Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तस्य संनिहिता वापी कृता तेन महात्मना । सुनिर्मलजलापूर्णा सर्वतीर्थोपमा शुभा

Transliteration

tasya saṃnihitā vāpī kṛtā tena mahātmanā | sunirmalajalāpūrṇā sarvatīrthopamā śubhā

Translation

Gần đó, bậc đại tâm ấy đã đào một giếng bậc (vāpī), đầy ắp nước trong sạch tinh khiết—cát tường, sánh ngang mọi thánh địa (tīrtha).

Word by Word

• तस्य: of that (of him/it)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• संनिहिता: nearby/adjacent
• संनिहिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + नि + धा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं कृदन्तम्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; ‘वापी’ इति विशेषणम्

• वापी: a well/pond
• वापी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• कृता: was made
• कृता: Karta-visheshana (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वापी’ इति विशेष्यः

• तेन: by him
• तेन: Karana/Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• महात्मना: by the great-souled one
• महात्मना: Karana/Karta (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्

• सु-निर्मल-जला-पूर्णा: filled with very pure water
• सु-निर्मल-जला-पूर्णा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + निर्मल (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सु-निर्मलं जलं यस्याः सा; जल-पूर्णा)

• सर्व-तीर्थ-उपमा: comparable to all sacred fords
• सर्व-तीर्थ-उपमा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + उपमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सर्वतीर्थैः उपमा/सदृशी)

• शुभा: auspicious
• शुभा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; ‘वापी’ इति विशेषणम्

Speaker

Narrative context (continuation of Sūta’s narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhundhumāra-vāpi (contextual)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis at Naimiṣāraṇya (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A luminous stepwell with crystal-clear water beside the shrine; pilgrims descend steps with lamps; reflections of the temple shimmer on the water surface, conveying purity and auspiciousness.

Characters & Entities

• Vāpī (sacred stepwell)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places are sustained not only by temples but also by sanctified waters; pure water near a shrine is celebrated as tīrtha-like and auspicious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred vāpī adjacent to the Dhundhumāra-installed liṅga site (Dhundhumāreśvara kṣetra).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, snāna (ritual bathing) is supported by the creation of the vāpī, though the verse mainly describes its sanctity.