Adhyaya 22: Kuvalayashva’s Death through Daitya-Deceit and Madalasa’s Self-Immolation

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे कुवलयाश्वीयॆ मदालसापरिणयनं नामैकविंशोऽध्यायः । द्वाविंशोऽध्यायः । पुत्रावूचतुः । ततः काले बहुतिथे गते राजा पुनः सुतम् । प्राह गच्छाशु विप्राणां त्राणाय चर मेदिनीम् ॥

如是，在可敬的《摩尔甘德耶往世书》之“俱伐罗耶湿婆”品中，名为《摩达拉萨之婚》的第二十一章告终。今始第二十二章。“诸子曰：”其后经久时日，国王复对其子言：“速往以护持婆罗门；周行大地。”

Verse 2

अश्वमेनं समारुह्य प्रातः प्रातर्दिने दिने । अबाधा द्विजमुख्यानामन्वेष्टव्या सदैव हि ॥

乘上此马；日日如此，晨复一晨。你当恒常护持，使诸“二生”之最上者——婆罗门圣贤——不受伤害，不遭扰乱。

Verse 3

दुर्वृत्ताः सन्ति शतशो दानवाः पापयोनयः । तेभ्यो न स्याद्यथा बाधा मुनीनां त्वं तथा कुरु ॥

有数百凶恶的檀那婆（Dānava），出自罪业之源。你当行事周全，使诸圣贤不因他们而受丝毫损害。

Verse 4

स यथोक्तस्ततः पित्रा तथा चक्रे नृपात्मजः । परिक्रम्य महीं सर्वां ववन्दे चरणौ पितुः ॥

王子既受父王如是教诲，便一一奉行。巡行遍历全境之后，他俯首礼拜父王足下。

Verse 5

अहन्यहन्यनुप्राप्ते पूर्वाह्ने नृपनन्दनः । ततश्च शेषं दिवसं तया रेमे सुमध्यया ॥

每日及至午前之时，王子便尽其职分；其余时日，则与那位腰肢纤美的女子嬉游为乐。

Verse 6

एकदा तु चारन् सोऽथ ददर्श यमुनातटे । पातालकेतोरनुजं तालकेतुं कृताश्रमम् ॥

一日游行之际，他在阎牟那河岸见到塔拉凯图（Tālaketu）——帕塔拉凯图（Pātālaketu）之弟——已在彼处建立一座阿湿罗摩（修行林）。

Verse 7

मायावी दानवः सोऽथ मुनिरूपं समास्थितः । स प्राह राजपुत्रं तं पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥

那达那婆（Dānava）精于幻术（māyā），化作圣仙之形。忆起旧日仇怨，便对王子开口说道。

Verse 8

राजपुत्र ब्रवीमि त्वां तत् कुरुष्व यदीच्छसि । न च ते प्रार्थनाभङ्गः कार्यः सत्यप्रतिश्रव ॥

王子啊，我对你如此说——若你愿意，便去做吧。但你这以真实为誓者，切莫违背他人之所求。

Verse 9

यक्ष्ये यज्ञेन धर्माय कर्तव्याश्च तथेष्टयः । चितयस्तत्र कर्तव्या नास्ति मे दक्षिणा यतः ॥

我将为护持法（dharma）而举行祭祀（yajña），并当依正仪行事。其处须建起支提耶（citayā，火坛/柴坛之构），然我无达克希那（dakṣiṇā，祭司之酬献）。

Verse 10

अतः प्रयच्छ मे वीर हिरण्यार्थं स्वभूषणम् । यदेतत् कण्ठलग्नं ते रक्ष चेमं माश्रमम् ॥

因此，勇士啊，请为得黄金而将你的饰物赐予我——就是那悬于你颈上的这件。并且也请护持我这座林居（āśrama）。

Verse 11

यावदन्तर्जले देवं वरुणं यादसां पतिम् । वैदिकैर्वारुणैर्मन्त्रैः प्रजानां पुष्टिहेतुकैः ॥

直至（他）在水中以吠陀的伐楼那真言礼敬伐楼那神——水族众生之主；此等真言为人民滋养与兴盛之因——

Verse 12

अभिष्टूय त्वरायुक्तः समभ्येमीति वादिनम् । तं प्रणम्य ततः प्रादात् स तस्मै कण्ठभूषणम् ॥

赞颂了他之后，又为急迫所驱使，他说道：“我将近前/我将趋近。”随后他向他俯首致敬，并献上一件项链饰物。

Verse 13

प्राह यैनं भवान् यातु निर्व्यलीकेन चेतसा । स्थास्यामि तावदत्रैव तवाश्रमसमीपतः ॥

他说：“愿尊者前行，心无欺诳。我将暂时留在此处，靠近你的隐修院。”

Verse 14

तवादेशान्महाभाग यावदागमनं तव । न ते 'त्र कश्चिदाबाधां करिष्यति मयि स्थिते । विश्रब्धश्चात्वरन् ब्रह्मन् कुरुष्व त्वं मनोगतम् ॥

噫，吉祥者，依你之命，直至你归来，只要我驻守于此，便无人能在此扰害于你。婆罗门啊，怀着信心，勿复迟疑，去做你心中所欲为之事。

Verse 15

पुत्रावूचतुः एकमुक्तस्ततस्तेन स ममज्ज नदीजले । ररक्ष सो 'पि तस्यैव मायाविहितमाश्रमम् ॥

两位儿子如是言毕；随后，一语既出，他便跃入河水之中。他也守护着那座隐修院——乃以幻力所成。

Verse 16

गत्वा जलाशयात् तस्मात् तालकेतुश्च तत्परम् । मदालसायाः प्रत्यक्षमन्येषाञ्चैतदुक्तवान् ॥

于是，塔拉凯图自那水池出来，立刻在玛达拉萨及众人面前陈述了此事。

Verse 17

तालकेतुरुवाच वीरः कुवलयाश्वो 'सौ ममाश्रमसमीपतः । केनापि दुष्टदैत्येन कुर्वन् रक्षां तपस्विनाम् ॥

塔拉凯图说道：“那位英雄俱瓦拉雅湿婆就在我隐修林附近，护持诸苦行者；然而因某个邪恶的阿修罗（daitya）……”

Verse 18

युध्यमानो यथाशक्ति निघ्नन् ब्रह्मद्विषो युधि । मायामाश्रित्य पापेन भिन्नः शूलेन वक्षसी ॥

他竭尽所能奋战，在战场上击倒那些憎恨婆罗门（即婆罗门正法与神圣秩序）之人；然而那罪恶者依凭幻力（māyā），以三叉戟刺穿了他的胸膛。

Verse 19

म्रियमाणेन तेनिदं दत्तं मे कण्ठभूषणम् । प्रापितश्चाग्निसंयोगं स वने शूद्रतापसैः ॥

他临终之际，将这串项饰交给了我。随后在林中，由首陀罗的苦行者使他与火相接（行火葬之仪）。

Verse 20

कृतार्तहरेषाशब्दो वै त्रस्तः साश्रुविलोचनः । नीतः सो 'श्वश्च तेनैव दानवेन दुरात्मना ॥

在惊恐中发出呼号与悲恸的马嘶，泪眼盈眶——他与那匹马被同一个心性邪恶的达那婆（dānava）掳走。

Verse 21

एतन्मया नृशंसनेन दृष्टं दुष्कृतकारिणा । यदत्रानन्तरं कृत्यं क्रियतां तदकाळिकम् ॥

此事乃我亲眼所见——纵然我残酷且作恶多端。此事接下来当行之举，愿即刻施行，勿再迟延。

Verse 22

हृदयाश्वासनञ्चैतद् गृह्यतां कण्ठभूषणम् । नास्माकं हि सुवर्णेन कृत्यमस्ति तपस्विनाम् ॥

“请收下这串项链，以慰藉心灵。因为我们这些苦行者，确实用不着黄金。”

Verse 23

पुत्रावूचतुः इत्युक्त्वोत्सृज्य दत्त्वा भूमौ स जगाम यथागतम् । निपपात जनः सोऽथ शोकार्तो मूर्च्छयातुरः ॥

说罢，那两位王子将其放手，置于地上，便如来时一般离去。随后，那人/众人被悲痛所击，昏厥困顿，倒伏在地。

Verse 24

तत्क्षणात् चेतनां प्राप्य सर्वास्ता नृपयोषितः । राजपत्नीश्च राजा च विलेपुरतिदुःखिताः ॥

就在那一刻，众王室妇女——国王的诸王后以及国王本人——苏醒过来，皆为悲痛所淹没而哀号哭诉。

Verse 25

मदालसा तु द् दृष्ट्वा तदीयं कण्ठभूषणम् । तत्याजाशु प्रियान् प्राणान् श्रुत्वा च निहन्त पतिम् ॥

然而，玛达拉萨一见那串项链，又听闻其夫已被杀害，便立刻舍弃了她所珍爱的生命之息。

Verse 26

ततस्तथा महाक्रन्दः पौराणां भवनेष्वभूत् । यथैव तस्य नृपतेः स्वगेहे समवर्तत ॥

随后，城中百姓的家宅里也响起了巨大的哀哭——正如在国王自家宫中所发生的一般。

Verse 27

राजा च तां मृतां दृष्ट्वा विना भर्त्रा मदालसाम् । प्रत्युवाच जनं सर्वं विमृश्य सुस्थमानसः ॥

国王见到玛达拉萨已死、又失其夫，便以安定之心深思后，向众人作答。

Verse 28

न रोदितव्यं पश्यामि भवतामात्मनस्तथा । सर्वेषामेव संचित्य सम्बन्धानामनित्यताम् ॥

“我看不出你们为何要为自己如此哭泣——若能省思，便知一切关系于众生皆无常。”

Verse 29

किंनु शोचामि तनयं किंनु शोचाम्यहं स्नुषाम् । विमृश्य कृतकृत्यत्वाम्नम्येऽशोच्यावुभावपि ॥

“我究竟该为谁哀恸——为我的儿子，还是为我的儿媳？思惟之后，我向真理致敬：二者皆不应哀悼，因其已成就应作之事。”

Verse 30

मच्छ्रु श्रुपुर्मद्वचनाद्द्विजरक्षणतत्परः । प्राप्तो मे यः सुतो मृत्युं कथं शोच्यः स धीमताम् ॥

“我子遵从我言，专志护持二次生者（婆罗门），遂与死相遇。智者又怎会为他哀哭？”

Verse 31

अवश्यं याति यद्देहं तद्द्विजानां कृते यदि । मम पुत्रेण संत्यक्तं नन्वभ्युदयकारि तत् ॥

“若此身终必离散（败坏），那么我子为二次生者而舍身，岂不正是吉祥与升进之因吗？”

Verse 32

इयञ्च सत्कुलोत्पन्ना भर्तर्येवमनुव्रताम् । कथन्नु शोच्या नारीणां भर्तुरन्यन्न दैवतं ॥

她生于良善之家，因此虔诚奉事其夫。如此之女又何必怜悯——因为对妇人而言，除丈夫之外别无神祇。

Verse 33

अस्माकं बान्धवानाञ्च तथान्येषां दयावताम् । शोच्या ह्येषा भवेदेवं यदि भर्त्रा वियोगिनी ॥

对我们的亲族——以及其他怀有慈悲之人——若她与丈夫分离，她确实会以此方式令人怜悯。

Verse 34

या तु भर्तुर्वधं श्रुत्वा तत्क्षणादेव भामिनी । भर्तारमनुयातेयं न शोच्यातो विपश्चिताम् ॥

然而那位刚烈的女子，听闻其夫被杀，便立刻追随其夫而去——智者不应为她哀悼。

Verse 35

ताः शोच्या या वियोगिन्यो न शोच्या या मृताः सह । भर्त्रा वियोगस्त्वनया नानुभूतः कृतज्ञया ॥

在离别中生活的女子应当怜悯；与丈夫同死的女子则不应怜悯。因为这位知恩的女子并未经历与其夫分离。

Verse 36

दातारं सर्वसौख्यानामिह चामुत्र चोभयोः । लोकयोः का हि भर्तारं नारी मन्येत मानुषम् ॥

（丈夫）是在此世与彼世、于两界之中赐予一切安乐者。哪位女子会把自己的丈夫仅仅视作凡人呢？

Verse 37

नासौ शोच्यो न चैवेयं नाहं तज्जननी न च । त्यजता ब्राह्मणार्त्थाय प्राणान् सर्वे स्म तारिताः ॥

“他不应被哀悼，她亦不应；我也不应被哀悼，我也并非以丧子之悲为母。因他为一位婆罗门舍弃生命，我们众人皆得解脱。”

Verse 38

विप्राणं मम धर्मस्य गतः स हि महामतिः । आनृण्यमर्धभुक्तस्य त्यागाद् देहस्य मे सुतः ॥

“那位大心者已前往，成为婆罗门与我之法（dharma）的依止。我的儿子仅享受了所定寿命的一半，因舍身而得无债之境。”

Verse 39

मातुः सतीत्वं मद्वंशवैमल्यं शौर्यमात्मनः । संग्रामे संत्यजन् प्राणान् नात्यजद् द्विजरक्षणम् ॥

“（他维护了）其母之贞洁、我族之清净，以及自身之勇武。虽战场舍命，仍未舍弃对二次生者（婆罗门）的护持。”

Verse 40

पुत्रावूचतुः ततः कुवलयाश्वस्य माता भर्तुरनन्तरम् । श्रुत्वा पुत्रवधं तादृक् प्राह दृष्ट्वा तु तं पतिम् ॥

“于是两位儿子开口说话。其后，库瓦拉雅湿婆之母在丈夫甫逝之后，听闻其子遭此杀害，见到丈夫时便发言。”

Verse 41

मातोवाच न मे मात्रा न मे स्वस्त्रा प्राप्ता प्रीतिर्नृपेदृशी । श्रुत्वा मुनिपरित्राणे हतं पुत्रं यथा मया ॥

“母亲说道：‘大王啊，我从为人母或为人姊之中，从未得过如此喜悦；唯有听闻我儿为护持一位圣贤而被杀时，我心中生起此等欢悦。’”

Verse 42

शोचतां बान्धवानां ये निःश्वसन्तोऽतिदुःखिताः । म्रियन्ते व्याधिना क्लिष्टास्तेषां माता वृथाप्रजा ॥

那些在亲族哀恸之时仍于苦境中死去的人——长叹不已，极度痛苦，被疾病折磨——对于这等男子，母亲之为母，终成徒然。

Verse 43

संग्रामे युध्यमाना येऽभीता गोद्विजरक्षणे । क्षुण्णाः शस्त्रैर्विपद्यन्ते त एव भुवि मानवाः ॥

凡在战场上无所畏惧，为护持牛群与婆罗门而战，并且倒下——为兵刃所斩——唯有此等人，方是真正立于大地的男子。

Verse 44

अर्थिनां मित्रवर्गस्य विद्विषाञ्च पराङ्मुखः । यो न याति पिता तेन पुत्री माता च वीरसूः ॥

那不肯“出征前行”的父亲——背弃求助者，背离友朋之圈，回避敌对者——于他而言，即便有女儿，亦便有能生英雄之母，也如同失其所用，徒增羞惭而不成其德。

Verse 45

गर्भक्लेशः स्त्रियो मन्ये साफल्यं भजते तदा । यदारिविजयी वा स्यात् संग्रामे वा हतः सुतः ॥

我以为，妇人怀胎之艰辛，唯在其子或成为克敌之胜者——或战场殒命之时——方得真实圆满。

Verse 46

पुत्रावूचतुः ततः स राजा संस्कारं पुत्रपत्नीमलम्भयत् । निर्गम्य च बहिः स्नातो ददौ पुत्राय चोदकम् ॥

于是两位儿子开口说话；其后，国王为其子之妻安排诸般仪式。出外沐浴之后，他亦为其子献上水供（udaka）。

Verse 47

तालकेतुश्च निर्गम्य तथैव यमुनाजलात् । राजपुत्रमुवाचेदं प्रणयान्मधुरं वचः ॥

而塔拉凯图亦从阎牟那河的水中现身，出于深情，对王子说出这些甘美之语。

Verse 48

गच्छ भूपालपुत्र ! त्वं कृतार्थोऽहं कृतस्त्वया । कार्यं चिराभिलषितं त्वय्यत्राविचले स्थिते ॥

去吧，王子啊。因你我已得圆满；你在此坚定伫立之时，那久所希求之事已然成就。

Verse 49

वारुणं यज्ञकार्यञ्च जलेशस्य महात्मनः । तन्मया साधितं सर्वं यन्ममासीदभीप्सितम् ॥

与伐楼那相关的祭祀职责——即那位水之大主的仪轨——已由我圆满完成；我所愿求的一切皆已成就。

Verse 50

प्रणिपत्य स तं प्रायाद्राजपुत्रः पुरं पितुः । समारुह्य तमेवाश्वं सुपर्णानिलविक्रमम् ॥

王子向他顶礼后，便骑上那匹同一骏马，步伐迅疾如迦楼罗与疾风，启程前往父王之城。