Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ततस्त ऋत्विजः सर्वे कौतुकाविष्टचेतसः । पप्रच्छुर्ज्ञानिनं तं च विस्मयोत्फुल्ललोचनाः

Transliteration

tatasta ṛtvijaḥ sarve kautukāviṣṭacetasaḥ | papracchurjñāninaṃ taṃ ca vismayotphullalocanāḥ

Translation

Bấy giờ, tất cả các vị tế sư chủ lễ, tâm trí bị niềm kỳ diệu cuốn hút, liền hỏi vị tri giả ấy; đôi mắt họ mở to vì kinh ngạc.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तदनन्तर/कारणार्थक)

• त: they
• त: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘ते’ अर्थे (पाठभेद/सन्धि-लोप)

• ऋत्विजः: the priests
• ऋत्विजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋत्विज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण

• कौतुकाविष्टचेतसः: whose minds were filled with curiosity
• कौतुकाविष्टचेतसः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त, √विश्) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः (कौतुक-आविष्टं चेतः येषाम्)

• पप्रच्छुः: asked
• पप्रच्छुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• ज्ञानिनम्: the wise man
• ज्ञानिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• विस्मयोत्फुल्ललोचनाः: with eyes widened in amazement
• विस्मयोत्फुल्ललोचनाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (प्रातिपदिक/कृदन्त) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः (विस्मयेन उत्फुल्ले लोचने येषाम्)

Speaker

Narrator (contextual purāṇic narration; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Priests with widened eyes and uplifted brows lean forward, hands in añjali or pointing gestures, surrounding the seated jñānī; the atmosphere is charged with curiosity and reverence.

Characters & Entities

• ṛtvij
• jñānin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Astonishment should mature into inquiry—wonder becomes fruitful when it leads to questions directed to the wise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative transition within the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

The setting implies a yajña/ṛtvik context, but no explicit prescription is stated.