प्रणवविभागः—वेदस्वरूपत्वं लिङ्गे च प्रतिष्ठा (The Division of Oṃ, Its Vedic Forms, and Its Placement in the Liṅga)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अथाविरभवत्तत्र सनादं शब्दलक्षणम् । ओमित्येकाक्षरं ब्रह्म ब्रह्मणः प्रतिपादकम्

Upamanyu nói: Rồi tại nơi ấy hiện ra một âm vang ngân dài, mang bản tính của rung động thiêng. Đó là Brahman một âm tiết—“Om”—đấng tuyên bày và hiển lộ Thực Tại Tối Thượng (Brahman).

Verse 2

तदप्यविदितं तावद्ब्रह्मणा विष्णुना तथा । रजसा तमसा चित्तं तयोर्यस्मात्तिरस्कृतम्

Thực tại ấy vẫn không được biết đến, ngay cả đối với Brahmā và cả Viṣṇu, vì tâm của hai vị bị che phủ, bị rajas và tamas bao trùm.

Verse 3

तदा विभक्तमभवच्चतुर्धैकं तदक्षरम् । अ उ मेति त्रिमात्राभिः परस्ताच्चार्धमात्रया

Bấy giờ, âm tiết bất hoại duy nhất ấy được phân thành bốn phần: “A, U, M” trong ba lượng (mātrā), và vượt trên chúng là nửa lượng (ardhamātrā) siêu vượt âm thanh. Điều ấy chỉ về Śiva, Đấng Tối Thượng (Pati), được chứng ngộ trong sự tịch lặng sau Oṁ.

Verse 4

तत्राकारः श्रितो भागे ज्वलल्लिंगस्य दक्षिणे । उकारश्चोत्तरे तद्वन्मकारस्तस्य मध्यतः

Tại đó, âm tiết “A” an trụ ở phía nam của Liṅga rực cháy; cũng vậy, âm tiết “U” ở phía bắc, và âm tiết “M” ngự nơi trung tâm của Ngài.

Verse 5

अर्धमात्रात्मको नादः श्रूयते लिंगमूर्धनि । विभक्ते ऽपि तदा तस्मिन्प्रणवे परमाक्षरे

Trên đỉnh Liṅga, người ta nghe vang lên một cộng hưởng (nāda) mang bản tính của nửa mātrā. Và dù Praṇava—âm tối thượng Oṁ—được phân tích thành các phần, thì chính cộng hưởng vi tế ấy vẫn còn, như tinh túy siêu việt của nó.

Verse 6

विभावार्थं च तौ देवौ न किंचिदवजग्मतुः । वेदात्मना तदाव्यक्तः प्रणवो विकृतिं गतः

Ngay cả hai vị thần ấy, mong cầu thấu triệt và xác chứng Thực Tại kia, cũng chẳng nắm bắt được điều gì. Bấy giờ Praṇava vô hiển—mà tự tánh chính là Veda—đi vào một biến hiện hữu hiển, tự bày lộ để các Ngài có thể hiểu.

Verse 7

तत्राकारो ऋगभवदुकारो यजुरव्ययः । मकारस्साम संजातो नादस्त्वाथर्वणी श्रुतिः

Tại đó, âm “A” trở thành Ṛgveda; âm “U” trở thành Yajurveda bất hoại. Âm “M” sinh khởi thành Sāmaveda, còn nāda—cộng hưởng nội tại—chính là Atharva-śruti. Vì thế, Oṁ được dạy là hạt giống của mặc khải Veda, chỉ bày Śiva như Chúa Tể của âm thanh (Śabda) và Đấng ban tri kiến giải thoát.

Verse 8

ऋगयं स्थापयामास समासात्त्वर्थमात्मनः । रजोगुणेषु ब्रह्माणं मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि

Ngài đã thiết lập Ṛg-veda như lời kết tinh súc tích về ý nghĩa cốt tủy của chính Ngài; và trong các trạng thái của rajas-guṇa, Ngài đặt Brahmā làm bậc đầu—đứng trước trong các hình tướng (mūrti) và cũng đứng trước trong các hành nghiệp sáng tạo.

Verse 9

सृष्टिं लोकेषु पृथिवीं तत्त्वेष्वात्मानमव्ययम् । कलाध्वनि निवृत्तिं च सद्यं ब्रह्मसु पञ्चसु

Trong các thế giới, Ngài là sự hiển lộ của công cuộc sáng tạo; trong các đại chủng, Ngài là Địa. Trong các tattva, Ngài là Tự Ngã bất hoại. Trên con đường kalā và adhvan (lộ trình vũ trụ theo từng bậc), Ngài là nivṛtti—sự hồi quy; quả thật, trong Brahman năm mặt, Ngài hiện diện tức thời.

Verse 10

लिंगभागेष्वधोभागं बीजाख्यं कारणत्रये । चतुःषष्टिगुणैश्वर्यं बौद्धं यदणिमादिषु

Trong các phần của Liṅga, phần dưới được gọi là “Hạt Giống”, thuộc về tam nhân của các nguyên nhân. Nguyên lý ấy cần được hiểu là năng lực nội tại giác ngộ, đầy đủ uy quyền của sáu mươi bốn phẩm tính—như aṇimā và các năng lực khác.

Verse 11

तदित्थमर्थैर्दशभिर्व्याप्तं विश्वमृचा जगत् । अथोपस्थापयामास स्वार्थं दशविधं यजुः

Như vậy, với mười tầng ý nghĩa, mặc khải Ṛk (Rig Veda) thấm khắp toàn thể vũ trụ và thế giới hữu động. Rồi đến Yajus (Yajur Veda), mười phần theo ý chỉ riêng mình, nêu bày mục đích đặc thù—thiết lập con đường hành nghiệp thánh và phụng thờ tế tự.

Verse 12

सत्त्वं गुणेषु विष्णुं च मूर्तिष्वाद्यं क्रियास्वपि । स्थितिं लोकेष्वंतरिक्षं विद्यां तत्त्वेषु च त्रिषु

Trong các guṇa, Ngài là Sattva; trong các thần hộ trì, Ngài là Viṣṇu; trong các hình tướng, Ngài là Đấng Nguyên Sơ; và ngay trong mọi hành động, Ngài là chính năng lực tác động. Trong các thế giới, Ngài là Sthiti—sự duy trì; trong các cõi, Ngài là Antarīkṣa—trung giới; và trong ba nguyên lý căn bản (tattva), Ngài là Vidyā—tri kiến soi sáng, dẫn linh hồn hướng về Śiva.

Verse 13

कलाध्वसु प्रतिष्ठां च वामं ब्रह्मसु पञ्चसु । मध्यं तु लिंगभागेषु योनिं च त्रिषु हेतुषु

Trong các lộ trình (adhvans) của các kalā, hãy quán niệm Năng lực An lập (Pratiṣṭhā); trong năm Brahman, hãy quán niệm phương diện Tả—Vāma; trong các phần của Liṅga, hãy quán niệm Trung—Madhya; và trong ba nguyên lý nhân, hãy quán niệm Yoni, nguồn phát sinh.

Verse 14

प्राकृतं च यथैश्वर्यं तस्माद्विश्वं यजुर्मयम् । ततोपस्थापयामास सामार्थं दशधात्मनः

Theo uy quyền tối thượng của Ngài, Ngài cũng thiết lập trật tự nguyên sơ của vật chất. Từ đó, Ngài hiển lộ vũ trụ thấm nhuần nguyên lý Yajus của tế tự; rồi Ngài an lập năng lực vận hành của trật tự vũ trụ mang mười phương diện linh hồn.

Verse 15

तमोगुणेष्वथो रुद्रं मूर्तिष्वाद्यं क्रियासु च । संहृतिं त्रिषु लोकेषु तत्त्वेषु शिवमुत्तमम्

Trong nguyên lý tamas, Ngài được biết là Rudra; giữa các hình thể hữu tướng, Ngài là Đấng Nguyên Thủy; và trong mọi hành động, Ngài là năng lực tiêu dung. Trong ba cõi, Ngài chính là sự thu nhiếp vũ trụ; và giữa mọi tattva, Ngài là Shiva tối thượng—Thực tại và Chúa tể cao nhất.

Verse 16

विद्याकलास्वघोरं च तथा ब्रह्मसु पञ्चसु । लिंगभागेषु पीठोर्ध्वं बीजिनं कारणत्रये

Trong các minh tri và nghệ thuật thiêng, Ngài là Aghora; cũng vậy, giữa năm Brahman (năm nguyên lý thánh). Trong các phần của Liṅga, phía trên bệ (pīṭha), Ngài được quán niệm là Bījin—Đấng mang Hạt giống; và Ngài chủ trì ba tầng nhân (kāraṇa-traya).

Verse 17

पौरुषं च तथैश्वर्यमित्थं साम्ना ततं जगत् । अथाथर्वाह नैर्गुण्यमर्थं प्रथममात्मनः

Vì thế, nhờ thánh ca Sāman, toàn thể vũ trụ được thấm khắp—vừa bởi sự hiện diện ngôi vị (pauruṣa) của Chúa tể, vừa bởi uy quyền tối thượng (aiśvarya) của Ngài. Rồi Atharvan trước hết tuyên bày ý nghĩa của Tự Ngã trong chân lý nirguṇa—vô thuộc tính.

Verse 18

ततो महेश्वरं साक्षान्मूर्तिष्वपि सदाशिवम् । क्रियासु निष्क्रियस्यापि शिवस्य परमात्मनः

Rồi bấy giờ (hành giả) trực nhận Maheśvara—Sadāśiva hiện hữu ngay cả trong các hình tướng hữu thể—Đấng Tự Ngã Tối Thượng là Śiva, tuy hiện hành trong mọi tác nghiệp mà vẫn thường hằng vô tác (siêu việt).

Verse 19

भूतानुग्रहणं चैव मुच्यंते येन जंतवः । लोकेष्वपि यतो वाचो निवृत्ता मनसा सह

Chính nhờ ân huệ từ bi của Ngài đối với muôn loài mà chúng sinh được giải thoát; và chính từ Ngài mà—dù trong mọi thế giới—lời nói cùng với tâm trí đều quay lui, không thể vươn tới Ngài.

Verse 20

तदूर्ध्वमुन्मना लोकात्सोमलोकमलौकिकम् । सोमस्सहोमया यत्र नित्यं निवसतीश्वरः

Vượt lên trên Unmanā-loka là Soma-loka siêu thế. Ở đó, Soma cùng với Homā an trú vĩnh hằng—nơi Đức Chúa (Īśvara) luôn ngự trị.

Verse 21

तदूर्ध्वमुन्मना लोकाद्यं प्राप्तो न निवर्तते । शांतिं च शांत्यतीतां च व्यापिकां चै कलास्वपि

Vượt lên trên đó, tâm an lập trong unmanā đạt đến cõi nguyên sơ và không còn trở lại. Ở đó, nó chứng ngộ sự an tịnh—và cả sự an tịnh vượt ngoài an tịnh—thấm khắp mọi nơi, hiện diện trong mọi kalā (tầng bậc/pha hiển lộ) nữa.

Verse 22

तत्पूरुषं तथेशानं ब्रह्म ब्रह्मसु पञ्चसु । मूर्धानमपि लिंगस्य नादभागेष्वनुत्तमम्

Trong năm Brahman (năm nguyên lý thần linh), Tatpuruṣa và Īśāna chính là Brahman. Hai vị được tuyên xưng là “đỉnh đầu” tối thượng của Liṅga—tối thắng trong cảnh giới Nāda (âm thanh linh thiêng nội tại).

Verse 23

यत्रावाह्य समाराध्यः केवलो निष्कलः शिवः । तत्तेष्वपि तदा बिंदोर्नादाच्छक्तेस्ततः परात्

Nơi nào Đấng Śiva duy nhất, vô phần (niṣkala), được thỉnh mời và phụng thờ đúng pháp như Tối Thượng cô tuyệt—thì ngay trong các nguyên lý ấy, Ngài phải được chứng ngộ là siêu vượt Bindu, vượt Nāda, và còn cao hơn cả Śakti.

Verse 24

तत्त्वादपि परं तत्त्वमतत्त्वं परमार्थतः । कारणेषु त्रयातीतान्मायाविक्षोभकारणात्

Theo chân lý tối thượng, Ngài là Thực Tại vượt cả các phạm trù tattva—là ‘phi‑tattva’ (atattva) siêu việt. Ngài vượt ngoài ba nguyên nhân, chính là nguyên nhân làm Māyā dao động (vikṣobha), khởi đầu cho sự hiển lộ của vũ trụ.

Verse 25

अनंताच्छुद्धविद्यायाः परस्ताच्च महेश्वरात् । सर्वविद्येश्वराधीशान्न पराच्च सदाशिवात्

Vượt trên Ananta, vượt trên Vidyā thanh tịnh, và vượt cả Maheśvara—không có gì cao hơn Sadāśiva, Đấng Tối Thượng, bậc Chúa tể trên mọi chúa tể của tri thức.

Verse 26

सर्वमंत्रतनोर्देवाच्छक्तित्रयसमन्वितात् । पञ्चवक्त्राद्दशभुजात्साक्षात्सकलनिष्कलात्

Từ chính Đấng Thần ấy—thân hiện của tinh túy mọi thần chú, đầy đủ ba quyền năng—hiển lộ như Thực Tại năm mặt, mười tay; Ngài trực tiếp vừa là Hữu tướng (Sakala) vừa là Vô tướng (Niṣkala).

Verse 27

तस्मादपि पराद्बिंदोरर्धेदोश्च ततः परात् । ततः परान्निशाधीशान्नादाख्याच्च ततः परात्

Vượt trên đó nữa là Bindu; vượt cả nửa‑lượng (Ardha‑mātrā) lại còn có Đấng cao hơn. Cao hơn Chúa tể của đêm (Mặt Trăng) là nguyên lý Nāda; và vượt Nāda lần nữa là Tối Thượng—Śiva, Pati siêu việt—Đấng vượt mọi tầng bậc của âm thanh và biểu tượng.

Verse 28

ततः परात्सुषुम्नेशाद्ब्रह्मरंध्रेश्वरादपि । ततः परस्माच्छक्तेश्च परस्ताच्छिवतत्त्वतः

Vượt lên trên Chúa tể của Suṣumnā, và cả vượt lên trên Đấng chủ trì Brahma-randhra, vẫn còn có điều cao hơn nữa; vượt cả Śakti là thực tại tối thượng—Śiva-tattva.

Verse 29

परमं कारणं साक्षात्स्वयं निष्कारणं शिवम् । कारणानां च धातारं ध्यातारां ध्येयमव्ययम्

Śiva chính là Nguyên Nhân Tối Thượng, hiển nhiên trực tiếp; nhưng tự Ngài lại vô nhân, không do đâu sinh. Ngài là Đấng nâng đỡ mọi nguyên nhân; và đối với người thiền quán, Ngài là Đối Tượng thiền định bất hoại, vĩnh cửu.

Verse 30

परमाकाशमध्यस्थं परमात्मोपरि स्थितं । सर्वैश्वर्येण संपन्नं सर्वेश्वरमनीश्वरम्

Ngài an trụ giữa hư không tối thượng, đứng vượt lên trên cả Đại Ngã (Paramātman). Đầy đủ mọi quyền năng vương giả, Ngài là Chúa Tể của muôn loài, nhưng chính Ngài không lệ thuộc bất cứ ai.

Verse 31

ऐश्वर्याच्चापि मायेयादशुद्धान्मानुषादिकात् । अपराच्च परात्त्याज्यादधिशुद्धाध्वगोचरात्

Cũng nên từ bỏ các trạng thái bất tịnh, khởi từ thân phận con người v.v., phát sinh từ Māyā và thuộc phạm vi aiśvarya (quyền năng chủ tể). Lại phải buông bỏ cả các nguyên lý thấp và cao, vì Tối Thượng chỉ đạt được nhờ cái vượt ngoài con đường siêu thanh tịnh (adhiśuddha-adhvan) và vượt khỏi tầm của chúng.

Verse 32

तत्पराच्छुद्धविद्याद्यादुन्मनांतात्परात्परात् । परमं परमैश्वर्यमुन्मनाद्यमनादि च

Vượt trên đó là Chính Tri Thức Thanh Tịnh; và vượt trên cả Tri Thức ấy là Unmanā—sự siêu việt của tâm—tối thượng vượt trên tối thượng. Đó là quyền chủ tể tối cao, tuyệt đỉnh: khởi từ Unmanā, mà tự thân lại vô thủy.

Verse 33

अपारमपराधीनं निरस्तातिशयं स्थिरम् । इत्थमर्थैर्दशविधैरियमाथर्वणी श्रुतिः

Như vậy, qua mười ý nghĩa giáo lý khác nhau, mặc khải Atharvan này tuyên xưng Śiva là vô biên, không nương tựa bất cứ điều gì ngoài chính Ngài, vô song, và vững bền đời đời—Pati, Đấng Chủ Tể bất biến, giải thoát linh hồn bị trói khỏi mọi ràng buộc.

Verse 34

यस्माद्गरीयसी तस्माद्विश्वं व्याप्तमथर्वणात् । ऋग्वेदः पुनराहेदं जाग्रद्रूपं मयोच्यते

Vì đó là điều nặng sâu và tôn quý bậc nhất, nên Atharva-veda thấm khắp toàn thể vũ trụ. Lại nữa, Ṛg-veda tuyên bố: điều này, ta nói, chính là hình thái của trạng thái tỉnh thức (jāgrat).

Verse 35

येनाहमात्मतत्त्वस्य नित्यमस्म्यभिधायकः । यजुर्वेदो ऽवदत्तद्वत्स्वप्नावस्था मयोच्यते

Nhờ nguyên lý nội tại ấy, ta hằng là kẻ khai thị chân lý của Tự Ngã. Cũng vậy, Yajurveda được ta tuyên nói là mang bản tính của trạng thái mộng (svapna).

Verse 36

भोग्यात्मना परिणता विद्यावेद्या यतो मयि । साम चाह सुषुप्त्याख्यमेवं सर्वं मयोच्यते

Năng lực của tri thức, khi biến thành đối tượng có thể thọ hưởng (bhogya), trở thành điều khả tri (vedya) vì nương trú trong Ta. Và chính trạng thái ấy cũng được gọi là “giấc ngủ sâu” (suṣupti). Như vậy, tất cả điều này đều do Ta tuyên thuyết.

Verse 37

ममार्थेन शिवेनेदं तामसेनाभिधीयते । अथर्वाह तुरायाख्यं तुरीयातीतमेव च

Theo ý nghĩa mà Ta nhắm đến, giáo huấn này được Tamasa—chính Shiva—tuyên thuyết. Nó cũng được gọi là “Atharvāha”, được biết như “Turā”, và quả thật là điều vượt lên cả trạng thái thứ tư (turīyātīta).

Verse 38

मयाभिधीयते तस्मादध्वातीतपदोस्म्यहम् । अध्वात्मकं तु त्रितयं शिवविद्यात्मसंज्ञितम्

Vì thế, Ta được tuyên là an trụ trong địa vị vượt ngoài các adhvan (những lộ trình vũ trụ của sự hiển lộ). Và bộ ba mang bản tánh của các adhvan ấy được biết là cốt tủy của Śiva-vidyā, tri kiến giải thoát của Śiva.

Verse 39

तत्त्रैगुण्यं त्रयीसाध्यं संशोध्यं च पदैषिणा । अध्वातीतं तुरीयाख्यं निर्वाणं परमं पदम्

Người cầu Đạo Trú Tối Thượng phải thanh lọc trọn vẹn cái được cấu thành bởi ba guṇa và được nhận biết qua Tam Veda. Vượt khỏi mọi nẻo đường (tiến trình thế gian), hành giả đạt trạng thái gọi là Turīya—Niết-bàn, địa vị tối cao, thượng đẳng.

Verse 40

तदतीतं च नैर्गुण्यादध्वनोस्य विशोधकम् । द्वयोः प्रमापको नादो नदांतश्च मदात्मकः

Vượt qua toàn bộ con đường ấy, đó là bản tính vô thuộc tính (nirguṇa) và thanh tịnh hóa tiến trình hiển lộ này. Nāda là kẻ đo lường và điều ngự cả hai (hiển lộ và bất hiển); còn nadānta, “tận cùng của âm”, mang bản tính của “Ta” — sự tự giác nội tâm.

Verse 41

तस्मान्ममार्थस्वातंत्र्यात्प्रधानः परमेश्वरः । यदस्ति वस्तु तत्सर्वं गुणप्रधान्ययोगतः

Vì thế, do quyền tự tại của chính Ta đối với mục đích (artha), Ta—Đấng Tối Thượng (Parameśvara)—là nguyên nhân chủ yếu. Bất cứ thực thể nào hiện hữu đều hiển lộ tùy theo sự trội vượt của các guṇa và sự kết hợp của chúng.

Verse 42

समस्तं व्यस्तमपि च प्रणवार्थं प्रचक्षते । सवार्थवाचकं तस्मादेकं ब्रह्मैतदक्षरम्

Họ tuyên bố rằng ý nghĩa của Praṇava (Oṁ) được hiểu cả trong dạng hợp nhất lẫn trong sự phân tích tách rời. Vì thế, âm tiết bất hoại này chính là một Brahman duy nhất, bởi nó biểu thị mọi ý nghĩa.

Verse 43

तेनोमिति जगत्कृत्स्नं कुरुते प्रथमं शिवः । शिवो हि प्रणवो ह्येष प्रणवो हि शिवः स्मृतः

Bấy giờ, cất tiếng “Om”, Śiva trước hết khai sinh toàn thể vũ trụ. Vì chính Śiva là Praṇava ấy, và Praṇava được ghi nhớ như chính Śiva.

Verse 44

वाच्यवाचकयोर्भेदो नात्यंतं विद्यते यतः । चिंतया रहितो रुद्रो वाचोयन्मनसा सह

Vì sự sai khác giữa cái được chỉ (sở chỉ) và cái chỉ bày (năng chỉ) không phải tuyệt đối, nên Rudra—vượt ngoài mọi tư niệm—siêu việt ngôn ngữ, cùng với cả tâm.

Verse 45

अप्राप्य तन्निवर्तंते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः । एकाक्षरादकाराख्यादात्मा ब्रह्माभिधीयते

Không thể đạt tới Thực Tại Tối Thượng ấy, lời nói đành quay lui. Nhưng Ngài vẫn được chỉ bày bằng một âm tiết duy nhất. Từ âm tiết ấy—gọi là “A”—Chân Ngã được xưng là Brahman.

Verse 46

एकाक्षरादुकाराख्याद्द्विधा विष्णुरुदीर्यते । एकाक्षरान्मकाराख्याच्छिवो रुद्र उदाहृतः

Từ âm tiết đơn nhất gọi là “U”, Viṣṇu được tuyên xưng theo hai phương diện. Từ âm tiết đơn nhất gọi là “M”, Śiva được tôn xưng là Rudra.

Verse 47

दक्षिणांगान्महेशस्य जातो ब्रह्मात्मसंज्ञिकः । वामांगादभवद्विष्णुस्ततो विद्येति संज्ञितः

Từ phía hữu của Mahēśvara sinh ra Brahmā, được gọi là “nguyên lý Brahma”; từ phía tả của Ngài hiện khởi Viṣṇu, nên được xưng là “Vidyā” (năng lực duy trì và điều hòa). Như vậy, Purāṇa tuyên cáo Chúa Tể là Pati tối thượng, từ Ngài mà các chức năng vũ trụ lưu xuất.

Verse 48

हृदयान्नीलरुद्रो भूच्छिवस्य शिवसंज्ञिकः । सृष्टेः प्रवर्तको ब्रह्मा स्थितेर्विष्णुर्विमोहकः

Từ trái tim của Śiva, Nīlarudra xuất hiện, nổi danh chính bằng danh xưng “Śiva”. Brahmā là đấng thúc đẩy sự sáng tạo; còn Viṣṇu—chủ trì sự duy trì—gây nên mê vọng che lấp chân lý của Đấng Tối Thượng.

Verse 49

संहारस्य तथा रुद्रस्तयोर्नित्यं नियामकः । तस्मात्त्रयस्ते कथ्यंते जगतः कारणानि च

Rudra quả thật là đấng thực hiện sự hủy diệt, và Ngài cũng luôn là bậc điều ngự hai quyền năng ấy (sáng tạo và duy trì). Vì thế, ba vị ấy được nói là những nguyên nhân của vũ trụ.

Verse 50

कारणत्रयहेतुश्च शिवः परमकारणम् । अर्थमेतमविज्ञाय रजसा बद्धवैरयोः

Śiva là nguyên nhân đứng sau ba nguyên nhân ấy, và chính Ngài là Nguyên Nhân Tối Thượng. Không hiểu chân nghĩa này, chúng sinh—bị rajas trói buộc—rơi vào thù nghịch lẫn nhau.

Verse 51

युवयोः प्रतिबोधाय मध्ये लिंगमुपस्थितम् । एवमोमिति मां प्राहुर्यदिहोक्तमथर्वणा

Để đánh thức sự hiểu biết nơi hai ngươi, Liṅga đã hiển hiện giữa các ngươi. Vì thế, họ gọi Ta bằng âm tiết “Om”, đúng như lời Atharvan đã tuyên thuyết tại đây.

Verse 52

ऋचो यजूंषि सामानि शाखाश्चान्याः सहस्रशः । वेदेष्वेवं स्वयं वक्त्रैर्व्यक्तमित्यवदत्स्वपि

“Các bài tụng Ṛk, các công thức Yajus, các thánh ca Sāman, cùng vô số chi phái Veda khác—tất cả đã được hiển lộ rõ ràng trong các Veda, như thể tự cất lời bằng chính miệng mình.”

Verse 53

स्वप्नानुभूतमिव तत्ताभ्यां नाध्यवसीयते । तयोस्तत्र प्रबोधाय तमोपनयनाय च

Thực tại ấy họ không thể xác quyết vững chắc—tựa như điều đã trải trong mộng. Vì vậy, trong hoàn cảnh ấy, giáo huấn được ban để đánh thức họ và dẫn họ ra khỏi bóng tối (vô minh).

Verse 54

लिंगेपि मुद्रितं सर्वं यथा वेदैरुदाहृतम् । तद्दृष्ट्वा मुद्रितं लिंगे प्रसादाल्लिंगिनस्तदा

Ngay trong Liṅga, mọi sự đều hiện như được ấn khắc, đúng như các Veda đã tuyên thuyết. Thấy tất cả đã được in dấu trên Liṅga như vậy, những người thờ Liṅga (tín đồ của Śiva) khi ấy liền được ban ân phúc (prasāda).

Verse 55

प्रशांतमनसौ देवौ प्रबुद्धौ संबभूवतुः । उत्पत्तिं विलयं चैव यथात्म्यं च षडध्वनाम्

Tâm đã lắng yên, hai vị thần liền hoàn toàn tỉnh giác; và các ngài thấu rõ sự sinh khởi và hoại diệt, cùng chân tánh của sáu con đường (ṣaḍ-adhvā) kiến lập trật tự của thế giới hiển lộ.

Verse 56

ततः परतरं धाम धामवंतं च पूरुषम् । निरुत्तरतरं ब्रह्म निष्कलं शिवमीश्वरम्

Vượt lên trên mọi điều cao thượng ấy nữa là Thượng Trú Xứ và Đấng Nhân Thể mang ánh huy hoàng ấy—Śiva, Đấng Tối Thượng: Brahman vô song, vô phần, không phân chia (niṣkala).

Verse 57

पशुपाशमयस्यास्य प्रपञ्चस्य सदा पतिम् । अकुतोभयमत्यंतमवृद्धिक्षयमव्ययम्

Con hằng kính lễ Đấng Chủ Tể (Pati) của vũ trụ hiển lộ này, vốn gồm các linh hồn bị trói (paśu) và những sợi trói buộc (pāśa)—chính là Śiva: Đấng tuyệt đối vô úy, vượt ngoài tăng giảm, và bất hoại, bất biến.

Verse 58

वाह्यमाभ्यंतरं व्याप्तं वाह्याभ्यंतरवर्जितम् । निरस्तातिशयं शश्वद्विश्वलोकविलक्षणम्

Ngài thấm khắp cả ngoài lẫn trong, nhưng vẫn tự do khỏi mọi ý niệm về “ngoài” và “trong”. Vượt lên mọi giới hạn và mọi so sánh, Ngài hằng thường đứng riêng biệt với các thế giới và mọi trật tự hiện hữu của chúng.

Verse 59

अलक्षणमनिर्देश्यमवाङ्मनसगोचरम् । प्रकाशैकरसं शांतं प्रसन्नं सततोदितम्

Ngài không có dấu tướng để định danh, vượt ngoài mọi mô tả, chẳng phải đối tượng của lời nói hay tâm trí. Ngài là một vị của Ánh Sáng thuần tịnh (Ý thức), hằng an tịnh và rực sáng, hằng thanh thản từ hòa, vĩnh viễn tự hiển lộ.

Verse 60

सर्वकल्याणनिलयं शक्त्या तादृशयान्वितम् । ज्ञात्वा देवं विरूपाक्षं ब्रह्मनारायणौ तदा

Bấy giờ, Brahmā và Nārāyaṇa nhận ra Thần Virūpākṣa—Đấng là nơi nương tựa của mọi điều cát tường và hiệp nhất với Thánh Śakti như thế—nên thấu hiểu thần tính chân thật của Ngài.

Verse 61

रचयित्वांजलिं मूर्ध्नि भीतौ तौ वाचमूचतुः । ब्रह्मोवाच । अज्ञो वाहमभिज्ञो वा त्वयादौ देव निर्मितः

Kinh hãi, cả hai chắp tay đặt lên đỉnh đầu rồi thưa. Brahmā nói: “Dù con là kẻ vô tri hay người hiểu biết, ô Deva, ngay từ thuở ban đầu con đã được Ngài tạo dựng.”

Verse 62

ईदृशीं भ्रांतिमापन्न इति को ऽत्रापराध्यति । आस्तां ममेदमज्ञानं त्वयि सन्निहते प्रभो

Đã rơi vào mê lầm như thế, ở đây ai thật sự đáng bị trách cứ? Xin cho vô minh này của con được gác lại—bạch Chúa Tể, vì Ngài đang hiện diện ngay trước mặt con.

Verse 63

निर्भयः को ऽभिभाषेत कृत्यं स्वस्य परस्य वा । आवयोर्देवदेवस्य विवादो ऽपि हि शोभनः

Ai là người vô úy mà dám nói điều nên làm—cho mình hay cho người khác? Tuy vậy, ngay cả một cuộc biện luận giữa chúng ta về việc liên quan đến Đấng Thiên Chủ của chư thiên cũng thật là xứng đáng, vì nhằm phân định điều gì mới thật sự đúng phép.

Verse 64

पादप्रणामफलदो नाथस्य भवतो यतः । विष्णुरुवाच । स्तोतुं देव न वागस्ति महिम्नः सदृशी तव

Vì Ngài, ô Đấng Tối Thượng, ban quả lành cho sự phủ phục kính lễ dưới chân Ngài. Vishnu thưa rằng: “Ôi Deva, không lời nào đủ để tán dương Ngài; chẳng điều gì sánh được với vinh quang của Ngài.”

Verse 65

प्रभोरग्रे विधेयानां तूष्णींभावो व्यतिक्रमः । किमत्र संघटेत्कृत्यमित्येवावसरोचितम्

Trước nhan Đấng Chúa Tể, đối với kẻ phải vâng phục, ngay cả sự im lặng cũng thành lỗi vượt phép. Điều hợp thời chỉ là: “Ở đây nên đảm nhận việc phụng sự nào?”

Verse 66

अजानन्नपि यत्किंचित्प्रलप्य त्वां नतो ऽस्म्यहम् । कारणत्वं त्वया दत्तं विस्मृतं तव मायया

Dẫu thật chẳng hiểu rõ, những điều gì ta đã lỡ lời nói ra, nay ta cúi đầu đảnh lễ Ngài. Địa vị “làm nhân” mà chính Ngài đã ban, ta đã quên mất, vì bị Māyā của Ngài che lấp mê hoặc.

Verse 67

मोहितो ऽहंकृतश्चापि पुनरेवास्मि शासितः । विज्ञापितैः किं बहुभिर्भीतोस्मि भृशमीश्वर

Bị mê hoặc và bị ngã chấp thúc đẩy, ta lại một lần nữa bị Ngài quở trách. Nói nhiều lời giải bày thì ích gì? Ôi Ishvara, ta vô cùng kinh hãi.

Verse 68

यतो ऽहमपरिच्छेद्यं त्वां परिच्छेत्तुमुद्यतः । त्वामुशंति महादेवं भीतानामार्तिनाशनम्

Vì con đã khởi tâm muốn định nghĩa và đo lường Ngài—dẫu Ngài thật sự vô lượng, không thể đo—nên người đời tán dương Ngài là Mahādeva, Đại Chúa Tể, Đấng diệt trừ khổ não của kẻ khiếp sợ.

Verse 69

अतो व्यतिक्रमं मे ऽद्य क्षंतुमर्हसि शंकर । इति विज्ञापितस्ताभ्यामीश्वराभ्यां महेश्वरः

Vì thế, ô Śaṅkara, xin Ngài hãy tha thứ cho lỗi vượt phạm của con hôm nay.” Được hai vị thần chủ ấy khẩn cầu như vậy, Mahādeva (Mahēśvara) liền thấu rõ và động lòng đáp lại.

Verse 70

प्रीतो ऽनुगृह्य तौ देवौ स्मितपूर्वमभाषत । ईश्वर उवाच । वत्सवत्स विधे विष्णो मायया मम मोहितौ

Được vui lòng, Ngài thương xót ban ân cho hai vị thần ấy và mỉm cười hiền hòa mà phán. Đấng Tối Thượng nói: “Hỡi các con—ô Vidhe (Brahmā) và ô Viṣṇu—hai ngươi đã bị Māyā của Ta làm cho mê lầm.”

Verse 71

युवां प्रभुत्वे ऽहंकृत्य बुद्धवैरो परस्परम् । विवादं युद्धपर्यंतं कृत्वा नोपरतौ किल

Vì ngã mạn về quyền chủ tể, hai ngươi đã sinh tâm đối địch lẫn nhau; đem cuộc tranh chấp đến tận bờ chiến trận mà vẫn chẳng chịu dừng, quả thật vậy.

Verse 72

ततश्च्छिन्ना प्रजासृष्टिर्जगत्कारणभूतयोः । अज्ञानमानप्रभवाद्वैमत्याद्युवयोरपि

Từ đó, việc tạo sinh chúng hữu tình của hai ngươi—vốn là những nguyên lý nhân duyên của thế gian—bị rối loạn; vì do vô minh và ngã mạn mà sự bất hòa cùng các lỗi khác cũng phát sinh nơi cả hai ngươi.

Verse 73

तन्निवर्तयितुं युष्मद्दर्पमोहौ मयैव तु । एवं निवारितावद्यलिंगाविर्भावलीलया

Để chấm dứt lòng kiêu mạn và mê lầm của hai ngươi, chính Ta một mình đã hành động; vì thế hôm nay, hai ngươi đã bị ngăn chế bởi cuộc hí lộng—sự hiển lộ của Liṅga của Ta.

Verse 74

तस्माद्भूयो विवादं च व्रीडां चोत्सृज्य कृत्स्नशः । यथास्वं कर्म कुर्यातां भवंतौ वीतमत्सरौ

Vì vậy, hãy dứt bỏ hoàn toàn mọi tranh chấp về sau và mọi nỗi hổ thẹn; không còn ganh tị, cả hai hãy làm bổn phận riêng của mình cho đúng phép.

Verse 75

पुरा ममाज्ञया सार्धं समस्तज्ञानसंहिताः । युवाभ्यां हि मया दत्ता कारणत्वप्रसिद्धये

Thuở trước, theo mệnh lệnh của Ta, chính Ta đã ban cho hai ngươi những bộ tổng tập của mọi tri thức, để địa vị của hai ngươi như những nhân duyên công cụ (trong việc khai thị và truyền dạy) được xác lập vững vàng.

Verse 76

मंत्ररत्नं च सूत्राख्यं पञ्चाक्षरमयं परम् । मयोपदिष्टं सर्वं तद्युवयोरद्य विस्मृतम्

“Viên ngọc tối thượng của thần chú—được gọi là Sūtra, kết thành bởi năm âm—chính Ta đã tự mình truyền dạy trọn vẹn; vậy mà hôm nay, cả hai ngươi đã quên hết.”

Verse 77

ददामि च पुनः सर्वं यथापूर्वं ममाज्ञया । यतो विना युवां तेन न क्षमौ सृष्टिरक्षणे

“Theo mệnh lệnh của Ta, Ta lại ban trả mọi điều như thuở trước; vì nếu thiếu hai ngươi, người ấy không thể nâng đỡ và hộ trì tạo hóa.”

Verse 78

एवमुक्त्वा महादेवो नारायणपितामहौ । मंत्रराजं ददौ ताभ्यां ज्ञानसंहितया सह

Nói xong như vậy, Mahādeva đã ban cho Nārāyaṇa và Pitāmaha (Brahmā) Mantra-rāja, bậc Vua của các mật chú, cùng với bộ saṃhitā về trí tuệ giải thoát—để họ nhận biết Đấng Chủ Tể (Pati) và dẫn dắt các hữu tình bị trói buộc bởi pāśa tiến đến mokṣa.

Verse 79

तौ लब्ध्वा महतीं दिव्यामाज्ञां माहेश्वरीं पराम् । महार्थं मंत्ररत्नं च तथैव सकलाः कलाः

Sau khi đạt được mệnh lệnh vĩ đại, thiêng liêng và tối thượng của Maheśvara, họ cũng nhận được thần chú như viên ngọc quý mang ý nghĩa thâm sâu, và đồng thời thọ lãnh trọn vẹn mọi kalā—các nghệ thuật, năng lực thánh thiện.

Verse 80

दंडवत्प्रणतिं कृत्वा देवदेवस्य पादयोः । अतिष्ठतां वीतभयावानंदास्तिमितौ तदा

Sau khi phủ phục trọn vẹn (daṇḍavat) dưới chân Đấng Deva của chư Deva—Chúa Śiva—hai vị liền đứng yên tại đó, không còn sợ hãi, tâm lặng như dừng lại và thấm đẫm an lạc.

Verse 81

एतस्मिन्नंतरे चित्रमिंद्रजालवदैश्वरम् । लिंगं क्वापि तिरोभूतं न ताभ्यामुपलभ्यते

Ngay giữa lúc ấy, quyền năng kỳ diệu và tối thượng của Đấng Chúa—tựa như ảo thuật Indrajāla—khiến Liṅga bỗng ẩn mất ở đâu đó; và cả hai không còn nhận thấy được nữa.

Verse 82

ततो विलप्य हाहेति सद्यःप्रणयभंगतः । किमसत्यमिदं वृत्तमिति चोक्त्वा परस्परम्

Bấy giờ, do mối tình thân bỗng như đứt đoạn, họ than khóc, kêu lên: “Ôi! Ôi!” rồi nói với nhau: “Sao việc này có thể là không thật? Rốt cuộc điều gì đã xảy ra?”

Verse 83

अचिंत्यवैभवं शंभोर्विचिंत्य च गतव्यथौ । अभ्युपेत्य परां मैत्रीमालिंग्य च परस्परम्

Suy niệm oai lực bất khả tư nghị của Śambhu (Chúa Śiva), cả hai liền dứt mọi ưu não. Bước vào tình bằng hữu tối thượng, họ ôm lấy nhau trong niềm thương mến tương giao.

Verse 84

जगद्व्यापारमुद्दिश्य जग्मतुर्देवपुंगवौ । ततः प्रभृति शक्राद्याः सर्व एव सुरासुराः

Vì lợi ích và việc trị lý thế gian, hai bậc tối thượng trong hàng chư thiên đã lên đường. Từ đó về sau, bắt đầu từ Đế Thích (Indra), hết thảy—cả chư thiên lẫn a-tu-la—đều cũng theo đó mà chuyển động hành sự.

Verse 85

ऋषयश्च नरा नागा नार्यश्चापि विधानतः । लिंगप्रतिष्ठा कुर्वंति लिंगे तं पूजयंति च

Các bậc hiền triết, loài người, các Nāga và cả phụ nữ nữa, theo đúng nghi quỹ đã định, đều thiết lập (pratiṣṭhā) Thánh Liṅga của Śiva, và cũng thờ phụng Ngài ngay trong Liṅga ấy.