Sukta 11
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition).
Devata: Pradiśas (the Quarters) and Devāḥ (the Gods) as collective agents of delivery.
Chandas: Anuṣṭubh (11.2 is in the common Atharvanic anuṣṭubh cadence).
এই সূক্তটো এটা আথৰ্বণীয় প্ৰসৱ-চাৰ্ম (অবষ্টেট্ৰিক মন্ত্র), যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰসৱত বাধা দিয়া অৱস্থা আঁতৰাই জন্ম সম্পূৰ্ণ কৰা; ইয়াত দিশসমূহ (চাৰি প্ৰদিশা) আৰু সকলো দেৱতাক সম্বোধন কৰা হৈছে, যিসকলক ‘বন্ধ’ থকা বস্তু ‘খুলি’ দিয়া বিশ্বজনীন কৰ্ত্তা হিচাপে ধৰা হৈছে। ইয়াত আকাশ-পৃথিৱীৰ সকলো দিশৰ সামগ্ৰিকতাৰ চিত্ৰকল্পৰ সৈতে প্ৰসৱৰ দেহগত প্ৰক্ৰিয়া—গৰ্ভাশয় খোলা, বাধা বাহিৰ কৰা, আৰু আফ্টাৰবাৰ্থ/প্লেচেণ্টা তললৈ নামি অহা—একেলগে জোৰা হৈছে, যাতে জন্ম দ্ৰুত, নিৰাপদ আৰু কোনো ধৰণৰ ৰিটেনচন (অৱশিষ্ট ধৰি ৰখা) নোহোৱাকৈ সম্পন্ন হয়।
Mantras
Mantra 1
नारी–सुखप्रसूतिः। वष॑ट् ते पूषन्न॒स्मिन्त्सू॑तावर्य॒मा होता॑ कृणोतु वे॒धाः । सिस्र॑तां॒ नार्यृ॒तप्र॑जाता॒ वि पर्वा॑णि जिहतां॒ सूत॒वा उ॑
পূষণ, তোমাক ‘বষট্’! এই প্ৰসৱত জ্ঞানী বিধাতা আৰ্যমনক হোতা কৰাওক। ঋত অনুসাৰে গঠিত নাৰীজনী প্ৰবাহিত হওক; গাঁঠি-বন্ধনবোৰ ঢিলা হৈ পৰক—হে প্ৰসৱৰ বাহক, এতিয়াই মুকলি কৰা।
Mantra 2
चत॑स्रो दि॒वः प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ भूम्या॒ उ॒त। दे॒वा गर्भं॒ समै॑रय॒न् तं व्यू॑र्णुवन्तु॒ सूत॑वे
আকাশৰ চাৰি দিশ, আৰু পৃথিৱীৰো চাৰি দিশ। দেৱতাসকলে একেলগে গৰ্ভক চলাই দিলে; সুতিবলৈ (প্ৰসৱ হ’বলৈ) তেওঁলোকে তাক মুকলি কৰক।
Mantra 3
सू॒षा व्यू॑र्णोतु॒ वि योनिं॑ हापयामसि । श्र॒थया॑ सूषणे॒ त्वमव॒ त्वं बि॑ष्कले सृज
সূষা যেন গৰ্ভদ্বাৰ মেলি দিয়ে, গৰ্ভাশয় বহলকৈ পৃথক হওক; আমি বাধা-অৱৰোধ আঁতৰাই দিছোঁ। হে শিথিলকাৰিণী (সূষণে), শিথিল কৰি তুমি—হাঁ, তুমি—হে বিষ্কল, ইয়াক তললৈ পেলাই বাহিৰলৈ উলিয়াই দিয়া; স্ৰাৱিত কৰি মুক্ত কৰা।
Mantra 4
नेव॑ मां॒से न पीव॑सि॒ नेव॑ म॒ज्जस्वाह॑तम्। अवै॑तु॒ पृश्नि॒ शेव॑लं॒ शुने॑ ज॒राय्वत्त॒वेऽव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
ই মাংসত নলাগক, ন চর্বিত নলাগক; মজ্জাতো নলাগক—সম্পূৰ্ণৰূপে আঘাত কৰি আঁতৰ হওক। দাগধৰা পিচল বস্তুটো আঁতৰি যাওক; জৰায়ু-ভক্ষী কুকুৰৰ বাবে হওক; জৰায়ু খসকাই পৰক।
Mantra 5
वि ते॑ भिनद्मि॒ मेह॑नं॒ वि योनिं॒ वि ग॒वीनि॑के । वि मा॒तरं॑ च पु॒त्रं च॒ वि कु॑मा॒रं ज॒रायु॒णाव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
মই তোমাৰ বাবে মূত্ৰপথ চিৰি মেলোঁ; গৰ্ভাশয় চিৰি মেলোঁ; গাভীৰ-পথ (গৱীনিকা) চিৰি মেলোঁ। মই মাতৃ আৰু পুত্ৰক পৃথক কৰোঁ, শিশুকো পৃথক কৰোঁ; জৰায়ুৰ সৈতে তললৈ—জৰায়ু নিজেই বাহিৰলৈ ওলাই আহক।
Mantra 6
यथा॒ वातो॒ यथा॒ मनो॒ यथा॒ पत॑न्ति प॒क्षि॑णः॑ । ए॒वा त्वं द॑शमास्य सा॒कं ज॒रायु॑णा प॒ताव॑ ज॒रायु॑ पद्यताम्
যেনেকৈ বায়ু, যেনেকৈ মন, যেনেকৈ পাখিবোৰ ডেউকা মেলি উৰি যায়,—তেনেকৈ, হে দহ-মাহীয়া শিশু, জৰায়ুৰ সৈতে একেলগে বাহিৰলৈ আহা; উৰি ওলাই আহা; আৰু জৰায়ু তললৈ নামি পৰক।
Frequently Asked Questions
It is used to facilitate childbirth—especially when labor is delayed—by ritually ‘opening’ the birth-passage, removing hindrance, and ensuring both baby and afterbirth come out safely.
Invoking all quarters symbolizes total cosmic support and the opening of all pathways, so delivery is not ‘blocked’ in any direction—physically or ritually.
No. The mantras themselves focus on command and release imagery (opening, loosening, expelling). In practice, some may add clean water or calming observances, but the text does not require substances.
Ask anything about Sukta 11 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
