Adhyaya 197

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नागरो द्विजसत्तमाः । विश्वावसुरिति ख्यातो वेदवेदांगपारगः

Sūta nói: Ngay vào lúc ấy, hỡi các bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, có một Bà-la-môn Nāgara nổi danh là Viśvāvāsu, tinh thông Veda và các bộ phụ trợ của Veda.

Verse 2

पश्चिमे वयसि प्राप्ते तस्य पुत्रो बभूव ह । परावसुरिति ख्यातस्तस्य प्राणसमः सदा

Khi ông đã đến tuổi xế chiều, một người con trai được sinh ra, nổi danh là Parāvasu—luôn thân thiết với ông như chính hơi thở của mình.

Verse 3

स वेदाध्ययनं चक्रे यौवने समुपस्थिते । वयस्यैः संमतैः सार्धं सदा हास्य परायणैः

Khi tuổi trẻ đã đến, chàng bắt đầu học Vệ-đà, cùng những bạn đồng niên hợp ý, luôn nghiêng về tiếng cười và sự nhẹ nhàng.

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य माघमास उपस्थिते । रात्रौ सोऽध्ययनं चक्र उपाध्यायगृहं गतः

Rồi vào một thời điểm nào đó, khi tháng Māgha đã đến, chàng đến nhà thầy (Upādhyāya) và học vào ban đêm.

Verse 5

निशीथे स समुत्थाय सर्वैर्मि त्रैश्च रक्षितः । वेश्यागृहं समासाद्य प्रसुप्तो वेश्यया सह

Giữa đêm khuya, chàng đứng dậy, được tất cả bạn bè canh giữ; đến nhà kỹ nữ, chàng nằm xuống và ngủ cùng nàng.

Verse 6

जलपूर्णं समाधाय जलपात्रं समीपगम् । निजाचमनयोग्यं च जलपानार्थमेव च

Chàng đặt gần bên một bình nước đầy—thích hợp cho việc ācamanam (súc miệng, nhấp nước thanh tịnh) của mình, và chỉ dùng để uống nước.

Verse 7

निशाशेषे तु संप्राप्ते स पिपासासमाकुलः । निद्रालस्यसमोपेतः शय्यां त्यक्त्वा समुत्थितः

Khi đêm gần tàn, bị cơn khát dày vò, lại còn nặng nề vì buồn ngủ và uể oải, chàng rời giường mà đứng dậy.

Verse 8

वेश्याया मद्यपात्रं तु ह्यधस्तात्सं व्यवस्थितम् । तदादाय पपौ मद्यं जलभ्रांत्या यदैव सः

Nhưng bên dưới có đặt chiếc chén rượu của kỹ nữ; ông cầm lên và uống rượu, lầm tưởng đó là nước.

Verse 9

तदा मद्यं परिज्ञाय पात्रं त्यक्त्वा सुदुःखितः । वैराग्यं परमं गत्वा प्रलापानकरो द्बहून्

Bấy giờ, biết đó là rượu, ông ném chiếc chén đi trong nỗi đau đớn sâu xa; lòng ly tham mãnh liệt dâng lên, ông thốt ra nhiều lời than vãn.

Verse 10

अहो निद्रान्वितेनाद्य किं मया विकृतं कृतम् । यदद्य मद्यमापीतं जलभ्रांत्या विगर्हितम्

“Ôi than! Hôm nay bị cơn buồn ngủ chế ngự, ta đã làm điều ghê gớm gì? Ta đã uống rượu—một việc bị chê trách—vì lầm tưởng là nước!”

Verse 11

किं करोमि क्व गच्छामि कथं शुद्धिर्भवेन्मम । प्रायश्चित्तं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

“Ta phải làm gì, và đi về đâu? Làm sao sự thanh tịnh đến với ta? Ta sẽ thực hành sám hối (prāyaścitta), dẫu vô cùng khó khăn.”

Verse 12

एवं निश्चित्य मनसा प्रभाते समुपस्थिते । शंखतीर्थं समासाद्य कृत्वा स्नानं तथा परम्

Đã quyết định như vậy trong lòng, khi bình minh đến, ông tới Śaṃkhatīrtha và thực hiện một cuộc tắm gội thanh tẩy thật thù thắng.

Verse 13

सशिखं वपनं पश्चात्कारयित्वा त्वरावितः । गतश्च तिष्ठते यत्र ब्रह्मघोषपरायणः

Sau đó, sau khi cho cạo tóc nhưng vẫn giữ chỏm śikhā, ông vội vã đi đến nơi vị chuyên tâm tụng đọc Veda (brahmaghoṣa) đang lưu trú.

Verse 14

उपाध्यायः सशिष्यश्च ब्रह्मस्थानं समाश्रितः । स गत्वा दूरतः स्थित्वा संनिविष्टो यथान्त्यजः

Vị thầy, cùng với đệ tử, đang cư trú tại Brahmasthāna. Đến nơi ấy, ông đứng từ xa rồi ngồi xuống, như kẻ bị coi là tiện dân—vì lỗi mình mà tự hạ mình.

Verse 15

श्मश्रुमूर्धजहीनस्तु यदा मित्रैर्विलोकितः । तदा हास्याद्धतो मूर्ध्नि हस्ताग्रैश्च मुहुर्मुहुः

Khi bạn bè thấy ông không còn râu và tóc trên đầu, họ bật cười chế giễu và hết lần này đến lần khác dùng đầu ngón tay gõ vào đỉnh đầu ông.

Verse 16

उपाध्यायस्तु तं दृष्ट्वा दीनं बाष्पपरिप्लुतम् । श्मश्रुमूर्धजसंत्यक्तं ततः प्रोवाच सादरम्

Thấy ông khốn khổ, nước mắt đầm đìa, lại đã bỏ râu và tóc, vị thầy bèn ân cần cất lời với ông.

Verse 17

किमद्य वत्स दूरे त्वमुपविष्टस्तु दैन्यधृक् । एहि मे संनिधौ ब्रूहि पराभूतोऽसि केन वा

“Hôm nay có chuyện gì vậy, con yêu? Sao con ngồi xa thế, mang vẻ u sầu như vậy? Hãy đến gần ta và nói cho ta biết—ai đã làm con bị nhục nhã?”

Verse 18

परावसुरुवाच । अयोग्योऽहं गुरो जातः सेवायास्तव सांप्रतम् । वेश्याया मंदिरस्थेन ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

Parāvasu thưa: “Bạch Thầy tôn kính, nay con đã trở nên không xứng đáng để phụng sự Thầy nữa; vì khi ở trong nhà một kỹ nữ, con đã biết ra một điều liên quan đến chính bình nước (kamaṇḍalu) của con.”

Verse 19

वेश्याया मद्यपात्रं तु मद्यपूर्णं प्रगृह्य च । तस्माद्देहि विभो मह्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

“Con đã cầm lấy chén rượu của kỹ nữ, trong đó đầy rượu. Vì vậy, bạch Đấng tôn quý, xin ban cho con phép sám hối (prāyaścitta) để được thanh tịnh.”

Verse 20

धर्मद्रोणेषु यत्प्रोक्तं तत्करिष्याम्यसंशयम्

“Điều gì đã được dạy trong các kinh luật Dharma, con sẽ thực hành—không chút nghi ngờ.”

Verse 21

अथ तं बटवः प्रोचुर्वयस्यास्तस्य ये स्थिताः । हास्यं कृत्वा प्रकामाश्च वेश्या या गुरुसंनिधौ

Bấy giờ, những cậu bé—bạn đồng lứa đứng gần đó—nói với cậu; sau khi cười đùa chế nhạo thỏa thích, họ bắt đầu nhắc đến người kỹ nữ đang ở gần chỗ thầy ngự.”

Verse 22

या एषा नृपतेः कन्या ख्याता रत्नावती जने । अस्याः स्तनौ गृहीत्वा त्वमधरं पिबसि द्रुतम् । ततस्ते स्याद्विशुद्धिश्च नान्यथा प्रभविष्यति

“Người này là ái nữ của nhà vua, nổi danh trong dân gian với tên Ratnāvatī. Nếu ngươi nắm lấy bầu ngực nàng và vội uống đôi môi nàng, thì ngươi sẽ được thanh tịnh; ngoài ra không có cách nào khác để thành tựu.”

Verse 23

परावसुरुवाच । न वयस्या नर्मकालो विषमे मम संस्थिते । ममोपरि यदि स्नेहो वालमित्रत्वसंभवः । तदानीय द्विजानन्यान्वदध्वं निष्कृतिं मम

Parāvasu nói: “Các bạn ơi, đây không phải lúc đùa cợt, vì ta đang lâm vào cảnh ngặt nghèo. Nếu các bạn thật có tình thương đối với ta, sinh từ tình bạn thuở ấu thơ, thì hãy mời các bà-la-môn khác đến và chỉ cho ta pháp sám hối (prāyaścitta) thích hợp để ta được giải thoát.”

Verse 24

अथ ते नर्ममुत्सृज्य तद्दुःखेन च दुःखिताः । विश्वावसुं समासाद्य तद्वृत्तांतमथाब्रुवन्

Bấy giờ họ bỏ hẳn lời đùa, lòng cũng sầu theo nỗi sầu của chàng, rồi đến gặp Viśvāvasu và thuật lại trọn vẹn mọi việc đã xảy ra.

Verse 25

सोऽपि तेषां समाकर्ण्य तत्कर्णकटुकं वचः । सभार्यः प्रययौ तत्र यत्र पुत्रो व्यवस्थितः

Nghe những lời họ nói—đắng chát, chói tai—Viśvāvasu cũng lên đường, cùng với vợ mình, đến nơi người con trai đang ở.

Verse 26

दुःखेन महता युक्तः स्खलमानः पदेपदे । वृद्धभावात्तथा शोकात्पुत्राकृत्यसमुद्भवात्

Ông bị nỗi sầu lớn bao trùm, bước nào cũng chao đảo vấp ngã—vì tuổi già, và vì nỗi đau sinh từ lỗi lầm của con trai.

Verse 27

ततस्तौ प्रोचतुः पुत्रं बाष्पगद्गदया गिरा । दंपती बहुशोकार्तौ हा पुत्र किमिदं कृतम् । सोऽपि सर्वं समाचख्यौ ताभ्यां वृतांतमात्मनः

Bấy giờ hai vợ chồng, đau đớn vì muôn nỗi sầu, nói với con trai bằng giọng nghẹn nước mắt: “Ôi con ơi, con đã làm điều gì vậy?” Còn chàng thì kể lại cho họ tất cả: trọn vẹn câu chuyện về những gì đã xảy đến với mình.

Verse 28

प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये । ततो विश्वावसुर्विप्रान्स्मार्ताञ्छ्रुतिसमन्वितान् । तदर्थमानयामास वेदविद्याविचक्षणान्

“Vì vậy, để tự thanh tịnh bản thân, ta sẽ thực hành lễ sám hối (prāyaścitta).” Rồi Viśvāvasu mời đến các bà-la-môn uyên bác—thông thạo Smṛti, vững nền Śruti—những bậc tinh tường Veda, đúng cho mục đích ấy.

Verse 29

ततः परावसुस्तेषां पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । प्रोवाच स्वादितं मद्यं मया रात्रावजानता । वेश्या भांडं समादाय ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

Bấy giờ Parāvasu đứng trước họ, chắp tay cung kính, thưa rằng: “Trong đêm tối, không hay biết, ta đã nếm rượu say. Một kỹ nữ cầm lấy chiếc bình—nhận ra đó là bình nước (kamaṇḍalu) của ta…”

Verse 31

एवमुक्तास्ततस्तेन विप्रास्ते स्मृतिवादिनः । धर्मशास्त्रं समालोक्य ततः प्रोचुश्च तं द्विजाः

Được ông thưa như vậy, các bà-la-môn ấy—những vị giảng giải Smṛti—xem xét Dharmaśāstra, rồi các bậc “nhị sinh” mới cất lời với ông.

Verse 32

अतिमानादतिक्रोधात्स्नेहाद्वा यदि वा भयात् । प्रायश्चित्तमनर्हं तु ददत्तत्पापमश्नुते

Vì quá kiêu mạn, quá phẫn nộ, vì tình riêng, hay thậm chí vì sợ hãi—nếu ai ấn định sám hối cho kẻ không xứng đáng, thì chính người ban định ấy gánh lấy tội lỗi đó.

Verse 33

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामस्तस्माद्युक्तं वयं तव । यदि शक्नोषि तत्कर्तुं तत्कुरुष्व समाहितः

“Vì vậy, chúng ta sẽ chỉ định cho ông một pháp sám hối thích hợp. Nếu ông có thể thực hành, thì hãy làm—với tâm kiên định và an tĩnh.”

Verse 34

परावसुरुवाच । करोमि वो न चेद्वाक्यं तत्पृच्छामि कुतो द्विजाः । नाहं केनापि संदृष्टो मद्यपानं समाचरन्

Parāvasu nói: “Ta sẽ làm theo lời các ngài; nhưng ta xin hỏi, hỡi các bậc nhị sinh—làm sao các ngài biết được? Khi ta uống rượu, không ai trông thấy ta.”

Verse 35

तस्माद्ब्रूत यथार्हं मे प्रायश्चित्तं विशुद्धये । अपि प्राणहरं रौद्रं नो चेत्पापमवाप्स्यथ

“Vì vậy, xin hãy nói cho ta pháp sám hối thích hợp để được thanh tịnh—dẫu có dữ dội, đến mức đoạt mạng; nếu không, chính các ngài sẽ mắc tội.”

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । बुध्यमानो द्विजो यस्तु मद्यपानं समाचरेत् । तावन्मात्रं हिरण्यं च तप्तं पीत्वा विशुध्यति

Các bà-la-môn nói: “Nếu một người nhị sinh, biết rõ mà vẫn phạm tội uống rượu, thì người ấy được thanh tịnh bằng cách uống vàng nung chảy, đúng bằng lượng ấy.”

Verse 37

अज्ञानतो यदा पीतं मद्यं विप्रेण कर्हिचित् । अग्नितुल्यं घृतं पीत्वा तावन्मात्रं विशुध्यति

“Nhưng nếu một bà-la-môn vì vô tri mà lỡ uống rượu vào lúc nào đó, thì người ấy được thanh tịnh bằng cách uống bơ tinh luyện (ghṛta) nóng như lửa, đúng bằng lượng ấy.”

Verse 38

एवं ते सर्वमाख्यातं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । यदि शक्तोषि चेत्कर्तुं कुरुष्व त्वं द्विजोत्तम

“Như vậy, toàn bộ pháp sám hối để được thanh tịnh đã được giảng cho ngươi. Nếu ngươi đủ sức thực hành, thì hãy làm đi, hỡi bậc nhị sinh tối thượng.”

Verse 39

परावसुरुवाच । गंडूषमेकं मद्यस्य मया पीतं द्विजोत्तमाः । तावन्मात्रं पिबाम्येव घृतं वह्निसमं कृतम्

Parāvasu nói: “Hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, ta chỉ uống đúng một ngụm rượu. Vì vậy, ta sẽ uống bơ tinh khiết (ghee) được đun nóng như lửa, với lượng đúng như thế.”

Verse 40

युष्मदादेशतोऽद्यैव स्वशरीरविशुद्धये । विश्वावसुश्च तच्छ्रुत्वा वज्रपातोपमं वचः

“Theo lệnh của các ngài, ngay trong hôm nay, để tự thanh tịnh thân này…” Và Viśvāvasu nghe những lời ấy—như một tiếng sét giáng—

Verse 41

विप्राणां चाथ पुत्रस्य तदोवाच सुदुःखितः । कृत्वाश्रुमोक्षणं भूरि बाष्पगद्गदया गिरा

Rồi ông vô cùng đau khổ, nói với các brāhmaṇa và với con trai mình; nước mắt tuôn nhiều, giọng nghẹn vì nức nở.

Verse 42

सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रस्यास्य विशुद्धये । प्रायश्चित्तं समाचर्तुं न दास्यामि कथंचन

“Vì sự thanh tịnh của đứa con này, ta sẽ dâng cả mọi tài sản mình có. Nhưng ta tuyệt đối không cho phép nó thực hành lễ sám hối (prāyaścitta) ấy.”

Verse 43

अश्राद्धेयो विपांक्तेयः सपुत्रो वा भवाम्यहम् । स्थानं वा संत्यजाम्येतत्पुत्र मैवं समाचर

“Ta có thể trở thành kẻ không xứng đáng dự lễ śrāddha và không xứng ngồi trong hàng brāhmaṇa—cùng với con trai ta; hoặc ta sẽ rời bỏ nơi này. Hỡi con, chớ làm như vậy.”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पितुर्विघ्नकरं परम् । प्रायश्चित्तस्य सस्नेहं पुत्रो वचनमब्रवीत्

Nghe lời của cha—lời ấy là chướng ngại lớn đối với việc hành prāyaścitta (sám hối chuộc tội)—người con liền nói với tất cả ân tình về pháp prāyaścitta.

Verse 45

त्यज तात मम स्नेहं मा विघ्नं मे समाचर । प्रायश्चित्तं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

Người con thưa: “Thưa cha, xin gác lại tình thương dành cho con; đừng gây chướng ngại cho con. Con sẽ thực hành prāyaścitta; quyết tâm này con đã lập rồi.”

Verse 46

मातोवाच । यदि पुत्र त्वया कार्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तदहं पतिना सार्धं प्रवेक्ष्यामि पुरोऽनलम्

Người mẹ nói: “Nếu con ơi, con phải làm prāyaścitta để được thanh tịnh, thì mẹ cùng với cha con sẽ bước vào ngọn lửa rực cháy trước con.”

Verse 47

त्वां द्रष्टुं नैव शक्रोमि पिबंतमग्निवद्घृतम् । पश्चात्प्राणपरित्यक्तं सत्येना त्मानमालभे

“Mẹ không thể chịu nổi khi thấy con uống bơ tinh khiết (ghee) như thể uống lửa. Sau khi con đã lìa bỏ mạng sống, mẹ cũng sẽ nhờ sức mạnh của chân thật mà xả bỏ thân này.”

Verse 48

पितोवाच । युक्तं पुत्रानया प्रोक्तं मात्रा तव हितं तथा । ममापि संमतं ह्येतत्करिष्यामि न संशयः

Người cha nói: “Con ơi, điều mẹ con nói là hợp lẽ và thật sự vì lợi ích của con. Cha cũng tán thành; cha sẽ làm—không chút nghi ngờ.”

Verse 49

तच्छ्रुत्वा तं समायाता वृत्तांतं दुःखसंयुताः

Nghe chuyện ấy, họ liền tụ hội về đó, lòng trĩu nặng sầu bi.

Verse 51

पुत्रं प्रबोधयामासुः प्रायश्चित्तनिवृत्तये । तदा न शक्नुवंति स्म निवर्तयितुमं जसा

Họ cố khuyên nhủ người con để thôi việc sám hối khổ hạnh ấy; nhưng dẫu vậy, họ vẫn không thể dễ dàng khiến chàng quay lại.

Verse 52

तावुभौ च पितापुत्रौ प्राणत्यागकृतादरौ

Vì thế, cả cha lẫn con đều một lòng quyết ý xả bỏ sinh mạng.

Verse 53

ततो वास्तुपदं जग्मुः सर्वज्ञो यत्र तिष्ठति । भर्तृयज्ञो महाभागः सर्वसंदेह वारकः

Rồi họ đến Vāstupada, nơi bậc Toàn Tri ngự trị—Bhartṛyajña, đấng đại phúc, người dứt trừ mọi nghi hoặc.

Verse 54

तस्य सर्वं समाचख्युः परावसुसमुद्भवम् । वृत्तांतं मद्यपानोत्थं यन्मित्रैस्तस्य कीर्तितम्

Họ thuật lại với ngài mọi điều: toàn bộ sự việc khởi từ Parāvasu—biến cố do uống rượu mà sinh, như bằng hữu của chàng đã kể.

Verse 55

प्रायश्चित्तं तु हास्येन यच्च स्मार्तैः प्रकीर्तितम् । विश्वावसोश्च संकल्पं वह्निसाधनसंभवम्

Họ cũng thuật lại phép sám hối mà các bậc Smārta đã nêu—lại bị nói bằng giọng giễu cợt—và chí nguyện của Viśvāvasu, phát sinh từ “phương tiện của lửa”.

Verse 56

सपत्नीकस्य मित्राणां यच्च दुःखमुपस्थितम् । निवेद्य तत्तथा प्रोचुर्भू योऽपिविनयान्वितम्

Họ lại dâng bày nỗi sầu khổ đã giáng xuống các bằng hữu cùng với thê quyến; sau khi bẩm báo như vậy, họ lại thưa tiếp với lòng khiêm cung.

Verse 57

अतीतं वर्तमानं च भविष्यद्वापि यद्भवेत् । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वं जानीमहे वयम्

Quá khứ, hiện tại, và bất cứ điều gì sẽ phát sinh trong tương lai—không có điều chi là chẳng tỏ tường đối với Ngài. Quả thật, chúng con biết Ngài là bậc thấu suốt mọi sự.

Verse 58

एतच्च नगरं सर्वं विश्वावसुकृतेऽधुना । संशयं परमं प्राप्तं तेन प्राप्तास्तवांतिकम्

Vì điều Viśvāvasu vừa làm, toàn thể thành này nay rơi vào mối nghi nan sâu nặng; bởi thế chúng con đến trước tôn nhan Ngài.

Verse 59

तस्माद्ब्रूहि महाभाग यद्यस्त्यपरमेव हि । प्रायश्चित्तं द्विजस्यास्य मद्यपानविशुद्धये

Vậy nên, ô bậc đại phúc, xin hãy chỉ dạy—nếu quả có phương thuốc tối thượng—phép sám hối nào có thể thanh tịnh vị nhị sinh này khỏi lỗi uống rượu.

Verse 60

न ते ह्यविदितं किंचित्तव वेदसमुद्भवम् । भर्तृयज्ञो विहस्योच्चैस्ततो वचनमब्रवीत्

Không có điều gì phát sinh từ Veda mà Ngài lại không biết. Bấy giờ Bhartṛyajña cười lớn rồi nói những lời này.

Verse 61

ब्राह्मणस्यास्य शुद्ध्यर्थमप्ययुपायः सुखावहः । विद्यमानोऽपि नास्त्येव मतिरेषा स्थिता मम

Để thanh tịnh cho vị brāhmaṇa này, quả thật có một phương tiện đem lại sự an lạc; nhưng dẫu có đó, lại như không có—ý nghĩ ấy đã vững chắc trong lòng ta.

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः पूर्वापरविरोधे नवाक्यमेतन्महामते । कथमस्ति कथं नास्ति तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि । विस्मयोऽयं महाञ्जातः सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

Các brāhmaṇa thưa: “Bậc đại tâm, lời này thật mới lạ và dường như trái với trước sau. Sao lại có, mà sao lại không? Vậy xin Ngài giải bày. Nỗi kinh ngạc lớn đã dấy lên nơi tất cả những người hai lần sinh.”

Verse 63

भर्तृयज्ञ उवाच । जपच्छिद्रं तपश्छिद्रं यच्छिद्रं यज्ञकर्मणि । सर्वं भवति निश्छिद्रं यस्य चेच्छंति ब्राह्मणाः

Bhartṛyajña nói: “Mọi lỗi trong japa, mọi lỗi trong khổ hạnh, và bất cứ lỗi nào trong nghi lễ tế tự—tất thảy đều trở nên không tì vết đối với người được các brāhmaṇa ưng thuận và mong muốn (được sửa cho đúng).”

Verse 64

अच्छिद्रमिति यद्वाक्यं वदंति क्षितिदेवताः । विशेषान्नागरोद्भूतास्तत्तथैव न चान्यथा

Các “thần của đất” (tức các brāhmaṇa) nói câu: “Không tì vết.” Nhưng những người phát sinh trong truyền thống Nāgara là trường hợp đặc biệt—quả đúng như vậy, không thể khác.

Verse 65

तथा च ब्रह्मशालायां संस्थितैर्यदुदाहृतम् । नान्यथा तत्परिज्ञेयं हास्येनापि स्मृतिं विना

Hơn nữa, điều gì đã được những bậc hội tụ trong Brahma-sabhā (đại sảnh Phạm Thiên) tuyên thuyết, phải được hiểu đúng y như thế, không được hiểu khác; dẫu nói trong lời đùa cợt cũng không nên tiếp nhận nếu không có sự ghi nhớ và y cứ nơi Smṛti (Thánh truyền).

Verse 66

स एष हास्यभावेन प्रोक्तो मित्रैः परावसुः

Parāvasu ấy đã được bạn bè nhắc đến trong tâm thế đùa vui, như lời bông đùa.

Verse 67

रत्नवत्याः स्तनौ गृह्य यद्यास्वादयतेऽधरम् । तद्भविष्यति मे शुद्धिर्मद्यपान समुद्भवा

“Nếu người ấy nắm lấy đôi nhũ của Ratnavatī và nếm bờ môi dưới của nàng, thì sự ô uế trong ta do uống rượu sinh ra sẽ được tẩy sạch.”

Verse 68

तदुपायो मया प्रोक्तो विप्रस्यास्य सुखावहः । पराशरमतेनैव करोति यदि शुध्यति

“Phương cách này ta đã nói ra cho vị brāhmaṇa này, và được xem là đem lại sự an ổn cho ông. Nếu ông thực hành đúng theo quan điểm của Parāśara, thì sẽ được thanh tịnh.”

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येतच्छुणुते राजा वाक्यमीर्ष्यापरायणः । तत्सर्वेषां वधं कुर्याद्विप्राणामन्यथा भवेत्

Các brāhmaṇa thưa rằng: “Nếu nhà vua—kẻ bị lòng ghen tuông chi phối—nghe lời này, e rằng ngài sẽ giết hết chúng ta, các brāhmaṇa; bằng không, sự việc sẽ hóa ra khác đi (không như ý định).”

Verse 70

तस्मात्करोतु चाभीष्टमेष विप्रः परावसुः । मातापितृसमोपेतो वयं यास्यामहे गृहम्

Vì vậy, hãy để vị Bà-la-môn Parāvasu làm điều mình mong muốn. Chúng ta, cùng với mẹ và cha, sẽ trở về nhà.

Verse 71

भर्तृयज्ञ उवाच । स राजा नीतिमान्विज्ञः सर्वधर्मपरायणः । भक्तो देवद्विजानां च सर्वशास्त्र विचक्षणः

Bhartṛyajña nói: “Vị vua ấy trị nước theo chính đạo, sáng suốt, nương tựa mọi pháp dharma; lại chí thành phụng kính chư thiên và hàng nhị sinh, và tinh thông mọi śāstra.”

Verse 72

तस्मान्मया समं सर्वे नागरायांतु तद्ग्रहे

Vì vậy, xin mọi người trong thành hãy cùng ta đến nhà ông ấy trong đô thành.

Verse 73

मध्यगं पुरतः कृत्वा तद्वक्त्रेण च तत्पुरः । कथयंतु च वृत्तांतं मद्यपान समुद्भवम्

Hãy đặt ông ấy ở giữa, rồi đưa ra phía trước; ngay trước mặt nhà vua, để chính miệng ông ấy thuật lại câu chuyện phát sinh từ việc uống rượu.

Verse 74

परावसोश्च यत्प्रोक्तं वयस्यैर्हास्यमाश्रितैः । पराशरसमुत्थं च यद्वाक्यं तत्स्मृतेः परम्

Và lời các bạn đồng lứa nói với Parāvasu trong lúc đùa cợt—cùng với lời truyền xuất từ Parāśara—có giá trị vượt hơn sự nhớ lại đơn thuần, mang sức nặng như lời chứng.

Verse 75

तच्छ्रुत्वा यदि भूपाल ईर्ष्या लोभसमन्वितः । भविष्यति ततोऽहं तं धारयिष्यामि सत्पथे

Nếu nghe điều ấy mà nhà vua khởi lòng ganh ghét và tham lam, thì ta sẽ ngăn giữ vua ấy và đặt người vững trên con đường chính đạo.

Verse 76

सूतौवाच । ततस्ते नागराः सर्वे सन्तोषं परमं गताः । साधुवादैः समभ्यर्च्य भर्तृयज्ञं पृथग्विधैः

Sūta nói: “Bấy giờ toàn thể dân thành đều đạt niềm hoan hỷ tối thượng; họ tán dương ‘Lành thay!’ bằng nhiều lời chúc phúc và cung kính lễ bái Bhartṛyajña.”

Verse 77

तेनैव सहितं तूर्णं मध्ये कृत्वा च मध्यगम् । गर्त्तातीर्थसमुद्भूतं वेदवेदांगपारगम्

Họ vội vã đưa ông đi cùng, đặt ông ở giữa đoàn; rồi họ dẫn ra vị xuất hiện gắn với Garttā-tīrtha—bậc thông đạt đã vượt đến bờ kia của các Veda và Vedāṅga.

Verse 78

स्मृतिज्ञं लक्षणज्ञं तमाहिताग्निं यशस्विनम् । यष्टारं बहुयज्ञानां भर्तृयज्ञमते स्थितम्

Ngài là bậc thông hiểu Smṛti và các tướng lành, danh tiếng lẫy lừng vì gìn giữ thánh hỏa, đã cử hành nhiều tế lễ, và an trú trong kỷ luật tế tự của Bhartṛyajña.

Verse 79

आनर्तेनापि भूपेन स्वर्गभ्रष्टेन वै पुरा । कर्णोत्पलाजनित्रेण यश्च पूर्वं चिरन्तनः

Thuở xưa, ngay cả vị vua xứ Ānarta—kẻ đã sa rơi khỏi cõi trời—cũng từng tôn kính/thiết lập bậc đáng kính này, người mang danh vọng từ thời cổ và thuộc dòng sinh xuất từ Karṇotpalājanitrā.

Verse 80

चमत्कारपुरे न्यस्तः स्थानेऽस्मिन्विप्रगौरवात् । येन सिध्यंति कार्याणि सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

Vì lòng tôn kính các Bà-la-môn, Ngài được an vị tại chính nơi này ở Camatkārapura; nhờ Ngài, mọi công việc của hết thảy những người “hai lần sinh” đều được thành tựu.

Verse 81

तथा चैव तु चान्यानि चमत्कारपुरस्य च । हरिभद्राभिधानं तं भर्तृयज्ञसमन्वितम्

Cũng vậy, trong những truyền thuật khác liên hệ đến Camatkārapura, Ngài được xưng danh là Haribhadra—bậc đầy đủ (hạnh trì) Bhartṛyajña.

Verse 82

कृत्वा ते नागराः सर्वे राजद्वारमुपागताः । परावसुं समादाय मातापितृसमन्वितम्

Làm xong việc ấy, toàn thể dân chúng đều đến cổng hoàng cung, dẫn theo Parāvasu cùng với mẹ và cha của chàng.

Verse 83

अथ द्वाःस्थो द्रुतं गत्वा भूपतेस्तान्न्यवेदयत् । ब्राह्मणान्भर्तृयज्ञेन हरिभद्रेण संयुतान्

Bấy giờ, người giữ cổng vội đi và tâu với nhà vua: “Các Bà-la-môn đã đến, cùng với Haribhadra—bậc liên hệ với Bhartṛyajña.”

Verse 84

आनर्तोऽपि च ताञ्छ्रुत्वा राजद्वारसमागतान् । पुरोधसा समायुक्तः संमुखं प्रययौ तदा

Nghe tin họ đã đến cổng hoàng cung, vua Ānarta cũng—cùng với vị quốc sư—bấy giờ đi ra để đón tiếp họ trực diện.

Verse 85

दत्त्वार्घं मधुपर्कं च विष्टरं गां तथा नृपः । प्रथमं भर्तृयज्ञाय हरिभद्राय वै ततः

Nhà vua dâng arghya, madhuparka, chỗ ngồi và một con bò—trước hết dâng cho Haribhadra, người hành trì lễ Bhartṛ-yajña, rồi sau đó mới đến những vị khác.

Verse 86

चतुर्णां मुद्गहस्तानां तथान्येषां द्विजन्मनाम् । आद्यऋग्यजुःसाम्नां च प्रगृह्याशीर्वचः परम्

Và từ bốn vị Bà-la-môn “mudga-hasta”, cùng các bậc nhị sinh khác—những vị đứng đầu trong truyền thống Ṛg, Yajur và Sāma Veda—nhà vua đón nhận những lời chúc phúc tối thượng.

Verse 88

तथा तेषूपविष्टेषु सर्वेषु पृथिवीपतिः । उपविश्य धरापृष्ठे कृतांजलिर भाषत

Khi tất cả đã an tọa như vậy, bậc chúa tể của cõi đất (nhà vua) cũng ngồi xuống trên nền đất, chắp tay cung kính và cất lời.

Verse 89

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यन्मे गृहमुपागतः । सर्वोऽयं नागरो लोको भर्तृयज्ञसमन्वितः

“Thật phúc thay cho ta; thật được ân sủng—vì các ngài đã đến nhà ta. Toàn thể cộng đồng Nāgara này đồng lòng cùng nhau trong việc cử hành lễ Bhartṛ-yajña.”

Verse 90

तदादिशतु मां लोको यत्कृत्यं प्रकरोमि वः । अदेयमपि यच्छामि गृहायातस्य सांप्रतम्

“Xin hội chúng chỉ dạy cho ta biết điều gì cần làm vì các ngài. Dẫu là vật vốn không nên cho, nay ta cũng sẽ dâng—vì các ngài đã đến nhà ta.”

Verse 91

अगम्यमपि यास्यामि करिष्येऽकृत्यमेव च । तच्छ्रुत्वा हरिभद्रः स समुत्थाय त्वरान्वितः

“Dẫu là nơi khó đến, ta cũng sẽ đi; và ta sẽ làm cả điều vốn không nên làm.” Nghe vậy, Haribhadra liền đứng dậy tức khắc, lòng đầy khẩn cấp.

Verse 92

पप्रच्छाद्यांस्तदर्थं च बह्वृचांस्तदनंतरम् । अध्वर्यूंश्चैव छांदोग्याननुज्ञातश्च तैस्तदा

Rồi ông hỏi những vị đứng đầu trong hàng Bahvṛca về việc ấy; sau đó lại thỉnh ý các Adhvaryu và các Chāndogya—được họ cho phép, ông liền tiến hành.

Verse 93

प्राणरुद्रान्वदंत्वाद्या जीवसूक्तं च बह्वृचाः । एषां चैव पृथिव्यादिसवनं यत्पुरा कृतम्

“Hãy để các vị đứng đầu tụng phần Prāṇa-Rudra; và để các Bahvṛca tụng bài Jīva-sūkta. Lại hãy cử hành nghi thức savana ‘Pṛthivī và các phần tiếp theo’, như xưa đã làm cho các lễ nghi này.”

Verse 94

पठन्त्वध्वर्यवः सर्वे छांदोग्याश्च पृथक्पृथक् । मधुच्युतेन संयुक्तं प्रपठन्तु च सिद्धये

“Hãy để tất cả các Adhvaryu và các Chāndogya tụng đọc, mỗi vị theo nghi thức riêng của mình. Và hãy tụng kèm phần ‘Madhucyuta’, để việc hành lễ được viên mãn.”

Verse 95

भर्तृयज्ञमतेनैवं तेन प्रोक्ता द्विजोत्तमाः । पप्रच्छुश्चैव तत्सर्वं यत्प्रोक्तं तेन धीमता

Vì thế, theo giáo pháp của Bhartṛ-yajña, các bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh đã được vị hiền trí ấy chỉ dạy; rồi chính họ lại hỏi tường tận mọi điều ông đã tuyên thuyết.

Verse 96

ततः पाठावसाने तु मध्यगः प्राह सादरम् । परावसुसमुद्भूतं वृत्तांतं तस्य भूपतेः

Rồi khi buổi tụng đọc đã kết thúc, người ngồi ở giữa kính cẩn cất lời, thuật lại câu chuyện phát sinh từ Parāvasu, liên quan đến vị quốc vương ấy.

Verse 97

सभामंडपमासाद्य सर्वान्समुपवेशयत् । वरासनेषु हैमेषु यथावदनुपूर्वशः

Đến nơi giảng đường hội họp, ông cho mọi người ngồi xuống đúng phép, theo thứ tự, trên những tòa ngồi vàng quý đẹp.

Verse 98

भर्तृयज्ञेन चानीता यथा सर्वे द्विजातयः । तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टः कृतांजलिपुटोऽब्रवीत्

Khi Bhartṛyajña đã đưa nàng đến như thế, cùng với tất cả các bậc nhị sinh, nhà vua nghe xong liền hoan hỷ, chắp tay mà thưa rằng.

Verse 99

धन्योहं कृतपुण्योऽस्मि यस्य मे नागरैर्द्विजैः । विप्रत्रयप्ररक्षार्थं प्रसादोऽयं महान्कृतः

“Trẫm thật hữu phúc, thật có công đức; vì nhờ các bậc nhị sinh Nāgara mà ân huệ lớn lao này đã được làm cho trẫm, để hộ trì ba vị Bà-la-môn.”

Verse 100

धन्या मे कन्यका चेयं रक्षयिष्यति च स्वयम् । ब्राह्मणत्रितयं ह्येतन्मरणे कृतनिश्चयम्

“Con gái của trẫm đây cũng thật hữu phúc; chính nàng sẽ tự mình hộ trì ba vị Bà-la-môn này, những người đã quyết chí đi vào cái chết.”

Verse 101

अथाऽसावानयामास तां कन्यां तत्क्षणाद्द्विजाः । उपविष्टं सभामध्ये ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत्

Bấy giờ ông lập tức đưa thiếu nữ ấy đến; rồi ngồi giữa hội chúng, ông trình bày sự việc ấy trước các vị Bà-la-môn.

Verse 102

एषा कन्या मयानीता युष्मद्वाक्याद्द्विजोत्तमाः । भर्तृयज्ञेन यत्प्रोक्तं तत्करोतु च स द्विजः

“Hỡi các bậc Nhị-sinh tối thượng, theo lời các ngài, ta đã đưa thiếu nữ này đến. Xin vị Bà-la-môn ấy hãy làm đúng như điều Bhartṛyajña đã tuyên bố.”

Verse 103

ततस्तत्र समानीय ब्राह्मण तं परावसुम् । भर्तृयज्ञ इदं वाक्यं कन्यायाः पुरतोऽब्रवीत्

Rồi người ta đưa vị Bà-la-môn Parāvasu đến đó; Bhartṛyajña nói những lời này trước mặt thiếu nữ.

Verse 104

इमां त्वं कन्यकां चित्ते जननीं यदि मन्यसे । अधरास्वादनं कुर्वंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

“Nếu trong lòng ngươi xem thiếu nữ này như mẹ mình, thì bằng việc nếm chạm đôi môi nàng, ngươi sẽ đạt được thành tựu (lời chứng sẽ được xác lập).”

Verse 105

अनुरागपरो भूत्वा यद्यास्वादनतत्परः । भविष्यति ततो रक्तं तव वक्त्रे परावसो

“Nhưng nếu ngươi làm vì dục ái—chỉ chăm chăm vào sự nếm chạm khoái lạc—thì máu sẽ hiện ra trong miệng ngươi, hỡi Parāvasu.”

Verse 106

शुद्धस्य त्वथ दुग्धं च भविष्यति न संशयः

Nhưng đối với người thanh tịnh, sữa sẽ hiện ra—không còn nghi ngờ gì.

Verse 107

स्तनाभ्यां तव हस्ताभ्यां स्पर्शात्क्षीरं भवेद्यदि । तत्ते शुद्धिः परिज्ञेया रक्तं वा न भविष्यति

Nếu do bàn tay ngươi chạm vào ngực nàng mà sữa chảy ra, thì phải biết ngươi là thanh tịnh; và máu sẽ không hiện ra.

Verse 108

एवमुक्त्वाथ तं कन्यां ततः प्रोवाच स द्विजः । एनं त्वं पुत्रवत्पश्य पुत्रि ब्राह्मणसत्तमम्

Nói vậy với thiếu nữ xong, vị bà-la-môn liền bảo: “Con gái ơi, hãy nhìn vị bà-la-môn tối thượng này như con trai của con.”

Verse 109

येन शुद्धिमवाप्नोति त्वदोष्ठास्वादने कृते । स्पर्शिताभ्यां स्तनाभ्यां च प्रायश्चित्तं यतः स्मृतम्

“Nhờ việc này, ông ấy đạt được sự thanh tịnh—vì sau khi nếm môi nàng và chạm vào ngực nàng, quả thật có điều sám hối (prāyaścitta) được truyền dạy.”

Verse 110

एतदस्य द्विजेंद्रस्य वयस्यैर्हास्यसंयुतैः । येन शुद्धिमवाप्नोति नो चेन्मृत्युमवाप्स्यति

“Đây là điều các bạn đồng hành, vừa cười đùa, đã đặt lên vị bà-la-môn đứng đầu này: nhờ đó ông có thể phục hồi sự thanh tịnh; nếu không, ông sẽ gặp cái chết.”

Verse 111

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय सव्रीडं तमुवाच ह । एहि वत्स कुरुष्व त्वं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

Sūta nói: Nàng đáp lời: “Xin vâng,” rồi với vẻ e thẹn đoan trang, nàng thưa với chàng: “Hãy đến đây, người con yêu dấu; hãy làm lễ sám hối (prāyaścitta) để được thanh tịnh trọn vẹn.”

Verse 112

मातृभावं समाधाय मया त्वं कल्पितः सुतः । सोऽपि तां मातृवन्मत्वा तस्याः सांनिध्यमागतः

“Với tâm thế của người mẹ, ta đã đặt con làm con trai; và người ấy cũng xem nàng như mẹ, rồi đến trước sự hiện diện của nàng.”

Verse 113

स्पृष्टवांश्च स्तनौ तस्याः सर्वलोकस्य पश्यतः । स्पृष्टाभ्यां च स्तनाभ्यां च तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

Và người ấy chạm vào đôi nhũ phòng của nàng trước mắt toàn thể dân chúng; và ngay khoảnh khắc đôi nhũ phòng ấy được chạm đến, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn—

Verse 114

क्षीरधारे विनिष्क्रांते कुन्देंदुहिमसंनिभे

Một dòng sữa tuôn ra, trắng ngần như hoa kundā, như vầng trăng và như tuyết lạnh.

Verse 115

अथौष्ठास्वादनं यावत्तस्याः स कुरुते द्विजः । तावत्क्षीरं विनिष्क्रांतं तादृग्रूपं तदाननात्

Rồi, trong suốt thời gian vị Bà-la-môn nếm môi nàng, bấy lâu sữa với sắc tướng ấy vẫn tuôn ra từ miệng nàng.

Verse 116

एतस्मिन्नंतरे सर्वैस्ताला दत्ता द्विजातिभिः । राज्ञाऽयं ब्राह्मणः शुद्धो वदमानैर्मुहुर्मुहुः

Trong lúc ấy, tất cả các bậc nhị sinh đều vỗ tay tán thán mãi không thôi, tuyên bố: “Nhờ uy quyền của nhà vua, vị Bà-la-môn này đã được thanh tịnh!”

Verse 117

सोऽपि प्रदक्षिणीकृत्य तां च कन्यां मुहुर्मुहुः । नमस्कृत्य क्षमस्वेति त्वं मातः पुत्रवत्सले

Ông cũng đi nhiễu quanh thiếu nữ ấy hết lần này đến lần khác; rồi cúi lạy và thưa: “Mẹ hiền, thương con như con ruột—xin hãy tha thứ cho con.”

Verse 118

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यमानर्तो विस्मयान्वितः । शशंस भतृयज्ञं तं प्रायश्चित्तप्रदायकम्

Thấy phép lạ lớn lao ấy, Ānarta kinh ngạc tột cùng, liền ca ngợi lễ Bhatṛ-yajña như một nghi thức ban prāyaścitta—sự sám hối thanh tẩy tội lỗi.

Verse 119

अहोऽतीव सुभा ग्योऽहं यस्य मे गृहमागताः । ईदृशा ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः

“Ôi! Ta thật vô cùng may mắn, vì những vị Bà-la-môn như thế—sinh từ điều kỳ diệu, hiện diện đã là nhiệm mầu—đã đến nhà ta.”

Verse 120

तथा चैतादृशी कन्या ह्यसामान्यप्रवर्तिनी । रत्नावती महाभागा सत्यशौचसमन्विता

“Và thiếu nữ này nữa—Ratnāvatī—hành xử chẳng hề tầm thường: một bậc đại phúc, đầy đủ chân thật và thanh khiết.”

Verse 121

तथाऽयं नैव सामान्यो ब्राह्मणश्च परावसुः । यश्चेदृशीं समासाद्य कन्यां नो विकृतः स्थितः

Cũng vậy, vị Bà-la-môn Parāvasu này quả thật chẳng phải người tầm thường; gặp một thiếu nữ như thế mà vẫn không bị dục vọng làm lệch lạc, vẫn an trụ vững vàng.

Verse 122

एवमुक्त्वा विसृज्याथ तान्विप्रान्पार्थिवोत्तमाः । तां च कन्यां समादाय ततश्चांतःपुरं ययौ

Nói xong như vậy, bậc vua tối thượng cho các Bà-la-môn ấy lui; rồi đưa thiếu nữ ấy theo, ngài tiến vào nội cung.

Verse 123

अथ ते नागराः सर्वे मर्यादां चक्रिरे ततः । अद्यप्रभृति या वेश्या स्थानेऽस्मिन्वासमेष्यति

Bấy giờ, toàn thể dân thành lập một điều lệ: “Từ hôm nay trở đi, bất cứ kỹ nữ nào đến cư trú tại nơi này—”

Verse 124

तया नैव गृहे धार्यं सुरामांसं कथंचन । दूषयंति सदा दुष्टा नागराणां सुतानिह

“Do người ấy, tuyệt đối không được cất giữ rượu và thịt trong nhà dưới bất kỳ cách nào; vì những phụ nữ đồi bại như thế luôn làm hư hỏng con trai của dân thành ở đây.”

Verse 125

अथ व्यवस्थामुत्क्रम्य या हि तद्धारयिष्यति । सा दण्ड्यास्माच्च निर्वास्या प्रेत्य स्यात्पापभागिनी

“Và nếu người đàn bà nào vượt khỏi điều lệ này mà cất giữ những thứ ấy, người ấy sẽ bị trừng phạt và bị trục xuất khỏi chúng ta; sau khi chết, sẽ phải cùng gánh phần tội.”

Verse 126

औदुम्बर्या मध्यगेन दत्तं तालत्रयं तदा

Bấy giờ, một cụm ba cây tāla được ban định riêng, với cây udumbara (sung thiêng) đứng ở giữa.

Verse 197

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परावसुप्रायश्चित्तविधानवृत्तांतवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—thuộc Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā, ở Nāgara-khaṇḍa thứ sáu, trong phần Māhātmya về thánh địa Hāṭakeśvara—chương mang tên “Tường thuật nghi thức sám hối của Parāvasu”, tức Chương 197.