Adhyaya 1

Verse 1

। अध्याय

“Adhyāya” — dấu mở bản chép tay, chỉ sự khởi đầu của một chương mới.

Verse 2

ॐ नमः श्रीपुरुषोत्तमाय । ॐ नमः श्रीनर्मदायै । ॐ नमो हरिहरहिरण्यगर्भेभ्यो नमो व्यासवाल्मीकिशुकपराशरेभ्यो नमो गुरुगोब्राह्मणेभ्यः । ॐ मज्जन्मातङ्गगण्डच्युतमदमदिरामोदमत्तालिमालं स्नानैः सिद्धाङ्गनानां कुचयुगविगलत्कुङ्कुमासङ्गपिङ्गम् । सायं प्रातर्मुनीनां कुसुमचयसमाच्छन्नतीरस्थवृक्षं पायाद्वो नर्मदाम्भः करिमकरकराक्रान्तरहंस्तरंगम्

Om—kính lễ Śrī Puruṣottama. Om—kính lễ Śrī Narmadā (Revā) Thánh Nữ. Kính lễ Hari, Hara và Hiraṇyagarbha; kính lễ Vyāsa, Vālmīki, Śuka và Parāśara; kính lễ bậc Guru, bò thiêng và chư Brāhmaṇa. Nguyện dòng nước Narmadā che chở cho quý vị—dòng nước thơm nồng bởi dịch say chảy từ gò má những voi đang tắm, ánh vàng ửng đỏ vì kunkuma trôi từ bầu ngực các thiếu nữ Siddha khi sái tịnh; dòng nước mà cây cối ven bờ phủ đầy đống hoa do các muni hái lúc bình minh và hoàng hôn; dòng nước có sóng dậy bởi vòi voi và makara, và trên làn sóng ấy thiên nga lướt êm đềm.

Verse 3

उभयतटपुण्यतीर्था प्रक्षालितसकलललोकदुरितौघा । देवमुनिमनुजवन्द्या हरतु सदा नर्मदा दुरितम्

Nguyện Narmadā—hai bờ đầy những tīrtha phước lành, gột rửa dòng lũ tội lỗi của mọi cõi, được chư thiên, các muni và loài người tôn kính—luôn xóa trừ lỗi lầm của chúng con.

Verse 4

नाशयतु दुरितमखिलं भूतं भव्यं भवच्च भुवि भविनाम् । सकलपवित्रि तव सुधा पुण्यजला नर्मदा भवति

Nguyện Người tiêu diệt trọn mọi tội lỗi của chúng sinh trên cõi đất—dù phát sinh từ quá khứ, tương lai hay hiện tại. Ôi Đấng thanh tẩy muôn loài, tinh túy như amṛta của Người hiển lộ thành Narmadā, dòng nước phước lành.

Verse 5

तटपुलिनं शिवदेवा यस्या यतयोऽपि कामयन्ते वा । मुनिनिवहविहितसेवा शिवाय मम जायतां रेवा

Nguyện sông Revā đem lại phúc lành cho con—dòng sông mà bờ bãi cát khiến cả các bậc khổ hạnh cũng khát ngưỡng; được muôn vị hiền triết phụng sự; cát tường và một lòng quy kính Śiva.

Verse 6

नारायणं नमस्कृत्वा नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

Sau khi đảnh lễ Nārāyaṇa, và cũng đảnh lễ Nara—bậc tối thượng trong loài người—cùng với Nữ thần Sarasvatī và Vyāsa, rồi hãy xướng lên lời “Chiến thắng!” cho cuộc thuyết giảng thiêng liêng.

Verse 7

नैमिषे पुण्यनिलये नानाऋषिनिषेविते । शौनकः सत्रमासीनः सूत पप्रच्छ विस्तरात्

Tại Naimiṣa—chốn trú ngụ của phúc đức, nơi nhiều bậc ṛṣi lui tới—Śaunaka ngồi trong hội tế lễ và hỏi Sūta một cách tường tận.

Verse 8

मन्येऽहं धर्मनैपुण्यं त्वयि सूत सदार्चितम् । पुण्यामृतकथावक्ता व्याससशिष्यस्त्वमेव हि

Hỡi Sūta, ta cho rằng sự tinh thông về Dharma luôn an trú nơi ông. Bởi chính ông là người thuyết những thánh truyện như cam lộ, và quả thật ông là đệ tử của Vyāsa.

Verse 9

अतस्त्वां परिपृच्छामि धर्मतीर्थाश्रयं कवे । बहूनि सन्ति तीर्थानि बहुशो मे श्रुतानि च

Vì thế, hỡi thi nhân—nơi nương tựa của Dharma và các tīrtha—ta xin hỏi ông. Có vô số thánh địa, và ta đã nhiều lần nghe nói về chúng.

Verse 10

श्रुता दिव्यनदी ब्राह्मी तथा विष्णुनदी मया । तृतीया न मया क्वापि श्रुता रौद्री सरिद्वरा

Ta đã nghe về dòng sông thiêng của Phạm Thiên và cũng về dòng sông của Tỳ-thấp-nô; nhưng chưa từng nghe ở đâu về dòng thứ ba—dòng sông tối thượng của Rudra.

Verse 11

तां वेदगर्भां विख्यातां विबुधौघाभिवन्दिताम् । वद मे त्वं महाप्राज्ञ तीर्थपूगपरिष्कृताम्

Xin ngài đại trí hãy nói cho ta về dòng sông lừng danh ấy—dòng sông “mang thai Veda”, được đoàn thể chư thiên kính lễ, và được tô điểm bởi muôn vàn tīrtha.

Verse 12

कं देशमाश्रिता रेवा कथं श्रीरुद्रसंभवा । तत्संश्रितानि तीर्थानि यानि तानि वदस्व मे

Revā (Narmadā) ngự ở xứ nào, và vì sao nàng là đấng vinh hiển sinh từ Rudra? Xin cũng nói cho ta về các tīrtha nương tựa nơi nàng—hễ có gì, xin kể hết.

Verse 13

सूत उवाच । साधु पृष्टं कुलपते चरित्रं नर्मदाश्रितम् । चित्रं पवित्रं दोषघ्नं श्रुतमुक्तं च सत्तम

Sūta nói: “Hỡi bậc chủ tộc cao quý, ông đã hỏi thật hay về thánh truyện gắn với Narmadā. Truyện ấy kỳ diệu, thanh tịnh, diệt trừ lỗi lầm; đáng được lắng nghe và đáng được tuyên thuyết, hỡi bậc hiền tối thượng.”

Verse 14

वेदोपवेदवेदाङ्गादीन्यभिव्यस्य पूरितः । अष्टादशपुराणानां वक्ता सत्यवतीसुतः

Sau khi đã trình bày trọn vẹn các Veda, các Upaveda, các Vedāṅga và những phần khác, con của Satyavatī (Vyāsa) trở thành bậc thuyết giảng mười tám bộ Purāṇa.

Verse 15

तं नमस्कृत्य वक्ष्यामि पुराणानि यथाक्रमम् । येषामभिव्याहरणादभिवृद्धिर्वृषायुषोः

Sau khi cúi lạy Ngài, ta sẽ thuật lại các Purāṇa theo đúng thứ tự; nhờ sự xưng tụng cung kính ấy mà chánh pháp và thọ mạng được tăng trưởng.

Verse 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

Śruti và Smṛti được tuyên xưng là hai con mắt của bậc vipra. Ai thiếu một thì gọi là một mắt; ai thiếu cả hai thì gọi là mù lòa.

Verse 17

श्रुतिस्मृतिपुराणानि विदुषां लोचनत्रयम् । यस्त्रिभिर्नयनैः पश्येत्सोऽंशो माहेश्वरो मतः

Śruti, Smṛti và các Purāṇa là ba con mắt của bậc hiền trí. Ai nhìn bằng ba con mắt ấy được xem là một phần của Maheśvara (Śiva).

Verse 18

आत्मनो वेदविद्या च ईश्वरेण विनिर्मिता । शौनकीया च पौराणी धर्मशास्त्रात्मिका च या

Tri thức Veda do Đấng Tối Thượng tạo dựng, thuộc về mối lợi ích tối thượng của tự ngã. Lại có truyền thống Purāṇa gắn với Śaunaka, tự tính chính là dharma-śāstra.

Verse 19

तिस्रो विद्या इमा मुख्याः सर्वशास्त्रविनिर्णये । पुराणं पञ्चमो वेद इति ब्रह्मानुशासनम्

Ba tri thức này là chủ yếu để định quyết mọi śāstra. “Purāṇa là Veda thứ năm”—đó là huấn lệnh của Brahmā.

Verse 20

यो न वेद पुराणं हि न स वेदात्र किंचन । कतमः स हि धर्मोऽस्ति किं वा ज्ञानं तथाविधम्

Quả thật, ai không biết Purāṇa thì ở đây chẳng biết gì cả. Người ấy còn có thể có dharma chân thật nào, và tri kiến như thế ở đâu?

Verse 21

अन्यद्वा तत्किमत्राह पुराणे यन्न दृश्यते । वेदाः प्रतिष्ठिताः पूर्वं पुराणे नात्र संशयः

Vậy còn nói gì nữa ở đây? Điều gì không thấy trong Purāṇa thì (thật sự) không thấy. Chính các Veda trước hết đã được an lập trong Purāṇa—không chút nghi ngờ.

Verse 22

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । इतिहासपुराणैश्च कृतोऽयं निश्चयः पुरा

Veda dè chừng người chỉ nghe biết ít, nghĩ rằng: “Người này sẽ hiểu sai và vượt quá ta.” Vì thế từ thời cổ xưa, nhờ Itihāsa và Purāṇa mà kết luận vững chắc được lập: phải tiếp cận Veda với sự nâng đỡ của các thánh truyện và truyền thống.

Verse 23

आत्मा पुराणं वेदानां पृथगंगानि तानि षट् । यच्च दृष्टं हि वेदेषु तद्दृष्टं स्मृतिभिः किल

Purāṇa là hơi thở sinh mệnh của các Veda, còn sáu chi phần của Veda đứng riêng như những trợ duyên. Quả thật, điều gì thấy trong Veda thì cũng được nói là có trong các Smṛti.

Verse 24

उभाभ्यां यत्तु दृष्टं हि तत्पुराणेषु गीयते । पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणः स्मृतम्

Điều gì được nhận thấy trong cả Veda và Smṛti, chính giáo huấn ấy được ca tụng trong các Purāṇa. Purāṇa được ghi nhớ là bậc đầu trong mọi śāstra—khởi nguyên từ chính Brahmā.

Verse 25

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः । पुराणमेकमेवासीदस्मिन् कल्पान्तरे मुने

Sau đó, các bộ Veda tuôn xuất từ những miệng của Ngài. Nhưng hỡi bậc hiền triết, trong kiếp trước chỉ có duy nhất một bộ Purāṇa.

Verse 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

Nhớ đến bộ Purāṇa tối thượng đầy công đức ấy—phương tiện thành tựu tam mục tiêu đời sống và rộng lớn đến một trăm koṭi—Phạm Thiên bốn mặt đã thuyết giảng cho các bậc hiền triết.

Verse 27

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो मुनिः

Từ Purāṇa ấy, mọi hoạt động và sự phát triển của các śāstra khác đều khởi sinh. Rồi vị hiền triết thấy theo thời gian Purāṇa không còn được ghi nhớ và thấu hiểu đúng đắn, nên đã lo liệu việc gìn giữ.

Verse 28

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

Đấng Tối Thượng, mang hình tướng Vyāsa, biên tập và sắp đặt kinh ấy trong mỗi thời đại. Trong mỗi Dvāpara-yuga, quy mô luôn được định là tám lakṣa.

Verse 29

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

Sau khi chia thành mười tám phần, kinh ấy được tuyên thuyết nơi cõi người này. Còn đến hôm nay, tại cõi chư thiên, nó vẫn mênh mông, trải rộng đến một trăm koṭi như trọn vẹn.

Verse 30

तथात्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवेशितम् । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणु त्वमृषिसत्तम

Tại đây, trong lối tóm lược, bốn lakh (câu kệ/phần) đã được ghi đặt. Hiện nay, mười tám bộ Purāṇa được giảng dạy tại đây. Nay ta sẽ xưng danh từng bộ—hãy lắng nghe, hỡi bậc hiền thánh tối thượng trong hàng ṛṣi.

Verse 31

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

Sarga (sáng tạo), pratisarga (tái tạo), các dòng tộc, những thời kỳ Manvantara, và vamsānucarita—biên niên về các dòng vua và ṛṣi—năm dấu hiệu ấy làm nên điều được gọi là Purāṇa.

Verse 32

ब्राह्मं पुराणं तत्राद्यं संहितायां विभूषितम् । श्लोकानां दशसाहस्रं नानापुण्यकथायुतम्

Trong đó, Brāhma Purāṇa được tuyên xưng là bộ đầu tiên—trang nghiêm như một saṁhitā trọn vẹn. Bộ ấy gồm mười nghìn śloka và đầy ắp những truyện tích ban phước đức (puṇya).

Verse 33

पाद्मं च पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणि निगद्यते । तृतीयं वैष्णवंनाम त्रयोविंशतिसंख्यया

Pādma Purāṇa cũng được nói là có năm mươi lăm nghìn (śloka). Bộ thứ ba mang danh Vaiṣṇava (Purāṇa), với tổng số hai mươi ba nghìn (śloka).

Verse 34

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

Bộ thứ tư do Vāyu thuyết giảng, được ghi nhớ với danh Vāyavīya. Và vì gắn liền với lòng bhakti đối với Śiva, nên cũng được biết dưới một tên khác là Śaiva (Purāṇa).

Verse 35

चतुर्विंशतिसंख्यातं सहस्राणि तु शौनक । चतुर्भिः पर्वभिः प्रोक्तं भविष्यं पञ्चमं तथा

Hỡi Śaunaka, quy mô của bộ này được nói là hai mươi bốn nghìn câu śloka. Bhaviṣya Purāṇa, bộ thứ năm, cũng được truyền dạy gồm bốn phần (parvan).

Verse 36

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्च शतानि तत् । मार्कण्डं नवसाहस्रं षष्ठं तत्परिकीर्तितम्

Bộ (Purāṇa) ấy được nói là có mười bốn nghìn năm trăm câu śloka. Mārkaṇḍeya Purāṇa có chín nghìn câu; được xưng tụng là bộ thứ sáu.

Verse 37

आग्नेयं सप्तमं प्रोक्तं सहस्राणि तु षोडश । अष्टमं नारदीयं तु प्रोक्तं वै पञ्चविंशतिः

Āgneya Purāṇa được tuyên xưng là bộ thứ bảy, gồm mười sáu nghìn câu śloka. Nāradīya Purāṇa được tuyên xưng là bộ thứ tám, có hai mươi lăm nghìn câu śloka.

Verse 38

नवमं भगवन्नाम भागद्वयविभूषितम् । तदष्टादशसाहस्रं प्रोच्यते ग्रन्थसंख्यया

Bộ thứ chín mang danh Bhāgavata, được trang nghiêm bởi hai phần. Theo số lượng văn bản, quy mô được nói là mười tám nghìn câu śloka.

Verse 39

दशमं ब्रह्मवैवर्तं तावत्संख्यमिहोच्यते । लैङ्गमेकादशं ज्ञेयं तथैकादशसंख्यया

Bộ thứ mười là Brahmavaivarta; tại đây số lượng của nó cũng được nói là bằng như vừa nêu. Liṅga Purāṇa nên được biết là bộ thứ mười một, với số đếm mười một nghìn (śloka).

Verse 40

भागद्वयं विरचितं तल्लिङ्गमृषिपुंगव । चतुर्विंशतिसाहस्रं वाराहं द्वादशं विदुः

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, Liṅga Purāṇa ấy được soạn thành hai phần. Vārāha Purāṇa, mà các bậc học giả biết là thứ mười hai, gồm hai mươi bốn nghìn bài kệ (śloka).

Verse 41

विभक्तं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं भाग्यवतां वर । तदेकाशीतिसाहस्रं संख्यया वै निरूपितम्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng người hữu phúc, Skānda Purāṇa được chia thành bảy khaṇḍa. Quy mô của kinh ấy quả đã được xác định là tám mươi mốt nghìn śloka.

Verse 42

ततस्तु वामनं नाम चतुर्दशतमं स्मृतम् । संख्यया दशसाहस्रं प्रोक्तं कुलपते पुरा

Sau đó, Purāṇa mang danh Vāmana được ghi nhớ là thứ mười bốn. Hỡi bậc chủ tộc, thuở xưa đã nói rằng kinh ấy có mười nghìn śloka.

Verse 43

कौर्मं पञ्चदशं प्राहुर्भागद्वयविभूषितम् । दशसप्तसहस्राणि पुरा सांख्यपते कलौ

Họ tuyên rằng Kaurma Purāṇa là thứ mười lăm, được trang nghiêm bởi hai phần. Hỡi bậc chủ của Sāṅkhya, thuở trước—trong thời Kali—đã nói rằng có mười bảy nghìn śloka.

Verse 44

मात्स्यं मत्स्येन यत्प्रोक्तं मनवे षोडशं क्रमात् । तच्चतुर्दशसाहस्रं संख्यया वदतां वर

Hỡi bậc thuyết giả ưu tú, Mātsya Purāṇa do Hóa thân Cá truyền dạy cho Manu, theo thứ tự là thứ mười sáu. Số lượng của kinh ấy là mười bốn nghìn śloka.

Verse 45

गारुडं सप्तदशमं स्मृतं चैकोनविंशतिः । अष्टादशं तु ब्रह्माण्डं भागद्वयविभूषितम्

Garuda Purana được ghi nhớ là thứ mười bảy; còn Brahmanda Purana là thứ mười tám, trang nghiêm với hai phần.

Verse 46

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

Và Brahmanda Purana ấy gồm mười hai nghìn câu, lại thêm một trăm lẻ tám; cũng vậy, còn có các Upapurana do Đấng Tạo Hóa Brahma đã thuyết giảng.

Verse 47

इदं ब्रह्मपुराणस्य सुलभं सौरमुत्तमम् । संहिताद्वयसंयुक्तं पुण्यं शिवकथाश्रयम्

Saura (Upapurana) tối thượng này dễ dàng tìm thấy trong Brahma Purana; kết hợp hai saṃhitā, đầy công đức, và nương tựa vào các truyện tích về Śiva.

Verse 48

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

Saṃhitā thứ nhất do Sanatkumāra thuyết; saṃhitā thứ hai do Sūrya tuyên nói. Hỡi bậc đại hiền, quả thật danh tiếng của nó gắn với tên “Sanatkumāra”.

Verse 49

द्वितीयं नारसिंहं च पुराणे पाद्मसंज्ञिते । शौकेयं हि तृतीयं तु पुराणे वैष्णवे मतम्

Trong Padma Purana, Upapurana thứ hai là Nārasiṃha; và thứ ba là Śaukeya—đó là quan điểm được thừa nhận trong truyền thống Purana của phái Vaiṣṇava.

Verse 50

बार्हस्पत्यं चतुर्थं च वायव्यं संमतं सदा । दौर्वाससं पञ्चमं च स्मृतं भागवते सदा

Bộ thứ tư là Bārhaspatya, và Vāyavya luôn được thừa nhận là có thẩm quyền; bộ thứ năm là Daurvāsasa, cũng được ghi nhớ trong truyền thống Bhāgavata.

Verse 51

भविष्ये नारदोक्तं च सूरिभिः कथितं पुरा । कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम्

Trong Bhaviṣya (Purāṇa) nói rằng điều ấy do Nārada thuyết, và thuở xưa các bậc hiền triết đã thuật lại; cũng vậy, Kāpila, Mānava, và giáo huấn do Uśanas truyền dạy đều được nêu lên.

Verse 52

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाद्वयमेव च । माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम्

“(Đó là) Brahmāṇḍa, Vāruṇa, và hai bộ Kālikā; lại có Māheśvara, Sāmba, Saura, và Sarvārtha-saṃcaya—tên gọi được nêu như thế.”

Verse 53

पाराशरं भागवतं कौर्मं चाष्टादशं क्रमात् । एतान्युपपुराणानि मयोक्तानि यथाक्रमम्

“(Kế đến) Pārāśara, Bhāgavata và Kaurma—như vậy đủ mười tám theo thứ tự. Những Upapurāṇa này ta đã nói ra tuần tự đúng như đã được sắp đặt.”

Verse 54

पुराणसंहितामेतां यः पठेद्वा शृणोति च । सोऽनन्तपुण्यभागी स्यान्मृतो ब्रह्मपुरं व्रजेत्

“Ai tụng đọc bản tổng tập Purāṇa này, hoặc chỉ lắng nghe, đều được dự phần công đức vô tận; và khi mệnh chung, người ấy đi đến cõi Brahmā.”