পৰহস্তগত হৈও মানুহ সুখী হয়। কিন্তু পাপগ্ৰহ-পীড়িত যোগ হ’লে, আন শুভ সহায় থাকিলেও আয়ু মাত্ৰ এক মাহ বুলি নিৰ্দেশ কৰা হয়।

Verse 83

पितृमातृगेहे जन्म तदधीशबलान्मुने । तरुगेहे शुभे नीचे नैकस्थदृष्टौ लग्नेंदुः ॥ ८३ ॥

হে মুনে, চতুৰ্থ ভাবৰ অধিপতি বলবান হ’লে পিতৃ বা মাতৃগৃহত জন্ম হয়। আৰু যদি লগ্নেশ চন্দ্ৰ নীচস্থ হৈ শুভ ‘তৰু-গৃহ’ত থাকে আৰু বহু গ্ৰহদৃষ্টিত থাকে, তেন্তে গছ-সম্পর্কিত বাসস্থান—উদ্যান বা বনবসতি—ত জন্ম হয়।

Verse 84

एतल्लक्षणसंपन्ना प्रसीतिर्विजने तदा । मंदर्क्षांशे विधौ तुर्ये मंददृष्टेऽब्जगेऽपि वा ॥ ८४ ॥

এই লক্ষণসম্পন্ন প্ৰসূতি তেতিয়া বিজন ঠাইত হয়—যেতিয়া চন্দ্ৰ মৃদু নক্ষত্ৰৰ চতুৰ্থ পাদত থাকে, শনিৰ প্ৰভাৱ মন্দ হয়, আৰু বুধো দুৰ্বল থাকে।

Verse 85

मंदार्चने वा तमसि शयनं नीचगेभुवि । शीर्षे पृष्टोदये जन्म तद्वदेव विनिर्दिशेत् ॥ ८५ ॥

অন্ধকাৰত শয়ন কৰা, বা নীচ ভূমিত শোৱা, বা লগ্ন ‘শিৰ্ষ’ ভাগত থাকি ‘পৃষ্ঠ’ উদয় হোৱা—এই ক্ষেত্ৰতো ফল পূৰ্বোক্তৰ দৰে বুলিয়েই জানিব লাগে।

Verse 86

चंद्रास्तसुखगः पापैर्मातुः पीडां समादिशेत् । जीर्णोद्धृतं गृहं मंदे सृजि दग्धं न वा विधौ ॥ ८६ ॥

পাপগ্ৰহে দুষিত চন্দ্ৰ যদি অস্ত-সুখগ হয়, তেন্তে মাতৃৰ পীড়া সূচায়। আৰু শনি মন্দ হ’লে জীর্ণ হৈ পিছত মেরামত কৰা গৃহ বুজায়—সেয়া অগ্নিত দগ্ধ হ’ব পাৰে, অথবা বিধিবশে স্থায়ী নাথাকে।

Verse 87

काष्टाढ्यमदृढं सूय बहुशिल्पयुतं बुधे । चित्रयुक्तं नवं शुक्रे दृढे रम्ये गुरौ गृहम् ॥ ८७ ॥

সূৰ্যৰ প্ৰভাৱত গৃহ কাঠেৰে সমৃদ্ধ হলেও অতি দৃঢ় নহয়; বুধৰ প্ৰভাৱত বহু শিল্পেৰে সজ্জিত; শুক্ৰৰ প্ৰভাৱত নব আৰু চিত্ৰালংকৃত; আৰু বৃহস্পতিৰ প্ৰভাৱত দৃঢ় আৰু ৰম্য গৃহ হয়।

Verse 88

धटाजकर्क्यलिघटे पूर्वे ज्ञेज्यगृहे ह्युदक् । वृषे पश्चान्मृगे सिंहे दक्षिणे वसतिर्भवेत् ॥ ८८ ॥

কুম্ভ, মেষ, কৰ্কট, তুলা আৰু মকৰ ৰাশিত জন্ম লোৱা লোকৰ বাবে বাসৰ শুভ দিশ পূব (বুধ আৰু বৃহস্পতিৰ গৃহত উত্তৰ দিশো শুভ)। বৃষৰ বাবে পশ্চিম; আৰু মকৰ আৰু সিংহৰ বাবে দক্ষিণ দিশ বাসোপযোগী বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 89

गृहप्राच्यादिगौ द्वौ द्वौ व्द्यंगाः कोणेष्वजादयः । पर्यंके वास्तुवत्पादास्रिषदंकांत्यराशयः ॥ ८९ ॥

গৃহ-মণ্ডলত পূব আদি দিশত (অংশ/দেৱতা) দুটা-দুটা কৰি বিন্যস্ত; কোণত অজা আদি স্থিত। মধ্যৰ পৰ্যঙ্কত বাস্তু-বিধান অনুসাৰে পাদসমূহ—আসন, সংখ্যা আৰু ৰাশিক্ৰমে চিহ্নিত।

Verse 90

चंद्रागांतरगैः खेटैः सूतिकाः समुदाहृताः । चक्राद्धि बहिरंतश्च दृश्यादृश्योपरेऽन्यथा ॥ ९० ॥

চন্দ্ৰগতিৰ সীমাৰ ভিতৰত দেখা দিয়া গ্ৰহলক্ষণসমূহক ‘সূতিকা’ বুলি কোৱা হয়। সেয়া চক্ৰৰ বাহিৰে বা ভিতৰেও হ’ব পাৰে; আৰু ঊর্ধ্বলোকত কেতিয়াবা দৃশ্য, কেতিয়াবা অদৃশ্য—অন্য ৰূপেও প্ৰকাশ পায়।

Verse 91

लग्राशयसमानांगोबालिखेटंसमोपि वा । चंद्रनंदांशवद्वर्णः शीर्षाद्यंगविभाग युक् ॥ ९१ ॥

তেওঁৰ দেহ লগ্নৰাশিৰ দৰে সুগঠিত আৰু সম, অথবা সমভাবে সুষম। তেওঁৰ বৰ্ণ চন্দ্ৰৰ আনন্দদায়ক কিৰণৰ দৰে দীপ্ত, আৰু মস্তকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গৰ বিভাগ সুশৃঙ্খল।

Verse 92

शीर्षकं दक्श्रवे नासा कपोलहनवो मुखम् । कंठांसपार्श्वहृद्द्वोषः क्रोडंनाभिश्च बास्तिकाः ॥ ९२ ॥

মূৰ, সোঁ কাণ, নাক, গাল আৰু হনু তথা মুখ; কণ্ঠ, কাঁধ, পাৰ্শ্ব, হৃদয় আৰু ভ্ৰূমধ্য; উদৰ, নাভি আৰু মূত্ৰাশয়—এইবোৰ দেহাঙ্গ হিচাপে গণনা কৰা হৈছে।

Verse 93

शिंश्नापाते च वृषणौ जघने जानुनी तथा । जंघेपादौ चोभघयत्र त्र्यंशैः समुदितैर्वदेत् ॥ ९३ ॥

লিঙ্গমূল আৰু বৃষণত; নিতম্বত আৰু হাঁটুত; পিণ্ডলি আৰু পাদত—প্ৰত্যেক স্থানত তিন অংশ একেলগে হোৱা মান/অৱস্থান ক’ব লাগে।

Verse 94

पापयुक्ते व्रणस्तस्मिन्नंगे लक्ष्म च तद्युते । स्वर्क्षांशे स्थिरयुक्ते तु नैज आगंतुकोऽन्यथा ॥ ९४ ॥

পাপসূচক লক্ষণযুক্ত অঙ্গত যদি ঘা থাকে আৰু তাৰ সৈতে দেহচিহ্নো দেখা যায়, তেন্তে সেয়া নিজৰ নক্ষত্রাংশত স্থিৰযোগযুক্ত হলে ‘নৈজ’; নচেৎ ‘আগন্তুক’ বুলি ধৰা হয়।

Verse 95

मंदेऽनिलाश्मजो भौमे विषशस्राग्निजो बुधे । भुजेऽर्के काष्टपशुजो जेतुः श्रृंग्यजयोनिजः ॥ ९५ ॥

শনিত বায়ু আৰু শিলাজাত নিমিত্ত; মঙ্গলত ভূমিজ; বুধত বিষ, অস্ত্ৰ আৰু অগ্নিজ; বৃহস্পতিত সূৰ্য, কাঠ আৰু পশুজ; আৰু শুক্ৰত শৃঙ্গী প্ৰাণী আৰু গৰ্ভজাত নিমিত্ত হয়।

Verse 96

यस्मिन्संज्ञास्रयः खेटा अंगेस्युस्तत्र निश्चितम् । व्रणोशुभकृतः पृष्टेतनौ राशिसमाश्रिते ॥ ९६ ॥

যি অঙ্গত গ্ৰহসমূহে নিজৰ সংজ্ঞাসূচক আশ্ৰয় লয়, সেই অঙ্গতেই অশুভ কাৰণত ঘা নিশ্চিতভাৱে উৎপন্ন হয়। ‘তনু’ সূচনাত ৰাশি দেহত আশ্ৰিত হলে ফল পিঠিৰ অংশত প্ৰকাশ পায়।

Verse 97

तिलकृन्मसकृदष्टसौम्यैर्युक्तश्च लक्ष्मवान् । चतुरस्रः पिंगदृक् च पैत्तिकोऽल्पकचो रविः ॥ ९७ ॥

তিলক আৰু সৰু সৰু শুভ তিলচিহ্নেৰে চিহ্নিত, অষ্ট সৌম্য লক্ষণে যুক্ত আৰু লক্ষ্মীসমৃদ্ধ ব্যক্তি ‘ৰবি’ বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ দেহ চতুৰস্ৰ, চকু পিঙ্গল, প্ৰকৃতি পিত্তপ্ৰধান আৰু কেশ অল্প।

Verse 98

वृतो वातकफी प्राज्ञो मंदवाक् शुभदृक् शशी । क्रृरदृक्तरुणो भौमः पैत्तिकश्चपलस्तथा ॥ ९८ ॥

‘শশী’ (চন্দ্ৰ) বৃত্তাকাৰ, বাত-কফপ্ৰধান, প্ৰাজ্ঞ, মন্দবাক্য আৰু শুভদৃষ্টিসম্পন্ন বুলি কোৱা হয়। ‘ভৌম’ (মঙ্গল) ক্ৰূৰদৃষ্টি, তরুণ, পিত্তপ্ৰধান আৰু চঞ্চল।

Verse 99

त्रिधानुपवृतिर्हास्यरुचिज्ञः श्लिष्टवाक्तथा । पिंगके श्लक्षणो दीर्घः कफीधीमान्गुरुर्मतः ॥ ९९ ॥

যাৰ আচৰণ ত্ৰিবিধ নিয়মে নিয়ত, যিয়ে হাস্যত কি ৰুচিকৰ সেয়া জানে আৰু যাৰ বাক্য সুসংবদ্ধ আৰু পৰিশীলিত; যাৰ চকু পিঙ্গল, দেহ সুগঠিত আৰু মনোহৰ, কায়া দীঘল, প্ৰকৃতি কফপ্ৰধান আৰু বুদ্ধি তীক্ষ্ণ—তাকেই ‘গুরু’ বুলি মানা হয়।

Verse 100

सुवपुर्लोचनः कृष्णवक्रकेशो भृगुः सुखी । दीर्घः कपिलदृड्भंदो निलीखरकचोलसः ॥ १०० ॥

তেওঁ সুদেহী আৰু প্ৰসন্ননয়ন; তেওঁৰ কেশ কৃষ্ণ আৰু কুঞ্চিত। তেওঁ ভৃগুবংশজাত আৰু সন্তুষ্টচিত্ত। তেওঁ দীঘল কায়া, কপিলবৰ্ণ, দৃঢ় অঙ্গবিশিষ্ট আৰু নীল ৰেখা তথা চূড়াকেশৰ বিশেষ চিহ্নধাৰী।

Verse 101

स्नाय्वस्थिरक्तत्वक्शुक्रवसामज्जास्तु धातवः । मंदार्कचंद्रसोम्यास्पुजिज्जीवकुभुवः क्रमात् ॥ १०१ ॥

ধাতুসমূহ—স্নায়ু, অস্থি, ৰক্ত, ত্বক, শুক্ৰ, বসা আৰু মজ্জা। ইয়াৰ অধিষ্ঠাতা শক্তি ক্ৰমে মন্দা, অর্ক (সূৰ্য), চন্দ্ৰ, সোম্যা, পূজী, জীৱক আৰু ভূব।

Verse 102

चंद्रांगपापैर्भांत्यस्थैः सेंवुपापचतुष्टयैः । चक्रपूर्वापरे पापसौम्यैः कीटतनौ मृतिः ॥ १०२ ॥

চন্দ্ৰ-নক্ষত্ৰ আৰু গ্ৰহস্থিতিৰ সৈতে জড়িত পাপ, আৰু চাৰিটা বিশেষ পাপসমষ্টি, লগতে পূৰ্বাপৰ যুগত ক্ৰূৰ-সৌম্য বুলি বিভক্ত পাপৰ ফলত—জীৱ কীটদেহত অৱস্থিত হৈ মৃত্যুক প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 103

उदयास्तगतौ पापौ चंद्रः क्रूरयुतैः शुभैः । न चेद्दृष्टस्तदा मृत्युर्जातस्य भवति ध्रुवम् ॥ १०३ ॥

জন্মকালত চন্দ্ৰ যদি উদয় আৰু অস্ত—দুয়ো সময়তে পাপগ্ৰহৰ সংযোগে পীড়িত হয় আৰু শুভগ্ৰহৰ দৃষ্টি নাপায়, তেন্তে নবজাত শিশুৰ মৃত্যু ধ্ৰুৱ।

Verse 104

क्षीणेऽब्जे व्ययगे पापैर्लग्नाष्टस्थैः शुभा न चेत् । केंद्रेषु वाब्जोसंयुक्तः स्मरांत्यमृतिलग्नगः ॥ १०४ ॥

যদি ‘অব্জ’ (শুক্ৰ) ক্ষীণ হৈ ব্যয়ভাৱ (১২তম) ত থাকে, লগ্ন আৰু অষ্টমত পাপগ্ৰহ থাকে আৰু শুভ প্ৰভাৱ নাথাকে; বিশেষকৈ শুক্ৰ কেন্দ্ৰত গ্ৰহসংযোগে থাকিলে—লগ্ন অন্ত্যস্মৰণ আৰু মৃত্যুৰ সূচক হয়।

Verse 105

केंद्राद्या हस्त सन्खेटैरदृष्टो मृत्युदस्तथा । षष्टेमेब्जेऽसदृष्टेसद्यो मृत्युः शुभेक्षिते ॥ १०५ ॥

হস্ত-সংখ্যা পদ্ধতিয়ে নিৰ্ণীত গ্ৰহদৃষ্টি/সমৰ্থন যদি কেন্দ্ৰাদি মুখ্য স্থানত নাথাকে, তেন্তে সেই যোগ মৃত্যুদায়ক হয়। তদ্ৰূপ ষষ্ঠ আৰু একাদশ ভাৱ অদৃষ্ট থাকিলে সদ্য মৃত্যু; কিন্তু শুভদৃষ্টিত ফল মঙ্গলময়।

Verse 106

समाष्टके मिश्रखेटैर्दृष्टे मृतिः शिशोः । क्षीणेब्जेंगे रन्ध्रकेन्दे पापे पापान्तरस्थिते ॥ १०६ ॥

অষ্টম ভাৱত মিশ্ৰ গ্ৰহদৃষ্টি পৰিলে শিশুৰ মৃত্যুসূচনা হয়। লগতে ক্ষীণ গ্ৰহ যদি জলৰাশি-ভাগত থাকে, আৰু পাপগ্ৰহ অষ্টম (ৰন্ধ্ৰ) আৰু কেন্দ্ৰত অৱস্থিত হৈ অন্য পাপগ্ৰহেৰে ঘেৰাও হয়—তেন্তে মৃত্যুলক্ষণ দেখা যায়।

Verse 107

भूद्यूननिधने वाब्जे लग्नेऽप्येवं शिशोर्मृतिः । पापैश्चन्द्रास्तगैर्मात्रा सार्द्धं सदृष्टिमंतरा ॥ १०७ ॥

জন্মকালত যদি চন্দ্ৰ মৃত্যু-ভাৱত অৱস্থান কৰে, অথবা কুম্ভ লগ্নতো একে ধৰণৰ অশুভ যোগ থাকে, তেন্তে শিশুৰ মৃত্যু সূচিত হয়। আৰু চন্দ্ৰ অস্তগত হৈ পাপগ্ৰহে পীড়িত হ’লে, শুভদৃষ্টিৰ ৰক্ষা নাথাকিলে, মাতৃসহ শিশুৰ বিনাশ ঘটে বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 108

शुभादृष्टे भान्त्यगेब्जे त्रिकोणोपरतैः खलैः । सग्नस्थे वा विधौपापैरस्तस्थैर्मृतिमाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

যদি কোনো গ্ৰহ শুভদৃষ্টিযুক্ত হৈও শত্রুৰাশিত দীপ্ত থাকে আৰু ত্ৰিকোণত থকা পাপগ্ৰহে ঘেৰাও কৰে; অথবা চন্দ্ৰ লগ্নত থাকিও পাপগ্ৰহপীড়াত অস্তগত হয়—তেন্তে এনে যোগত মৃত্যুলাভ কোৱা হৈছে।

Verse 109

ग्रस्तेऽब्जेऽसद्भिरष्टस्थै सृज्यवात्मजयोर्मृतिः । लग्ने रवौ तु शस्रेण सवीर्यासद्भिरष्टगैः ॥ १०९ ॥

চন্দ্ৰ গ্ৰস্ত (গ্ৰহণগ্ৰস্ত) হৈ অষ্টমভাৱত পাপগ্ৰহ থাকিলে, জাতক আৰু তাৰ পুত্ৰৰ মৃত্যুসূচনা হয়। আৰু লগ্নত সূৰ্য থাকি অষ্টমত বলৱান পাপগ্ৰহ থাকিলে, অস্ত্ৰদ্বাৰা মৃত্যু কোৱা হৈছে।

Verse 110

कर्केन्द्वीज्ययुते लग्ने केंद्रे सौम्ये च भार्गवे । शषैस्त्र्यरीशगैरायुरमितं भवति ध्रुवम् ॥ ११० ॥

যেতিয়া কৰ্কট লগ্নত চন্দ্ৰ আৰু বৃহস্পতি যুক্ত থাকে, আৰু কেন্দ্ৰত শুভগ্ৰহসকলৰ সৈতে শুক্ৰো অৱস্থান কৰে—তেন্তে এনে গ্ৰহযোগে আয়ু নিশ্চিতভাৱে অতি দীঘল, অমিত হয়।

Verse 111

वंर्गोत्तमे मीनलग्ने वृषेऽब्जे तत्त्वलिप्सिके । स्वतुंगस्थेष्वशेषेषु परमायुः प्रकीर्तितम् ॥ १११ ॥

যেতিয়া মীন লগ্ন বৰ্গোত্তম হয়, চন্দ্ৰ বৃষত থাকে আৰু কুম্ভত তত্ত্ব-লিপ্সা (সত্যতত্ত্বৰ আকাঙ্ক্ষা) যোগ হয়; লগতে সকলো গ্ৰহ নিজ নিজ উচ্চস্থানত অৱস্থান কৰে—তেন্তে পৰম আয়ু ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 112

शुभैर्दृष्टः सवीर्योगे केंद्रस्थे चायुरर्थदः । स्वच्चोब्जे स्वर्क्षगैः सौम्यैः सवीर्येंगाधिपे तनौ ॥ ११२ ॥

যদি কোনো গ্ৰহ শুভগ্ৰহৰ দৃষ্টিত থাকে, নিজৰ বলসহ যুক্ত হৈ কেন্দ্ৰত অৱস্থিত হয়, তেন্তে সি আয়ু আৰু সমৃদ্ধি দান কৰে। সি নিৰ্মল হৈ স্বৰাশি বা উচ্চস্থানে সৌম্যগ্ৰহসমেত থাকে আৰু বলৱান লগ্নাধিপতি লগ্নত থাকিলে দেহত দৃঢ় প্ৰাণশক্তি সূচায়।

Verse 113

षष्ट्यब्दकेंद्रसौम्येभेष्टशुद्धे सप्ततिर्गुरौ । मूलत्रिकोणगैः सौम्यैर्गुरो स्वोच्चसमन्विते ॥ ११३ ॥

যেতিয়া ষষ্ট্যব্দ-বিন্দু কেন্দ্ৰত অৱস্থিত হৈ শুভগ্ৰহসমেত হয় আৰু সপততি-স্থানত বৃহস্পতি থাকে; লগতে সৌম্যগ্ৰহসমূহ নিজৰ মূলত্রিকোণত থাকে আৰু বৃহস্পতি স্বোচ্চত্বসহ যুক্ত থাকে—তেতিয়া ই শుభফলদায়ক যোগ বুলি কোৱা হয়।

Verse 114

लग्नाधिपे बलयुतशीत्यब्दं त्वायुरीरितम् । सवीर्ये सत्सु केंद्रेषु त्रिंशच्छुद्धियुतेऽष्टमे ॥ ११४ ॥

লগ্নাধিপতি বলযুক্ত হলে আয়ু আশি বছৰ বুলি কোৱা হয়। সি যদি বীৰ্যবান হৈ কেন্দ্ৰসমূহত অৱস্থিত হয় আৰু অষ্টমভাৱ ত্ৰিংশৎ-শুদ্ধি (বলমান)যুক্ত হয়, তেন্তে পূৰ্ণ আয়ুৰ লক্ষণ দেখা যায়।

Verse 115

लयेशे धर्मगेजीवेष्टस्थे क्रूरक्षिते जिताः । लग्नाष्टमेशावष्टस्थौ भाब्दमायुः करौ मतौ ॥ ११५ ॥

যেতিয়া লয়েশ (শনি) ধৰ্মভাৱ (নৱম)ত থাকে, বৃহস্পতি অষ্টমত অৱস্থিত হয় আৰু ক্ৰূৰ গ্ৰহ মঙ্গল পৰাভূত হয়; লগতে লগ্নেশ আৰু অষ্টমেশ দুয়ো অষ্টমত থাকিলে—আচাৰ্যসকলৰ মতে আয়ু কেৱল এক বছৰ বুলি ধৰা হয়।

Verse 116

लग्नेऽशुभेज्यौ ग्लौदृष्टौ मृत्यौ कश्चन चाकृतिः । धर्मांगस्थेशनौ शुक्रे केंद्रेऽब्जे व्ययधर्मगे ॥ ११६ ॥

যেতিয়া লগ্ন অশুভে পীড়িত হয়, বৃহস্পতিও অশুভ অৱস্থাত থাকে আৰু চন্দ্ৰ ক্ৰূৰগ্ৰহৰ দৃষ্টিত পৰে—তেতিয়া মৃত্যুসূচক এক বিশেষ যোগ গঠিত হয়। লগতে শনি ধৰ্মাঙ্গ-স্থানত, শুক্ৰ কেন্দ্ৰত আৰু বুধ ব্যয় (দ্বাদশ) আৰু ধৰ্ম (নৱম) ভাৱত থাকিলেও মৃত্যুলক্ষণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 117

शताब्दं गीष्पतौ कर्के कटकस्थसितेज्ययोः । लयेशेंगे शुभैर्हीनेऽष्टमे रवाब्धिमितं वयः ॥ ११७ ॥

যেতিয়া বৃহস্পতি কৰ্কট ৰাশিত থাকে আৰু চন্দ্ৰ আৰু বৃহস্পতি দুয়ো কৰ্কটত অৱস্থিত হয়, তেতিয়া শতবৰ্ষ আয়ু লাভ হয়। কিন্তু যদি লগ্নেশ দুৰ্বল আৰু শুভদৃষ্টিহীন হয়, তেন্তে অষ্টম ভাব অনুসাৰে আয়ু কেৱল বাৰ বছৰ বুলি গণ্য হয়।

Verse 118

लग्ने शेष्टमगेष्टेशे तनुस्थे पंचवत्सरम् । कवीज्ययोगे सौम्याब्जौ लग्ने मृत्यौ च स्वेषवः ॥ ११८ ॥

যদি লগ্নেশ আৰু অষ্টমেশ দুয়ো দেহস্থান (লগ্ন)ত অৱস্থিত হয়, তেন্তে পাঁচ বছৰৰ আয়ু কোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া শুক্ৰ- বৃহস্পতিৰ যোগ হয় আৰু বুধ আৰু চন্দ্ৰ লগ্নত থাকে, তেতিয়া মৃত্যু লগ্নৰ দ্বাৰাই সূচিত হয়।

Verse 119

एतद्योगजमायुः स्यादथ स्पष्टमुदीयते । सूर्याधिक बले पैंडं निसर्गाञ्च विधोर्बले ॥ ११९ ॥

এইটো যোগজ আয়ু বুলি কোৱা হৈছে। এতিয়া স্পষ্টকৈ কোৱা হয়—যেতিয়া সূৰ্যৰ বল অধিক হয়, তেতিয়া পৈণ্ড (গণিত) আয়ু গ্ৰহণ কৰিব; আৰু যেতিয়া চন্দ্ৰৰ বল অধিক হয়, তেতিয়া নিসৰ্গ (স্বাভাৱিক) অংশ গ্ৰহণীয়।

Verse 120

अंशायुः सबले लग्ने तत्साधनमथो श्रृणु । गोब्जास्तत्त्वतिथी सूर्यास्तिथिः स्वर्गा नखाः क्रमात् ॥ १२० ॥

লগ্ন বলবান হলে অংশৰ দ্বাৰা আয়ু (অংশায়ু) নিৰ্ণয় হয়। এতিয়া তাৰ সাধন-পদ্ধতি শুনা—ক্রমে ‘গো’, ‘অব্জ’, ‘তত্ত্ব’, ‘তিথি’, ‘সূৰ্য’, ‘তিথি’, ‘স্বৰ্গ’ আৰু ‘নখ’—এই শব্দসমূহে অনুক্ৰমে সংখ্যা সূচায়।

Verse 121

नखा विधुर्द्वावंकाश्च धृतिः स्वाक्षिखमार्गणाः ॥ १२१ ॥

‘নখ’ শব্দে চন্দ্ৰ বুজায়; ‘দ্বৌ’ শব্দে দুই সংখ্যা। ‘ধৃতি’ মানে স্থৈৰ্য; ‘স্বাক্ষি’ মানে নিজৰ চকু; আৰু ‘মাৰ্গণা’ মানে পথ অনুসন্ধান বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 122

पिंडे निसर्गे रवोच्चे नो ग्रहः षट्भाल्पको यदा । चक्रशुद्धस्तदा ग्राह्येस्यांशा आयुषिसंमताः ॥ १२२ ॥

যদি জন্মকালত পিণ্ড-নিসৰ্গত সূৰ্য উচ্চস্থ নহয় আৰু কোনো গ্ৰহ ষড়্ভাগে দুৰ্বল নহয়, তেন্তে জাতকচক্ৰ ‘শুদ্ধ’ বুলি গণ্য হয়; আৰু আয়ু নিৰ্ণয়ৰ বাবে স্বীকৃত অংশসমূহেই গ্ৰহণীয়।

Verse 123

अंशोनाः शंत्रुभे कार्या ग्रहं वक्रगतिं विना । मंदशुक्तौ विनार्द्धोना ग्रहस्यास्तंगतस्य च ॥ १२३ ॥

অশুভ/শত্ৰু-যোগত গ্ৰহফল নিৰ্দিষ্ট অংশে হ্ৰাস পোৱা বুলি ধৰিব লাগে—যদি সি বক্রগতিত নহয়। মন্দ অৱস্থাত আৰু অস্ত (অদৃশ্য/দগ্ধ) হ’লে গ্ৰহবল অর্ধেক বুলি গণ্য।

Verse 124

हानिद्वयेऽधिकाः कार्या यदा क्रूरस्तनौ तदा । विहायारीनंशाद्यैर्हन्यादायुर्लवान् भजेत् ॥ १२४ ॥

দুই ধৰণৰ ক্ষতি উপস্থিত হ’লে কম ক্ষতিকেই বাছি ল’ব লাগে। আৰু যেতিয়া কোনো ক্ৰূৰ শত্ৰু নিজৰ দেহত আক্রমণ কৰে, তেতিয়া সংকোচ ত্যাগ কৰি তেনে শত্ৰু আদি দমন কৰি আয়ুৰ অংশ ৰক্ষা কৰিব লাগে।

Verse 125

भगणांशैर्लब्धहीनास्तेषां कार्या विचक्षणैः । पापस्यांशाः समग्रोना सौम्यस्यार्द्धविवर्जिताः ॥ १२५ ॥

গ্ৰহগণৰ বিভাগ-অংশৰ পৰা যি লাভত ঘাটতি থাকে, তাৰ মান বিচক্ষণসকলে গণনা কৰিব লাগে। পাপ-সম্পৰ্কীয় অংশ পূৰ্ণ ধৰা হলেও হ্ৰাসসহ; আৰু সৌম্য-সম্পৰ্কীয় অংশ অর্ধেক বর্জন কৰি গ্ৰহণীয়।

Verse 126

स्पष्टास्तेंशाः खषट्त्र्यासा गुणयित्वा स्वकैर्गणैः । वर्षाणि शेषमर्कध्नं हारात्संमासकाः स्मृताः ॥ १२६ ॥

স্পষ্টকৈ কোৱা সেই অংশসমূহক নিজ নিজ গুণকে গুণ কৰিলে যি অৱশিষ্ট থাকে, সেয়াই বছৰ; আৰু ‘অৰ্কধ্ন’ ৰূপে যি অৱশিষ্ট থাকে, সেয়া হাৰ (ভাজক) অনুসাৰে গণিত মাহ বুলি স্মৃত।

Verse 127

तच्छेषश्च त्रिगुणितः तेनैवाप्तं दिनानि च । शेषे षष्ट्या हते भक्ते हारेण घटिकादिकम् ॥ १२७ ॥

অৱশিষ্ট অংশ ত্ৰিগুণ কৰিলে তাতেই দিনৰ সংখ্যা নিৰ্ণয় হয়। তাৰ পাছত সেই অৱশিষ্টক ষাঠিত গুণ কৰি ভাজকে ভাগ দিলে ঘটিকা আদি সূক্ষ্ম সময়মান পোৱা যায়।

Verse 128

हित्वा भाज्यंगभागादीन्कलीकृत्य खखाक्षिभिः । भजेद्वर्षाणि शेषे तु गुणिते द्वादशादिभिः ॥ १२८ ॥

ভাজ্যৰ অংগ-ভাগ আৰু ভগ্নাংশ আদি ত্যাগ কৰি, ‘খ-খ-অক্ষি’ সংখ্যাৰে অৱশিষ্টক কলিযুগ-গণনালৈ ৰূপান্তৰ কৰি বছৰ নিৰ্ণয় কৰিব। অৱশিষ্ট থাকিলে তাক বাৰ আদি গুণকে গুণিত কৰিব।

Verse 129

द्विसप्तांशे च मासादिलग्रायुर्जायते स्फुटम् । अशायुषी सलग्नानां खेटानामंशका हृताः ॥ १२९ ॥

দ্বিসপ্তাংশত মাস আদি কাৰকৰ সৈতে লগ্ন-সহিত আয়ু স্পষ্টভাৱে নিৰ্ণীত হয়। ‘অশায়ুষী’ লগ্নত গ্ৰহসমূহৰ নিৰ্ধাৰিত অংশক বিয়োগ কৰিব লাগে।

Verse 130

खयुगैरायुरंशाः स्युस्तत्संस्कारं वदामि ते । ग्रहनलग्नं षड्रात्यं चेत्संस्कारोऽन्यथा नहि ॥ १३० ॥

খযুগে আয়ুৰ অংশসমূহ সূচিত হয়; তাৰ সংশোধন-সংস্কাৰ মই তোমাক কওঁ। গ্ৰহণকালত যদি লগ্ন ছয় ৰাতি স্থায়ী হয় তেন্তে সংস্কাৰ কৰিব লাগে, নচেৎ নহয়।

Verse 131

तदंशः स्वाग्नयो भक्ता लब्धोनोभूर्गुणो भवेत् । यदैकाल्यं तदास्तांशाः स्वाग्र्याप्तोना च भूर्गुणः ॥ १३१ ॥

যদি সেই অংশ স্ব-অগ্নিত আৰু ভক্তজনৰ মাজত ভাগ কৰি গ্ৰহণ/দান কৰা হয়, তেন্তে পুণ্য বিশেষ বৃদ্ধি নাপায়। কিন্তু একেটা একীভূত নিবেদন (ঐকাল্য) ৰূপে অৰ্পণ কৰিলে সেই অংশ শ্ৰেষ্ঠ ফল পায় আৰু পুণ্য বহুগুণে বৃদ্ধি পায়।

Verse 132

सौमयस्यार्द्धेन पापस्य समग्रेणेति निश्चयः । गुमकध्नाश्चायुरंशाः संस्कारोऽयमुदाहृतः ॥ १३२ ॥

নিশ্চয়কৈ স্থিৰ কৰা হৈছে যে এই সংস্কাৰে সৌম্য-যজ্ঞৰ অর্ধফল দিয়ে আৰু পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নাশ কৰে। ই ক্ষয়াদি ব্যাধি দূৰ কৰি আয়ুৰ অংশ বৃদ্ধি কৰে—এয়াই এই সংস্কাৰ বুলি কোৱা হৈছে॥১৩২॥

Verse 133

आयुरंशकलाभक्ताद्विंशत्याब्दा इनाहतम् । शेषं द्विशतभक्तं स्युर्मासाः शेषा दिनादिकम् ॥ १३३ ॥

আয়ুক অংশ-কলাত ভাগ কৰি যি ভাগফল পোৱা যায়, তাক বিশে গুণিলে বছৰৰ সংখ্যা হয়। অৱশিষ্টক দু’শে ভাগ কৰিলে ভাগফল মাহ, আৰু তাৰপিছত যি থাকে সেয়া দিনাদি (সূক্ষ্ম একক) হয়॥১৩৩॥

Verse 134

लग्नायुरंशास्त्रिगुणा दिग्भिक्ता स्युः समास्ततः । शेषेऽर्कादिगुणे भक्ते दिग्भर्मासादिकं भवेत् ॥ १३४ ॥

লগ্ন আৰু আয়ুৰ অংশ ত্ৰিগুণ কৰি দিশাসমূহে ভাগ কৰিলে মুঠ মান পোৱা যায়। অৱশিষ্টক সূৰ্যাদি (গ্ৰহকাৰক) গুণে ভাগ কৰিলে দিগ্ভাগ আদি বিভাগ নিৰ্ণীত হয়॥১৩৪॥

Verse 135

सबलेंगेभतुल्याब्दैर्युतमायुर्भवेत्स्फुटम् । अंशद्विध्नमक्षांशं मासाः खत्र्यादिसंगुणात् ॥ १३५ ॥

কাৰকসমূহ সৱল হ’লে আয়ুৰ গণনা স্পষ্ট হয়; সিংহাদি ৰাশিৰ সমসংখ্যক বছৰ যোগ কৰিব লাগে। অক্ষাংশক অংশত দ্বিগুণ কৰি ‘খ’ আদি ধ্ৰুৱাংকৰ সৈতে গুণিলে ফল মাহৰূপে পোৱা যায়॥১৩৫॥

Verse 136

शेषा दिनादिकं योज्यं नैतत्पिंडनिसर्गयोः । लग्नार्कचन्द्रमध्ये तु यो बली तद्दशा पुरा ॥ १३६ ॥

অৱশিষ্ট অংশ দিনাদি ৰূপে যোগ কৰিব লাগে—পিণ্ড আৰু নিসৰ্গৰ ক্ষেত্ৰত এই নিয়ম প্ৰযোজ্য নহয়। কিন্তু লগ্ন, সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ মাজত যি বলবান, তাৰ দশা প্ৰথমে প্ৰৱৰ্তিত হ’ব॥১৩৬॥

Verse 137

ततः केंद्रादिगानां तु द्वित्र्यादौ सबलस्य च । बह्वायुर्यो वीर्यसाम्येर्काद्युतस्य प्राक् याचकः ॥ १३७ ॥

তাৰ পিছত কেন্দ্ৰাদি ভাবসমূহত যদি দ্বিতীয়, তৃতীয় আদি বলৱান হয়, তেন্তে আয়ু দীঘল হয়। আৰু বল সমান হ’লে যি আগতে উদয় হয়, সেয়াই সূৰ্য্যাদি-সম্পৰ্কযুক্ত প্ৰধান বুলি গণ্য।

Verse 138

षड्वर्गार्द्धस्य त्रिंशस्य त्रिकोणगश्च स्मरगः । सप्तमासस्य तूर्यस्य चतुरस्रगतस्य च ॥ १३८ ॥

ষড়্বৰ্গৰ অৰ্ধৰূপ ত্ৰিংশাংশত ত্ৰিকোণস্থ ‘স্মৰগ’ (কাম-সম্পৰ্কীয়) তত্ত্ব কোৱা হৈছে। তদ্ৰূপ ‘তূৰ্য’ নামেৰে কথিত সপ্তমাংশ চতুৰস্ৰ (বৰ্গ) স্থিতিত আছে বুলি বৰ্ণিত।

Verse 139

क्रमः केंद्रादिकोऽत्रापि द्वित्र्यादौ सबलस्य च । पाकपस्याब्धिनागाश्च ह्यर्णवा सहगस्य च ॥ १३९ ॥

ইয়াতো ক্ৰম কেন্দ্ৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈ দ্বিতীয়, তৃতীয় আদি স্থানত গ্ৰহবল বিবেচনা কৰে। ফল গ্ৰহৰ ‘পাক’ (পৰিপাক) অনুসাৰে বুজিব লাগে, আৰু অ’ব্ধি, নাগৰাজ, অৰ্ণৱ, সমুদ্ৰ আদি সংকেত আৰু সহগ তত্ত্বৰ সৈতে।

Verse 140

त्रिकोणस्थस्य चाष्टाक्षिसूर्याद्यूनगतस्य च । तुर्याष्टगस्य तु स्वर्गा गुणकाः परिकीर्तिताः ॥ १४० ॥

ত্ৰিকোণস্থ, ‘অষ্টাক্ষি’ যোগস্থ, আৰু সূৰ্য্যাদি অপেক্ষা ন্যূন গতি থকা—ইহঁতৰ গুণক হিচাপে ‘স্বৰ্গ’ বুলি পৰিকীৰ্তিত।

Verse 141

दशागुणैर्हता भक्त्या गुणैक्येन समागताः । शेषेऽर्कादिहते भक्ते मासाद्यैक्येन नारद ॥ १४१ ॥

যেতিয়া ভক্তিয়ে দশগুণ বিভেদ দমন কৰে, তেতিয়া গুণৈক্য লাভ হয়। আৰু অৱশিষ্ট ভক্তিও সূৰ্য্যতাপে মল দগ্ধ হোৱাৰ দৰে ক্ষয় পালে, হে নাৰদ, মাসমাত্ৰতে পূৰ্ণ একত্ব সিদ্ধ হয়।

Verse 142

अंतर्दशासु विदशास्तासु चोपदशास्तथा । दशेशमित्रस्वोच्चक्षंगोब्जोब्ध्येकाद्रिवृद्धिगः ॥ १४२ ॥

অন্তৰ্দশা, বিশেষ দশা আৰু উপদশাত যদি দশাধিপতি মিত্ৰ ৰাশি, স্বৰাশি, উচ্চস্থান বা শুভ বিভাগত বলবান হয়, তেন্তে সি বৃদ্ধি আৰু উন্নতি দান কৰে।

Verse 143

शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् । प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः ॥ १४३ ॥

‘শুভগ’ ৰূপত অৰ্থ ‘ভাগ্যবান’। কিন্তু সেই পদ স্ন্বাদি-গণৰ প্ৰত্যয়যুক্ত হ’লে কৰ্তা-বাচক হৈ ‘সেই ফল ঘটোৱা জন’ বুজায়। আৰু কোৱা পদ অন্য স্থানত ব্যৱহৃত হ’লে, সেই ভাবৰ ক্ষয় বা বিনাশ বুজায়।

Verse 144

खगस्य यद्भवेद्द्रव्यं भावभे क्षणयोगजम् । जीविकादिफलं सर्वं दशायां तस्य योजयेत् ॥ १४४ ॥

গ্ৰহৰ ভাব-নক্ষত্ৰস্থিতি আৰু ক্ষণিক যোগৰ পৰা যি ধনফল জন্মে—জীৱিকা আদি সকলো ফল—সেই গ্ৰহৰ দশাতেই আৰোপ কৰিব লাগে।

Verse 145

विशन्यापदशायां यो वैरिदृष्टो विपत्तिकृत् । शुभमत्रेक्षितश्चेष्टसद्वर्गस्थश्च यो ग्रहः ॥ १४५ ॥

অশুভ বা আপদ্-দশাত শত্রু-দৃষ্টিৰে পীড়িত গ্ৰহ বিপদ ঘটায়। কিন্তু সেই গ্ৰহেই যেতিয়া শুভ দৃষ্টি পায় আৰু ষড়্বৰ্গত উত্তম স্থিতিত থাকে, তেতিয়া শুভ ফল দান কৰে।

Verse 146

तत्काले बलवानापन्नाशकृत्समुदाहृतः । यस्याष्टवर्गजं चापि फलं पूर्णशुभं भवेत् ॥ १४६ ॥

সেই সময় ‘আপন্নাশকৃত্’ নামৰ এক বলবান উপায় ঘোষণা কৰা হৈছে। যিয়ে ই আচৰণ কৰে, তাৰ বাবে অষ্টবৰ্গজাত ফল সম্পূৰ্ণ শুভ আৰু সিদ্ধ হয়।

Verse 147

यश्च मूर्तितनुग्लावो वृद्धिगः स्वोच्चभस्थितः । स्वत्रिकोणसुहृद्भस्थस्तस्य मध्यमसत्फलम् ॥ १४७ ॥

যি গ্ৰহ দেহবলত ক্ষীণ হলেও, বৃদ্ধি অৱস্থাত থাকি নিজ ৰাশি, উচ্চ ৰাশি, নিজ ত্ৰিকোণ বা মিত্ৰ ৰাশিত অৱস্থিত হয়, তেন্তে সি মধ্যম শুভ ফল দিয়ে।

Verse 148

श्रेष्ठं शुभतरं वाच्यं विपरीतगतस्य तु । नेष्टमुत्कटमिष्टं तु स्वल्पं ज्ञात्वा बलं वदेत् ॥ १४८ ॥

যি বিপথে গৈছে, তাক শ্ৰেষ্ঠ আৰু অধিক মঙ্গলময় বাক্য ক’ব লাগে। অপ্রিয় বা কঠোৰ কথা নক’ব; নিজৰ সীমিত শক্তি জানি মৃদু আৰু সংযতভাৱে ক’ব লাগে।

Verse 149

चरे सन्मध्यदुष्टाभ्यामंगभंगे विपर्ययात् । स्थिरे नेष्टष्टमध्या च होरायास्त्र्यं शकैः फलम् ॥ १४९ ॥

চৰ ৰাশিত হোৰাৰ ফল শুভ, মধ্যম বা দুষ্ট বুলি কোৱা হয়; কিন্তু অঙ্গভঙ্গ (আঘাত)ৰ ক্ষেত্ৰত লক্ষণ বিপৰীতভাৱে বুজিব লাগে। স্থিৰ ৰাশিত ফল অনিষ্ট, বিশেষকৈ অষ্টম আৰু মধ্যৰ সংযোগ থাকিলে। এইদৰে শকাচাৰ্যসকলে হোৰাৰ ত্ৰিবিধ ফল কৈছে।

Verse 150

स्वामीज्यज्ञयुता होरा दृष्टा वा सत्पलावहा । विनाश दृष्टयुक्ता च पापांतरगतान्यथा ॥ १५० ॥

হোৰা যদি স্বামী-আৰাধনা আৰু যজ্ঞৰ সৈতে যুক্ত দেখা যায়, তেন্তে সি শুভ ফল দিয়ে। কিন্তু বিনাশৰ লক্ষণৰ সৈতে যুক্ত হলে বিনাশ ঘটায়; নতুবা সি অন্য এক পাপাৱস্থালৈ প্ৰৱেশ সূচায়।

Verse 151

प्राग्ध्वांक्षा बंधु मृत्याय तयोर्द्यूने रविः स्वभात् । वक्रात्स्वादिवसाञ्चार्के शुक्राद्यूनां तु षड्रतः ॥ १५१ ॥

পূৰ্বাৰ্ধত ক্ষীয়মান তিথি বন্ধুসকলৰ বাবে অশুভ আৰু মৃত্যুকাৰক বুলি ধৰা হয়। সেই দিনভাগত সূৰ্য নিজ প্ৰভাৰে দীপ্ত থাকে। আৰু সূৰ্যৰ গতি বক্ৰ হলে ‘স্বাদি’ তিথিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শুক্ৰাদি গ্ৰহৰ ৰত/কালমান ছয়গুণ বুলি কোৱা হয়।

Verse 152

धर्मध्यायारिगो जीवादिकत्र्यारिगो विधोः । पृध्यंत्यधीतपाः सुज्ञा ततोवृद्ध्यंत्यबंधुराः ॥ १५२ ॥

ধৰ্ম আৰু ধ্যানৰ বিৰোধী তথা জীৱহিংসক—এনেকুৱা প্ৰভুৰ শত্রুসকলক বিষয় কৰি সুজ্ঞানী, অধ্যয়ন-তপত স্থিত তপস্বীসকলে তর্ক-বিতর্ক কৰে; সেই বিতৰ্কৰ ফলত সৌহার্দ্যহীন কলহপ্ৰিয় লোকেই ক্ৰমে বৃদ্ধি পায়।

Verse 153

वृद्धिगोंगात्सधनघीतपः स्वाराच्छशी शुभः । स्वदूवृध्यस्तादिषु पृधात्ससाष्टौ पंचयोपगः ॥ १५३ ॥

প্ৰাপ্ত পাঠত এই শ্লোকটো বিকৃত/ভ্ৰষ্ট; সেয়ে সংস্কৃতত স্থিৰ অৰ্থ গঢ়ি নুঠে। বিশ্বাসযোগ্য নাৰদপুৰাণ-পাঠ বা সমালোচনামূলক পাঠ নোহোৱাকৈ যথাৰ্থ অনুবাদ সম্ভৱ নহয়; সুতৰাং ইয়াত কেৱল পাঠদোষৰ সূচনা দিয়া হৈছে।

Verse 154

षट्त्र्यायधीस्थो मंदाञ्च ज्ञाद्द्वित्र्यायाष्टकेंद्रगः । केंद्राष्टायांत्य इज्याद्वा ज्ञज्यायास्तत्र स्वे कवेः ॥ १५४ ॥

যদি শনি ষষ্ঠ বা তৃতীয় ভাৱত থাকে, আৰু বুধ দ্বিতীয় বা তৃতীয়ত, অথবা অষ্টমত বা কেন্দ্ৰত অৱস্থিত হয়; আৰু বৃহস্পতি কেন্দ্ৰত, অষ্টমত বা অন্তিম ভাৱত থাকে—তেন্তে সেই জাতকত শুক্ৰৰ ওপৰত বুধৰ প্ৰাধান্য হয়।

Verse 155

वृद्धाविनात्सादिधिया मंगा मायारिगो विधोः । केंद्राष्टापार्थगः स्वर्क्षान्मंदाद्गोष्टायकेंद्रगः ॥ १५५ ॥

মঙ্গল শনি-সংযোগ/প্ৰভাৱত পীড়িত বুদ্ধিৰ হলে সি চন্দ্ৰৰ শত্রু হয়। কেন্দ্ৰ বা অষ্টম ভাৱত থাকি, স্বৰাশিত থাকিলেও, শনি-প্ৰভাৱত নীচ সঙ্গ আৰু গোঠ-সদৃশ (হীন) পৰিৱেশত বন্ধন ঘটায়—বিশেষকৈ শনি কেন্দ্ৰস্থ হলে।

Verse 156

षट् त्रिधी भवतः सौम्यात्षड्वांशाष्टगो भृगोः । कर्मायव्ययषष्टस्थो जीवाद्भौमः शुभः स्मृतः ॥ १५६ ॥

সৌম্য (বুধ)ৰ ত্ৰিভাগ-বিভাগত ‘ছয়’ ফল কোৱা হৈছে; ভৃগু (শুক্ৰ)ৰ ষড়ংশ-বিভাগত ‘আঠ’ ফল। কৰ্ম, ৰোগ আৰু ব্যয় সূচক ষষ্ঠ ভাৱত ‘জীৱ’ তত্ত্বৰ পৰা উদ্ভূত মঙ্গল থাকিলে তাক শুভ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 157

कवेर्द्ध्याषष्टमोध्याये सन्ज्ञोमंदान्सधीत्रये । साक्षास्ते भूमिजाज्जीवाद्ययारिभवमृत्युगः ॥ १५७ ॥

কবিৰ বাষট্টিতম অধ্যায়ত ‘মন্দ’ নামৰ দেৱতা ধী (বুদ্ধি) আৰু ত্ৰয়সহ সাক্ষাৎ ভূমিজ-সম্ভূত বুলি বৰ্ণিত; তেওঁ জীৱসমূহৰ জন্মৰ পৰা মৃত্যু পৰ্যন্ত বিচৰণ কৰি ক্ষয় আনয়নকাৰী শত্রুৰূপে প্ৰকাশিত।

Verse 158

धर्मायारिसतांत्येर्कात्साद्यत्रिस्वगता स्वभात् । षट्खायाष्टाब्धिखोष्विज्यात्सहाद्येषु विलग्नतः ॥ १५८ ॥

সূৰ্যৰ স্ব-তেজৰ পৰা মেষাদি বিভাগত গমন কৰোঁতে ফল লগ্নেৰে বুজা যায়—ছয় ভাব আৰু আঠ বৰ্গত, নক্ষত্রাদি সহায়ক তত্ত্বসহ; এইদৰে উদয়লগ্ন নিৰ্ণয় কৰিব লাগে।

Verse 159

दिक्वाष्टाद्यस्तबंध्याये कुजात्खात्सत्रिके गुरुः । सात्र्यंके सन् रवेः शुक्राद्धीखगो दिग्भवारिगः ॥ १५९ ॥

দিক্-ব্যৱস্থাত অষ্টমৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ‘বন্ধ্য’ বিন্যাসত কুজাদি ত্ৰয়ত গুৰু সূচিত হয়। শনি-চিহ্নিত ত্ৰয়ত, আৰু সূৰ্য আৰু শুক্ৰৰ আধাৰত, ‘ধী-খগ’ (বুধ) দিক্-সূচক, ভাব-সূচক আৰু শত্রুনাশক ৰূপে গণ্য।

Verse 160

चंद्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडंत्यगः । गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः ॥ १६० ॥

চন্দ্ৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অধিপতি, অৰ্থ আৰু ‘গো’ আদি সংখ্যা/সংকেত-নামৰ ব্যৱস্থাত, ত্ৰয় আৰু ষড়্-সমষ্টিৰ পাছৰ শেষ অক্ষৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে; লগতে ‘গো, ব্ধি, ধী, ষট্, খ, খ’ আদি জানিলে, লগ্ন-সংগতিত ফল তৎক্ষণাৎ স্থিৰ হয়।

Verse 161

आशु तेशाष्टगोष्वंगःत्सांतेष्वब्जात्सितः शुभः । स्वात्सज्ञेषु त्रिधीगोब्धी दिक्छिद्रासिगतोर्कजात् ॥ १६१ ॥

শীঘ্ৰে সেই অষ্টাঙ্গ আৰু ‘গো’ স্থানসমূহত পদ্মসম্ভৱ শুভ শ্বেত (সাত্ত্বিক) তত্ত্বৰ ধ্যান/স্থাপন কৰিব লাগে। তেওঁলোকৰ নিজস্ব পাৰিভাষিক নামৰে সূচিত স্থানত ত্ৰিধী আৰু ‘গোব্ধি’ক দিশ, অন্তৰাল আৰু খড়্গসদৃশ বিভাগ অনুসাৰে, অর্ক-পরম্পৰা মতে বিন্যস্ত কৰিব লাগে।

Verse 162

रंध्रायव्यचगः सूर्यादोष्टधीखे सगोर्गुरो । ज्ञाब्धित्र्यायारिगोरात्रिषट्ध्यध्यांत्यगोषु च ॥ १६२ ॥

এই শ্লোকটো কাহিনী নহয়; মন্ত্ৰ-ন্যাসৰ দৰে ধ্বনি-সংকেতৰ গূঢ় ক্ৰম। ‘ৰন্ধ্ৰ’ৰ পৰা ‘আয়-ব্যা-চ-গ’ আদি, তাৰ পিছত ‘সূৰ্য’, ‘ওষ্ঠ-ধী-খে’, ‘স-গোঃ-গুৰো’ আদি ধ্বনি-গুচ্ছৰ নিৰ্দিষ্ট বিন্যাস—ই বিধিগত/কাৰিকৰী প্ৰয়োগৰ বাবে।

Verse 163

त्रिधीशारिषु मन्दः खात्साक्षांत्येषु शुभो सृजः । केंद्रायाष्टधनेष्वर्का लग्नाद्वृद्ध्याद्यबंधुषु ॥ १६३ ॥

তৃতীয়, ষষ্ঠ আৰু একাদশ ভাৱত শনি শুভফলদায়ক। দ্বিতীয়, দশম আৰু সপ্তম ভাৱত শুভগ্ৰহে মঙ্গল ফল দিয়ে। সূৰ্য কেন্দ্ৰভাৱত আৰু অষ্টম-দ্বিতীয় ভাৱতো প্ৰশস্ত; লগতে লগ্নৰ পৰা একাদশ (লাভ), নবম (ভাগ্য) আৰু চতুৰ্থ (গৃহ-বন্ধু) ভাৱতো শুভ।

Verse 164

गोध्वष्टापारिखांत्येज्ञाच्चंद्राल्लाभत्रिषद्भतः । षडष्टांत्यगतः शुक्राद्गुरीर्द्वीशांत्यशत्रुषु ॥ १६४ ॥

চন্দ্ৰক আধাৰ কৰি লাভ আৰু তৃতীয়-ষষ্ঠ ভাৱৰ অৱস্থা বিচাৰ কৰিব লাগে। শুক্ৰ যদি ষষ্ঠ, অষ্টম বা দ্বাদশ ভাৱত থাকে, তেন্তে ক্লেশৰ সূচনা কৰে—বিশেষকৈ দ্বিতীয়, ষষ্ঠ, দ্বাদশ আৰু শত্রুস্থানত দুঃখদ।

Verse 165

उक्तस्थानेषु रेखादो ह्यनुक्तेषु तु बिंदुदाः । जन्मभाद्वद्विमित्रोच्चस्वभेधिष्टं परेष्वसत् ॥ १६५ ॥

কোৱা স্থানসমূহত ৰেখা আদি চিহ্ন দিব; আৰু নকোৱা স্থানত বিন্দুৰে সূচাব। জন্মনক্ষত্ৰৰ পৰা আগলৈ য’ত গ্ৰহ মিত্ৰ, উচ্চ বা স্ববিভাগত থাকে, সেয়াই অধিক ফলদায়ক; অন্যত্ৰ প্ৰায় নিষ্ফল।

Verse 166

कष्टमर्थक्षयः क्लेशः समतार्थसुखागमः । धनाप्तिः सुखमिष्टाप्तिरिति रेखाफलं क्रमात् ॥ १६६ ॥

ৰেখাৰ ফল ক্ৰমে—কষ্ট, অৰ্থক্ষয়, ক্লেশ, সমতা, অৰ্থ-সুখৰ আগমন, ধনপ্ৰাপ্তি, সুখ, আৰু ইষ্টপ্ৰাপ্তি।

Verse 167

पितृमातृद्विषन्मित्रभ्रातृस्त्रीभृतकाद्रवेः । स्वामिलग्राजयोः स्वस्थाद्भेदर्कस्वयशोशयात् ॥ १६७ ॥

সূৰ্যৰ পৰা পিতৃ‑মাতৃসম্পৰ্কীয় দুখ, শত্রু‑মিত্ৰ, ভ্ৰাতা, স্ত্রী আৰু ভৃত্যজনিত ক্লেশ জন্মে। সূৰ্যৰ পৰাই স্বামী, লগ্ন আৰু ৰজাসকলৰ বিষয়ে বাধা আহে; আৰু শক্তিশালী সূৰ্যৰ ফলতো বিভেদ আৰু নিজ যশৰ ক্ষয় ঘটে।

Verse 168

तृणस्वर्णाश्वधोरणाद्यैरर्कांशे वृत्तिमादिशेत् । कृष्यंबुजस्रीभ्योब्जांशे कौजे धात्वस्रसाहसैः ॥ १६८ ॥

সূৰ্যাংশত তৃণ/চাৰা, সোণ, ঘোঁৰা, ধাৰণ‑পালন আদি সৈতে জড়িত জীৱিকা কোৱা হয়। চন্দ্ৰাংশত কৃষি, জল আৰু সমৃদ্ধিৰে; আৰু কৌজ (মঙ্গল) ত ধাতু, ৰক্তপাত আৰু সাহসী কৰ্মেৰে জীৱন নিৰ্বাহ হয়।

Verse 169

काव्यशिल्पादिभिर्बोधे जवे देवद्विजाकरैः । शौक्रे रजतगोरत्नैर्मांदे हिंसश्रमाधमैः ॥ १६९ ॥

বুধৰ প্ৰভাৱত কাব্য, শিল্পকলা আদি দ্বাৰা বোধ জন্মে। বৃহস্পতিৰ প্ৰভাৱত দ্ৰুততা আৰু দেব‑দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) তথা খনি‑সম্পৰ্কীয় লাভ হয়। শুক্ৰৰ প্ৰভাৱত ৰূপা, গোধন আৰু ৰত্নসম্পদ; আৰু শনিৰ প্ৰভাৱত হিংসা আৰু কঠোৰ পৰিশ্ৰমে চিহ্নিত নীচ বৃত্তি দেখা যায়।

Verse 170

स्वोञ्चेष्वार्की तथा ज्यारैरुक्तैकांगे नृ पाधिपाः । लग्रे वर्गोत्तमेऽब्जे वा चतुरादिग्रहेक्षिते ॥ १७० ॥

যেতিয়া শনি স্বৰাশি বা উচ্চস্থ হয় আৰু বৃহস্পতিও কোৱা একাংগ‑যোগত থাকে; আৰু লগ্ন যদি বৰ্গোত্তম হয় বা কুম্ভত অৱস্থিত হৈ চতুৰ্থাদি গ্ৰহদৃষ্টি পায়—তেতিয়া ব্যক্তি ৰজাসকলৰ মাজত অধিপতি হয়।

Verse 171

द्वाविंशभूपास्तुंगेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ । भूपकृत्तुंगगोर्कोगेस्तेसाजार्कोखभे गुरौ ॥ १७१ ॥

দ্বাবিংশ ভাগত উচ্চস্থানসমূহৰ ‘ভূপ’ গণনা কৰা হয়—ধনু আৰু কৰ্কটত সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু যমৰ স্থান ধৰা হৈছে। উচ্চ ৰাশিত ‘ৰাজ্যদায়ক’ (ৰজা কৰোঁতা) কাৰক বুলি কোৱা হৈছে; আৰু সূৰ্যাংশৰ আকাশ‑ৰাশি (কুম্ভ) ত বৃহস্পতিকে বিবেচনা কৰা হয়।

Verse 172

यमेंदुतुंगगौ लग्ने षष्टेऽर्कज्ञौ तुलाजगौ । सितासृजो गुरौ कर्को साराजे लग्नगे नृपाः ॥ १७२ ॥

যেতিয়া যম আৰু উচ্চস্থ চন্দ্ৰ লগ্নত থাকে, আৰু ষষ্ঠভাৱত সূৰ্য আৰু বুধ তুলা আৰু ধনু ৰাশিত অৱস্থিত হয়; শুক্ৰ আৰু মঙ্গল গুৰুৰ সৈতে যুক্ত হয়, কৰ্কট বলৱান হয় আৰু চন্দ্ৰ পুনৰ লগ্নগত হয়—তেতিয়া জাতক ৰজা হয়।

Verse 173

वृषेगेब्जेर्केज्यसौरैः सुहृज्जायाखगैर्नृपः । मंदे मृगांगेत्र्यर्यकांशस्थैरजादिभिर्नृप ॥ १७३ ॥

হে নৃপ, যেতিয়া বৃষ লগ্নত বুধ, গুৰু আৰু শনি যুক্ত হয়, তেতিয়া শাসকে বন্ধু, পত্নী আৰু পুত্ৰসন্তানৰ সমৃদ্ধি লাভ কৰে। পুনৰ শনি মকৰত থাকি ত্ৰ্যৰ্যমণ আদি অংশত স্থিত হৈ মেষাদি ৰাশিৰ সংযোগ ঘটালেও একে ফল কোৱা হৈছে।

Verse 174

सेज्याजेश्वे मृगमुखे कुजे तुंगेर्क्षभागेवौ । लग्नेऽथ सेज्यकर्केंगे ज्ञाजशुक्रैर्भवोपगैः ॥ १७४ ॥

যেতিয়া গুৰু অধিপতি হয় আৰু মঙ্গল মকৰত উচ্চস্থ হয়; আৰু লগ্ন কৰ্কট হৈ তাত গুৰু অৱস্থিত থাকে, লগতে বুধ–মঙ্গল–শুক্ৰ নিজ নিজ স্থানত থাকে—তেতিয়া এই যোগে কোৱা ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 175

मेषेऽर्के भूमिपासेंदौ एषे षांग्रेर्कपपासृजः । सिंहकुंभमृगस्थाश्चेद्भूपः सारेतनावजे ॥ १७५ ॥

যেতিয়া সূৰ্য মেষত থাকে, চন্দ্ৰ ৰাজযোগকাৰক গ্ৰহৰ সৈতে যুক্ত হয় আৰু কাৰকসমূহ মেষতেই অৱস্থিত থাকে; লগতে সিংহ, কুম্ভ বা মকৰত অৱস্থান ঘটিলে—তেতিয়া জাতক বলৱান, উৎকৃষ্ট সেনাসম্পন্ন ৰজা হয়।

Verse 176

आर्केजीवे तनौ वापि नृपोऽथोः कुजभास्करौ । धीस्थौ गुर्विदुकवयो भूमौ स्त्र्यगे बुधैर्नृपः ॥ १७६ ॥

যদি লগ্নত শনি বা গুৰুৰ ৰাশি পৰে, তেন্তে ব্যক্তি ৰজা হয়; তদ্ৰূপ মঙ্গল আৰু সূৰ্য সপ্তমত থাকিলেও। গুৰু নবমত থাকিলে সি আচার্য হয়; বুধ দ্বিতীয়ত থাকিলে পণ্ডিত আৰু বাক্পটু হয়; আৰু চন্দ্ৰ চতুৰ্থত থাকিলে জ্ঞানীয়ে তাক শাসক বুলি কয়।

Verse 177

मृगास्यलग्नगैः सौरेजाब्जर्क्षहरयः सयाः । कविक्षौ तुलयुरमस्थौ वै भूपः कीर्तिमान्भवेंत् ॥ १७७ ॥

যদি জন্মকালত মৃগশীৰ্ষ (মৃগাস্য) লগ্নত শনি, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, সূৰ্য, চন্দ্ৰ আৰু বুধ অৱস্থান কৰে আৰু বাকী গ্ৰহসমূহ তুলা ৰাশি আৰু সপ্তম ভাৱত থাকে, তেন্তে জাতক খ্যাতিমান ৰজা হয়।

Verse 178

यस्य कस्यापि तनयः प्रोक्तैर्योगैर्नृपो भवेत् । वक्ष्यमाणैर्नृपसुतो ज्ञेयो भूयो मुनीश्वर ॥ १७८ ॥

পূৰ্বে কোৱা যোগসমূহে যিকোনো লোকৰ পুত্ৰও ৰজা হ’ব পাৰে; কিন্তু, হে মুনীশ্বৰ, এতিয়া কোৱা যোগসমূহে পুনৰ বুজিব লাগিব—কে সঁচাকৈ ‘ৰাজপুত্ৰ’ (যুৱৰাজ)।

Verse 179

स्वोच्चे त्रिकोणभगतेस्त्र्याद्यैर्बलयुतैर्नृपः । सिंहेऽर्के मेषलग्नेऽजे मृगे भौमे घटेऽष्टमे ॥ १७९ ॥

হে ৰাজন, যেতিয়া সূৰ্য আদি গ্ৰহসমূহ নিজ ৰাশি, উচ্চ বা ত্ৰিকোণ অংশত থাকি বলবান হয়—বিশেষকৈ সূৰ্য সিংহত, লগ্ন মেষত, মঙ্গল মকৰত আৰু অষ্টম ভাৱ কুম্ভত থাকে—তেতিয়া এই যোগ সূচিত হয়।

Verse 180

चापे धरानाथःस्यादथ स्वर्क्षगे भृगौ । पातालगे धर्मगेऽब्जे शुभदृष्टे युते मुने ॥ १८० ॥

হে মুনি, যেতিয়া ধৰণাথ ধনুত থাকে, শুক্ৰ নিজ ৰাশিত অৱস্থান কৰে, বৃহস্পতি পাতালস্থ (নিম্নস্থ) হয় আৰু সূৰ্য তুলাত থাকি শুভদৃষ্টি আৰু যুতিত যুক্ত হয়—তেতিয়া এই যোগ শুভফলদায়ক হয়।

Verse 181

त्रिलग्नभवगैःशेषैर्धराधीशः प्रजायते । सौम्ये वीर्ययुतेंऽगस्थे बलाढ्येशुभगे शुभे ॥ १८१ ॥

যেতিয়া তিন লগ্ন আৰু ভাৱৰ দ্বাৰা বাকী শুভকাৰকসমূহ গঠিত হয়, আৰু কাৰক গ্ৰহ সৌম্য, বীৰ্যযুক্ত, নিজ স্থানত স্থিত, বলবান, শুভগতিসম্পন্ন আৰু শুভদৃষ্টিযুক্ত হয়—তেতিয়া ধৰণীশ (ৰজা) জন্মে।

Verse 182

धर्मार्थोपचयस्थैश्चशेषैर्धर्मयुतोनृपः । मेषूरणायतनुगाः शशिसूर्यजसूरयः ॥ १८२ ॥

ধৰ্ম আৰু অৰ্থৰ উপচয় স্থাপনকাৰী অৱশিষ্ট উপায়সমূহে যুক্ত হৈ ৰজা ধৰ্মযুক্ত হয়। চন্দ্ৰ-সূৰ্যজাত মুনিসকল মেষ, ঊৰণ আৰু আয়তন—এই নিজ নিজ স্থানৰ সৈতে সংযুক্ত বুলি কোৱা হয়।

Verse 183

ज्ञारौ धनेशितरवा हिबुके भूपतिस्तदा । वृषेंऽगेऽब्जोधनारिस्थो जीवार्की लांभगाः परे ॥ १८३ ॥

থুতনিত জ্ঞাৰ আৰু দুটা দীপ্তিমান গ্ৰহ; কণ্ঠত ধনেশ আৰু দুজন দিৱ্য চিকিৎসক; তাৰ পাছত তালুত ভূপতি স্থিত। বৃষভৰ কাঁধত পদ্মজ আৰু ধন-শত্ৰুবৰ্গত এজন স্থিত; অন্যত্ৰ বৃহস্পতি আৰু সূৰ্য ‘লম্ভগ’ (লাভবাহক) বুলি কোৱা হয়।

Verse 184

सुखे गुरुः खेरवींदूयमो लग्ने भवे करै । लग्ने वक्रासितौ चंद्रेज्यसितार्कबुधाः क्रमात् ॥ १८४ ॥

সুখস্থান (চতুৰ্থ ভাব) ত বৃহস্পতি স্থিত। লগ্নত খেৰ, ৰবি, ইন্দু আৰু যম; আৰু লগ্নত ক্ৰমে বক্ৰ-সিত (বক্ৰ/সৰল) গতিৰ—চন্দ্ৰ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, সূৰ্য আৰু বুধো কোৱা হৈছে।

Verse 185

सुखास्तु शुभखाप्तिस्थानरेशं जनयंत्यपि । कर्मलग्नगरवेटस्य दशायां राज्यसंगतिः ॥ १८५ ॥

সুখ আৰু শুভ লাভো উৎপন্ন হয় আৰু শুভ-প্ৰাপ্তিস্থানৰ অধিপতিকো প্ৰকাশ কৰে। কৰ্ম আৰু লগ্ন-সম্পৰ্কিত গ্ৰহৰ দশাত ৰাজশক্তিৰ সৈতে সংযোগ লাভ হয়।

Verse 186

प्रबलस्य दशायां वा शत्रुनीचा दिगार्तिदाः । आसन्नकेंद्रद्वयगैर्वर्गदाख्यः सकलग्रहैः ॥ १८६ ॥

প্ৰবল গ্ৰহৰ দশাতো, যদি অন্য গ্ৰহসমূহ শত্রুস্থান বা নীচস্থানত থাকি দিশাজনিত কষ্ট দিয়ে, তেন্তে সকলো গ্ৰহ দুটা কেন্দ্ৰৰ ওচৰত অৱস্থান কৰিলে সেই যোগক ‘বৰ্গদ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 187

तन्वस्तगैश्च सकटं विहगो राज्यबंधुगैः । श्रृङ्गाटकं धिगौगस्थैर्लग्नायस्थैर्हलं मतम् ॥ १८७ ॥

তন্ব আৰু অস্তগ স্থানত অৱস্থিত গ্ৰহসমূহে ‘শকট’ (গাড়ী) যোগ বুলিয়া কোৱা হয়। বিহগ আৰু ৰাজ্য-বন্ধু স্থানত থাকিলে ‘শৃঙ্গাটক’ (ত্ৰিকোণ-সন্ধি) গণ্য হয়; আৰু লগ্ন আৰু আয় স্থানত থাকিলে তাক ‘হল’ (নাঙল) বুলি মানে।

Verse 188

वर्ज्जोङ्गेस्थे सत्स्वसत्सु तुर्यखस्थैर्यवोन्यथा । विमिश्रैः कमलं प्राहुर्वायाकंटकबाह्यगैः ॥ १८८ ॥

যেতিয়া মন দেহত স্থিত হৈয়ো সত্য আৰু অসত্য—উভয়ৰ মাজত বিচৰণ কৰে, আৰু তুৰীয় অৱস্থাৰ স্থৈৰ্য অন্যভাবে বিঘ্নিত হয়—তেতিয়া সেই মিশ্ৰতাৰ বাবে ঋষিসকলে তাক ‘কমল’ বুলি কয়, যি বাহিৰে বায়ু আৰু কাঁটাৰ স্পৰ্শত স্পৰ্শিত।

Verse 189

लग्नाच्चतुर्भुगैर्यूपःशरस्तूर्याच्चतुर्भुगैः । द्यूनाद्वेदक्षगैः शक्तिं र्दऽखादिचतुर्भगैः ॥ १८९ ॥

লগ্নৰ পৰা চতুৰ্ভাগ অনুসাৰে ‘যূপ’ (যজ্ঞস্তম্ভ) নিৰ্ধাৰিত হয়; আৰু তুৰীয় (চতুৰ্থ)ৰ পৰা চতুৰ্ভাগ অনুসাৰে ‘শৰ’ (বাণ) নিৰ্ধাৰিত। সপ্তম (দ্যূন)ৰ পৰা বেদাক্ষৰ-গণনাৰে ‘শক্তি’ (ভালা/আয়ুধ) স্থিৰ হয়; আৰু ‘র্দ-খ’ আদি দিয়ে আৰম্ভ বাকী বিভাগতো চতুৰ্ভাগ অনুসাৰে বিন্যাস হয়।

Verse 190

लग्नात्क्रमात्सप्तभगैर्नोकाकूटस्तु नुर्यतः । छत्रमस्तात्स्वभाद्यायोन्यस्मादर्द्धेन्दुनामकः ॥ १९० ॥

লগ্নৰ পৰা ক্ৰমে সপ্তভাগ গণনা কৰিলে ‘নোকাকূট’ নামৰ বিন্দু ওলায়। তাৰ পৰা পশ্চিম দিশে ‘ছত্ৰ’ নামৰ বিন্দু পোৱা যায়; আৰু অন্য আধাৰৰ পৰা ‘অর্ধেন্দু’ (অর্ধচন্দ্ৰ) নামৰ বিন্দু নিৰ্ধাৰিত হয়।

Verse 191

लग्नादेकांतरगतैश्चक्रमर्थात्सरित्पतिः । षह्युस्थानेषु वीणाद्याः समसप्तर्क्षगैः ॥ १९१ ॥

লগ্নৰ পৰা এক-এক অন্তৰ ৰাখি স্থাপন কৰিলে ‘চক্ৰ’ গঠিত হয়—এনে কোৱা হৈছে। তাত ‘সরিত্পতি’ (নদীৰ অধিপতি) স্থাপন কৰিব লাগে; আৰু ‘ষহ্যু’ নামৰ স্থানসমূহত বীণা আদি চিহ্ন, সমস্থিত সপ্তর্ষিসকলৰ সৈতে, বিন্যাস কৰিব লাগে।

Verse 192

वीणादामपाशकेदारभूशूलयुगगोलकाः । ग्रहैःश्चरभगै राजयोगः प्रकीर्तितः ॥ १९२ ॥

যেতিয়া গ্ৰহসমূহ চল ৰাশি আৰু বিজোড় (পুং) ৰাশিত অৱস্থান কৰি বীণা, দাম, পাশ, কেদাৰ, ভূ, শূল, যুগ আৰু গোলক নামৰ বিন্যাস গঠন কৰে, তেতিয়া তাক ৰাজযোগ বুলি কীৰ্তিত কৰা হয়।

Verse 193

स्थिरस्थैर्यमुसलं नाम द्विशरीणतैर्नलः । भाला केंद्रस्थितैः सौम्यैः पापैस्सर्प उदाहृतः ॥ १९३ ॥

স্থিৰ ৰাশিত স্থৈৰ্য থাকিবলৈ ইয়াৰ নাম ‘মুসল’; ‘দ্বিশৰীৰ’ অৱস্থাৰ বাবে একে ‘নল’ বুলিও কোৱা হয়। হে সৌম্য! শুভ গ্ৰহ কেন্দ্ৰত আৰু পাপ গ্ৰহ মধ্যস্থানত থাকিলে ‘সৰ্প’ নামৰ যোগ বুলি উদাহৃত।

Verse 194

ईर्य्युरध्वरुची रज्ज्वां मुसले धनमानयुक् । व्यंगा स्थिरा लोनलजो मोनीस्रग्जोहिजोर्द्दितः ॥ १९४ ॥

তেওঁ দ্ৰুতগামী আৰু যজ্ঞকর্মত ৰুচিশীল; যেন ৰজ্জু আৰু মুসলৰ দৰে দৃঢ়। ধন-মানসম্পন্ন, কলঙ্কহীন, অচল-স্থিৰ। লৱণ আৰু অগ্নিজাত; মৌনী ঋষি, মালাধাৰী আৰু যজ্ঞৰ প্ৰবক্তা বুলি কীৰ্তিত।

Verse 195

वीणोद्भवोतिनिपुणागीतनृत्यरुचिर्भृशम् । दाता समृद्धो दामास्थः पाशजो धनशीलयुक् ॥ १९५ ॥

তেওঁ বীণা-উদ্ভৱ সংগীতত অতি নিপুণ হয় আৰু গীত-নৃত্যত গভীৰ ৰুচি ৰাখে। তেওঁ দাতা, সমৃদ্ধ, জীৱিকাত স্থিৰ; পাশ-সম্পৰ্কীয় বংশত জন্ম, ধন আৰু শীলৰ গুণে যুক্ত।

Verse 196

केदारोत्थः कृषिकरः शूले शूरोक्षतो धनः । युगं पाषंडयुर्गोले विधनो मलिनस्तथा ॥ १९६ ॥

কেদাৰৰ পৰা উৎপন্ন হলে তেওঁ কৃষিকৰ্মী হয়; শূল-যোগত তেওঁ বীৰ হলেও আহত; ধনৰ ক্ষেত্ৰত সমৃদ্ধ হয়। কিন্তু পাষণ্ড আৰু বিশৃঙ্খলাযুক্ত যুগ-গোলত তেওঁ দৰিদ্ৰ আৰু আচৰণত মলিন হয়।

Verse 197

भूपवंद्यपदश्चक्रे समुद्रे नृपभोगयुक् । सुभगांगोर्द्धचंपात्सुखीशूरश्च चामरः ॥ १९७ ॥

তেওঁ সাগৰত এনে এক স্থান গঢ়িলে, যাৰ পদযুগলক ৰজাসকলে বন্দনা কৰে। ৰাজভোগে সমৃদ্ধ হৈ তেওঁ দেহে সুদৰ্শন হ’ল আৰু ‘অৰ্ধ-চম্পা’ তীৰ্থপুণ্যত সুখী, বীৰ আৰু চামৰধাৰী হ’ল।

Verse 198

मित्रो पकारकृच्छत्रे कूटे चानृतबंधराट् । तौजः सकीर्तिः सुखभाक् मानवो भवति ध्रुवम् ॥ १९८ ॥

যি সত্য বন্ধু আৰু উপকাৰকাৰী, যি কপট আশ্ৰয় নকৰে আৰু মিছাৰ অধিপতি নহয়—সেই মানুহ নিশ্চয় তেজ, সুকীৰ্তি আৰু সুখ লাভ কৰে।

Verse 199

त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः । शक्तौ नीचोऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक् ॥ १९९ ॥

শৰৰ প্ৰভাৱত মানুহ ত্যাগী, যজ্ঞকাৰী আৰু আত্মসংযমী হয়; দল/সেনাত সি হিংস্ৰ আৰু গোপন কাৰ্যৰ অধিপতি হয়। বৰ্শাৰ প্ৰভাৱত সি নীচ, অলস আৰু দৰিদ্ৰ হয়; দণ্ডৰ প্ৰভাৱত প্ৰিয়-বিয়োগ ভোগ কৰে।

Verse 200

व्यर्कैः स्वांत्योभयगतैः खेटैः स्यात्सुनफानफा । दुरुधरा चैव विधौ ज्ञेयः केमुद्रुमोऽन्यथा ॥ २०० ॥

চন্দ্ৰৰ পৰা দ্বিতীয়, দ্বাদশ বা দুয়োটা স্থানত (সূৰ্য বাদে) গ্ৰহ থাকিলে সুনফা আৰু অনফা (আৰু দুয়োটাৰ সংযুক্ত) যোগ হয়। একে বিধানত দুরুধৰা যোগো বুজিব লাগে; নচেৎ কেমদ্ৰুম হয়।