Adhyaya 25

Verse 1

। सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । तद्वोऽहं संप्रवक्ष्यामि गंगामाहात्म्यसंभवम्

Sūta nói: “Tại nơi ấy, hỡi các brāhmaṇa tối thắng, thuở xưa đã xảy ra một điều kỳ diệu. Nay ta sẽ kể cho các ông sự việc ấy, phát sinh từ uy đức của sông Gaṅgā.”

Verse 2

चमत्कारपुरे विप्रः पुरासीत्संशितव्रतः । चंडशर्मेति विख्यातो रूपौदार्यगुणान्वितः

Tại thành Camatkāra, thuở xưa có một brāhmaṇa giữ vững giới nguyện, nổi danh là Caṇḍaśarman, đầy đủ dung mạo đoan nghiêm, lòng hào hiệp và các đức hạnh.

Verse 3

स यदा यौवनोपेतस्तदा वेश्यानुरागकृत् । श्रोत्रियोऽप्यभवद्विप्रो यौवनोद्भारपीडितः

Nhưng khi bước vào tuổi thanh xuân, ông lại vướng lòng ái luyến một kỹ nữ; dẫu là một Bà-la-môn uyên bác, ông vẫn bị đè nặng bởi gánh dục vọng của tuổi trẻ.

Verse 4

स कदाचिन्निशीथेऽथ तृषार्तश्च समुत्थितः । प्रार्थयामास तां वेश्यां पानीयं पातुमुत्सहे

Một lần, giữa đêm khuya tĩnh mịch, ông trỗi dậy vì khát cháy và khẩn cầu kỹ nữ ấy: “Ta muốn uống nước.”

Verse 5

अथ सा सलिलभ्रांत्या करकं मद्यसंभवम् । समादाय ददौ पानं तस्मै निद्राकुलाय च

Bấy giờ nàng, lầm tưởng là nước, liền cầm một bình rượu và đưa cho ông uống, khi ông vẫn còn ngái ngủ.

Verse 6

मुखमध्यगते मद्ये सोऽपि तां कोपसंयुतः । वेश्यां प्रभर्त्सयामास धिग्धिक्शब्दैर्मुहुर्मुहुः

Khi rượu chạm đến giữa miệng, ông cũng bừng giận, liên tiếp quở trách kỹ nữ ấy, miệng kêu: “Hổ thẹn! Hổ thẹn!”

Verse 7

किमिदंकिमिदं पापे त्वया कर्म विगर्हितम् । कृतं यन्मुखमध्ये मे प्रक्षिप्ता निंदिता सुरा

“Cái gì thế này, cái gì thế này, hỡi người đàn bà tội lỗi? Ngươi đã làm việc đáng chê trách gì mà đổ thứ rượu bị lên án này vào giữa miệng ta?”

Verse 8

ब्राह्मण्यमद्य मे नष्टं मद्यपानादसंशयम् । प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये

“Sự thanh tịnh của bậc Bà-la-môn nơi ta hôm nay đã bị hủy hoại—không còn nghi ngờ—vì uống rượu. Vì thế, ta sẽ làm lễ sám hối (prāyaścitta) để tự tẩy sạch chính mình.”

Verse 9

एवमुक्त्वा विनिष्क्रम्य तद्गृहाद्दुःखसंयुतः । रुरोदाथ तदा गत्वा करुणं निर्जने वने

Nói xong, ông rời khỏi ngôi nhà ấy, lòng nặng trĩu sầu đau; rồi đi vào khu rừng vắng, ông khóc than thảm thiết.

Verse 10

ततः प्रभातवेलायां स्नात्वा वस्त्रसमन्वितः । त्यक्त्वा गात्रस्य रोमाणि समस्तानि द्विजोत्तमाः

Rồi vào lúc rạng đông, sau khi tắm gội và khoác y phục, vị tối thượng trong hàng nhị sinh ấy đã cạo bỏ hết mọi lông tóc trên thân thể.

Verse 11

संप्राप्तो विप्रमुख्यानां सभा यत्र व्यवस्थिता । पठंति सर्वशास्त्राणि वेदांतानि च कृत्स्नशः

Ông đến hội chúng của các bậc Bà-la-môn lỗi lạc, được thiết lập tại đó—nơi mọi śāstra và cả Vedānta đều được tụng đọc trọn vẹn.

Verse 12

अथासौ प्रणिपत्योच्चैः प्रोवाच द्विजसत्तमान् । जलभ्रांत्या सुरा पीता मया कुरुत निग्रहम्

Bấy giờ, ông cúi lạy cung kính rồi cất tiếng thưa với các bậc Bà-la-môn tối thượng: “Vì lầm tưởng là nước, con đã uống rượu. Xin quý ngài hãy đặt cho con sự chế ngự/kỷ luật thích đáng.”

Verse 13

अथ ते धर्मशास्त्राणि प्रविचार्य पुनःपुनः । तमूचुर्ब्राह्मणाः सर्वे प्रायश्चित्तकृते स्थितम्

Bấy giờ các Bà-la-môn, sau khi tra xét các Dharma-śāstra hết lần này đến lần khác, đều nói với ông về pháp sám hối (prāyaścitta) cần phải thực hành.

Verse 14

ब्राह्मणा ऊचुः । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि सुरां चेद्ब्राह्मणः पिबेत् । अग्निवर्णं घृतं पीत्वा तावन्मात्रंविशु ध्यति

Các Bà-la-môn nói: “Dù do vô minh hay cố ý, nếu một Bà-la-môn uống rượu, thì chỉ cần uống bơ tinh khiết (ghṛta) được đun nóng đến sắc như lửa—chừng ấy thôi—liền được thanh tịnh.”

Verse 15

स त्वं वांछसि चेच्छुद्धिमग्निवर्णं घृतं पिब । यावन्मात्रा सुरा पीता तावन्मात्रं विशुद्धये

Nếu ông thật lòng cầu mong sự thanh tịnh, hãy uống bơ tinh khiết màu như lửa, đúng bằng lượng rượu ông đã uống, để đạt sự tẩy sạch.

Verse 16

स तथेति प्रतिज्ञाय घृतमादाय तत्क्षणात् । चक्रे वह्निसमं यावत्पानार्थं द्विजसत्तमाः

Ông đáp: “Xin vâng,” rồi phát nguyện như thế; lập tức lấy bơ tinh khiết, vị bậc tối thượng trong hàng nhị sinh (dvija) đun nóng cho đến khi giống như lửa, để uống.

Verse 17

तावत्तस्य पिता प्राप्तः श्रुत्वा वार्तां सभार्यकः । किमिदं किमिदं पुत्र ब्रुवाणो दुःख संयुतः । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो वाष्पगद्गदया गिरा

Ngay lúc ấy, cha ông cùng với vợ đến nơi sau khi nghe tin. Quá đỗi đau buồn, ông cứ nói mãi: “Chuyện gì thế này, chuyện gì thế này, con ơi?”—tiều tụy, mắt đẫm lệ, giọng nghẹn ngào run rẩy vì nức nở.

Verse 20

संचिन्त्य धर्मशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः । सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रहेतोरसंशयम्

Suy niệm các Dharma-śāstra và cân nhắc đi cân nhắc lại, ông quyết rằng: “Vì con trai ta, ta sẽ hiến dâng cả những gì ta có—không chút nghi ngờ.”

Verse 22

नान्यदस्ति सुरापाने प्रायश्चित्तं द्विजन्मनाम् । मौंजीहोमं विना विप्र यद्युक्तं तत्समाचर

Đối với người “hai lần sinh” đã uống rượu, không có sự sám hối nào khác. Không có lễ Mauñjī-homa, hỡi bà-la-môn, hãy làm điều hợp pháp—thực hành đúng nghi lễ đã được quy định.

Verse 23

ततः स स्वसुतं प्राह नैव त्वं कर्तुमर्हसि । यच्छ दानानि विप्रेभ्यस्तीर्थयात्रां समाचर

Rồi ông nói với chính con trai mình: “Con tuyệt đối không nên làm điều ấy. Hãy bố thí cho các bà-la-môn và thực hiện cuộc hành hương đến các tīrtha linh thiêng.”

Verse 24

ततः शुद्धिं समाप्नोषि क्रमान्नियमसंयुतः । व्रतैश्च विविधैश्चीर्णैः सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

Rồi theo thời gian, với sự tự chế và kỷ luật, con sẽ đạt được sự thanh tịnh nhờ thực hành nhiều loại giới nguyện. Ta nói điều này với con như chân lý.

Verse 25

न ब्राह्मणसमादिष्टं प्रायश्चित्त विशुद्धये

Sự thanh tịnh không thể đạt được bằng một pháp sám hối không do các bà-la-môn (bậc thẩm quyền học giới) chỉ dạy.

Verse 26

पुत्र उवाच । एतन्मम महाभागा यद्ब्रुवंति व्रतादिकम् । तस्मात्कार्यो मया तात मौंजीहोमो न संशयः

Người con thưa: “Những điều các bậc đáng kính dạy con về các giới nguyện và nghi lễ ấy thật là phần việc của con. Vì vậy, thưa cha, con nhất định phải cử hành lễ Mauñjī-homa, không còn nghi ngờ.”

Verse 27

यन्मया तु कृतं बाल्ये तत्सर्वं क्षंतुमर्हसि

Những điều con đã làm khi còn thơ ấu, xin người hãy rộng lòng tha thứ tất cả.

Verse 28

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा स पिता सुतवत्सलः । सर्वस्वं प्रददौ रुष्टो मरणे कृतनिश्चयः

Sūta nói: Biết rõ quyết tâm của chàng, người cha—dẫu thương con—vẫn nổi giận mà bố thí hết thảy gia sản, lòng đã quyết chắc về cái chết.

Verse 29

साऽपि तस्य सती भार्या कृत्वा मृत्युविनिश्चयम् । तमुवाच सुतं दृष्ट्वा सर्वं दत्त्वा गृहादिकम्

Người vợ hiền đức của ông cũng vậy, đã quyết lòng hướng về cái chết; sau khi nhìn con trai, bà nói với ông, vì đã đem cho hết thảy, kể cả nhà cửa và mọi thứ khác.

Verse 30

आवाभ्यां संप्रविष्टाभ्यां वह्नौ पुत्र ततस्तदा । मौंजीहोमस्त्वया कार्यो मां तातं यदि मन्यसे

“Khi cha mẹ chúng ta đã bước vào lửa, hỡi con, thì lúc ấy con hãy cử hành lễ Mauñjī-homa, nếu con còn xem mẹ và cha là điều con phải phụng sự.”

Verse 31

ततस्तौ दम्पती हृष्टौ यावद्वह्निसमीपगौ । संजातौ मरणार्थाय स च ताभ्यां समुद्भवः

Bấy giờ, đôi vợ chồng ấy hân hoan tiến đến bên ngọn lửa, lòng quyết ý tìm cái chết; và người con trai do họ sinh ra cũng ở đó cùng họ.

Verse 32

तावत्प्राप्तो मुनिर्नाम शांडिल्यो वेदपारगः । तीर्थयात्राप्रसंगेन तत्र देशे द्विजोत्तमाः

Ngay lúc ấy, hiền triết mang danh Śāṇḍilya, bậc thông suốt Veda, đã đến vùng ấy trong dịp hành hương đến các bến thánh, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.

Verse 33

स वृत्तांतं समाकर्ण्य कोपसंरक्तलोचनः । अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वान्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

Nghe xong sự tình, mắt ngài đỏ rực vì phẫn nộ; ngài liền nói với hết thảy các bà-la-môn, liên tiếp quở trách không ngừng.

Verse 34

अहो मूढतमा यूयं यदेतद्ब्राह्मणत्रयम् । वृथा मृत्युमवाप्नोति निग्रहे सुगमे सति

‘Than ôi, các ngươi thật mê muội tột cùng—bởi bộ ba bà-la-môn này đang vô ích lao vào cái chết, trong khi việc ngăn giữ và sửa trị vốn có thể làm được dễ dàng.’

Verse 35

अत्र कात्यायनेनोक्तं यद्वचः सुमहात्मना । तच्छृण्वन्तु द्विजाः सर्वे प्रायश्चित्ती तथाप्ययम्

‘Tại đây, lời do bậc đại tâm Kātyāyana đã dạy—xin hết thảy hàng nhị sinh hãy lắng nghe. Dẫu vậy, trường hợp này cũng vẫn có pháp sám hối (prāyaścitta).’

Verse 36

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । प्रायश्चित्तानि दीयंते यत्र गंगा न विद्यते

Ở những nơi không có sông Hằng, người ta quy định các pháp sám hối như trai giới Cāndrāyaṇa, khổ hạnh Kṛcchra và khổ tu Sāṃtapana để tẩy trừ tội lỗi.

Verse 37

अत्र विष्णुपदी गंगा तत्क्षेत्रे तु द्विजोत्तमाः । तस्यां स्नानं करोत्वेष ततः शुद्धिमवाप्स्यति

Nhưng tại đây, trong miền thánh địa này, có sông Hằng mang danh Viṣṇupadī, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh. Hãy tắm trong dòng ấy, rồi sẽ đạt sự thanh tịnh.

Verse 38

मौंजीहोमः प्रमाणं स्यान्मुनिवाक्येन चेद्भवेत् । तदेतदपि वाक्यं हि कात्यायनमुनेः स्फुटम्

Nếu nương theo lời chứng của các bậc hiền triết, thì nghi lễ gọi là Mauñjī-homa phải được chấp nhận như bằng chứng xác thực; vì chính điều ấy cũng được hiền giả Kātyāyana nói rõ ràng trong lời minh định của ngài.

Verse 39

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे हर्षेण महतान्विताः । साधुसाध्विति तं प्रोच्य प्रोचुः सत्यमिदं मुने

Bấy giờ, tất cả các bà-la-môn ấy tràn đầy hoan hỷ lớn lao, liền thốt lên với ngài: “Lành thay, lành thay!”, và nói: “Bạch hiền giả, điều này quả thật là chân lý.”

Verse 40

ततः प्रबोध्य तं विप्रं निन्युस्तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र विष्णुपदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता

Rồi các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh đánh thức vị bà-la-môn ấy và dẫn ông đến nơi mà sông Hằng—mang danh Viṣṇupadī—tự mình an lập.

Verse 41

तत्र स ब्राह्मणो यावद्गंगातोयसमुद्भवम् । गंडूषं कुरुते वक्त्रे तावच्छुद्धो बभूव सः । उदरादखिलं तोयं निष्क्रांतं द्विजसत्तमाः

Tại đó, vị Bà-la-môn ấy vừa ngậm một ngụm nước sinh từ sông Hằng để làm nghi thức súc miệng (gaṇḍūṣa) thì liền được thanh tịnh tức khắc; và, ôi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, toàn bộ nước trong bụng ông cũng tuôn chảy ra hết.

Verse 42

ततोऽवगाहते यावत्तस्यास्तोयं सुशोभनम् । तावदाकाशसंभूता गम्भीरोवाच भारती

Rồi khi ông vừa tiến vào để dìm mình trong làn nước rực rỡ của nàng, ngay lúc ấy một giọng nói trầm hùng—Bhāratī, vọng xuống từ hư không—cất lời.

Verse 43

शुद्धोऽयं ब्राह्मणः साक्षाद्विष्णुपद्याः समागमात् । स्नानादाचमनादेव तस्माद्यातु गृहं निजम्

“Vị Bà-la-môn này được thanh tịnh ngay thật, do tiếp xúc với Viṣṇupadī. Chỉ nhờ tắm gội và làm nghi thức ācamana mà thôi—vì thế nay hãy để ông trở về nhà mình.”

Verse 44

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे चंडशर्मादयश्च ये । दिष्ट्यादिष्ट्येति जल्पन्तः स्वानि हर्म्याणि भेजिरे

Bấy giờ tất cả các vị Bà-la-môn ấy—Caṇḍaśarmā và những người khác—miệng nói: “Phúc thay, phúc thay!”, rồi trở về tư gia của mình.

Verse 45

सूत उवाच । एवं प्रभावा सा विप्रा गंगा विष्णुपदी स्थिता । तस्य क्षेत्रस्य सीमांते पश्चिमे पापनाशिनी

Sūta nói: “Hỡi các bậc hiền giả, đó chính là uy lực của sông Hằng thiêng liêng—Viṣṇupadī—an lập tại nơi ấy. Ở ranh giới phía tây của thánh địa ấy có một dòng/tīrtha mang tên Pāpanāśinī, ‘Đấng diệt tội’.”

Verse 46

एतद्वः सर्वमाख्यातं विष्णुपद्याः समुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

Tất cả điều ấy ta đã thuật lại đầy đủ cho các ông—nguồn gốc và sự hiển lộ của Viṣṇupadī. Hỡi các Bà-la-môn tối thắng, bản māhātmya này là đấng tiêu trừ mọi tội lỗi.