Adhyaya 184

Verse 1

। सूत उवाच । तृतीये च दिने प्राप्ते त्रयोदश्यां द्विजोत्तमाः । प्रातःसवनमादाय ऋत्विजः सर्व एव ते । स्वेस्वे कर्मणि संलग्ना यज्ञकृत्यसमुद्भवे

Sūta thưa rằng: Khi ngày thứ ba đến—nhằm ngày trăng mười ba—hỡi các bậc nhị sinh tối thắng, tất cả các vị tế sư (ṛtvij), sau khi cử hành nghi lễ buổi sớm (prātaḥ-savana), đều chuyên chú, mỗi người vào phận sự của mình phát sinh từ các nghi thức tế tự.

Verse 2

ततः प्रवर्तते यज्ञस्तदा पैतामहो महान् । सर्वकामसमृद्धस्तु सर्वैः समुदितो गुणैः

Bấy giờ, đại tế lễ của bậc Tổ phụ (paitāmaha) khởi sự—tràn đầy mọi điều mong cầu và viên mãn tất thảy công đức thù thắng.

Verse 3

दीयतां दीयतां तत्र भुज्यतां भुज्यतामिति । एकः संश्रूयते शब्दो द्वितीयो द्विजसंभवः

Tại đó vang lên một tiếng: “Hãy ban phát, hãy ban phát!” và một tiếng khác: “Hãy thọ thực, hãy thọ thực!”—lời xôn xao phát khởi giữa hàng nhị sinh.

Verse 4

नान्यस्तत्र तृतीयस्तु यज्ञे पैतामहे शुभे । यो यं कामयते कामं हेमरत्नसमुद्भवम्

Trong tế lễ tổ truyền cát tường ấy, không hề có tiếng hô thứ ba. Ai mong cầu điều gì—những ước muốn phát sinh từ vàng và châu báu (phú quý thế gian)—

Verse 5

स तत्प्राप्नोत्यसंदिग्धं वांछिताच्च चतुर्गुणम् । पक्वान्नस्य कृतास्तत्र दृश्यंते पर्वताः शुभाः

Người ấy đạt được không chút nghi ngờ—gấp bốn lần điều mình mong cầu. Tại đó, những đống cơm chín, thức ăn đã nấu, cát tường hiện ra như núi non.

Verse 6

घृतक्षीर महानद्यो दानार्थं वित्तराशयः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चिज्ज्ञानी द्विजोत्तमाः

Những dòng sông lớn bằng bơ tinh khiết (ghṛta) và sữa dường như đang chảy; các đống của cải cũng chất sẵn để bố thí. Giữa lúc ấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, một người trí giả đã đến nơi.

Verse 7

अतीतानागतान्वेत्ति वर्तमानं च यः सदा । स ब्रह्माणं नमस्कृत्य निविष्टश्च तदग्रतः

Người luôn biết quá khứ và tương lai, lại thấu cả hiện tại—sau khi đảnh lễ Brahmā, liền ngồi xuống trước mặt Ngài.

Verse 8

कर्मांतरेषु विप्राणां स सर्वेषां द्विजोत्तमाः । कथयामास यद्वृत्तं बाल्यात्प्रभृति कृत्स्नशः

Khi các brāhmaṇa đang bận rộn với những nghi lễ riêng của mình, bậc tối thượng trong hàng nhị sinh ấy đã thuật lại trọn vẹn mọi việc đã xảy ra, từ thuở ấu thơ trở đi.

Verse 9

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

Bấy giờ, tất cả các vị tế sư chủ lễ, tâm trí bị niềm kỳ diệu cuốn hút, liền hỏi vị tri giả ấy; đôi mắt họ mở to vì kinh ngạc.

Verse 10

विस्मृतानि स्मरंतस्ते निजकृत्यानि वै ततः । प्रोक्तानि गर्हणीयानि ह्यसंख्यातानि सर्वशः

Rồi họ nhớ lại những việc mình đã làm mà trước kia đã quên, và đã thốt ra vô số hành vi đáng chê trách, đủ mọi loại.

Verse 11

ततस्ते पुनरेवाथ पप्रच्छुर्ज्ञानिनं च तम् । लोकोत्तरमिदं ज्ञानं कथं ते संस्थितं द्विज

Rồi họ lại hỏi vị trí giả ấy: “Bạch bậc nhị sinh, tri kiến siêu thế này đã an lập trong ngài bằng cách nào?”

Verse 12

को गुरुस्ते समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । अहोज्ञानमहो ज्ञानं नैतद्दृष्टं श्रुतं च न

“Xin hãy nói cho chúng tôi biết—guru của ngài là ai? Vì lòng hiếu kỳ của chúng tôi thật lớn. Ôi, tri kiến! Tri kiến như thế, chúng tôi chưa từng thấy, cũng chưa từng nghe.”

Verse 13

यादृशं ते द्विजश्रेष्ठ दृश्यते पार्थसंस्थितम् । किं ब्रह्मणा स्वयं विप्र त्वमेवं प्रतिबोधितः

“Bạch bậc nhị sinh tối thượng, sự vững chãi nơi ngài—như núi đứng yên—thật hiển lộ. Này bà-la-môn, có phải chính Phạm Thiên (Brahmā) đã tự mình khai thị cho ngài như vậy chăng?”

Verse 14

किं वा हरेण तुष्टेन किं वा देवेन चक्रिणा । नान्यप्रबोधितस्यैवं ज्ञानं संजायते स्फुटम्

“Hay là do Hari hoan hỷ với ngài? Hay do Đấng cầm Luân (Chakra) khai ngộ? Vì nếu không được người khác đánh thức, tri kiến sáng tỏ như thế khó thể sinh khởi.”

Verse 15

अतिथिरुवाच । पिंगला कुररः सर्पः सारंगश्चैव यो वने । इषुकारः कुमारी च षडेते गुरवो मम

Vị khách (ẩn sĩ) nói: “Piṅgalā, chim kurara, con rắn và con nai ở rừng sâu; người thợ làm tên và cô thiếu nữ—sáu vị ấy là bậc thầy của ta.”

Verse 16

एतेषां चेष्टितं दृष्ट्वा ज्ञानं मे समुपस्थितम्

Nhờ quan sát hạnh và cách hành xử của sáu vị ấy, trí tuệ đã khởi lên và hiện hữu trong ta.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । कथयस्व महाभाग कथं ते गुरवः स्थिताः । कीदृशं च त्वया दृष्टं तेषां चैव विचेष्टितम्

Các bà-la-môn thưa: “Bậc hữu phúc lớn lao, xin hãy kể cho chúng tôi: các vị thầy của ngài ở trong hoàn cảnh thế nào? Ngài đã tự mình thấy gì nơi họ, và hạnh cùng hành vi của họ ra sao?”

Verse 18

कस्मिन्देशे त्वमुत्पन्नः कस्मिन्स्थाने वदस्व नः । किंनामा किं नु गोत्रश्च सर्वं विस्तरतो वद

“Ngài sinh ở xứ nào, và ở nơi nào? Xin nói cho chúng tôi. Tên ngài là gì, và gotra của ngài là gì? Xin thuật lại mọi điều một cách tường tận.”

Verse 19

अतिथिरुवाच । आसन्नव पुरे विप्राश्चत्वारो ये विवासिताः । शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दांतश्चतुर्थकः

Vị khách (Atithi) nói: “Trong thành Āsannava có bốn bà-la-môn bị lưu đày—Śunaḥśepa, Śākreya, Bauddha, và người thứ tư là Dāṃta.”

Verse 20

तेषां मध्ये तु यो बौद्धः शांतो दांत इति स्मृतः । छन्दोगगोत्रविख्यातो वेदवेदांगपारगः

Trong số họ, người tên Bauddha được ghi nhớ là “Śānta” và “Dāṃta”—nổi danh thuộc dòng gotra Chāndoga, và tinh thông trọn vẹn các Veda cùng các bộ phụ trợ (vedāṅga).

Verse 21

नागरेषु समुत्पन्नः पश्चिमेवयसि स्थितः । तस्याहं प्रथमः पुत्रः प्राणेभ्योऽपि सुहृत्प्रियः

Ngài sinh trong hàng Nāgara và an trú ở tuổi xế chiều. Ta là người con trai đầu lòng của ngài—được ngài thương quý hơn cả hơi thở mạng sống, như một tri kỷ đáng tin.

Verse 22

ततोऽहं यौवनं प्राप्तो यदा द्विजवरोत्तम तदा मे दयितस्तातः पंचत्वं समुपागतः

Rồi khi ta đã đến tuổi thanh xuân, ôi bậc tối thượng trong hàng brāhmaṇa, đúng vào lúc ấy phụ thân yêu kính của ta đã đi đến “pañcatva”—trở về với năm đại, tức là qua đời.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे राजा ह्यानर्ताधिपतिर्द्विजाः । सुतपास्तेन निर्दिष्टोऽहं तु कंचुकिकर्मणि

Trong lúc ấy, ôi các brāhmaṇa, nhà vua—chúa tể xứ Ānarta—theo lời chỉ định của Sutapās đã bổ nhiệm ta vào chức phận kañcukin, người hầu cận nơi nội cung.

Verse 24

शांतं दांतं समालोक्य विश्वस्तेन महात्मना । तस्य चांतःपुरे ह्यासीत्पिंगलानाम नायिका

Vị đại vương ấy, thấy (gia thất) an hòa và tự chế—“Śānta” và “Dāṃta”—liền đặt trọn niềm tin. Và trong nội cung của ngài có một phu nhân đứng đầu tên là Piṅgalā.

Verse 25

दौर्भाग्येण समोपेता रूपेणापि समन्विता । अथान्याः शतशस्तस्य भार्याश्चांतःपुरे स्थिताः

Nàng mang nặng phận bạc, song vẫn được ban vẻ đẹp trọn vẹn. Ngoài nàng ra, vị vua ấy còn có hàng trăm phi tần khác cư ngụ trong nội cung.

Verse 26

ताः सर्वा रजनीवक्त्रे व्याकुलत्वं प्रयांति च । आहरंति परान्गन्धान्धूपांश्च कुसुमानि च

Khi đêm xuống, tất thảy các cung nữ ấy đều bồn chồn không yên; rồi họ mang đến những hương thơm thượng hạng, trầm hương, và các loài hoa.

Verse 27

विलेपनानि मुख्यानि सुरभीणि तथा पुरः । पुष्पाणि च विचित्राणि ह्यन्याः सूक्ष्मांबराणि च

Phía trước bày những thứ hương liệu thượng hạng, thơm ngát; lại có muôn loài hoa rực rỡ, cùng những y phục mỏng nhẹ khác.

Verse 28

तावद्यावत्स्थितः कालः शयनीयसमुद्भवः । मन्मथोत्साहसं युक्ताः पुलकेन समन्विताः

Trong suốt khoảng thời gian phát sinh từ giường loan, họ tràn đầy khí thế của thần Ái Dục (Kāma), và rùng mình vì những cơn xúc động.

Verse 29

एका जानाति मां सुप्तां नूनमाकारयिष्यति । अन्या जानाति मां चैव परस्परममर्षतः

Một người biết ta đang ngủ, hẳn sẽ tìm cách đánh thức ta. Người khác cũng biết như vậy, nên họ ganh ghét, hậm hực với nhau.

Verse 30

स्पर्धयन्ति प्रयुध्यन्ति विरूपाणि वदन्ति च । तासां मध्यात्ततश्चैका प्रयाति नृपसंनिधौ

Họ ganh đua và cãi cọ, lại thốt ra những lời thô ác; rồi từ giữa họ, có một người bước ra đến trước mặt đức vua.

Verse 31

शेषा वै लक्ष्यमासाद्य निःश्वस्य प्रस्वपन्ति च । दुःखार्ता न लभन्ति स्म ताश्च निद्रां पराभवात्

Những người còn lại, đạt đến mục tiêu rồi, thở dài và nằm xuống; nhưng vì khổ não do bại trận, họ chẳng thật sự có được giấc ngủ.

Verse 32

कामेन पीडितांगाश्च बाष्पपूर्णेक्षणाः स्थिताः

Thân thể họ bị dục vọng giày vò, và họ đứng đó với đôi mắt đẫm lệ.

Verse 33

आशा हि परमं दुःखं निराशा परमं सुखम् । आशानिराशां कृत्वा च सुखं स्वपिति पिंगला

Hy vọng quả thật là nỗi khổ lớn nhất; không còn mong cầu (thoát khỏi kỳ vọng) là niềm vui tối thượng. Khi đã dứt cả hy vọng lẫn mong đợi, Piṅgalā ngủ yên trong an lạc.

Verse 34

न करोति च शृंगारं न स्पर्धां च कदाचन । न व्याकुलत्वमापेदे सुखं स्वपिति पिंगला

Nàng không còn trang sức điểm tô, cũng chẳng bao giờ tranh đua. Nàng không rơi vào xao động—Piṅgalā ngủ yên trong hạnh phúc.

Verse 35

ततो मयापि तद्दृष्ट्वा तस्याश्चेष्टितमुत्तमम् । आशाः सर्वाः परित्यक्ताः स्वपिमीह ततः सुखी

Rồi ta cũng thấy hạnh hạnh cao quý của nàng, bèn buông bỏ mọi hy vọng; vì thế ta ngủ ngay nơi đây, và từ đó lòng được an nhiên mãn nguyện.

Verse 36

ये स्वपंति सुखं रात्रौ तेषां कायाग्निरिध्यते । आहारं प्रतिगृह्णाति ततः पुष्टिकरं परम्

Những ai ngủ an vui trong đêm, thì hỏa lực trong thân được nhóm lên. Khi ấy thân thể tiếp nhận dưỡng chất đúng đắn, và từ đó phát sinh sự bồi bổ tối thượng (an khang).

Verse 37

तदेत्कारणं जातं मम तेजो भिवृद्धये । गुरुत्वे पिंगला जाता तेन सा मे द्विजोत्तमाः

Chính vì lẽ ấy mà sự việc xảy ra—để tăng trưởng quang huy tâm linh của ta. Piṅgalā trở nên trầm trọng bởi sự nghiêm cẩn chân thật (của trí hiểu); vì thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, nàng đã trở thành thầy của ta.

Verse 38

आशापाशैः परीतांगा ये भवन्ति नरो र्दिताः । ते रात्रौ शेरते नैव तदप्राप्तिविचिन्तया

Những người mà tay chân bị trói buộc khắp nơi bởi thòng lọng của hy vọng—khổ não như vậy—thì ban đêm chẳng thể ngủ, vì bị dày vò bởi ý nghĩ không đạt được điều mình cầu.

Verse 39

नैवाग्निर्दीप्यते तेषां जाठरश्च ततः परम् । आहारं वांछते नैव तन्न तेजोभिवर्धनम्

Hỏa lực của họ chẳng bừng cháy—kể cả hỏa tiêu hóa về sau. Họ cũng chẳng còn muốn ăn; vì thế sinh lực và quang lực của họ không tăng trưởng.

Verse 40

सर्वस्य विद्यते प्रांतो न वांछायाः कथंचन

Muôn sự đều có hồi kết; chỉ riêng dục vọng (tham ái) thì tuyệt nhiên không có cùng tận.

Verse 41

यथायथा भवेल्लाभो वांचितस्य नृणामिह । हविषा कृष्णवर्त्मेव वृद्धिं याति तथातथा

Ở đời này, con người càng được nhiều điều mình mong cầu, thì lòng tham ái càng tăng theo—như ngọn lửa bùng lớn khi được nuôi bằng lễ phẩm cúng tế.

Verse 42

यथा शृंगं रुरोः काये वर्धमानस्य वर्धते । एवं तृष्णापि यत्नेन वर्धमानेन वर्धते

Như chiếc sừng trên thân nai lớn lên cùng sự lớn lên của nó, cũng vậy, lòng khát ái tăng trưởng—tăng bởi chính sự gắng sức chạy theo nó.

Verse 43

एवं ज्ञात्वा महाभागः पुरुषेण विजानता । दिवा तत्कर्म कर्तव्यं येन रात्रौ सुखं स्वपेत्

Biết như vậy, người hữu phúc và sáng suốt nên hành động ban ngày sao cho ban đêm được an giấc trong an hòa.

Verse 184

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञे तृतीयदिवसे पिंगलोपाख्यानवर्णनंनाम चतुरशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Như vậy, trong Thánh điển Skanda Mahāpurāṇa—bộ hợp tụng tám mươi mốt nghìn kệ—thuộc phần thứ sáu, Nāgara-khaṇḍa, trong Māhātmya về thánh địa Hāṭakeśvara, vào ngày thứ ba của lễ Brahma-yajña, kết thúc chương thứ 184, mang tên “Mô tả tích truyện Piṅgalā.”