Adhyaya 33

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Rồi đó, hỡi bậc vương tối thượng, hãy tiến đến Agnitīrtha vô song; nơi ấy chính thần Agni hiện diện, xưa kia vì mê hoặc bởi dục vọng mà đã đến đó.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता कामेन कलुषीकृतः । कथं च नित्यदा वास एकस्थानेषु जायते

Yudhiṣṭhira thưa: Làm sao vị thần nâng đỡ thế gian lại có thể bị dục vọng làm vẩn đục? Và vì sao sự cư trú thường hằng lại phát sinh ở chỉ một nơi?

Verse 3

एतत्त्वाश्चर्यमतुलं सर्वलोकेष्वनुत्तमम् । कथयस्व महाभाग परं कौतूहलं मम

Đây là điều kỳ diệu vô song, tối thượng trong mọi cõi. Ôi bậc hữu phúc, lòng hiếu kỳ của con thật sâu; xin Ngài hãy thuật lại cho con.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टः प्रश्नस्त्वयानघ । कथयामि यथापूर्वं श्रुतमेतन्महेश्वरात्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Lành thay, lành thay, hỡi bậc đại trí vô tội; câu hỏi của ngài thật hợp lẽ. Ta sẽ kể đúng như xưa ta đã nghe từ Maheśvara (Śiva).

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा नाम्ना दुर्योधनो महान् । हस्त्यश्वरथसम्पूर्णो मेदिनीपरिपालकः

Vào thời Kṛta Yuga có một vị vua vĩ đại tên Duryodhana; quân đội đầy voi, ngựa và chiến xa, là bậc hộ trì và cai quản cõi đất.

Verse 6

रूपयौवनसम्पन्नं दृष्ट्वा तं पृथिवीपतिम् । दिव्योपभोगसम्पन्नं प्रार्थयामास नर्मदा

Thấy vị chúa tể cõi đất ấy đầy đủ dung nhan và tuổi xuân, lại được phúc lạc thiên giới cùng thịnh vượng, Narmadā đã khẩn cầu Ngài làm phu quân.

Verse 7

स तु तां चकमे कन्यां त्यक्त्वाऽन्यं प्रमदाजनम् । मुदा परमया युक्तो माहिष्मत्याः पतिर्नृप

Vị vua, chúa tể thành Māhiṣmatī, đã đem lòng yêu thiếu nữ ấy; gác lại mọi giai nhân khác và tràn đầy niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 8

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

Theo thời gian, hỡi bậc vương thượng, Ngài vui vầy cùng nàng; và Narmadā sinh một ái nữ có đôi mắt như cánh sen.

Verse 9

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

Vì nàng đầy đủ mọi chi phần và dung mạo, nên danh tiếng vang khắp các cõi; cha mẹ nàng cũng kết nên sợi dây tình thương sâu đậm đối với nàng.

Verse 10

कालेनातिसुदीर्घेण यौवनस्था वराङ्गना । प्रार्थ्यमानापि राजन्वै नात्मानं दातुमिच्छति

Sau một thời gian rất dài, khi thiếu nữ cao quý ấy đến tuổi xuân, hỡi đại vương, dẫu được nhiều người cầu hôn, nàng vẫn không muốn gả mình.

Verse 11

ततोऽन्यदिवसे वह्निर्द्विजरूपो महातपाः । राजानं प्रार्थयामास रहो गत्वा शनैः शनैः

Rồi đến một ngày khác, Thần Lửa Vahni, bậc đại khổ hạnh, hóa thân làm một bà-la-môn, đến gần nhà vua và lặng lẽ vào chốn riêng mà thưa lời thỉnh cầu.

Verse 12

भोभो रघुकुलश्रेष्ठ द्विजोऽहं मन्दसन्ततिः । दरिद्रो ह्यसहायश्च भार्यार्थे वरयामि ताम्

“Ôi ôi, bậc tối thượng của dòng Raghu! Ta là một bà-la-môn thuộc gia hệ khiêm hèn, nghèo khó và không nơi nương tựa. Vì cầu người phối ngẫu, ta xin được hỏi cưới nàng ấy.”

Verse 13

कन्या सुदर्शना नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि । तां ददस्व महाभाग वर्धते तव मन्दिरे

Có một thiếu nữ tên Sudarśanā, dung sắc vô song trên cõi đất. Ôi đại vương hữu phúc, xin gả nàng cho ta—nàng đang lớn lên ngay trong cung điện của ngài.

Verse 14

ब्रह्मचर्येण निर्विण्ण एकाकी कामपीडितः । याचमानस्य मे तात प्रसादं कर्तुमर्हसि

Ta mỏi mòn vì giữ phạm hạnh, cô độc và bị dục vọng dày vò. Ôi người thân kính, xin ngài hãy ban ân cho kẻ đang khẩn cầu này.

Verse 15

राजोवाच । नाहं द्रव्यविहीनस्य असवर्णस्य कर्हिचित् । दास्यामि स्वां सुतां शुभ्रां गम्यतां द्विजपुंगव

Nhà vua nói: “Ta tuyệt chẳng bao giờ gả ái nữ thanh khiết của ta cho kẻ không của cải và không đúng địa vị. Hãy lui đi, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh.”

Verse 16

एवमुक्तस्तदा वह्निः परां पीडामुपागतः । न किंचिदुक्त्वा राजानं तत्रैवान्तरधीयत

Nghe nói như vậy, Vahni (Agni) bị nỗi khổ đau dữ dội bao trùm. Không nói lời nào với nhà vua, Ngài liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 17

गते चादर्शनं विप्रे राजा मन्त्रिपुरोहितैः । मन्त्रयित्वाथ काले तु तुष्टो मखमुखे स्थितः

Khi vị brāhmaṇa đã khuất khỏi tầm mắt, nhà vua bàn nghị cùng các đại thần và các vị tế sư. Đến đúng thời khắc, lòng mãn nguyện, vua đứng nơi cửa vào của lễ tế.

Verse 18

यजतश्च मखे भक्त्या ब्राह्मणैः सह भारत । ततश्चादर्शनं वह्निः सर्वेषां पश्यतामगात्

Khi vua đang cử hành lễ tế với lòng sùng kính cùng các brāhmaṇa, hỡi Bhārata, thì Vahni (Agni) bỗng khuất dạng ngay trước mắt mọi người.

Verse 19

विप्रा दुर्मनसो भूत्वा गता राज्ञो हि मन्दिरम् । वह्निनाशं विमनसो राजानमिदमब्रुवन्

Các brāhmaṇa buồn bã đi đến hoàng cung. Bối rối vì ngọn lửa thiêng đã mất, họ thưa với nhà vua những lời sau đây.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । दुर्योधन महाराज श्रूयतां महदद्भुतम् । न श्रुतं न च दृष्टं वा कौतुकं नृपपुंगव

Các brāhmaṇa thưa rằng: “Muôn tâu Mahārāja Duryodhana, xin hãy nghe một điều kỳ diệu lớn lao. Hỡi bậc trượng phu giữa các vua, việc lạ này xưa nay chưa từng nghe, cũng chưa từng thấy.”

Verse 21

अग्निकार्यप्रवृत्तानां सर्वेषां विधिवन्नृप । केनापि हेतुना वह्निर्दृश्यते न ज्वलत्युत

Tâu Đại vương, tuy mọi người đều tiến hành nghi lễ tế hỏa đúng theo pháp thức, nhưng vì một duyên cớ nào đó, thần Agni hiện ra mà vẫn không bừng cháy.

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं राजा विप्रमुखाच्च्युतम् । आसनात्पतितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

Nghe tin dữ ghê gớm và chẳng lành ấy thốt ra từ miệng vị Bà-la-môn, nhà vua ngã khỏi chỗ ngồi xuống đất, như cây bị chặt đứt tận gốc.

Verse 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

Sau khi trấn tĩnh trong chốc lát, ông đứng dậy như kẻ bàng hoàng. Nhìn khắp bốn phương, rồi ông cất lời như sau.

Verse 24

किमेतदाश्चर्यपरमिति भोभो द्विजोत्तमाः । कथ्यतां कारणं सर्वं शास्त्रदृष्ट्या विभाव्य च

“Đây là điều kỳ lạ tột bậc sao? Hỡi các bậc dvija tối thượng, xin hãy xét theo nhãn quan của śāstra mà nói rõ toàn bộ nguyên do.”

Verse 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

“Có phải do ta đã làm điều bất thiện, hay do các vị ở đây có lỗi chăng, mà trong hỏa đường, thần Agni—đấng thọ hưởng lễ phẩm—đã biến mất? Vì nguyên do gì lại như vậy?”

Verse 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

Có phải thần chú có chỗ khiếm khuyết—hay còn lỗi nào khác? Có điều gì đã làm mà thiếu dakṣiṇā đúng phép, hoặc thực hiện mà thiếu nghi thức cần thiết chăng? Vì nguyên do nào mà lửa tế (homa) không hiện ra?

Verse 27

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दातारं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

Yajña thiếu anna (vật thực cúng) có thể thiêu đốt cả một vương quốc; vị ṛtvij thiếu thần chú sẽ làm hỏng lễ; và khi thiếu dakṣiṇā thì chính người bảo trợ bị tổn hại. Không có kẻ thù nào sánh bằng một yajña khiếm khuyết.

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । न मन्त्रहीना हि वयं न च राजन्व्रतैस्तथा । द्रव्येण च न हीनस्त्वमन्यत्पापं विचिन्त्यताम्

Các brāhmaṇa thưa rằng: “Tâu Đại vương, chúng tôi không thiếu thần chú, cũng không thiếu các vrata và giới hạnh. Bệ hạ cũng chẳng thiếu dravya (vật dụng tế lễ). Vậy xin hãy xét một lỗi tội (pāpa) khác làm nguyên nhân.”

Verse 29

राजोवाच । तथापि यूयं सहिता उपायं चिन्तयन्त्विति । येन श्रेयो भवेन्नित्यमिह लोके परत्र च

Nhà vua nói: “Dẫu vậy, tất cả các khanh hãy cùng nhau suy nghĩ một phương kế, nhờ đó phúc lành bền lâu được sinh khởi, cả ở đời này lẫn đời sau.”

Verse 30

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

Nghe lời ấy, tất cả các brāhmaṇa quyết chí vững bền, liền đứng nhịn ăn ngay tại nơi mà hutāśana—lửa tế lễ—đã biến mất.

Verse 31

ततः स्वप्ने महातेजा हुतभुग्ब्राह्मणांस्तदा । उवाच श्रूयतां सर्वैर्मम नाशस्य कारणम्

Bấy giờ, trong giấc mộng, Hutabhuk (Agni) rực rỡ đại quang minh nói với các bà-la-môn: “Hãy nghe tất cả, nguyên do ta ẩn mất.”

Verse 32

प्रार्थितोऽयं मया राजा सुतां दातुं न चेच्छति । तेन नष्टोऽग्निशरणादहं भो द्विजसत्तमाः

“Ta đã cầu xin vị vua này ban gả ái nữ, nhưng vua chẳng thuận. Vì thế, hỡi các bậc nhị sinh tối thượng, ta rời nơi nương tựa của lửa thiêng và ẩn mất.”

Verse 33

। अध्याय

Adhyāya — dấu hiệu đề mục chương.

Verse 34

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा वैश्वानरमुखोद्गतम् । विस्मयोत्फुल्लनयना राजानमिदमब्रुवन्

Nghe lời ấy phát ra từ miệng Vaiśvānara (Agni), các vị vipra mở to mắt vì kinh ngạc và thưa với nhà vua những lời này.

Verse 35

भवतो मतमाज्ञाय सर्वे गत्वाग्निमन्दिरम् । निराहाराः स्थिता रात्रौ पश्यामो जातवेदसम्

Biết rõ ý định của bệ hạ, tất cả chúng tôi sẽ đến đền thờ Agni; giữ trai giới, ở đó suốt đêm và được chiêm bái Jātavedas (Thần Lửa).

Verse 36

तेनोक्ताः स्वसुतां चेत्तु राजा मे दातुमिच्छति । ततोऽस्य भूयोऽपि गृहे ज्वलेऽहं नान्यथा द्विजाः

Ngài nói với họ: ‘Nếu nhà vua thật lòng muốn gả chính ái nữ của mình cho ta, thì ta sẽ lại bừng cháy trong cung thất của người; bằng không thì không, hỡi các bà-la-môn.’

Verse 37

एवं ज्ञात्वा महाराज स्वसुतां दातुमर्हसि

Biết như vậy rồi, hỡi đại vương, ngài nên gả chính con gái của mình (theo lễ hôn phối).

Verse 38

राजोवाच । भवतां तस्य वा कार्यं देवस्य वचनं हृदि । समयं कर्तुमिच्छामि कन्यादाने ह्यनुत्तमम्

Nhà vua nói: ‘Dù là việc của các khanh hay của người ấy, lời của thần linh phải được ghi khắc trong lòng. Trẫm muốn lập một giao ước trang nghiêm về nghi lễ kanyādāna tối thượng này.’

Verse 39

मम संनिहितो नित्यं गृहे तिष्ठतु पावकः । ददामि रुचिरापाङ्गीं नान्यथा करवाणि वै

‘Nguyện cho Pāvaka (Agni) luôn hiện diện trong cung thất của trẫm. Trẫm sẽ gả nàng thiếu nữ có ánh liếc duyên dáng; ngoài điều ấy, trẫm quyết không làm cách nào khác.’

Verse 40

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा तथाग्निं प्राप्य सत्वरम् । कथयित्वा विवाहेन योजयामासुराशु वै

Nghe vậy, các bà-la-môn ấy liền mau chóng đến gặp Agni; trình bày sự việc xong, họ tức khắc sắp đặt hôn lễ.

Verse 41

सुदर्शनाया लाभेन परितुष्टो हुताशनः । ज्वलते सन्निधौ नित्यं माहिष्मत्यां युधिष्ठिर

Nhờ được Sudarśanā mà hoan hỷ, Hutāśana (Thần Lửa Agni) luôn bừng cháy kề cận tại Māhiṣmatī, hỡi Yudhiṣṭhira.

Verse 42

ततः प्रभृति तत्तीर्थमग्नितीर्थं प्रचक्षते । ये तत्र पक्षसन्धौ तु स्नानदानैस्तु भाविताः

Từ đó về sau, bến thiêng ấy được gọi là Agnitīrtha. Ai vào lúc giao thời của nửa tháng mà tắm gội và bố thí tại đó, sẽ được thanh tịnh và cao quý nhờ những hạnh ấy.

Verse 43

तर्पयन्ति पितॄन् देवांस्तेऽश्वमेधफलैर्युताः । सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

Hỡi bậc quân vương, ai tại tirtha ấy làm tarpaṇa để làm thỏa lòng các Pitṛ và chư thiên—và ai bố thí vàng tại đó—đều được công đức ngang bằng lễ tế Aśvamedha.

Verse 44

पृथ्वीदानफलं तत्र जायते नात्र संशयः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

Hỡi bậc quân vương, tại đó quả báo của việc ‘bố thí cả địa cầu’ thật sự phát sinh, không chút nghi ngờ. Và ai giữ giới nguyện anāśaka tại tirtha ấy (nhịn ăn nghiêm mật) cũng được đại phúc đức.

Verse 45

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

Khi mệnh chung, người ấy vui hưởng trong cõi Agni, được chư thiên tôn kính. Hỡi bậc quân vương, ta đã thuật cho ngài nguồn gốc của Agnitīrtha như vậy.

Verse 46

सर्वपापहरः पुण्यः श्रुतमात्रो नरोत्तम । धन्यः पापहरो नित्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Điều ấy linh thiêng, diệt trừ mọi tội lỗi; hỡi bậc tối thượng trong loài người, chỉ cần nghe danh cũng đủ tẩy sạch tội. Thật phúc lành, nó luôn phá tan tội chướng—đó là lời Śaṅkara (Śiva) phán.