Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

गौरी लक्ष्मीः शची मेधा तथा चैवाप्यरुन्धती । स्वधा स्वाहा तथा कीतिर्बुद्धिः पुष्टिः क्षमा धृतिः । तथा चान्याश्च बहवो ह्यप्सरोभिः समन्विताः

Transliteration

gaurī lakṣmīḥ śacī medhā tathā caivāpyarundhatī | svadhā svāhā tathā kītirbuddhiḥ puṣṭiḥ kṣamā dhṛtiḥ | tathā cānyāśca bahavo hyapsarobhiḥ samanvitāḥ

Translation

Gaurī, Lakṣmī, Śacī, Medhā và Arundhatī; rồi Svadhā, Svāhā; lại có Kīrti, Buddhi, Puṣṭi, Kṣamā và Dhṛti—cùng vô số các thánh nữ khác, được các đoàn apsaras tháp tùng—đều được quy tụ.

Word by Word

• gaurī: Gaurī (Pārvatī)
• gaurī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: gaurī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• lakṣmīḥ: Lakṣmī
• lakṣmīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• śacī: Śacī (Indrāṇī)
• śacī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: śacī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• medhā: Medhā (intelligence)
• medhā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: medhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• tathā: also/likewise
• tathā: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• ca: and
• ca: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• eva: indeed/just
• eva: Sambandha (emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण (emphatic particle)

• api: also/even
• api: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/अपि (additive particle)

• arundhatī: Arundhatī
• arundhatī: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: arundhatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• svadhā: Svadhā (ancestral offering)
• svadhā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: svadhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• svāhā: Svāhā (oblation-cry)
• svāhā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: svāhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• tathā: also/likewise
• tathā: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• kītiḥ: Fame/Glory
• kītiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kīrti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• buddhiḥ: Intellect
• buddhiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• puṣṭiḥ: Nourishment/Prosperity
• puṣṭiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: puṣṭi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• kṣamā: Forbearance
• kṣamā: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kṣamā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• dhṛtiḥ: Steadfastness
• dhṛtiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dhṛti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• tathā: and likewise
• tathā: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• ca: and
• ca: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• anyāḥ: other (fem. pl.)
• anyāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: anya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (adjectival)

• ca: and
• ca: Sambandha (linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• bahavaḥ: many
• bahavaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: bahu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (adjectival)

• hi: indeed/for
• hi: Sambandha (emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (particle; emphasis/causal)

• apsarobhiḥ: with apsarases
• apsarobhiḥ: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: apsaras (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• samanvitāḥ: accompanied/attended
• samanvitāḥ: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sam-anu-√i (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय) → samanvita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant celestial congregation: Gaurī and Lakṣmī with personified virtues (Kīrti, Buddhi, Puṣṭi, Kṣamā, Dhṛti) surrounded by apsarases, all oriented toward an impending sacred rite.

Characters & Entities

• Gaurī
• Lakṣmī
• Śacī
• Medhā
• Arundhatī
• Svadhā
• Svāhā
• Kīrti
• Buddhi
• Puṣṭi
• Kṣamā
• Dhṛti
• Apsarases

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma portrays divine order as supported by both goddesses and personified virtues—glory, intellect, nourishment, patience, and steadfastness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it enumerates divine participants relevant to the ongoing sacred narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Indirectly, it echoes yajña categories through Svāhā (fire-offering formula) and Svadhā (ancestral oblation), but gives no explicit injunction.