ব্ৰহ্ম in the Rig Veda

মমতাৰ পুত্ৰ দীৰ্ঘতমা দশম যুগত পৰিপক্ব হ’ল; আপস্‌-অন্বেষী যাতীসকলৰ জল-অন্বেষণত ব্ৰহ্মা সাৰথি হয়।

তোমাৰ গতি আৰু স্থিতিত, জাগ্ৰত মহাশক্তিৰ সেই তীব্ৰ প্ৰবাহত, গোড়ালিৰে বা চাবুকৰে যি আঘাত লাগিছিল—সেই সকলো আঘাতক যজ্ঞত স্ৰুচিৰে হৱিষ ঢালাৰ দৰে, ব্ৰহ্মবাণীৰ শক্তিৰে মই তোমাৰ বাবে পবিত্ৰ অৰ্পণ কৰি দিওঁ।

এই সেই শক্তি, যাৰ দ্বাৰা গৌ (চেতনাৰ দীপ্ত কিৰণ), আবৃত হৈ, নিজৰ আকুল আহ্বানৰ ধ্বনি মাপে, দুটা পেষণ-পাথৰৰ (অধিষ্ঠান) ওপৰত আশ্ৰিত। সেয়াই বোধৰ বিদ্যুৎ-ঝলক হৈ, নিজৰ জাগৰণসমূহেৰে নিশ্চয়েই মর্ত্যক গঢ়ে, আৰু যি আৱৰণে তাক ঘেৰি ধৰে তাক প্ৰতি-আঘাতে…

অচল আধাৰত তুৰন্ত-গামী জীৱন, চলমান সত্তা, বাসস্থানসমূহৰ মাজত দৃঢ় হৈ থাকে। জীৱন-শক্তি নিজৰ স্বধা (নিজ-নিয়ম) দ্বাৰা মৃতৰ ভিতৰত চলি থাকে; অমর্ত্যই মর্ত্যৰ সৈতে একে যোনিত যুক্ত।

ইয়াই বেদী পৃথিৱীৰ পৰম অন্ত; ইয়াই যজ্ঞ ভুৱনৰ নাভি। ইয়াই সোম বৃষ্ণ অশ্বৰ ৰেতঃ; ইয়াই ব্ৰহ্ম—বাচৰ পৰম ব্যোম।

ঋচা (ঋক্-মন্ত্ৰ) অক্ষৰ (অক্ষর)ত প্ৰতিষ্ঠিত—সৰ্বোচ্চ বিস্তৃত আকাশত (পরমে ব্যোমনি) য’ত সকলো দেৱতা অধিষ্ঠান কৰে। যি সেই তত্ত্ব নাজানে, ঋচাৰে সি কি কৰিব? কিন্তু যিসকলে সেই তত্ত্ব জানে, সিহঁতে ইয়াত এক সত্য সঙ্গতি-সমাবেশত একত্ৰ হয়।

অপ্ৰতিহত হৈ সি ধনসমূহ একেলগে জয় কৰে—শত্ৰুৰ ধনো, আৰু নিজৰ স্বজনৰ ধনো; যি প্ৰয়োজনত ব্ৰাহ্মণৰ বাবে বিস্তৃত আশ্ৰয়/অৱকাশ (ৱৰিবঃ) কৰি দিয়ে। ব্ৰহ্মণক সন্মান কৰি সেৱা কৰা সেই ৰজাক দেৱতাসকলে ৰক্ষা কৰে।

সোমধাৰীসকলে বাক্‌ গঢ়ে; পৰিবৎসৰীয় ব্ৰহ্ম—সমগ্ৰ সংৱৎসৰৰ পৰিক্ৰমাৰ সৈতে যুক্ত—তেওঁলোকে ৰচনা কৰে। অন্তৰগ্নি-তাপে উত্তপ্ত, পৰিশ্ৰমে ঘামি উঠা অধ্বৰ্যুসকল, আগতে সকলোৰে পৰা গোপন আছিল যদিও, এতিয়া প্ৰকাশ পায়; প্ৰেৰণাৰ ঋতু আহিলে গোপন শক্তিসমূহ…

দক্ষিণা—সৎ-বিবেচনা আৰু ফলপ্ৰদ অৰ্পণৰ শক্তি—গতি লাভ কৰি মুক্ত হয়; শুষ্মী (প্ৰবল) জনা সিদ্ধিৰ আসনত আহে। জাগ্ৰত আৰু সাৱধান হৈ ই দ্ৰোহ আৰু ৰক্ষস্‌-অন্ধকাৰৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) সোমে দীপ্ত অলংকাৰ গঢ়ে; আচ্ছাদন স্বৰূপে চমূসমূহৰ ওপৰত…

জনসমূহৰ বাবে ক্ষেত্ৰ জয় কৰা জনৰ দৰে, প্ৰেৰক বল লৈ আগুৱাই যায়; গম্ভীৰ ধ্বনিৰে নিজৰ ওপৰত লেগি থকা অসুৰীয় বৰ্ণ—অন্ধকাৰ—খুলি পেলায়। আৱৰণ-খোল (বৱ্ৰি) ত্যাগ কৰি পিতৃৰ প্ৰস্তুত গৃহলৈ গমন কৰে; নিজৰ স্বভাৱ-শক্তিৰে পৱিত্ৰ নীৰ্ণিজ (শুদ্ধি-আৱৰণ)…

অদ্ৰি-পাথৰে পীড়িত হৈ স সোম ৰস গভস্তি-হস্তৰ মাজে মাজে পৱিত্ৰ হৈ বৈ যায়; স বৃষভ-শক্তিৰে বলীয়ান হয়, আৰু মহত্ত্বৰ (নভসা) স্পৰ্শে চিন্তাক কঁপাই জাগ্ৰত কৰে। স আনন্দ কৰে, নসত্যৰূপে নিকট হয়, আৰু প্ৰেৰিত গিৰা-বাণীৰে সিদ্ধি সাধে; আপ্সু (জলত)…

দ্যুক্ষ—উজ্জ্বল জনাক—চাৰিওফালে, সহসৰ পৰ্বত-বৰ্ধিত বলত বৃদ্ধি পোৱা জনাক, তেওঁলোকে মধুময় ৰস হৰ্ম্যৰ সক্ষণি—গৃহৰ ধাৰণ-আধাৰত—ঢালি দিয়ে। য’ত সুহুত দোহন কৰা গাভীসম—কিৰণসমূহ—উধনত পান কৰি, মূৰ্ধনত অগ্ৰিয় ধন-সমৃদ্ধি তেওঁলোকৰ প্ৰচুৰ মাপেৰে…

একে লগে তেওঁলোকে সোক ৰথৰ দৰে তাড়িত কৰে—ভুৰিজোঃ, প্ৰচুৰ বলৰ ৰথ; অদিতিৰ উপস্থত থকা দহ ভগ্নী। স আহে, আগবাঢ়ি যায়, গোৰ অপীচ্য—কিৰণৰ গোপন আসন—লৈ; কিয়নো জ্ঞানী স্ৰষ্টাসকলে তাৰ বাবে সেই গোপন পদ-চৰণ মথুথা (বুদ্ধিৰে) জন্ম দিছে।

শ্যেনৰ দৰে সি নিজৰ যোনি—ধ্যান-দৃষ্টিৰে গঢ়া আসন—সন্ধান কৰে; সোনালী বিশ্ৰামস্থানক দেৱতাই কামনা কৰে। প্ৰিয় স্তোত্ৰবাণীৰে তেওঁক বৰ্হিষি (পবিত্ৰ কুশ-ঘাঁহ) ওপৰত গতি দিয়া হয়; দ্ৰুত অশ্বৰ দৰে সি দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ যায়—যজ্ঞৰ অৰ্হ।

দূৰলৈ সি প্ৰকাশিত হয়—দ্যৌৰ অৰুণ কবি, বলবান বৃষ, ত্ৰিপৃষ্ঠ, অন্বিষ্ট গা (কিৰণ) অভিমুখে। সহস্ৰ নীতি-নির্দেশে সি আগবাঢ়ে; ৰেভ (গায়ক)ৰ দৰে, পূৰ্বৰ বহু উষাসৰ মাজে মাজে সি দীপ্তি বিস্তাৰ কৰে।

সি নিজৰ বাবে তীক্ষ্ণ, দীপ্ত ৰূপ গঢ়ে; তাৰ বৰ্ণ তেজস্বী হয়। য’ত সি শুই আছিল—সম্যক সংযোগে সমৃদ্ধ—তাত সি স্ৰিধ (বিঘ্নকাৰী/সংহতি-ভাঙোতা)ক প্ৰতিহত কৰে। সি স্বধাৰ দ্বাৰা আপসু (জলত) গৈ দৈব্য জনলৈ ধাৱিত হয়; সু-ষ্টুতিৰে নসতে (নিকটে) আহে, আৰু…

উক্ষাৰ দৰে গোটৰ সৈতে ঘূৰি সি ধ্বনি তুলিলে; সূৰ্যৰ ওপৰত সি নিজৰ দীপ্তিসমূহ স্থাপন কৰিলে। দিব্য সুপৰ্ণ শক্তিয়ে পৃথিৱীৰ ওপৰত তললৈ চাই থাকে; সোমঃ ক্ৰতুণা—সচেতন ইচ্ছাশক্তিৰে—চাৰিওফালে জন্ম আৰু সত্তাসমূহক নিৰীক্ষণ কৰে।

সেইজন দানৰ দিশে আৰু অদম্য লক্ষ্যৰ দিশে ধাৱমান, চেষ্টা কৰি আগবাঢ়ি গৈ, সমৃদ্ধ হৱিৰে বেদী মাপি স্থাপন কৰিলে। তূৰ্বযাণ—বাক্যত অতি শুদ্ধ—এই সহায়ৰ পৰাই অন্ধকাৰত কৰ্মৰ নৱ-জন্ম স্থাপন কৰিবলৈ বীজৰ দৰে প্ৰেৰণা ঢালি দিয়ে।

যি আহ্বানসমূহত মনৰ দৰে তীক্ষ্ণ শক্তি দৌৰি যায়, তাত প্ৰেৰিত ঋষিসকলে কাৰ্যকৰী শক্তিৰে জয় কৰি আগবাঢ়ে। যিজন নৰবীৰ্যত মহৎ, নিজৰ চালক কিৰণসমূহেৰে দিশ মিশাই নিজৰ মুঠিত স্থিৰ কৰি ধৰে—সেইজনেই হৱিৰ সোজা পথ স্থাপন কৰে।

হৃদয়ে গঢ়া মনৰ দ্ৰুত গতিৰ মাজত যেতিয়া ব্ৰাহ্মণ সখাসকল একেলগে সংযজন কৰে, তেতিয়া ইয়াত জ্ঞানীসকলে তোমাক পিছ পেলাই যায়; ব্ৰহ্ম-বাহক (পবিত্ৰ উচ্চাৰণ-বহনকাৰী)সকল তোমাত মুক্তভাৱে বিচৰণ কৰে।