Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 45

Devanagari script

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

Transliteration

sa mṛto hyagniloke tu krīḍate surapūjitaḥ | eṣa te hyagnitīrthasya sambhavaḥ kathito mayā

Translation

Khi mệnh chung, người ấy vui hưởng trong cõi Agni, được chư thiên tôn kính. Hỡi bậc quân vương, ta đã thuật cho ngài nguồn gốc của Agnitīrtha như vậy.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मृतः: dead/having died
• मृतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle: emphasis/causal)

• अग्निलोके: in Agni’s world
• अग्निलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः)

• तु: and/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle)

• क्रीडते: sports/enjoys
• क्रीडते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• सुरपूजितः: honoured by the gods
• सुरपूजितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + पूजित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle) ‘पूजित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः)

• एषः: this
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ते: to you/for you
• ते: Sampradana (Dative-like beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle)

• अग्नितीर्थस्य: of Agni-tīrtha
• अग्नितीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः (तत्पुरुषः)

• सम्भवः: origin/account
• सम्भवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सम्+भू (धातु) → सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कथितः: told/narrated
• कथितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कथ् (धातु) → कथित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: कर्मणि भूतकृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सम्भवः इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

• मया: by me
• मया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agnitīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A devotee’s soul journey is symbolically shown: after death, he reaches Agni-loka—radiant realm of flame and gold—where devas honor him; the narrator’s gesture indicates completion of the tīrtha’s origin story.

Characters & Entities

• Agni
• Agni-loka
• Agni-tīrtha
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit gained through tīrtha-based dharma can shape one’s post-death destiny, granting honored residence in divine realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agni-tīrtha, whose sambhava (origin narrative) is being concluded in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse summarizes the fruit (Agni-loka) of the practices previously described at Agni-tīrtha rather than adding a new rite.