Adhyaya 38
Chương này được trình bày như cuộc đối thoại giữa Sūta và các ṛṣi, ghi lại việc tôn thánh một thánh địa Śaiva đặc biệt. Vua Dhundhumāra đã an vị liṅga, cho dựng một prāsāda trang sức bằng châu báu, rồi tu khổ hạnh nghiêm mật tại āśrama gần đó. Bên cạnh còn lập một vāpī (ao/giếng), được ca ngợi là thanh tịnh, cát tường, sánh với mọi tīrtha. Phần phalaśruti tuyên bố: ai tắm tại đó và chiêm bái Dhundhumāreśvara sẽ không gặp các “durgā”/khổ nạn của những cảnh giới địa ngục trong lãnh vực của Yama. Theo câu hỏi của các ṛṣi, Sūta nêu rõ dòng dõi của vua thuộc Sūryavaṃśa, mối liên hệ với danh xưng Kuvalayāśva, và nguồn gốc danh tiếng do diệt daitya Dhundhu ở vùng Maru. Câu chuyện kết thúc bằng sự hiển hiện trực tiếp của Śiva cùng Gaurī và các gaṇa để ban ân. Nhà vua cầu xin Thần thường trú trong liṅga; Śiva chấp thuận sự hiện diện vĩnh hằng, đồng thời nêu ngày Caitra śukla caturdaśī như thời điểm đặc biệt. Chương khép lại, nhấn mạnh rằng tắm và pūjā tại liṅga đưa đến loka của Śiva, và nhà vua ở đó như người hướng về giải thoát.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तत्रैव स्थापितं लिंगं धुन्धुमारेण भूभुजा । सर्वरत्नमयं कृत्वा प्रासादं सुमनोहरम्
Sūta thưa rằng: Ngay tại đó, vua Dhundhumāra đã an vị một liṅga, và dựng một ngôi đền tuyệt mỹ, kết tạo bằng mọi loại châu báu.
Verse 2
तत्र कृत्वाऽश्रमं श्रेष्ठं तपस्तेपे सुदारुणम् । यत्प्रभावादयं देवस्तस्मिंल्लिङ्गे व्यवस्थितः
Tại đó, ngài lập một đạo tràng (āśrama) tối thắng và tu khổ hạnh vô cùng nghiêm mật; nhờ oai lực ấy, vị Deva này an trụ vững bền trong liṅga kia.
Verse 3
तस्य संनिहिता वापी कृता तेन महात्मना । सुनिर्मलजलापूर्णा सर्वतीर्थोपमा शुभा
Gần đó, bậc đại tâm ấy đã đào một giếng bậc (vāpī), đầy ắp nước trong sạch tinh khiết—cát tường, sánh ngang mọi thánh địa (tīrtha).
Verse 4
धुन्धुमारेश्वरं पश्येत्तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । न स पश्यति दुर्गाणि नरकाणि यमालये
Tắm gội tại đó xong, bậc trượng phu tối thượng nên chiêm bái Dhundhumāreśvara; người ấy sẽ không còn thấy những địa ngục ghê rợn trong cung Yama.
Verse 5
ऋषय ऊचुः । धुंधुमारो महीपालः कस्मिन्वंशे बभूव सः । कस्मिन्काले तपस्तप्तं तेनात्र सुमहात्मना
Các bậc hiền triết thưa rằng: “Vua Dhundhumāra thuộc dòng dõi nào? Và vào thời nào, bậc đại tâm ấy đã tu khổ hạnh tại nơi này?”
Verse 6
सूत उवाच । सूर्यवंशसमुद्भूतो बृहदश्वसुतो बली । ख्यातः कुवलयाश्वेति धंधुमारस्तथैव सः
Sūta thưa: “Ngài xuất thân từ dòng Nhật tộc (Sūryavaṃśa), là người con dũng mãnh của Bṛhadaśva; nổi danh với tên Kuvalayāśva, và cũng chính là Dhundhumāra.”
Verse 7
तेन धुन्धुर्महादैत्यो निहतो मरुजांगले । धुन्धुमारः स्मृतस्तेन विख्यातो भुवनत्रये
Chính ngài đã diệt đại ác ma Dhundhu nơi hoang mạc cằn khô; vì thế ngài được tưởng niệm là Dhundhumāra, lừng danh khắp ba cõi.
Verse 8
चमत्कारपुरं क्षेत्रं स गत्वा पावनं महत् । तपस्तेपे वयोंऽते च ध्यायमानो महेश्वरम्
Ngài đến thánh địa Camatkārapura, nơi thanh tịnh lớn lao; và vào cuối đời, ngài tu khổ hạnh, nhất tâm thiền niệm Maheśvara.
Verse 9
संस्थाप्य सुमहल्लिंगं प्रासादे रत्नमंडिते । बलिपूजोपहाराद्यैः पुष्पधूपानुलेपनैः
Sau khi an vị một Liṅga vô cùng vĩ đại trong ngôi đền–cung điện được trang sức bằng châu báu, ông đã phụng thờ bằng lễ vật và nghi thức cúng dường—hoa, hương và các thứ hương liệu xoa bôi.
Verse 10
ततस्तस्य महादेवः स्वयमेव महेश्वरः । प्रत्यक्षोऽभूद्वृषारूढो गौर्या सह तथा गणैः
Bấy giờ Maheśvara, chính Mahādeva, tự thân hiển hiện trước mặt ông—cưỡi trên bò—cùng với Gaurī và các gaṇa tùy tùng.
Verse 11
उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
Ngài phán: “Ta là Đấng ban ân—hãy cầu xin điều ngươi mong muốn. Ta sẽ ban cho ngươi mọi sự, dẫu là điều cực khó đạt được.”
Verse 12
धुन्धुमार उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया सर्वसुरेश्वर । संनिधानं प्रकर्तव्यं लिंगेऽस्मिन्वृषभध्वज
Dhundhumāra thưa: “Nếu Ngài ban cho con một ân huệ, hỡi Chúa tể của muôn thần—hỡi Đấng mang cờ hiệu bò—xin hãy an lập sự hiện diện thường trụ của Ngài trong Liṅga này.”
Verse 13
श्रीभगवानुवाच । चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं नृपसत्तम । अहं सदा करिष्यामि गौर्या सार्धं न संशयः
Đức Thế Tôn phán: “Vào ngày mười bốn sáng (śukla caturdaśī) của tháng Caitra, hỡi bậc vương tối thượng, Ta sẽ luôn duy trì sự hiện diện đặc biệt của Ta, cùng với Gaurī; điều ấy không nghi ngờ.”
Verse 14
तत्र वाप्यां नरः स्नात्वा यो मां संपूजयिष्यति । लिंगेऽस्मिन्संस्थितं भूप मम लोकं स यास्यति
Tại đó, ai tắm trong hồ thiêng rồi thờ phụng Ta—Đấng an trụ trong Liṅga này, hỡi Đại vương—người ấy sẽ đến cõi của Ta.
Verse 15
सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा प्रहृष्टा त्मा स्थितस्तत्रैव मुक्तिभाक्
Sūta nói: Nói xong như vậy, Đức Thế Tôn liền biến mất khỏi tầm mắt. Còn vị vua ấy cũng hoan hỷ trong lòng, ở lại ngay nơi đó—người đã chứng đắc giải thoát.