Adhyaya 3: Nārada’s Account of a Former Birth and a Hymn to Nārāyaṇa

Verse 1

प्रियव्रत उवाच । अन्यस्मिन् भगवन् जन्मन्यासीत् यत् तद् विचेष्टितम् । सर्वं कथय देवर्षे महत् कौतूहलं हि मे ॥ ३.१ ॥

Priyavrata thưa: “Bạch Đấng Thế Tôn, trong một đời khác đã xảy ra những hành vi (hay hoạt động) gì? Xin Ngài kể hết. Bạch vị thánh hiền của chư thiên, nơi con quả thật đã khởi lên một niềm hiếu kỳ lớn lao.”

Verse 2

नारद उवाच । स्नातस्य मम राजेन्द्र तस्मिन् वेदसरस्यथ । सावित्र्याश्च वचः श्रुत्वा तस्मिन् जन्मसहस्रकम् । स्मरणं तत्क्षणाज्जातं शृणु जन्मान्तरं मम ॥ ३.२ ॥

Nārada thưa: “Tâu Đại vương, sau khi thần tắm tại hồ Veda-saras ấy và nghe lời của Sāvitrī, ngay trong khoảnh khắc đó nơi thần liền khởi lên ký ức về một ngàn đời. Xin hãy nghe về tiền kiếp của thần.”

Verse 3

अस्त्यवन्तीपुरं राजंस्तत्राहं प्राग् द्विजोत्तमः । नाम्ना सारस्वतः पूर्वं वेदवेदाङ्गपारगः ॥ ३.३ ॥

Tâu Đại vương, có một thành gọi là Avantīpura. Tại đó, thuở xưa thần là một vị Bà-la-môn tối thắng; trước kia thần được biết với danh Sārasvata, người đã tinh thông Veda và các bộ phụ trợ (vedāṅga).

Verse 4

बहुभृत्यपरिवारो बहुधान्यश्च पार्थिवः । अन्यस्मिन् कृतसंज्ञे तु युगे परमबुद्धिमान् ॥ ३.४ ॥

Trong một thời đại khác, gọi là Kṛta (Satya) Yuga, vị quốc vương ấy được nhiều tôi tớ và tùy tùng hầu cận, lương thực thóc gạo dồi dào, và trí tuệ đạt bậc tối thượng.

Verse 5

ततो ध्यातं मयैकान्ते किमनेन करोम्यहम् । द्वन्द्वेन सर्वमेतद्धि न्यस्त्वा पुत्रेषु याम्यहम् । तपसे धृतसङ्कल्पः सरः सारस्वतं द्रुतम् ॥ ३.५ ॥

Rồi trong chốn tĩnh lặng, thần tự suy niệm: “Ta sẽ làm gì với những điều này? Quả thật tất cả đều bị ràng buộc bởi các cặp đối đãi (dvandva). Ta sẽ giao phó cho các con và ra đi.” Với quyết tâm hành khổ hạnh, thần mau chóng đến hồ Sārasvata.

Verse 6

एवं चिन्त्य मया इष्टः कर्मकाण्डेन केशवः । श्राद्धैश्च पितरो देवा यज्ञैश्चान्ये तथा जनाः ॥ ३.६ ॥

Như vậy, sau khi suy niệm, ta đã thờ phụng Keśava theo kỷ luật nghi lễ thuộc nghiệp phần (karma-kāṇḍa). Nhờ các lễ śrāddha, tổ tiên và chư thiên được tôn kính; và cũng vậy, những người khác được làm thỏa lòng qua các tế lễ (yajña).

Verse 7

ततोऽहं निर्गतो राजंस्तपसे धृतमानसः । सारस्वतं नाम सरो यदेतत् पुष्करं स्मृतम् ॥ ३.७ ॥

Rồi sau đó, hỡi Đại vương, ta lên đường, tâm kiên định hướng về khổ hạnh (tapas), đến hồ mang tên Sārasvata—chính hồ này được ghi nhớ là Puṣkara.

Verse 8

तत्र गत्वा मया विष्णुः पुराणः पुरुषः शिवः । आराधितो मया भक्त्या जपं नारायणात्मकम् ॥ ३.८ ॥

Đến đó, ta thờ phụng Viṣṇu—Đấng cổ xưa, Đấng Tối Thượng (Puruṣa), Đấng cát tường—bằng lòng sùng kính; và ta thực hành japa, lấy Nārāyaṇa làm cốt tủy.

Verse 9

ब्रह्मपारमयं राजन् जपता परमं स्तवम् । ततो मे भगवान् तुष्टः प्रत्यक्षत्वं जगाम ह ॥ ३.९ ॥

Hỡi Đại vương, khi ta trì tụng bài tán tụng tối thượng, thấm nhuần Brahman tối cao, thì Đức Bhagavān—hài lòng với ta—đã thật sự hiện ra trước mắt ta.

Verse 10

प्रियव्रत उवाच । कीदृशं ब्रह्मपारं तु श्रोतुमिच्छामि सत्तम । कथयस्व प्रसादेन देवर्षे सुप्रसन्नधीः ॥ ३.१० ॥

Priyavrata nói: “Hỡi bậc tối thiện trong những người hiền đức, ta muốn được nghe về ‘bờ bên kia’ (ý nghĩa tối hậu) của brahman. Hỡi vị thánh hiền của chư thiên, xin vì ân huệ mà giảng nói, với trí tuệ hoàn toàn an tịnh.”

Verse 11

नारद उवाच । परं पराणाममृतं पुराणं पारं परं विष्णुमनन्तवीर्यम् । नमामि नित्यं पुरुषं पुराणं परायणं पारगतं पराणाम् ॥ ३.११ ॥

Nārada thưa: Con hằng cúi lạy Viṣṇu—Đấng Tối Thượng vượt trên mọi tối thượng—có uy lực vô tận; thực tại bất tử, cổ xưa (Purāṇa), bờ bên kia vượt cả bờ bên kia; Ngôi Nhân Nguyên Sơ, nơi nương tựa tối cao, Đấng đã vượt qua mọi điều được gọi là tối thượng.

Verse 12

पुरातनं त्वप्रतिमं पुराणं परापरं पारगमुग्रतेजसम् । गम्भीरगम्भीरधियां प्रधानं नतोऽस्मि देवं हरिमीशितारम् ॥ ३.१२ ॥

Con cúi lạy Hari, Đấng Chúa Tể—cổ xưa, vô song, chính là Purāṇa; vượt cả cao lẫn thấp, Đấng dẫn qua bờ bên kia, rực sáng oai nghiêm; bậc tối thượng giữa những người có trí tuệ thâm sâu.

Verse 13

परात्परं चापरमं प्रधानं परास्पदं शुद्धपदं विशालम् । परात्परेशं पुरुषं पुराणं नारायणं स्तौमि विशुद्धभावः ॥ ३.१३ ॥

Với tâm ý thanh tịnh, con tán dương Nārāyaṇa—Đấng Tối Thượng vượt trên cả vượt trên, đồng thời là thực tại tối hậu; là Pradhāna (nguyên lý căn bản); là nơi cư ngụ tối thượng; là cảnh giới thanh tịnh và bao la; là Chúa Tể của cõi vượt ngoài; là Puruṣa nguyên sơ.

Verse 14

पुरा पुरं शून्यमिदं ससर्ज्ज तदा स्थितत्वात् पुरुषः प्रधानः । जने प्रसिद्धः शरणं ममास्तु नारायणो वीतमलः पुराणः ॥ ३.१४ ॥

Thuở xưa, Ngài đã tạo dựng “thành-phố thế gian” này như thể trống không; rồi nhờ sự an trụ vững bền của Ngài, Puruṣa—Đấng là Pradhāna (nguyên lý перв yếu)—đứng làm chỗ nâng đỡ. Nguyện Nārāyaṇa, Đấng nổi danh giữa loài người, cổ xưa và không nhiễm cấu, là nơi nương tựa của con.

Verse 15

पारं परं विष्णुमपाररूपं पुरातनं नीतिमतां प्रधानम् । धृतक्षमं शान्तिधरं क्षितीशं शुभं सदा स्तौमि महानुभावम् ॥ ३.१५ ॥

Con hằng tán dương Viṣṇu, bậc đại hùng tâm—tối thượng vượt mọi đo lường, có vô lượng hình tướng; Đấng cổ xưa, đứng đầu những người giữ gìn đạo lý; kiên định trong nhẫn chịu, mang gìn hòa bình, Chúa Tể của địa cầu, luôn cát tường.

Verse 16

सहस्रमूर्धानमनन्तपादम् अनेकबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् । क्षराक्षरं क्षीरसमुद्रनिद्रं नारायणं स्तौम्यमृतं परेशम् ॥ ३.१६ ॥

Con tán dương Nārāyaṇa, Đấng Tối Thượng: có ngàn đầu, vô tận bàn chân, nhiều cánh tay, lấy trăng và mặt trời làm đôi mắt; vừa là hữu hoại vừa là bất hoại; an nghỉ trên Đại Dương Sữa; bất tử và siêu việt tối cao.

Verse 17

त्रिवेदगम्यं त्रिनवैकमूर्तिं त्रिशुक्लसंस्थं त्रिहुताशभेदम् । त्रितत्त्वलक्ष्यं त्रियुगं त्रिनेत्रं नमामि नारायणमप्रमेयम् ॥ ३.१७ ॥

Con đảnh lễ Nārāyaṇa, Đấng vô lượng: được nhận biết qua ba Veda; một thể mà hiển lộ theo ba cách; an trụ trong ba tầng thanh tịnh; phân biệt như ba ngọn lửa tế tự; được nhận dấu bởi ba tattva; thuộc về ba yuga; và mang ba mắt.

Verse 18

कृते शितं रक्ततनुं तथा च त्रेतायुगॆ पूततनुं पुराणम् । तथा हरिं द्वापरतः कलौ च कृष्णीकृतात्मानमथो नमामि ॥ ३.१८ ॥

Con kính lễ Hari: trong thời Kṛta được nói là sáng trắng và thân sắc đỏ; trong thời Tretā là Đấng cổ xưa với thân thể thanh tịnh; cũng vậy trong thời Dvāpara; và trong thời Kali là Đấng có bản tính trở thành “Kṛṣṇa” (tối sẫm/đen).

Verse 19

ससर्ज यो वक्त्रत एव विप्रान् भुजान्तरे क्षत्रमथोरुयुग्मे । विशः पदाग्रेषु तथैव शूद्रान् नमामि तं विश्वतनुं पुराणम् ॥ ३.१९ ॥

Con kính lễ Đấng cổ xưa, thân Ngài là vũ trụ: Ngài tạo ra các bà-la-môn từ miệng, kṣatriya từ giữa hai cánh tay, vaiśya từ đôi đùi, và śūdra từ phần trước của bàn chân.

Verse 20

परात्परं पारगतं प्रमेयं युधाम्पतिं कार्यत एव कृष्णम्। गदासिचर्मण्यभृतोत्थपाणिं नमामि नारायणमप्रमेयम्॥ ३.२० ॥

Con đảnh lễ Nārāyaṇa, Đấng vô lượng: vượt trên cả tối thượng, đã vượt qua mọi giới hạn; có thể được nhận biết bằng chánh lượng mà vẫn không thể đo lường; Chúa tể chiến trận; là Kṛṣṇa trong hành động hiển lộ—tay giơ cao cầm chùy, kiếm và khiên.

Verse 21

इति स्तुतो देववरः प्रसन्नो जगाद मां नीरदतुल्यघोषः । वरं वृणीष्वेत्यसकृत् ततोऽहं तस्यैव देहे लयमिष्टवान्श्च ॥ ३.२१ ॥

Được tán thán như vậy, vị Thần tối thắng hoan hỷ, với tiếng nói như mây sấm, đã nhiều lần bảo tôi: “Hãy chọn một ân phúc.” Khi ấy, tôi cũng ước nguyện được tiêu dung, hòa nhập vào chính thân thể của Ngài.

Verse 22

इति श्रुत्वा वचो मह्यं देवदेवः सनातनः । उवाच प्रकृतिं विप्र संसारस्वाक्षयामिमाम् ॥ ३.२२ ॥

Nghe lời tôi như vậy, Đấng Thường Hằng, Chúa tể của chư thiên, phán: “Này Bà-la-môn, Ta sẽ tuyên bày Prakṛti này—nền tảng bất hoại của luân hồi (saṃsāra).”

Verse 23

ब्रह्मणो युगसहस्रं तत्ते तस्मात् समुद्भवः । भविता ते तथा नाम दास्यते संप्रयोजनम् ॥ ३.२३ ॥

Ngài phán: “Một ngàn yuga là thước đo thời gian của Phạm Thiên (Brahmā); từ đó, sự xuất hiện của ngươi sẽ phát sinh. Cũng vậy, một danh xưng sẽ được đặt cho ngươi, và công dụng (mục đích) thích đáng của nó sẽ được định rõ.”

Verse 24

नारं पानीयमित्युक्तं तं पितॄणां सदा भवान् । ददाति तेन ते नाम नारदेति भविष्यति ॥ ३.२४ ॥

“‘Nāra’ được nói là nghĩa ‘nước’ (pānīya). Vì ngươi luôn dâng nước cúng cho các Pitṛ (tổ tiên), nên danh xưng của ngươi sẽ là ‘Nārada’.”

Verse 25

एवमुक्त्वा गतो देवः सद्योऽदर्शनमुच्चकैः । अहं कलेवरं त्यक्त्वा कालेन तपसा तदा ॥ ३.२५ ॥

Nói xong như vậy, vị Thần liền rời đi, bay vút lên và khuất khỏi tầm mắt. Bấy giờ, tôi xả bỏ thân này; khi ấy, theo dòng thời gian và nhờ khổ hạnh (tapas), tôi tiếp tục tiến hành.

Verse 26

ब्रह्मणोऽङ्गे लयं प्राप्तस्तदुत्पत्तिं च पार्थिव । दिवसे तु पुनः सृष्टो दशभिस्तनयैः सह ॥ ३.२६ ॥

Sau khi đi vào sự tiêu dung trong thân của Phạm Thiên rồi lại xuất hiện, hỡi Đất Mẹ; vào ngày của Phạm Thiên, vị ấy lại được tái tạo một lần nữa cùng với mười người con trai.

Verse 27

दिनादिर्यो हि देवस्य ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । स सृष्ट्यादिः समस्तानां देवादीनां न संशयः ॥ ३.२७ ॥

Quả thật, Đấng là khởi đầu của “ngày” đối với thần Phạm Thiên—đấng sinh từ Vô Hiển (Avyakta)—chính là khởi đầu của công cuộc sáng tạo cho mọi loài, bắt đầu từ chư thiên; không còn nghi ngờ gì.

Verse 28

सर्वस्य जगतः सृष्टिरेषैव प्रभुधर्मतः । एतन्मे प्राकृतं जन्म यन्मां पृच्छसि पार्थिव ॥ ३.२८ ॥

“Đây chính là sự sáng tạo của toàn thể thế giới, phát sinh từ bản tính nội tại của quyền năng tối thượng. Đây là sự sinh ra theo Prakṛti (tự nhiên vật chất) của ta—điều mà ngài, hỡi bậc chúa tể cõi đất, đang hỏi.”

Verse 29

तस्मान्नारायणं ध्यात्वा प्राप्तोऽस्मि परतो नृप । तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र भव विष्णुपरायणः ॥ ३.२९ ॥

Vì thế, hỡi Đại vương, nhờ thiền niệm Nārāyaṇa mà ta đã đạt đến cảnh giới tối thượng. Do đó, ngài cũng vậy, hỡi bậc vương tối thắng, hãy trở thành người một lòng nương tựa nơi Viṣṇu.