Adhyaya 22

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः

Các hiền triết thưa: Về điều ngài đã nói—thánh địa mang tên Śakra-samudrava—nơi Lakṣmaṇa được giải thoát khỏi tội do phản bội bậc chủ thượng gây ra, xin hãy thuật thêm nữa.

Verse 2

कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज

Hỡi con của Sūta, thuở xưa tại nơi ấy, Śakra (Indra) đã được giải thoát khỏi chính tội lỗi phát sinh do phản bội bậc Chúa tể của mình bằng cách nào? Và việc ấy xảy ra vào thời điểm nào?

Verse 3

कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद

Vì sao Mahendra (Indra) lại gây nên hành vi như thế đối với Diti, khiến bào thai của bà bị hủy diệt? Xin hãy thuật lại trọn vẹn, tường tận mọi điều.

Verse 4

सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः

Sūta thưa rằng: Từ ngón cái phải của Phạm Thiên (Brahmā) sinh ra Dakṣa Prajāpati. Rồi theo thời gian, ngài sinh được năm mươi người con gái cát tường.

Verse 5

ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे

Dakṣa, theo pháp lệnh thiêng liêng, đã gả mười người con gái cho Dharma, mười ba cho Kaśyapa, và hai mươi bảy cho Mặt Trăng (Soma).

Verse 6

अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा

Aditi và Diti trở thành hai người vợ tối thượng của Kaśyapa, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh. Hai bà luôn được ngài yêu quý, còn hơn cả hơi thở của chính mình.

Verse 7

ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्

Sau đó, Ngài sinh ra các chư Thiên, do Śakra (Indra) dẫn đầu, từ Aditi; và từ Diti, Ngài sinh ra các Daitya, hùng mạnh về sức lực.

Verse 8

तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः

Vì quyền thống trị ba cõi, giữa họ đã bùng lên một đại chiến. Trong trận ấy, các Daitya kia bị Śakra (Indra) đánh gục.

Verse 9

ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता

Bấy giờ, Diti chìm trong sầu khổ đã thực hành một lời thệ nguyện vô song. Cầu mong có con trai, bà giữ giới khổ hạnh nghiêm mật và chuyên chú ngay tại thánh địa (kṣetra) này.

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्

Sau một ngàn năm, Maheśvara hài lòng với bà và phán: “Ta đã hoàn toàn mãn nguyện—hãy cầu xin điều phúc lành ngươi mong muốn.”

Verse 11

साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्

Bà thưa: “Nếu Ngài hài lòng với con, ô Thần linh, ô Đấng đội trăng (Śaśiśekhara), xin ban cho con một người con trai—mạnh hơn tất cả chư Thiên—người sẽ thọ hưởng phần tế tự và phá tan kiêu mạn của chư Thiên.”

Verse 12

अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः

(Nàng cầu xin một người con) bất khả sát trong chiến trận bởi hết thảy chư thiên thuở trước, dù có cả Vāsava (Indra). Hara liền ưng thuận, hứa rằng: “Đúng như vậy,” rồi khuất dạng.

Verse 13

दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः

Và Diti thụ thai từ Kaśyapa, bậc tối thượng trong hàng hiền thánh. Bấy giờ Śakra (Indra) sinh lòng kinh hãi khi hay tin về thai ấy—nghe từ bậc đại hồn Nārada, vị đứng đầu các bậc tiên tri.

Verse 14

ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः

Rồi hắn nảy ý độc, quyết phá hoại thai ấy. Vì thế, hắn hầu hạ nàng không ngơi nghỉ, suốt ngày đêm, để rình tìm cơ hội.

Verse 15

छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु

Nhưng, hỡi các bậc nhị sinh, dẫu hắn dò tìm cả một kẽ hở nhỏ nhiệm, vẫn chẳng thấy nơi nàng một lỗi lầm nào—mãi cho đến khi chín tháng trôi qua.

Verse 16

ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी

Rồi khi tháng thứ mười đến, lúc sinh nở đã kề, nàng mệt mỏi vì mang thai, đêm ấy thiếp đi, nằm quay mặt về phương Nam.

Verse 17

निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला

Bị giấc ngủ chế ngự, bà bất tỉnh và nằm bất động, đôi chân thư thái nhờ sự xoa bóp từ đôi tay của Śakra.

Verse 18

तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः

Thấy bà bất tỉnh, Śatakratu rời khỏi chân bà, tay cầm vũ khí sắc bén đi vào tử cung, và dùng vũ khí đó cắt bào thai thành bảy phần.

Verse 19

अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः

Ngay lập tức, ngài thấy bảy đứa trẻ, mỗi đứa đều có hình hài trọn vẹn; sau đó Hari lại chia bảy đứa trẻ đó thành bảy phần nữa.

Verse 20

जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः

Như vậy, có bốn mươi chín đứa trẻ được sinh ra ở đó. Thấy chúng đã lớn mạnh, Śatakratu hoảng sợ và vội vã thoát ra khỏi bụng bà trước khi Diti kịp nhận ra.

Verse 21

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्

Sau đó, vào buổi bình minh tinh khôi, khi mặt trời vừa ló dạng, Diti đã hạ sinh bảy nhóm, mỗi nhóm bảy người con.

Verse 22

ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः

Bấy giờ Sahasrākṣa tiến đến, thân bị mùi hôi bao phủ; hào quang tiêu tán, sắc mặt héo rũ, đứng cúi đầu vì thẹn hổ.

Verse 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

Thấy Śakra trong tình trạng ấy, Diti ân cần nói với ngài; khi ngài đứng nép một bên, cúi mình, tâm trí rối bời vì sợ hãi.

Verse 24

किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते

“Hỡi Śakra, vì sao nay ngài mất hết dũng khí, lìa xa tejas và hào quang? Và vì sao từ thân ngài lại phát sinh mùi hôi ghê gớm như vậy?”

Verse 25

किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्

“Có phải ngài đã giết một brāhmaṇa, hay một guru, hoặc một đứa trẻ—hay một người phụ nữ—nên hào quang phát sinh từ chính thân thể ngài mới bị tiêu diệt chăng?”

Verse 26

हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः

“Hay ngài bị đánh bởi ‘nước móng tay’, hoặc bị gió từ chiếc quạt sàng lúa cọ xát? Hoặc ngài bị phủ đầy bụi bặm bốc lên từ việc quét dọn, lau chùi chăng?”

Verse 27

शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्

Śakra nói: Đúng như vậy, hỡi phu nhân cao quý, lời nàng vừa nói với ta là chân thật. Trong đêm, khi nàng đang ngủ, ta—kẻ tạo nghiệp tội—đã lẻn vào thai tạng của nàng.

Verse 28

कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते

Hỡi người cát tường, ta đã chém bào thai bốn mươi chín lần; và từ chừng ấy phần, tất cả đều hóa thành những đứa trẻ.

Verse 29

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

Rồi vì sợ hãi, ta lặng lẽ rời đi—hỡi Nữ Thần—mà nàng không hay biết. Chính bởi nguyên do ấy, hỡi người vô tì vết, ánh uy quang của ta mới bị suy giảm.

Verse 30

दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्

Diti nói: Vì ngài đã nói lời chân thật trước mặt ta, hỡi Chúa tể chư thiên, nên hãy xin ta một ân huệ—điều gì lòng ngài mong muốn.

Verse 31

शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः

Śakra nói: Những người con này của nàng, hỡi Nữ Thần—dẫu bị lưỡi gươm ta chém cắt—khi khóc đã được ta dịu dàng ngăn lại; nguyện cho họ đừng khóc mãi, hết lần này đến lần khác.

Verse 32

मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः

Vì vậy, hãy để họ được vang danh trong ba cõi với danh xưng “Marut”—đã thoát khỏi bản tính của Dānava, vâng phục Ta và là những kẻ Ta yêu quý.

Verse 33

यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्

Tất cả họ sẽ cùng Ta thọ phần lễ vật tế tự; bởi chính Ta đã dùng các con của ngươi mà trang nghiêm thánh độ này.

Verse 34

बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन

Vì thế, nơi này sẽ được nhiều người biết đến với danh xưng “Bālamaṇḍana”. Và người phụ nữ đang mang thai, nếu tắm tại đây với lòng sùng kính, thì thai trong bụng nàng sẽ không hề gặp tổn hại hay khiếm khuyết nào.

Verse 35

प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्

Và khi đến kỳ sinh nở, người phụ nữ nào uống nước của tīrtha này thì sẽ sinh con một cách nhẹ nhàng, an ổn.

Verse 36

दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्

Diti thưa rằng: “Ôi Chúa tể chư thiên, trước kia ta đã cầu xin Hara cho sự diệt vong của ngài. Ôi Thần linh, xin ban cho ta một người con trai duy nhất có thể khuất phục hết thảy chư thiên.”

Verse 37

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

Chính bởi ngươi, người ấy đã được tạo tác thành bốn mươi chín hình tướng. Vì lời ngươi nói là chân thật, nên điều này ắt sẽ thành tựu.

Verse 38

सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्

Sūta nói: Từ đó về sau, các Marut ấy được sinh ra, địa vị ngang hàng chư thiên; và theo lệnh của Śakra, tuy sinh từ Diti, họ trở thành những vị thọ hưởng phần lễ trong các tế tự.

Verse 39

अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्

Bấy giờ Sahasrākṣa (Indra) thưa với Bṛhaspati, vị đạo sư của chư thiên: “Tội lỗi do phản bội mẹ mình gây ra sẽ được tiêu trừ bằng cách nào?”

Verse 42

सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः

Sūta nói: Bấy giờ, thật mau chóng, chính Sahasrākṣa (Indra), hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, đã tự tay thiết lập một liṅga mang danh “Sahasrākṣeśa”.

Verse 43

त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः

Ngài thờ phụng liṅga ấy vào ba thời trong ngày bằng hoa, hương, và các thứ hương liệu xoa bôi; lại còn dâng những lễ vật và sự tôn kính khác, cùng tiếng ca và muôn lối vũ điệu.

Verse 44

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्

Rồi đến cuối một ngàn năm, Maheśvara (Śiva) hài lòng về người ấy liền phán: “Ta là Đấng ban ân. Hỡi Śakra, hãy cầu xin điều ngươi mong muốn.”

Verse 45

शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः

Śakra thưa: “Ôi Tripurāntaka, xin cho tội lỗi con đã gây do phản bội mẹ mình được lìa khỏi con. Và cũng vậy, xin cho tội lỗi của những người khác—những ai tại đây, đầy lòng tin, sau khi tắm gội và nhiếp tâm, sẽ thờ phụng Ngài bằng lòng sùng kính chân thành—đều được tiêu trừ.”

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्

Sūta nói: Hara (Śiva) đáp lời thệ nguyện: “Đúng như vậy,” rồi biến mất khỏi tầm mắt. Còn Śakra (Indra) cũng được giải thoát khỏi tội lỗi và trở về nơi ở của ba mươi vị thần (cõi trời).

Verse 47

एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः

Vì thế, tại nơi ấy đã phát sinh một thánh địa (tīrtha) mang tên Bālamaṇḍana—nơi con người được giải thoát khỏi những tội lỗi sinh ra do phản bội bậc chủ tể (chủ nhân chính đáng).

Verse 48

एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्

Tất cả điều ấy—nguồn gốc của Bālamaṇḍana—ta đã thuật lại cho các ông. Nay, hỡi những bậc nhị sinh ưu tú, xin hãy lắng nghe với lòng cung kính về sự linh diệu (māhātmya) của thánh địa này.

Verse 49

आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः

Trong nửa tháng sáng của tháng Āśvina, bắt đầu từ ngày trăng thứ mười theo đúng thứ tự—ai làm lễ śrāddha tại đó cho đến ngày thứ mười lăm (tithi trăng tròn)…

Verse 50

तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः

Người ấy quả thật đạt được công đức của việc tắm gội tại mọi tīrtha. Lại nữa, nhờ làm lễ śrāddha, hỡi các bậc nhị sinh, người ấy được phước đức ngang với tế lễ Aśvamedha.

Verse 51

तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि

Vào lúc ấy, bậc ngàn mắt (Indra) giáng xuống cõi đất—luôn chuyên tâm thọ hưởng phần đã được phân định (lễ vật/công đức) của loài người.

Verse 52

यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै

Chừng nào Śakra còn ở trên mặt đất, hỡi bậc nhị sinh tối thượng, chừng ấy mọi tīrtha đều an trụ tại đó, ngay trong một tīrtha ấy.

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्

Vì thế, hãy dốc hết mọi nỗ lực—nhất là vào thời điểm ấy—sau khi tắm gội tại tīrtha cát tường đó, liền nên phụng thờ Śakreśvara (Chúa tể của Śakra).

Verse 54

अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ

Tại đây, xưa kia có hai bài kệ do Nārada, bậc hiền thánh giữa chư thiên, đã ca tụng. Xin tất cả các bậc Muni hãy lắng nghe, vì nay ta đang tụng lại hai bài kệ ấy.

Verse 55

बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि

Tắm tại Bālamaṇḍana xong, rồi nên chiêm bái Śakreśvara. Người nào làm vậy trong tháng Āśvina, khi kỳ ‘Śravaṇa-pañcaka’ đã đến, thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi trên đời—từ lúc sinh cho đến lúc chết.

Verse 56

प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Nhị-sinh, điều này quả thật là chân thật—đó chính là uy lực và công năng thanh tịnh của thánh địa (tīrtha) ấy.