Adhyaya 76

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति भास्करत्रितयं शुभम् । यैस्तुष्टैस्त्रिषु लोकेषु मानवो मुक्तिमाप्नुयात्

苏多说道：此外，就在那处还有吉祥的三尊婆斯迦罗（太阳之显现）。若彼等欢喜，人便得解脱（mokṣa），其名闻于三界。

Verse 2

मुण्डीरं प्रथमं तत्र कालप्रियं तथापरम् । मूलस्थानं तृतीयं च सर्वव्याधिविनाशनम्

其处第一为“蒙迪罗”（Muṇḍīra），第二为“迦罗普利耶”（Kālapriya），第三为“母罗萨他那”（Mūlasthāna）——能灭除一切疾病者。

Verse 3

तत्र संक्रमते सूर्यो मुंडीरे रजनीक्षये । कालप्रिये च मध्याह्ने मूलस्थाने क्षपागमे

在彼处，太阳被说为“特别入显”：于蒙迪罗在夜尽之时，于迦罗普利耶在正午之际，于母罗萨他那在夜临之刻。

Verse 4

तस्मिन्काले नरो भक्त्या पश्येदप्येकमेवच । कृतक्षणो नरो मोक्षं सत्यं याति न संशयः

就在那一刻，若有人以虔敬之心瞻礼，哪怕仅见其中一相，其刹那便得圆满；诚然必证解脱（mokṣa），毫无疑惑。

Verse 5

ऋषय ऊचुः । मुंडीरः पूर्वदिग्भागे धरित्र्याः श्रूयते किल । मध्ये कालप्रियो देवो मूलस्थानं तदन्तरे

诸仙人说道：“穆ṇḍīra确实传闻在此地之东方；中央有神祇迦罗普利耶（Kālapriya）；而两者之间便是根本圣地Mūlasthāna。”

Verse 6

तत्कथं ते त्रयस्तत्र संजाताः सूत भास्कराः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वं नो ब्रूहि विस्तरात्

那么，苏多啊，那三位婆斯迦罗（Bhāskara）如何在此处出现？在哈塔凯湿伐罗（Hāṭakeśvara）的圣域中，请将一切为我们详尽宣说。

Verse 7

सूत उवाच । अस्ति सागरपर्यंते विटंकपुरमुत्तमम् । समुद्रवीचिसंसक्तप्रोच्चप्राकारमण्डनम्

苏多说道：在大海之滨，有一座殊胜之城名为毗檀迦补罗（Viṭaṃkapura），以高耸城垣为饰，海潮之浪拍拂其旁。

Verse 8

तत्राभूद्ब्राह्मणः कश्चित्कुष्ठव्याधिसमन्वितः । पूर्वकर्मविपाकेन यौवनेसमुपस्थिते

彼处住着一位婆罗门，身染麻风之疾；由于前世业报成熟，此病在其青年之时便降临于他。

Verse 9

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी कुलीना शीलमंडना । तथाभूतमपि प्रायः सा पश्यति यथा स्मरम्

他的妻子是一位贞善的贤妇，出身高贵，以德行为饰。纵然他已如此受苦，她多半仍以爱侣之心看待他，如同看待所爱之人。

Verse 10

औषधानि विचित्राणि महार्घ्याण्यपि चाददे । तदर्थमुपलेपांश्च पथ्यानि विविधानि च

她寻来种种药物，连昂贵的良药也不惜购得；为此又备下药膏敷剂，并安排多种相宜的调养与节制之法。

Verse 11

तथा भिषग्वरान्नित्यमानिनाय च सादरम् । तदर्थे न गुणस्तस्य तथापि स्याच्छरीरजः

同样地，她日日恭敬延请名医良医。然而并无丝毫裨益；那由身而起的病苦依旧不去。

Verse 12

यथायथा स गृह्णाति भेषजानि द्विजोत्तमाः । कुष्ठेन सर्वगात्रेषु व्याप्यते च तथातथा

噢，最胜的婆罗门啊，他每一次服药，麻风便也随之更甚，蔓延遍及全身诸肢。

Verse 13

अथैवं वर्तमानस्य तस्य विप्रवरस्य च । गृहेऽतिथिः समायातः कश्चित्पांथः श्रमान्वितः

此时，那位卓越的婆罗门正如此度日，有一位行旅之人因路途劳顿，来到他家中作客。

Verse 14

अथ विप्रं गृहं प्राप्तं दृष्ट्वा तस्य सती प्रिया । अज्ञातमपिसद्भक्त्या सूपचारैरतोषयत्

当那位婆罗门来到家中时，他那贤德的爱妻见了他，虽不相识，却以真诚的虔敬与相称的礼敬款待，使他心生欢喜。

Verse 15

अथ तं स्नातमाचांतं कृताहारं द्विजोत्तमम् । विश्रान्तं शयने विप्रः प्रोवाच स गृहाधिपः

随后，那位最上等的婆罗门沐浴毕、行了阿遮摩那（ācamana）净口礼、用过饮食并在床榻上安歇后，身为家主的婆罗门便对他说道。

Verse 16

तेजोऽन्वितं यथा भानुं रूपौदार्यगुणान्वितम् । यौवने वर्तमानं च मूर्तं काममिवापरम्

他光辉如日，具足美貌、尊贵与诸般德行；正值青春，仿佛又一位具形的伽摩（爱神 Kāma）立于其前。

Verse 17

कुष्ठ्युवाच । कुत आगम्यते विप्र क्व यास्यसि वदाऽधुना । एवं लावण्ययुक्तोऽपि किमेकाकी यथार्तिभाक्

麻风病人说道：“婆罗门啊，你从何处而来，如今要往何处去？虽具如此容貌，为何独自一人，仿佛背负忧苦？”

Verse 18

पथिक उवाच । अस्ति कान्तीपुरीनाम पुरंदरपुरी यथा । सुस्थितैः सेविता नित्यं जनैर्धर्मव्रतान्वितैः

旅人说道：“有一座名为迦安提补梨（Kāntīpurī）的城，如同普兰达罗（因陀罗）之城；那里常为坚毅之人所居所敬，他们奉持正法并守护圣誓。”

Verse 19

तस्यामहं कृतावासो गृहस्थाश्रममावहन् । ग्रस्तः कुष्ठेन रौद्रेण यथा त्वं द्विजसत्तम

在那里，我安住其间，奉行居士之梵行；然而我却被凶猛的麻风所攫住——正如你一般，噢，最上之婆罗门。

Verse 20

ततः श्रुतं मया तावत्पुराणे स्कान्दसंज्ञिते । भास्करत्रितयं भूमौ सर्वव्याधिविनाशनम्

随后我在名为《斯坎达往世书》中听闻：大地之上有一处名为“婆斯迦罗三日”（Bhāskara-tritaya，三太阳）的圣地，能摧灭一切疾病。

Verse 21

ततो निर्वेदमापन्नो भेषजैः क्लेशितश्चिरम् । क्षारैश्चाम्लैः कषायैश्च कटुकैरथ तिक्तकैः

于是我心生深厌，久被诸药所苦——或碱、或酸、或涩、或辛、或苦——遂对仅凭药治之道生起离心。

Verse 22

ततो विनिश्चयं चित्ते कृत्वा गृह्य धनं महत् । मुण्डीरस्वामिनं गत्वा स्थितस्तस्यैव सन्निधौ

随后我在心中立下坚决之志，携带丰厚财物，前往穆恩迪罗主神（Muṇḍīrasvāmin）处，并就住在神前近旁。

Verse 23

ततः प्रातः समुत्थाय नित्यं पश्यामि तं विभुम् । पूजयामि स्वशक्त्या च प्रणमामि ततः परम्

此后我每日清晨起身，恒常瞻礼那遍满一切的主宰；我量力供奉礼拜，继而一次又一次俯首顶礼。

Verse 24

सूर्यवारे विशेषेण निराहारो यतेन्द्रियः । करोमि जागरं रात्रौ गीतवादित्रनिःस्वनैः

尤其在星期日，我持斋不食，摄伏诸根，通宵守夜，伴随赞歌与乐器的回响之声。

Verse 25

ततः संवत्सरस्यांते तं प्रणम्य दिनाधिपम् । कालप्रियं ततः पश्चाच्छ्रद्धया परया युतः

随后在一年终了之时，他礼拜那昼之主宰（太阳神），继而怀抱至上信心，前往迦罗普利耶（Kālapriya）。

Verse 26

तेनैव विधिना विप्र तस्यापि दिवसेशितुः । पूजां करोमि मध्याह्ने श्रद्धा पूतेन चेतसा

婆罗门啊，我亦依同一仪轨，于正午礼敬昼之主宰，以信心净化之心而行供养。

Verse 27

ततोऽपि वत्सरस्यांते तं प्रणम्याथ शक्तितः । मूलस्थानं गतो देवमपरस्यां दिशि स्थितम्

又在另一年终了之时，他量力礼拜彼神，遂前往本座（mūlasthāna），至西方安住之神祇处。

Verse 28

तेनैव विधिना पूजा तस्यापि विहिता मया । संध्याकाले द्विजश्रेष्ठ यावत्संवत्सरं स्थितः

噢，二次生者中最胜者，我亦依同一方法，于暮时（黄昏）供奉彼神，并在彼处住满一整年。

Verse 29

ततः संवत्सरस्यांते स्वप्ने मां भास्करोऽब्रवीत् । समेत्य प्रहसन्विप्रः संप्रहृष्टेन चेतसा

随后在年终之时，婆斯迦罗（太阳神）于梦中对我开示——那婆罗门含笑而来，心中充满欢喜。

Verse 30

परितुष्टोऽस्मि ते विप्र कर्मणाऽनेन भक्तितः । ममाराधनजेनैव तस्मात्कुष्ठं प्रयातु ते

“婆罗门啊，我因你以虔敬所行此业而欢喜。唯凭由供奉我而生的威力——故令你的麻风之疾离你而去。”

Verse 31

गच्छ शीघ्रं द्विजश्रेष्ठ श्रांतोऽसि निजमंदिरम् । पश्य बंधुजनं सर्वं सोत्कण्ठं तत्कृते स्थितम्

“速去吧，婆罗门中最胜者；你已疲惫——归回自家。看那一切亲族，为你而忧切，翘首伫立。”

Verse 32

त्वया हृतं पुरा रुक्मं ब्राह्मणस्य महात्मनः । तेन कर्मविपाकेन कुष्ठव्याधिरुपस्थितः

“往昔你曾盗取一位大德婆罗门之金；由彼业报成熟，麻风之病遂临于你。”

Verse 33

स मया नाशितस्तुभ्यं प्रहृष्टेनाधुना द्विज । एतज्ज्ञात्वा न कर्तव्यं सुवर्णहरणं पुनः

“如今，婆罗门啊，我已欢喜地为你灭除此患。既知此理，切莫再作盗金之罪。”

Verse 34

दृश्यन्ते ये नरा लोके कुष्ठव्याधिसमाकुलाः । सुवर्णहरणं सर्वैस्तैः कृतं पापकर्मभिः

世间所见那些被麻风病所缠的人——一切此等罪人，皆曾造作恶业：盗取黄金。

Verse 35

तस्माद्देयं यथाशक्त्या न स्तेयं कनकं बुधैः । इच्छद्भिः परमं सौख्यं स्वशरीरस्य शाश्वतम्

因此，应随己力而行布施；智者切莫盗取黄金。凡欲求至上安乐、并愿自身之躯得长久安泰者，当如是行。

Verse 36

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । अहं च विस्मयाविष्टः प्रोत्थितः शयनाद्द्रुतम्

如是言毕，千光者（太阳神）遂隐没不见。我亦惊异充满，迅速自榻上起身。

Verse 37

यावत्पश्यामि देहं स्वं कुष्ठव्याधिपरिच्युतम् । द्वादशार्कप्रभं दिव्यं यथा त्वं पश्यसे द्विज

于是我见自身之躯已脱离麻风之患——神圣殊妙，光辉如十二日轮；正如你所见，婆罗门啊。

Verse 38

तस्मात्त्वमपि विप्रेंद्र भक्त्या तद्भास्करत्रयम् । अनेन विधिना पश्य येन कुष्ठं प्रशाम्यति

因此，婆罗门中之最胜者啊，你亦当以虔敬之心，依此法观礼那“三日轮”（婆娑迦罗三尊，Bhāskara-traya）；由此法，麻风得以平息。

Verse 39

किमौषधैः किमाहांरैः कटुकैरपि योजितैः । सर्वव्याधिप्रणाशेशे स्थितेऽस्मिन्भास्करत्रये

既然此处有能摧灭一切疾病、至上的“婆娑迦罗三尊”（Bhāskara-traya）安住，又何须药物，何须辛烈苦辣的调配与制剂？

Verse 40

स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं तां पुरीं प्रति । गृहेऽद्य तव विश्रांतो यथा विप्र निजे गृहे

愿你吉祥安康。如今我将前往那座城。今日我在你家歇息，婆罗门啊，宛如在自己家中安歇一般。

Verse 41

एवमुक्तः स पांथेन तेन विप्रः स कुष्ठभाक् । वीक्षांचक्रे ततो वक्त्रं स्वपत्न्या दुःखसंयुतः

那婆罗门身患麻风，听旅人如此言说，便转而望向自己妻子的面容，心中满载忧苦。

Verse 42

साऽब्रवीद्युक्तमुक्तं ते पांथेनानेन वल्लभ । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ यत्र तद्भास्करत्रयम्

她说道：“夫君所爱，这位旅人对你所言确实恰当。因此你当速速前往那有‘婆娑迦罗三尊’所在之处。”

Verse 43

अहं त्वया समं तत्र शुश्रूषानिरता सती । गमिष्यामि न संदेहस्तस्माद्गच्छ द्रुतं विभो

“我也要与你同往彼处，专心侍奉，守贞尽忠。毫无疑虑；因此，尊贵之人啊，请速速前行。”

Verse 44

एवमुक्तस्तया सोऽथ वित्तमादाय भूरिशः । प्रस्थितः कांतया सार्धं मुण्डीरस्वामिनं प्रति

他受她言语所劝，遂聚集丰厚财物，与心爱之人同启行程，前往穆ṇḍī拉斯瓦明圣尊处。

Verse 45

प्रतिज्ञया गमिष्यामि द्रष्टुं तद्देवतात्रयम् । मुंडीरं कालनाथं च मूल स्थानं च भास्करम्

“凭我所立誓愿，我必前往瞻礼那三尊神祇——穆ṇḍī拉、迦罗那他，以及在其本座（mūlasthāna）之处的婆斯迦罗。”

Verse 46

ततः कृच्छ्रेण महता कुष्ठव्याधिसमाकुलः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे संप्राप्तः स द्विजोत्तमाः

随后，他历尽艰辛，因麻风之疾而备受折磨；那位卓越的婆罗门终于抵达哈塔凯湿伐罗所属的圣域。

Verse 47

तद्दृष्ट्वा सुमहत्क्षेत्रं तापसौघनिषेवितम् । निर्विण्णः कुष्ठरोगेण पथि श्रांतोऽब्रवीत्प्रियाम्

他见那广大圣地，为众多苦行者所常住；自己因麻风而心灰，又在路途上疲惫不堪，便对爱妻开口说道。

Verse 48

अहं निर्वेदमापन्नो रोगेणाथ बुभुक्षया । मुण्डीरस्वामिनं यावन्न शक्रोमि प्रसर्पितुम्

“我因病苦与饥饿而陷入绝望；我已无力再向前匍匐，直至穆ṇḍī拉斯瓦明圣尊。”

Verse 49

तस्मादत्रैव देहं स्वं विहास्यामि न संशयः । त्वं गच्छ स्वगृहं कांते सार्थमासाद्य शोभनम्

因此，毫无疑问，我将在此舍弃肉身。爱妻啊，你应该跟随一支好的商队，平安返回家中。

Verse 50

पत्न्युवाच । अभुक्ते त्वयि नो भुक्तं कदाचित्कांत वै मया । एकांतेऽपि महाभाग न सुप्तं जाग्रति त्वयि

妻子说道：‘夫君啊，如果你未进食，我绝不先吃。幸运的人啊，即使在私下里，只要你醒着，我便从未睡过。’

Verse 51

तस्मादेतन्महाक्षेत्रं संप्राप्य त्वां व्यवस्थितम् । परलोकाय संत्यज्य कथं गच्छाम्यहं गृहम्

因此，既已来到这伟大的圣地，见你决意前往来世，我又怎能舍弃你而独自归家呢？

Verse 52

दर्शयिष्ये मुखं तेषां त्वया हीना अहं कथम् । बांधवानां गुरूणां च अन्येषां सुदृदा मपि

失去了你，我又有何颜面去见我们的亲族、师长，以及其他亲近坚定的朋友呢？

Verse 53

तस्मात्त्वया समं नाथ प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । स्नेहपाशविनिर्बद्धा सत्येनात्मानमालभे

因此，夫君啊，我将与你一同投身火中。被爱的纽带紧紧束缚，我真诚地献上我自己。

Verse 54

यावतस्तव संजाता उपवासा महामते । तावंतश्च तथास्माकं कथं गच्छामि तद्गृहम्

噢，大慧者啊：你所起的斋戒有多少，我亦同样有多少。如此，我又怎能回到那旧家呢？

Verse 55

एवं तस्या विदित्वा स निश्चयं ब्राह्मणस्तदा । चितिं कृत्वा तु दाहार्थं तया सार्धे ततोऽविशत्

婆罗门既知她如此决意，便筑起火葬之柴堆以备焚烧，随后与她一同步入其中。

Verse 56

भास्करं मनसि ध्यात्वा यावदग्निं समाददे । तावत्पश्यति चाग्रस्थं सुदीप्तं पुरुषत्रयम्

他心中观想日神婆斯迦罗，正要取火之际，忽见面前三位男子，光焰炽盛。

Verse 57

तद्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टः क एते पुरुषास्त्रयः । न कदाचिन्मया दृष्टा ईदृक्तेजःसमन्विताः

见此情景，他惊异不已：“这三位是谁？我从未见过具此等光辉的存在。”

Verse 58

पुरुषा ऊचुः । मा त्वं मृत्युपथं गच्छ कृत्वा वैराग्यमाकुलः । व्यावृत्य स्वगृहं गच्छ स्व भार्यासहितो द्विज

那光辉者说道：“莫因离欲之扰而走上死亡之路。回转吧，归于你自己的家，噢二次生者，与妻同往。”

Verse 59

ब्राह्मण उवाच । प्रतिज्ञाय मया पूर्व गृहं मुक्तं निजं यतः । मुण्डीरस्वामिनं दृष्ट्वा तथाऽन्यं कालवल्लभम्

婆罗门说道：“先前我曾立下誓愿，因此舍弃了自己的家宅；既已瞻见穆ṇḍīrasvāmin，又复得见另一位——Kālavallabha。”

Verse 60

मूलस्थानं च कर्तव्यं ततः सस्यप्रभक्षणम् । सोऽहं तानविलोक्याथ कथं गच्छामि मन्दिरम् । भक्षयामि तथा सस्यं तेन त्यक्ष्यामि जीवितम्

“我当修持苦行：先以根茎为食，继而方食谷粒。如今既已见到诸位，我怎还能回到居所？纵然如此，我仍将食谷，而由此舍弃此身之命。”

Verse 61

पुरुषा ऊचुः । वयं ते भास्करा ब्रह्मंस्त्रयोऽत्रैव समागताः । त्वद्भक्त्याकृष्टमनसो ब्रूहि किं करवामहे

众人说道：“噢，Bhāskara（太阳神）！噢，可敬的婆罗门！我们三位Bhāskara已在此处聚集，皆因被你的虔敬所牵引。请告知：我们当作何事？”

Verse 62

ब्राह्मण उवाच । यदि यूयं समायाताः स्वयमेव ममांतिकम् । त्रयोऽपि भास्करा नाशमेष कुष्ठः प्रगच्छतु

婆罗门说道：“既然你们自愿来到我近前——噢，三位Bhāskara——愿此麻风之疾如今离去，并被灭尽。”

Verse 63

तथाऽत्रैव सदा स्थेयं क्षेत्रे युष्माभिरेव हि । सांनिध्यं त्रिषु लोकेषु गन्तव्यं च यथा पुरा

“同样，你们也当常住于此圣域之中；并如往昔一般，亦当行于三界，遍施你们的神圣临在。”

Verse 64

भास्करा ऊचुः । एवं विप्र करिष्यामः स्थास्यामो ऽत्र सदा वयम् । त्वं चापि रोगनिर्मुक्तः सुखं प्राप्स्यस्यनुत्तमम्

诸位婆斯迦罗说道：“如是，婆罗门啊，我们将如此行。我们将恒住于此；而你亦将脱离诸病，得无上安乐。”

Verse 65

प्रासादत्रितयं तस्मादस्मदर्थं निरूपय । येन त्रिकालमासाद्य गच्छामः संनिधिं द्विज

“因此，婆罗门啊，请为我等安置三座圣殿；使我等于一日三时受人礼诣之际，得以赐予神圣临在，二生者啊。”

Verse 66

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे गताश्चाद्दर्शनं ततः । सोऽपि पश्यति कायं स्वं यावद्रोगविवर्जितम्

说罢，他们全都从视野中隐去。随后他也端详自身之躯，见其已全然无病。

Verse 67

द्वादशार्क प्रतीकाशं सर्वलक्षणलक्षितम् । ततः प्रोवाच तां भार्यां विनयावनतां स्थिताम्

其身光耀如十二日，具足一切吉祥相。于是他对那谦恭俯首而立的妻子说道。

Verse 68

पश्य त्वं सुभ्रूर्मे गात्रं यादृग्रूपं पुनः स्थितम् । प्रसादाद्देवदेवस्य भास्करस्यांशुमालिनः

“眉目姣好者啊，请看我此身——如何复归旧貌——皆由婆斯迦罗之恩，诸天之天、以光芒为鬘者。”

Verse 69

सोऽहमत्र स्थितो नित्यं पूजयिष्यामि भास्करम् । न यास्यामि पुनः सद्म सत्यमेतन्मयोदितम्

因此我将永住于此，恒常礼敬婆斯迦罗（太阳神）。我不再回归故宅——此乃我所宣说的真实。

Verse 72

त्रयाणामपि तेषां तु साध्वर्चाः शास्त्रसूचिताः । स्थापयामास सूर्याणां हस्तार्के सूर्यवासरे

对他们三者，都依经典所示而行正当供奉；并且在太阳位于“手宿”（Hasta）之时，于星期日安立诸太阳神像。

Verse 73

ततस्ताः पुष्पधूपाद्यैः समभ्यर्च्य चिरं द्विजः । त्रिसंध्यं क्रमशः प्राप्तो देहांते भास्करालयम्

随后，这位再生者以花、香等供品长久礼拜诸像；又依次守持每日三时的三昧耶（sandhyā）仪轨，至身终之际，得至婆斯迦罗（太阳神）之居处。

Verse 74

सूत उवाच । एवं ते तत्र संजातास्त्रयोऽपि द्विजसत्तमाः । भास्करा भक्तलोकस्य सर्वव्याधिविनाशकाः

苏多说道：如是，噢再生者中最殊胜者，那三位确在彼处化现为婆斯迦罗之相（太阳之形）；为诸信众之群体，成为灭除一切疾病者。

Verse 75

यस्तान्पश्यति काले स्वे यथोक्ते सूरर्यवासरे । स वांछितांल्लभेत्कामान्दुर्लभानपि मानवैः

凡于自当之时，依所规定在太阳之日瞻礼彼等者，必得所愿诸欲——纵是人间难得之愿亦能成就。