Anuvaka 2
মুখ্য বিষয়: শত্রুতা উলটাই দিয়া আৰু ৰক্ষা (অপোত্ৰোপায়িক) বিধিৰে প্ৰাণশক্তি আৰু গৃহ-সীমা/ক্ষেত্ৰৰ সুৰক্ষা। উপবিষয়সমূহ: (1) শত্রু/প্ৰতিদ্বন্দ্বী-প্ৰত্যাৱৰ্তন (দ্বেষ-প্ৰতিপ্ৰসৱ) আৰু ভ্ৰাতৃব্য-ক্ষয়ণ, (2) আয়ুষ্য বিধি: প্ৰাণ–অপান স্থিৰ কৰা আৰু মৃত্যুক দূৰ কৰা, (3) ভূত/ৰাক্ষস আৰু স্ত্ৰী-পীড়কসকলৰ বিৰুদ্ধে ৰক্ষোঘ্ন গৃহ-সুৰক্ষা, (4) ক্ষেত্ৰৰ কৌসমিক ঘেৰ: দ্যাউ–পৃথিৱী–অন্তৰিক্ষক সুৰক্ষা-সীমা হিচাপে স্থাপন, (5) ইন্দ্ৰিয়-সংস্থাপন: ইন্দ্ৰিয়/ক্ষমতাসমূহ স্থাপন বা পুনঃস্থাপন।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 2.11 হৈছে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু শত্রুতাৰ বিৰুদ্ধে এক সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক মন্ত্র-চাৰ্ম: ই বৈৰ-দ্বেষক ঘৃণাকাৰীৰ দিশলৈ উলটাই দিয়ে, আৰু যজমান/পৃষ্ঠপোষকক “শ্ৰেয়স” (উত্তম ভাগ্য) লাভ কৰাই প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সমান অৱস্থান অতিক্ৰম কৰিবলৈ শক্তি দিয়ে। পাঁচটা অনুষ্টুভ-সদৃশ পদ্যত ই ধ্বংসাত্মক শক্তিসমূহ (নষ্টকৰণ, অস্ত্ৰ, ক্ৰোধ) পুনৰ-নামকৰণ কৰে, তাৰ পিছত কৰ্তা/যজমানক তেজ আৰু পোহৰত পুনৰ-অভিষেক কৰি ঘোষণা কৰে যে মন্ত্র-শক্তিয়ে আক্ৰমণ প্ৰতিৰোধ কৰিব পাৰে আৰু শ্ৰেষ্ঠ সমৃদ্ধি নিশ্চিত কৰিব পাৰে।
Sukta 12
AVŚ 2.12 এটা মিশ্ৰ-উদ্দেশ্য আথৰ্বণিক সূক্ত; ইয়াত কৰ্তাৰ জীৱিত ভূখণ্ড/ক্ষেত্ৰ (kṣetra) ক দ্যাৱা–পৃথিৱী আৰু অন্তৰিক্ষৰ দৰে মহাজাগতিক আৱৰণৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়, যাতে শত্রুতাপূৰ্ণ পীড়া নিজৰ প্ৰেৰকৰ ওপৰতে উভতি পৰে। ই অপোত্ৰোপায়িক প্ৰতি-যাদু একেলগে আনে—তপস্ৰ জৰিয়তে আক্ৰমণকাৰীক ‘দগ্ধ কৰি উভতাই দিয়া’, ইন্দ্ৰৰ দ্বাৰা মন-ক্ষতিকাৰীক পতিত কৰা—আৰু শেষত পুনৰুদ্ধাৰমুখী পৰিৱর্তনত অগ্নি জাতবেদসে পীড়িতজনৰ ভৰসা/ভিত্তি, শ্বাস-প্ৰাণ (asu) আৰু বাক্ (vāk) পুনৰ স্থাপন কৰে।
Sukta 13
AVŚ 2.13 এটা দীৰ্ঘায়ু আৰু সুৰক্ষা-বিষয়ক স্তোত্ৰ, য’ত অগ্নিক আয়ুৰ্দাঃ (জীৱন-দাতা) ৰূপে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে—পক্ক বৃদ্ধাৱস্থা (জৰাস) দান কৰিবলৈ আৰু পিতাই যেনেকৈ সন্তানক ঘেৰি ৰক্ষা কৰে, তেনেকৈ গ্ৰাহকক সুৰক্ষা দিবলৈ। অগ্নিৰ পোষক ‘ঘৃত-আৰু-মধু’ চিত্ৰণৰ সৈতে, স্তোত্ৰখনে এক সুৰক্ষাময় বস্ত্ৰ (ৱাসঃ) ক শাপ আৰু অনিষ্টৰ বিৰুদ্ধে বহনযোগ্য ঢাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে, আৰু গৃহ আৰু পশুধনৰ বাবে কল্যাণ, ধন, আৰু বৃদ্ধি সীল-মোহৰ মাৰি স্থিৰ কৰে।
Sukta 14
AVŚ 2.14 এটা ৰক্ষোঘ্ন গৃহ-ৰক্ষা সূক্ত, যিয়ে ঘৰ আৰু তাৰ দুৰ্বল সংযোগস্থান (ভিত্তি/আধাৰ, গোহালি, গাড়ী/অক্ষ)ৰ পৰা ভূত, ৰাক্ষস আৰু নামোল্লিখিত নাৰী-পীড়কাসকলক বলপূৰ্বক খেদাই উলিয়াই দিয়ে। ইয়াত ইন্দ্ৰক বজ্ৰধাৰী, দণ্ডায়মান প্ৰহৰী ৰূপে গৃহৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়, আৰু ভূতপতি বৈৰী সত্তাসকলক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ঘৰৰ পৰা বাহিৰলৈ তাড়াই দিয়া অধিপতি ৰূপে কাৰ্য কৰে। সূক্তটোৰ শক্তি সম্পূৰ্ণ উচ্ছেদ হিচাপে চিত্ৰিত—অনুপ্ৰবেশকাৰীসকলক গৃহসীমাৰ বাহিৰলৈ ঠেলি দি ঘৰক সীল কৰি সুৰক্ষিত পৰিসৰ কৰি তোলে।
Sukta 15
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববেদীয় চিকিৎসা-ৰক্ষা স্তোত্ৰত প্ৰাণ (জীৱন-শ্বাস) ক সোজাকৈ সম্বোধন কৰি ৰোগীৰ ভিতৰত তাক স্থিৰ, নিৰ্ভয় আৰু অক্ষত হৈ থাকিবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে। দিৱস-ৰাত্ৰি, ব্ৰাহ্মণ আৰু ক্ষত্ৰ, অতীত আৰু ভৱিষ্যৎ—এই অউপঘাত্য বিশ্বজনীন আৰু সামাজিক দৃষ্টান্তসমূহৰ সৈতে ৰোগীৰ জীৱনশ্বাসক মিলাই, আঘাতজনিত স্তম্ভন, আতংক, আৰু পতনৰ আগতে দেখা দিয়া প্ৰাণৰ বিপজ্জনক ‘পলাই যোৱা’ অৱস্থা প্ৰতিহত কৰা হয়। ‘যথা… তথা…’ ধৰণৰ পুনৰাবৃত্ত, স্থিতিকৰ তুলনাৰ বলত আচাৰগতভাৱে প্ৰাণক পুনৰ দৃঢ়তা আৰু অবিচ্ছিন্নতাত ‘স্থাপন’ কৰা হয়।
Sukta 16
এই সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক মন্ত্রটি এক সঙ্কুচিত আয়ুষ্য-ৰক্ষা সূত্ৰ, যি মৃৎ্যুৰ (মৃত্যু) আগমন-বিৰোধে প্ৰাণ আৰু অপান—এই জীৱন-শ্বাস দুটাক স্থিৰ কৰে। ‘স্বাহা’ৰে সীল-মৰা আহ্বানৰ জৰিয়তে জীৱন-বায়ুসমূহক আৰু বিশ্ব-ৰক্ষকসকলক (সূৰ্যৰ চকু, অগ্নি বৈশ্বানৰ সহ সৰ্বদেৱ) আহ্বান কৰি, এক সুৰক্ষা-আৱৰণ স্থাপন কৰা হয়—যাৰ উদ্দেশ্য অকাল বা হিংস্ৰ মৃত্যু আঁতৰোৱা আৰু জীৱিত ব্যক্তিৰ ভিতৰত স্থিৰতা পুনঃস্থাপন কৰা।
Sukta 17
AVŚ 2.17 এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক “ইন্দ্ৰিয়-প্ৰতিষ্ঠা” সূক্ত, য’ত ৰোগীৰ ভিতৰত জীৱনীশক্তিসমূহক পুনৰ আসনত স্থাপন কৰিবলৈ সিহঁতক ব্যক্তিকৃত ইন্দ্ৰিয়-শক্তি হিচাপে পোনপটীয়াকৈ সম্বোধন কৰা হয়। সৰু সৰু স্বাহা-সূত্ৰৰ জৰিয়তে—বিশেষকৈ আয়ুস (জীৱন) আৰু শ্ৰোত্ৰ (শ্ৰৱণ)লৈ—ই ইন্দ্ৰিয়-ক্ষমতা পুনৰুদ্ধাৰ, প্ৰাণশক্তি স্থিৰ কৰা, আৰু আগলৈ অধিক ক্ষতি নঘটিবলৈ পৰিপাণ (সুৰক্ষামূলক আৱৰণ) বিস্তাৰ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।
Sukta 18
অথৰ্ববেদ 2.18 এটা সংক্ষিপ্ত, ‘স্বাহা’চিহ্নিত আহুতি-যুক্ত কাৰ্যকৰী মন্ত্রসমষ্টি, যাৰ লক্ষ্য শত্রুভাৱাপন্ন প্ৰতিদ্বন্দ্বী—বিশেষকৈ ভ্ৰাতৃব্য (সমকক্ষ প্ৰতিযোগী/দাবিদাৰ) আৰু অৰায় (বিৰোধী শক্তি)—ক ক্ষয় কৰা আৰু দূৰলৈ খেদি পঠোৱা। প্ৰতিটো মন্ত্রই আচাৰৰ উপকৰণ/ক্ৰিয়াকেই শত্রু-ধ্বংসকাৰী শক্তি বুলি চিহ্নিত কৰে আৰু সেই শক্তি যজমানলৈ সুৰক্ষা, বিজয় আৰু অখণ্ড নিৰাপত্তা ৰূপে স্থানান্তৰিত হওক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে। পুনঃপুনঃ ‘স্বাহা’ এই মন্ত্রক অগ্নি-আহুতিৰ এক সম্পাদনাৰূপে ফ্ৰেম কৰে, য’ত মন্ত্র-শক্তি (ব্ৰহ্মন) অগ্নিৰ দ্বাৰা বহন হৈ ‘মোহৰ’ মাৰে।
Sukta 19
এই সৰু অগ্নি-সূক্তটো এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক প্ৰতিমন্ত্ৰ, যি অগ্নিৰ অর্চিষ (শিখা), শোচিষ (দাহক তাপ) আৰু তেজস (দীপ্তি) ব্যৱহাৰ কৰি বৈৰী অভিপ্ৰায়ক প্ৰেৰণকাৰীৰ ওপৰতে উলটাই দিয়ে। ই এক আচার-নিবদ্ধ ‘প্ৰত্যাৱৰ্তন’ (প্ৰতি-) ৰূপে কাম কৰে—কৰ্তাক ঘৃণা কৰা জনক দগ্ধ কৰা, ঝলসোৱা আৰু শক্তিহীন কৰিবলৈ বিচাৰে; একে সময়তে নিয়ন্ত্ৰিত অগ্নিশক্তিৰে গৃহস্থালিক সুৰক্ষা দিয়ে।
Sukta 20
AVŚ 2.20 এটা সৰু কিন্তু শত্রুনাশন (শত্ৰুনাশনা) সূক্ত, য’ত বায়ুক প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যাতে তেওঁ নিজৰ তপস্, শোচিষ (দহনশীল জ্বালা) আৰু তেজস্ ব্যৱহাৰ কৰি ঘৃণাকাৰী শত্রুৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰি বৈৰিতাক উলটাই দিয়ে। পুনৰাবৃত্ত ধ্ৰুবপদ “yo ’smān dveṣṭi yaṃ vayaṃ dviṣmaḥ” ৰীতিটোক প্ৰতিশোধমূলক প্ৰত্যাৱৰ্তন হিচাপে ফ্ৰেম কৰে—বিৰোধীৰ ঘৃণাৰ সন্মুখত বায়ুৰ দহনশক্তি থিয় কৰায় আৰু শত্রুতাময় বল/প্ৰভাৱ কেঢ়ি লয়।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
