Adhyaya 191
Các Ṛṣi hỏi Sūta về những chỗ đã nhắc đến Sāvitrī và Gāyatrī trước đó: vì sao Gāyatrī lại được gắn với vai trò người vợ trong bối cảnh tế lễ, và Sāvitrī đã tiến về yajña-maṇḍapa rồi bước vào nhà dành cho các phu nhân (patnīśālā) như thế nào. Sūta kể rằng Sāvitrī hiểu rõ tình thế của phu quân, tự củng cố chí nguyện, rồi quy tụ đoàn tùy tùng gồm các phu nhân thần thánh như Gaurī, Lakṣmī, Śacī, Medhā, Arundhatī, Svadhā, Svāhā, Kīrti, Buddhi, Puṣṭi, Kṣamā, Dhṛti, cùng các apsaras như Ghṛtācī, Menakā, Rambhā, Urvaśī, Tilottamā. Trong tiếng nhạc và lời ca do gandharva và kinnara dẫn dắt, đoàn rước tiến đi vui vẻ. Nhưng trên đường, Sāvitrī liên tiếp gặp điềm báo bất tường: mắt phải giật, thú vật chuyển động trái lẽ lành, tiếng chim kêu đảo ngược, thân thể co giật dai dẳng khiến lòng nàng bồn chồn. Trái lại, các nữ thần đi cùng vẫn mải mê thi thố ca múa, không hay biết sự xao động trong tâm Sāvitrī do các śakuna/utpāta gây nên. Chương này làm nổi bật nghệ thuật đọc điềm trong Purāṇa ngay giữa một cuộc rước lễ tưng bừng hướng về nghi lễ thiêng, đặt sự phân định đạo lý và căng thẳng cảm xúc vào trung tâm câu chuyện.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । सूतपुत्र त्वया प्रोक्तं सावित्री नागता च यत् । कौटिल्येन समायुक्तैराहूता वचनैस्तथा । पुलस्त्येन पुनश्चैव प्रसक्ता गृहकर्मणि
Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi con của Sūta, ngươi đã kể cho chúng ta việc Sāvitrī không đến. Dẫu được mời gọi bằng lời lẽ khéo léo, uyển chuyển, nàng vẫn lại bị Pulastya khiến bận rộn với việc nhà. Xin hãy thuật lại đúng như sự việc đã xảy ra.”
Verse 2
ततस्तु ब्रह्मणा कोपाद्गायत्री च समाहृता । देवैर्विप्रेश्चे साऽतीव शंसिता भार्यतां गता
Bấy giờ, do cơn phẫn nộ của Brahmā, Gāyatrī được đưa đến. Được chư thiên và các bậc hiền triết Bà-la-môn hết lời tán dương, nàng đạt địa vị làm (chính) phu nhân của Ngài.
Verse 3
सावित्री च कथं जाता तां ज्ञात्वा यज्ञमण्डपे । पत्नीशालां प्रविष्टां च सर्वं नो विस्तराद्वद
“Sāvitrī đã can dự vào việc này bằng cách nào? Và khi đã hiểu rõ điều xảy ra trong đàn tế—nàng đã bước vào gian dành cho các phu nhân ra sao—xin hãy kể cho chúng ta mọi điều thật tường tận.”
Verse 4
सूत उवाच । सावित्री वशगं कांतं ज्ञात्वा विश्वासमागता । स्थिरा भूत्वा तदा सर्वा देवपत्नीः समानयत्
Sūta nói: Biết người phu quân yêu dấu của mình đã bị kẻ khác chi phối, nàng Sāvitrī liền lấy lại niềm tin và sự điềm tĩnh. Tâm đã vững, nàng bèn triệu tập tất cả các phu nhân của chư thiên đến hội tụ.
Verse 5
गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती । स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः । तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः
Gaurī, Lakṣmī, Śacī, Medhā và Arundhatī; rồi Svadhā, Svāhā; lại có Kīrti, Buddhi, Puṣṭi, Kṣamā và Dhṛti—cùng vô số các thánh nữ khác, được các đoàn apsaras tháp tùng—đều được quy tụ.
Verse 6
घृताची मेनका रंभा उर्वशी च तिलोत्तमा । अप्सराणां गणाः सर्वे समाजग्मुर्द्विजोत्तमाः
Ghṛtācī, Menakā, Rambhā, Urvaśī và Tilottamā—quả thật, toàn thể các đoàn apsaras đều tụ hội nơi ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh.
Verse 7
सा ताभिः सहिता देवीपूर्णहस्ताभिरेव च । संप्रहृष्टमनोभिश्च प्रस्थिता मण्डपं प्रति
Vị Nữ Thần ấy đi cùng các nàng, tay nâng đầy đủ lễ vật cúng dường. Với tâm hoan hỷ của đoàn tùy tùng, các nàng khởi hành hướng về mandapa (đình lễ).
Verse 8
वाद्यमानेषु वाद्येषु गीतध्वनियुतेषु च । गन्धर्वाणां प्रमुख्यानां किन्नराणां विशेषतः
Khi nhạc khí được tấu lên và âm điệu ca hát vang rền—đặc biệt do các vị Gandharva bậc nhất và các Kinnara—đoàn rước cát tường ấy tiến bước.
Verse 9
प्रस्थिता सा महाभागा यावत्तद्यज्ञमण्डपम् । तावत्तस्यास्तदा चक्षुः प्रास्फुरद्दक्षिणं मुहुः
Khi vị Nữ Thần phúc đức tiến về phía mandapa tế lễ, ngay lúc ấy mắt phải của nàng bỗng giật liên hồi.
Verse 10
अपसव्यं मृगाश्चक्रुस्तथान्येऽपि खगादयः । विपर्यस्तेन संयाति शब्दान्कुर्वंति चासकृत्
Bầy nai chuyển động về phía trái đầy điềm gở; các loài khác như chim chóc cũng đi ngược lẽ thường, liên tiếp phát ra tiếng kêu chói gắt.
Verse 11
दक्षिणानि तथाऽङ्गानि स्फुरमाणानि वै मुहुः । तस्या मनसि संक्षोभं जनयति निरर्गलम्
Hết lần này đến lần khác, các chi bên phải của nàng giật rung; điều ấy không ngừng khuấy động trong tâm nàng một nỗi xao xuyến khó kìm.
Verse 12
ताश्च देवस्त्रियः सर्वा नृत्यंति च हसंति च । गायंति च यथोत्साहं तस्याः पार्श्वे व्यवस्थिताः
Còn tất cả các thiên nữ ấy, đứng kề bên nàng, thì nhảy múa, cười vui và cất tiếng ca hết lòng hăng hái.
Verse 13
न जानंति च संक्षोभं तथा शकुनजं हृदि । अन्योन्यस्पर्द्धया सर्वा गीतनृत्यपरायणाः
Họ chẳng hay biết cơn xao động trong lòng nàng, cũng không nhận ra nỗi bất an do điềm báo; ganh đua nhau, họ chỉ chuyên tâm vào ca hát và vũ điệu.
Verse 14
अहंपूर्वमहंपूर्वं प्रविशामि महामखे । इत्यौत्सुक्यसमोपेतास्ता गच्छंति तदा पथि
“Ta trước! Ta sẽ vào đại tế lễ trước!”—nói vậy, lòng đầy háo hức, họ liền tiến bước trên đường đi.
Verse 191
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागर खण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्र्या यज्ञागमनकालिकोत्पाताद्यपशकुनोद्भववर्णनंनामैकनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ Saṃhitā tám mươi mốt nghìn kệ, thuộc Nāgara-khaṇḍa thứ sáu, phần Māhātmya về thánh địa Hāṭakeśvara—chương mang tên “Mô tả các điềm gở và dấu hiệu báo trước phát sinh vào lúc Sāvitrī đến tế lễ”, tức Chương 191, đã kết thúc.