Sukta 16
Rishi: Atharvanic tradition (seer not securely individualized for this single verse in common indices)
Devata: Lead as apotropaic power (material devatā) under the authority of Varuṇa, Agni, and Indra; functional devatā: yātucātana (expulsion of yātu).
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of ~8 syllables; Atharvanic anuṣṭubh with minor irregularities possible)
AV 1.16 এটা সংক্ষিপ্ত অপত্ৰাসক (অপমাৰ্জন) সূক্ত, য’ত সীসা (lead) ক মন্ত্ৰ-আৱিষ্ট মাধ্যম হিচাপে অস্ত্ৰৰূপে ব্যৱহাৰ কৰি যাতু—শত্ৰুভাৱাপন্ন টোনা-জাদু আৰু দানৱীয় পীড়া—ক খেদি পঠোৱা হয়। এই মন্ত্রচৰ্মৰ অধিকাৰ বৰুণ, অগ্নি আৰু ইন্দ্ৰৰ অধীনত স্থাপন কৰা হৈছে, আৰু ‘ইদম্’—প্ৰস্তুত তাবিজ/ঔষধ—বিষ্কন্ধ, ভক্ষক (অত্ৰিণ) আৰু পিশাচ-বংশক জয় কৰে বুলি ঘোষণা কৰে। সূক্তটোৰ শেষত সুৰক্ষামূলক ধমকি আছে: যি কোনো সত্তাই গৰু, ঘোঁৰা বা মানুহক ক্ষতি কৰে, তাক সীসাৰে বিধিগতভাৱে ‘বিদ্ধ’ কৰা হওক, যাতে সি বীৰ-হন্তা নহয়।
Mantras
Mantra 1
शत्रुबाधनम्। येऽमावा॒स्यां॒३ रात्रि॑मु॒दस्थु॑र्व्रा॒जम॒त्त्रिणः॑ । अ॒ग्निस्तु॒रीयो॑ यातु॒हा सो अ॒स्मभ्य॒मधि॑ ब्रवत्
শত্ৰুবাধন (শত্ৰু-দমন)। অমাৱস্যাৰ ৰাতিত যিসকলে উঠি আহে—গোহালিৰ বিৰুদ্ধে ভক্ষক (অত্ত্ৰিণঃ)—সেইসকলৰ ওপৰত আগ্নি, চতুৰ্থজন, যাতুহা (যাদু-নাশক), আমাৰ ওপৰত বিধান উচ্চাৰণ কৰিলে।
Mantra 2
सीसा॒याध्या॑ह॒ वरु॑णः॒ सीसा॑या॒ग्निरुपा॑वति । सीसं॑ म॒ इन्द्रः॒ प्राय॑च्छ॒त् तद॒ङ्ग या॑तु॒चात॑नम्
সীসা (lead)ৰে বৰুণে এই কথা ক’লে; সীসা-সহ আগ্নি সহায় কৰিবলৈ ওচৰ চাপি আহে। ইন্দ্ৰে মোক সীসা দান কৰিলে; সেয়াই নিশ্চয় যাতু-চাতন (যাতু-তাড়ক)।
Mantra 3
इ॒दं विष्क॑न्धं सहत इ॒दं बा॑धते अ॒त्त्रिणः॑ । अ॒नेन॒ विश्वा॑ ससहे॒ या जा॒तानि॑ पिशा॒च्याः
ইয়াই বিষ্কন্ধক জয় কৰে; ইয়াই ভক্ষকসকলক (অত্ত্ৰিণঃ) দূৰ কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰাই মই সকলোকে বশ কৰিলোঁ—যি যি পিশাচ-জাত (পিশাচ্যাঃ) বংশ জন্ম লৈছে।
Mantra 4
यदि॑ नो॒ गां हंसि॒ यद्यश्वं॒ यदि॒ पूरु॑षम्। तं त्वा॒ सीसे॑न विध्यामो॒ यथा॒ नोऽसो॒ अवी॑रहा
যদি তই আমাৰ গাই মাৰিস, যদি আমাৰ ঘোঁৰা, যদি আমাৰ মানুহক আঘাত কৰিস—তোক আমি সীসাৰে বিদ্ধ কৰিম, যাতে তই, হে তই, আমাৰ বীৰসকলৰ হত্যাকাৰী নহওঁ।
Frequently Asked Questions
It is used to repel yātu—hostile sorcery and spirit-attack—and to protect cattle, horses, and people from afflictions like Viṣkandha and Piśāca-type ‘devourers.’
Lead is treated as a sealing, protective material that can be mantra-empowered into an amulet and, ritually, into a ‘piercing’ counter-force that blocks and drives away harmful agencies.
The verses foreground lead rather than naming a specific plant; the practical tradition typically uses a mantra-charged object (‘idam’) as the medium, with lead as the primary substance.
Ask anything about Sukta 16 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
