Adhyaya 151
Chương này được trình bày như một cuộc đối thoại, trong đó hiền triết Mārkaṇḍeya chỉ ra một thánh địa (tīrtha) được ca ngợi trên bờ bắc sông Narmadā, gắn với danh xưng “Jaya-Vārāha”. Tắm tại đây và chiêm bái (darśana) đấng Madhusūdana được nói là có năng lực tẩy trừ tội lỗi, đặc biệt nhờ việc tưởng niệm hay tụng đọc mười lần giáng sinh (daśa-janma) của Thần. Yudhiṣṭhira thỉnh cầu giải thích: trong mười hóa thân (từ Matsya đến Kalki), Thần đã thực hiện những hành trạng nào. Mārkaṇḍeya đáp bằng bản liệt kê cô đọng: Matsya cứu các Veda bị chìm; Kūrma nâng đỡ cuộc khuấy biển sữa và làm vững địa cầu; Varāha nâng đất lên khỏi cõi dưới; Narasiṃha diệt Hiraṇyakaśipu; Vāmana hàng phục Bali bằng những bước đo và quyền uy vũ trụ; Paraśurāma trừng trị các kṣatriya bạo ngược và trao đất cho Kaśyapa; Rāma giết Rāvaṇa, phục hồi vương quyền chính pháp; Kṛṣṇa giáng thế để trừ bạo chúa và báo trước thắng lợi của Yudhiṣṭhira; Buddha được mô tả như hình thái về sau gây rối loạn xã hội–tôn giáo trong Kali-yuga; và Kalki được dự báo là lần giáng sinh thứ mười. Kết chương khẳng định việc nhớ mười hóa thân là nhân duyên diệt tội, kết hợp tán dương thánh địa với thần học hóa thân và lời cảnh tỉnh về suy đồi thời mạt pháp.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले तीर्थं परमशोभनम् । जयवाराहमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम्
Thánh Mārkaṇḍeya nói: Ở bờ bắc sông Narmadā có một thánh địa vô cùng mỹ lệ—Māhātmya của Jayavārāha—có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.
Verse 2
उद्धृता जगती येन सर्वदेवनमस्कृता । लोकानुग्रहबुद्ध्या च संस्थितो नर्मदातटे
Đấng đã nâng Trái Đất lên—được chư thiên đồng kính lễ—vì lòng từ mẫn muốn lợi lạc cho muôn loài, đã an trụ nơi bờ sông Narmadā.
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा वीक्षते मधुसूदनम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो दशजन्मानुकीर्तनात्
Ai tắm gội tại thánh địa ấy và chiêm bái Madhusūdana thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—kể cả những tội đã tích tụ và được kể tính suốt mười đời.
Verse 4
मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः । रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्किश्च ते दश
Matsya, Kūrma và Varāha; rồi Narasiṃha và Vāmana; Rāma và (Paraśu-)Rāma, Kṛṣṇa, Buddha và Kalki—đó là mười hóa thân (avatāra).
Verse 5
युधिष्ठिर उवाच । मत्स्येन किं कृतं तात कूर्मेण मुनिसत्तम । वराहेण च किं कर्म नरसिंहेन किं कृतम्
Yudhiṣṭhira thưa: Kính bạch tôn giả, bậc tối thượng trong các hiền triết, Đức Chúa đã làm gì trong hóa thân Matsya? Trong hóa thân Kūrma thì sao? Trong hóa thân Varāha đã thực hiện công hạnh nào, và trong hóa thân Narasiṃha đã làm gì?
Verse 6
वामनेन च रामेण राघवेण च किं कृतम् । बुद्धरूपेण किं वापि कल्किना किं कृतं वद
Trong hóa thân Vāmana và trong hóa thân Rāma—Rāghava, Ngài đã làm gì? Lại nữa, trong hình tướng Buddha Ngài đã làm gì, và Kalki đã thực hiện điều chi? Xin hãy nói rõ.
Verse 7
एवमुक्तस्तु विप्रेन्द्रो धर्मपुत्रेण धीमता । उवाच मधुरां वाणीं तदा धर्मसुतं प्रति
Được người con của Dharma đầy trí tuệ hỏi như vậy, vị Bà-la-môn tối thắng bèn cất lời dịu ngọt, đáp lại người con của Dharma khi ấy.
Verse 8
श्रीमार्कण्डेय उवाच । मीनो भूत्वा पुरा कल्पे प्रीत्यर्थं ब्रह्मणो विभुः । समर्पयत्समुद्धृत्य वन्दान्मग्नान्महार्णवे
Śrī Mārkaṇḍeya thưa rằng: Thuở một kiếp xưa, Đấng Tối Thượng hóa thân làm Cá (Matsya); vì làm đẹp lòng Phạm Thiên, Ngài vớt các Veda đã chìm trong đại dương và cung kính hoàn trả.
Verse 9
अमृतोत्पादने राजन्कूर्मो भूत्वा जगद्गुरुः । मन्दरं धारयामास तथा देवीं वसुंधराम्
Hỡi Đại vương, khi tạo ra cam lộ bất tử (amṛta), Bậc Thầy của muôn loài hóa thân làm Rùa (Kūrma); Ngài nâng đỡ núi Mandara và cũng chống đỡ Nữ thần Vasundharā—Mẹ Đất.
Verse 10
उज्जहार धरां मग्नां पातालतलवासिनीम् । वाराहं रूपमास्थाय देवदेवो जनार्दनः
Janārdana, Thần của chư thần, hóa thân làm Varāha (Heo Rừng) và nâng Mẹ Đất đang chìm, ngự nơi cõi Pātāla, lên khỏi vực sâu.
Verse 11
नरस्यार्द्धतनुं कृत्वा सिंहस्यार्द्धतनुं तथा । हिरण्यकशिपोर्वक्षो विददार नखाङ्कुशैः
Ngài khiến nửa thân là người, nửa thân là sư tử; rồi dùng móng tay như móc câu xé toạc lồng ngực Hiraṇyakaśipu.
Verse 12
जटी वामनरूपेण स्तूयमानो द्विजोत्तमैः । तद्दिव्यं रूपमास्थाय क्रमित्वा मेदिनीं क्रमैः
Tóc bện thành búi, hiện thân làm Vāmana, được các bậc brāhmaṇa tối thượng ca tụng; rồi Ngài nhận lấy hình tướng thần diệu ấy và sải những bước vĩ đại đo khắp cõi đất.
Verse 13
कृतवांश्च बलिं पश्चात्पातालतलवासिनम् । स्थापयित्वा सुरान् सर्वान् गतो विष्णुः स्वकं पुरम्
Sau đó, Ngài khiến Bali trở thành kẻ cư ngụ nơi cõi Pātāla; và sau khi kiên cố tái lập hết thảy chư thiên, Viṣṇu trở về chính thánh cảnh (dhāma) của Ngài.
Verse 14
जमदग्निसुतो रामो भूत्वा शस्त्रभृतां वरः । क्षत्रियान् पृथिवीपालानवधीद्धैहयादिकान्
Rāma, con trai của Jamadagni, trở thành bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí; Ngài đã diệt các vua kṣatriya cai trị cõi đất, như dòng Haihaya và những kẻ khác.
Verse 15
कश्यपाय महीं दत्त्वा सपर्वतवनाकराम् । तपस्तपति देवेशो महेन्द्रेऽद्यापि भारत
Sau khi hiến dâng trái đất—cùng núi non, rừng thẳm và mỏ quặng—cho Kaśyapa, vị Chúa tể chư thiên ấy đến nay vẫn tu khổ hạnh trên núi Mahendra, hỡi Bhārata.
Verse 16
ततो दाशरथी रामो रावणं देवकण्टकम् । सगणं समरे हत्वा राज्यं दत्त्वा विभीषणे
Rồi Rāma, con của Daśaratha, đã giết trong chiến trận Rāvaṇa—kẻ như gai nhọn đối với chư thiên—cùng toàn bộ bè đảng của hắn, và ban vương quốc cho Vibhīṣaṇa.
Verse 17
पालयित्वा नयाद्भूमिं मखैः संतर्प्य देवताः । स्वर्गं गतो महातेजा रामो राजीवलोचनः
Sau khi trị vì cõi đất bằng chính sách hợp với Dharma, và làm thỏa lòng chư thiên bằng các lễ tế yajña, Rāma đại quang minh, mắt như hoa sen, đã lên cõi trời.
Verse 18
वसुदेवगृहे भूयः संकर्षणसहायवान् । अवतीर्णो जगन्नाथो वासुदेवो युधिष्ठिर
Lại nữa, tại gia thất của Vasudeva, Đấng Chúa tể vũ trụ—Vāsudeva—giáng sinh, có Saṃkarṣaṇa trợ duyên, hỡi Yudhiṣṭhira.
Verse 19
सोऽवधीत्तव सामर्थ्याद्वधार्थं दुष्टभूभृताम् । चाणूरकंसकेशीनां जरासंधस्य भारत
Hỡi Bhārata, nhờ uy lực của ngài, Người đã sát phạt—để diệt trừ các bạo vương—Cāṇūra, Kaṃsa, Keśin và Jarāsandha.
Verse 20
तेन त्वं सुसहायेन हत्वा शत्रून्नरेश्वर । भोक्ष्यसे पृथिवीं सर्वां भ्रातृभिः सह संभृताम्
Nhờ sự trợ lực vững bền của Người, hỡi bậc chúa của nhân gian, ngài sẽ diệt kẻ thù, rồi hưởng trọn cõi địa cầu, được gìn giữ vẹn toàn cùng các huynh đệ.
Verse 21
तथा बुद्धत्वमपरं नवमं प्राप्स्यतेऽच्युतः । शान्तिमान्देवदेवेशो मधुहन्ता मधुप्रियः
Cũng vậy, Acyuta sẽ đạt một trạng thái khác—Phật quả như hóa thân thứ chín: an hòa, Đấng Chúa của chư thiên, kẻ diệt Madhu, mà cũng là người được Madhu (vị ngọt/ cam lộ) yêu mến.
Verse 22
तेन बुद्धस्वरूपेण देवेन परमेष्ठिना । भविष्यति जगत्सर्वं मोहितं सचराचरम्
Bởi vị Thần ấy, Đấng Tối Thượng, khi mang hình tướng Phật, toàn thể thế gian—cả động lẫn tĩnh—sẽ bị mê hoặc.
Verse 23
न श्रोष्यन्ति पितुः पुत्रास्तदाप्रभृति भारत । न गुरोर्बान्धवाः शिष्या भविष्यत्यधरोत्तरम्
Từ đó về sau, hỡi Bhārata, con trai sẽ chẳng nghe lời cha; đệ tử và cả thân quyến cũng chẳng kính thuận bậc guru—điều thấp hèn sẽ vượt lên trên điều cao quý.
Verse 24
जितो धर्मो ह्यधर्मेण चासत्येन ऋतं जितम् । जिताश्चौरैश्च राजानः स्त्रीभिश्च पुरुषा जिताः
Dharma sẽ bị adharma khuất phục, và ṛta—trật tự của chân lý—sẽ bị dối trá đánh bại; các vua sẽ bị kẻ trộm lấn át, và đàn ông sẽ bị đàn bà chế ngự.
Verse 25
सीदन्ति चाग्निहोत्राणि गुरौ पूजा प्रणश्यति । सीदन्ति मानवा धर्माः कलौ प्राप्ते युधिष्ठिर
Các lễ agnihotra sẽ suy tàn, sự thờ kính bậc guru sẽ tiêu mất; và khi thời Kali đến, hỡi Yudhiṣṭhira, những khuôn phép dharma của loài người sẽ chao đảo.
Verse 26
द्वादशे दशमे वर्षे नारी गर्भवती भवेत् । कन्यास्तत्र प्रसूयन्ते ब्राह्मणो हरिपिङ्गलः
Vào năm thứ mười hai—thậm chí năm thứ mười—một thiếu nữ sẽ mang thai; tại đó các thiếu nữ sẽ sinh nở—ấy là lời của bà-la-môn Haripiṅgala.
Verse 27
भविष्यति ततः कल्किर्दशमे जन्मनि प्रभुः
Rồi bấy giờ, Đức Chúa Kalki sẽ xuất hiện—trong lần giáng sinh (hóa thân) thứ mười.
Verse 28
एतत्ते कथितं राजन्देवस्य परमेष्ठिनः । कारणं दश जन्मनां सर्वपापक्षयंकरम्
Hỡi đại vương, ta đã thuật cho ngài nguyên do và sự tích mười lần giáng sinh của Đấng Tối Thượng (Parameṣṭhin), điều có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.