सत्याः पुनस्तपश्चर्या — Satī’s Return to Austerity (Tapas) and Fearless Liṅga-Worship

Verse 1

वायुरुवाच । ततः प्रदक्षिणीकृत्य पतिमम्बा पतिव्रता । नियम्य च वियोगार्तिं जगाम हिमवद्गिरिम्

Vāyu nói: Bấy giờ, Ambā—người vợ trinh tín, giữ trọn hạnh nguyện—đi nhiễu quanh phu quân; rồi kìm nén nỗi đau ly biệt, nàng lên núi Himavat (Hi-mã-lạp-sơn).

Verse 2

तपःकृतवती पूर्वं देशे यस्मिन्सखीजनैः । तमेव देशमवृनोत्तपसे प्रणयात्पुनः

Chính nơi mà trước kia nàng đã tu khổ hạnh cùng các bạn hữu, nàng lại chọn đúng chỗ ấy để hành tapas lần nữa—vì lòng yêu kính thiết tha.

Verse 3

ततः स्वपितरं दृष्ट्वा मातरं च तयोर्गृहे । प्रणम्य वृत्तं विज्ञाप्य ताभ्यां चानुमता सती

Bấy giờ, Satī đến nhà song thân, thấy cha và mẹ, liền cúi lạy, bẩm rõ mọi việc đã xảy ra; được hai người thuận cho, nàng liền tiến hành theo đó.

Verse 4

पुनस्तपोवनं गत्वा भूषणानि विसृज्य च । स्नात्वा तपस्विनो वेषं कृत्वा परमपावनम्

Rồi lại đến khu rừng thánh của khổ hạnh, người ấy bỏ hết mọi đồ trang sức; sau khi tắm gội, liền khoác lên mình dáng vẻ của bậc tu khổ hạnh, thanh tịnh tối thượng.

Verse 5

संकल्प्य च महातीव्रं तपः परमदुश्चरम् । सदा मनसि सन्धाय भर्तुश्चरणपंकजम्

Quyết chí thực hành khổ hạnh cực kỳ mãnh liệt, khó làm bậc nhất, nàng luôn luôn trong tâm niệm giữ lấy đôi chân sen của Đấng Chúa mình—Śiva.

Verse 6

तमेव क्षणिके लिंगे ध्यात्वा बाह्यविधानतः । त्रिसन्ध्यमभ्यर्चयन्ती वन्यैः पुष्पैः फलादिभिः

Chỉ quán niệm một mình Ngài nơi liṅga tạm dựng, nàng theo nghi thức lễ bái bên ngoài mà phụng thờ vào ba thời giao điểm trong ngày, dâng hoa rừng, trái cây và các vật tương tự.

Verse 7

स एव ब्रह्मणो मूर्तिमास्थाय तपसः फलम् । प्रदास्यति ममेत्येवं नित्यं कृत्वा ऽकरोत्तपः

Mỗi ngày nàng tự nhủ: “Chỉ một mình Ngài—đấng mang hình tướng Brahmā—sẽ ban cho ta quả báo của khổ hạnh”; với quyết tâm ấy, nàng thực hành tapas bền bỉ không lay chuyển.

Verse 8

तथा तपश्चरन्तीं तां काले बहुतिथे गते । दृष्टः कश्चिन्महाव्याघ्रो दुष्टभावादुपागमत्

Như vậy, khi nàng vẫn tiếp tục hành khổ hạnh, sau một thời gian rất lâu trôi qua, có một con hổ lớn trông thấy nàng và vì ác ý mà tiến lại gần.

Verse 9

तथैवोपगतस्यापि तस्यातीवदुरात्मनः । गात्रं चित्रार्पितमिव स्तब्धं तस्यास्सकाशतः

Dẫu kẻ ấy—với tâm địa cực ác—đã tiến lại gần, thân nó ngay trước mặt nàng bỗng cứng đờ, như hình vẽ trên tấm toan.

Verse 10

तं दृष्ट्वापि तथा व्याघ्रं दुष्टभावादुपागतम् । न पृथग्जनवद्देवी स्वभावेन विविच्यते

Dẫu thấy con hổ ấy tiến đến với ác tâm, Nữ Thần vẫn không phân biệt như người thường; theo bản tánh tự nhiên, nàng vẫn sáng suốt mà không hề dao động.

Verse 11

स तु विष्टब्धसर्वांगो बुभुक्षापरिपीडितः । ममामिषं ततो नान्यदिति मत्वा निरन्तरम्

Nhưng nó, toàn thân cứng đờ và bị cơn đói dày vò, cứ không ngừng nghĩ: “Thịt này là của ta; ngoài ra ta chẳng còn gì để ăn.”

Verse 12

निरीक्ष्यमाणः सततं देवीमेव तदा ऽनिशम् । अतिष्ठदग्रतस्तस्या उपासनमिवाचरत्

Rồi nó chỉ chăm chăm nhìn Nữ Thần không ngơi, đứng mãi trước mặt nàng, cư xử như đang hành trì sự phụng thờ.

Verse 13

देव्याश्च हृदये नित्यं ममैवायमुपासकः । त्राता च दुष्टसत्त्वेभ्य इति प्रववृते कृपा

Bấy giờ, lòng từ bi của Đấng Tối Thượng khởi lên: “Kẻ sùng kính của Ta này hằng an trú trong trái tim của Nữ Thần; và người ấy là bậc hộ trì, che chở khỏi các loài hung ác.”

Verse 14

तस्या एव कृपा योगात्सद्योनष्टमलत्रयः । बभूव सहसा व्याघ्रो देवीं च बुबुधे तदा

Nhờ chính năng lực ân sủng của Mẹ Nữ Thần, ba thứ cấu uế liền bị diệt sạch tức khắc; và con hổ ấy trong khoảnh khắc được thanh tịnh, rồi nhận ra Nữ Thần là Thánh Mẫu thiêng liêng.

Verse 15

न्यवर्तत बुभुक्षा च तस्यांगस्तम्भनं तथा । दौरात्म्यं जन्मसिद्धं च तृप्तिश्च समजायत

Cơn thèm ăn của nó lắng xuống, và sự cứng đờ nơi các chi thể cũng chấm dứt. Ngay cả ác tính bẩm sinh mang từ lúc sinh ra cũng rơi rụng, và niềm an túc khởi lên trong lòng.

Verse 16

तदा परमभावेन ज्ञात्वा कार्तार्थ्यमात्मनः । सद्योपासक एवैष सिषेवे परमेश्वरीम्

Bấy giờ, với tâm thái tối thượng, nó nhận ra đời mình đã viên mãn. Ngay lập tức trở thành kẻ phụng thờ chân chính, nó một lòng phụng sự Đấng Tối Thượng Nữ Thần, Parameśvarī.

Verse 17

दुष्टानामपि सत्त्वानां तथान्येषान्दुरात्मनाम् । स एव द्रावको भूत्वा विचचार तपोवने

Ngay cả giữa những loài hung ác, và giữa những kẻ tâm địa xấu xa khác, chính nó trở thành bậc xua trừ họ, rồi thong dong đi lại trong khu rừng khổ hạnh.

Verse 18

तपश्च ववृधे देव्यास्तीव्रं तीव्रतरात्मकम् । देवाश्च दैत्यनिर्बन्धाद्ब्रह्माणं शरणं गताः

Khổ hạnh (tapas) của Nữ Thần ngày càng tăng trưởng—mãnh liệt, rồi lại càng mãnh liệt hơn nữa. Còn chư Thiên, bị bọn Daitya áp bức nặng nề, đã đến nương tựa nơi Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 19

चक्रुर्निवेदनं देवाः स्वदुःखस्यारिपीडनात् । यथा च ददतुः शुम्भनिशुम्भौ वरसम्मदात्

Bị kẻ thù áp bức hành hạ và mang nặng khổ đau của chính mình, chư Thiên đã làm lời khẩn cầu trang trọng, thuật lại đầy đủ việc Śumbha và Niśumbha—say men kiêu mạn vì các ân phúc—đã hành xử ra sao.

Verse 20

सो ऽपि श्रुत्वा विधिर्दुःखं सुराणां कृपयान्वितः । आसीद्दैत्यवधायैव स्मृत्वा हेत्वाश्रयां कथाम्

Nghe nỗi khổ của chư Thiên, Phạm Thiên (Đấng an bài) khởi lòng từ mẫn, liền quyết định khiến bọn quỷ thần bị diệt, nhớ lại câu chuyện có căn nguyên nhân quả—phương tiện và lý do để thành tựu mục đích ấy.

Verse 21

सामरः प्रार्थितो ब्रह्मा ययौ देव्यास्तपोवनम् । संस्मरन्मनसा देवदुःखमोक्षं स्वयत्नतः

Vì thế, Phạm Thiên—được khẩn cầu tha thiết—đi đến khu rừng tu khổ hạnh của Nữ Thần, trong lòng suy niệm cách, bằng nỗ lực của chính mình, có thể giải thoát chư Thiên khỏi sầu khổ.

Verse 22

ददर्श च सुरश्रेष्ठः श्रेष्ठे तपसि निष्ठिताम् । प्रतिष्ठामिव विश्वस्य भवानीं परमेश्वरीम्

Bấy giờ, vị tối thượng trong hàng chư Thiên trông thấy Bhavānī, Đấng Đại Nữ Thần Tối Cao, kiên trú trong khổ hạnh thượng thừa—tựa như nền tảng và chỗ nương nâng đỡ của toàn vũ trụ.

Verse 23

ननाम चास्य जगतो मातरं स्वस्य वै हरेः । रुद्रस्य च पितुर्भार्यामार्यामद्रीश्वरात्मजाम्

Và ông cúi đầu đảnh lễ nàng—Đấng Mẹ của toàn thế giới, bậc Thánh Nữ Āryā, hiền phối cao quý của chính phụ thân ông là Hari (Viṣṇu), đồng thời cũng là người vợ đáng tôn kính của phụ thân Rudra—nàng, ái nữ của Chúa Tể Núi non.

Verse 24

ब्रह्माणमागतं दृष्ट्वा देवी देवगणैः सह । अर्घ्यं तदर्हं दत्त्वा ऽस्मै स्वागताद्यैरुपाचरत्

Thấy Phạm Thiên (Brahmā) đến, Nữ Thần—cùng với đoàn chư thiên—dâng lễ arghya xứng đáng cho Ngài, rồi kính tiếp đãi bằng lời chào mừng và mọi nghi lễ cung nghinh khác.

Verse 25

तां च प्रत्युपचारोक्तिं पुरस्कृत्याभिनंद्य च । पप्रच्छ तपसो हेतुमजानन्निव पद्मजः

Tôn trọng lời tiếp đón nhã nhặn của nàng và ca ngợi nàng, Padmaja (Phạm Thiên) liền hỏi nguyên do của sự khổ hạnh (tapas) ấy, như thể Ngài vốn không biết.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । तीव्रेण तपसानेन देव्या किमिह साध्यते । तपःफलानां सर्वेषां त्वदधीना हि सिद्धयः

Phạm Thiên nói: “Ôi Nữ Thần, với khổ hạnh mãnh liệt như thế, nơi đây nàng muốn thành tựu điều gì? Vì mọi thành tựu phát sinh từ quả của tapas đều thật sự nương nơi nàng mà được.”

Verse 27

यश्चैव जगतां भर्ता तमेव परमेश्वरम् । भर्तारमात्मना प्राप्य प्राप्तञ्च तपसः फलम्

Đấng thật sự là Đấng Nâng đỡ muôn thế giới—khi chứng ngộ chính Đấng Tối Thượng ấy, là Chúa tể nội tại và chỗ nương tựa của tự ngã—thì người ấy mới đạt được quả của khổ hạnh.

Verse 28

अथवा सर्वमेवैतत्क्रीडाविलसितं तव । इदन्तु चित्रं देवस्य विरहं सहसे कथम्

Hoặc giả, tất cả những điều này quả thật chỉ là cuộc hí lộng (līlā) của Ngài. Nhưng điều ấy thật kỳ diệu—làm sao Ngài có thể chịu đựng nỗi ly biệt với Đấng Đại Thần (Śiva)?

Verse 29

देव्युवाच । सर्गादौ भवतो देवादुत्पत्तिः श्रूयते यदा । तदा प्रजानां प्रथमस्त्वं मे प्रथमजः सुतः

Nữ Thần nói: “Khi người ta nghe rằng ngay thuở khởi nguyên của tạo hóa, sự hiển lộ thần linh của con phát sinh từ Đấng Chúa, thì con quả là bậc đứng đầu trong muôn loài. Con là trưởng tử của ta, là người đầu tiên trong hàng con cháu.”

Verse 30

५

“Năm.” — Dấu số trong bản chép, chỉ số lượng là năm.

Verse 31

यदा भवद्गिरीन्द्रस्ते पुत्रो मम पिता स्वयम् । तदा पितामहस्त्वं मे जातो लोकपितामह

Khi con trai của ngài—hỡi Chúa tể núi non—trở thành chính phụ thân của ta, thì ngài đã thành ông nội của ta, ôi Bậc Tổ phụ của muôn thế gian.

Verse 32

तदीदृशस्य भवतो लोकयात्राविधायिनः । वृत्तवन्तःपुरे भर्ता कथयिष्ये कथं पुनः

Ôi Đấng Chủ tể của “thành nội” (thân này), Ngài có bản tính như thế, là Đấng định liệu đường đi và sự tiếp nối của thế gian—làm sao con còn có thể diễn tả Ngài thêm lần nữa?

Verse 33

किमत्र बहुना देहे यश्चायं मम कालिमा । त्यक्त्वा सत्त्वविधानेन गौरी भवितुमुत्सहे

Cần gì nói nhiều về thân này? Gạt bỏ sắc tối đen của con, nhờ kỷ luật của sattva (thanh tịnh), con quyết chí trở thành Gaurī.

Verse 34

ब्रह्मोवाच । एतावता किमर्थेन तीव्रं देवि तपः कृतम् । स्वेच्छैव किमपर्याप्ता क्रीडेयं हि तवेदृशी

Phạm Thiên nói: “Ôi Nữ Thần, vì mục đích gì mà Ngài đã thực hành khổ hạnh nghiêm khắc đến mức này? Chẳng lẽ chỉ riêng ý chí tự tại của Ngài vẫn chưa đủ sao? Bởi cuộc du hí như thế quả thật hợp với bậc như Ngài.”

Verse 35

क्रीडा ऽपि च जगन्मातस्तव लोकहिताय वै । अतो ममेष्टमनया फलं किमपि साध्यताम्

Ôi Mẹ của vũ trụ, ngay cả cuộc lila thiêng liêng của Ngài cũng thật vì lợi ích của các cõi. Vậy nên, nhờ chính việc này, xin cho một quả lành mà con hằng mong cũng được thành tựu.

Verse 36

निशुंभशुंभनामानौ दैत्यौ दत्तवरौ मया । दृप्तौ देवान्प्रबाधेते त्वत्तो लब्धस्तयोर्वधः

Có hai ác ma tên Niśumbha và Śumbha—được chính ta ban ân huệ—nay kiêu ngạo mà hành hạ chư thiên. Nhưng việc diệt trừ chúng đã được cầu đắc từ nơi Ngài; chỉ từ Ngài mà sự tiêu vong của chúng mới thành tựu.

Verse 37

अलं विलंबनेनात्र त्वं क्षणेन स्थिरा भव । शक्तिर्विसृज्यमाना ऽद्य तयोर्मृत्युर्भविष्यति

Đừng trì hoãn nữa — hãy vững vàng ngay lúc này. Vì Thần lực (Śakti) được giải phóng hôm nay sẽ mang lại cái chết cho hai kẻ đó.

Verse 38

ब्राह्मणाभ्यर्थिता चैव देवी गिरिवरात्मजा । त्वक्कोशं सहसोत्सृज्य गौरी सा समजायत

Được các vị Bà-la-môn khẩn cầu như vậy, Nữ thần — con gái của ngọn núi cao quý nhất — ngay lập tức trút bỏ lớp vỏ da bên ngoài; và bà trở thành Gaurī (người rạng rỡ).

Verse 39

सा त्वक्कोशात्मनोत्सृष्टा कौशिकी नाम नामतः । काली कालाम्बुदप्रख्या कन्यका समपद्यत

Thoát ra từ lớp vỏ da của chính mình, bà hiện thân thành một thiếu nữ tên là Kauśikī; và dưới hình hài Kālī, đen thẫm như đám mây nặng trĩu mưa, bà đã hiển lộ.

Verse 40

सा तु मायात्मिका शक्तिर्योगनिद्रा च वैष्णवी । शंखचक्रत्रिशूलादिसायुधाष्टमहाभुजा

Nàng là Thần lực có tự tánh là Māyā; lại chính là Yogānidrā Vaiṣṇavī, giấc ngủ thiền định của Viṣṇu. Oai lực tám tay, nàng cầm các pháp khí như ốc tù và, luân xa, đinh ba và nhiều khí giới khác.

Verse 41

सौम्या घोरा च मिश्रा च त्रिनेत्रा चन्द्रशेखरा । अजातपुंस्पर्शरतिरधृष्या चातिसुन्दरी

Nàng vừa hiền hòa, vừa đáng sợ, lại mang dáng vẻ dung hòa; nàng có ba mắt và đội trăng làm miện. Nàng chỉ hoan hỷ trước sự chạm đến của Đấng không phải phàm nam—chỉ của Śiva; nàng bất khả xâm phạm và đẹp tuyệt trần.

Verse 42

दत्ता च ब्रह्मणे देव्या शक्तिरेषा सनातनी । निशुंभस्य च शुंभस्य निहंत्री दैत्यसिंहयोः

Quyền năng vĩnh cửu ấy của Nữ Thần đã được ban cho Brahmā; chính nàng là Đấng diệt Niśumbha và Śumbha, hai kẻ như sư tử giữa loài quỷ thần (daitya).

Verse 43

ब्रह्मणापि प्रहृष्टेन तस्यै परमशक्तये । प्रबलः केसरी दत्तो वाहनत्वे समागतः

Ngay cả Brahmā, tràn đầy hoan hỷ, cũng ban cho Đấng Tối Thượng Śakti ấy một con sư tử hùng mạnh; nó đến để làm vật cưỡi (vāhana) của nàng.

Verse 44

विन्ध्ये च वसतिं तस्याः पूजामासवपूर्वकैः । मांसैर्मत्स्यैरपूपैश्च निर्वर्त्यासौ समादिशत्

Tại miền Vindhya, ông sắp đặt chỗ cư trú cho nàng; rồi cử hành lễ thờ phụng với các phẩm vật mở đầu bằng rượu lên men, cùng thịt, cá và bánh tế lễ; sau đó mới ban lệnh truyền để thi hành đúng như vậy.

Verse 45

सा चैव संमता शक्तिर्ब्रह्मणो विश्वकर्मणः । प्रणम्य मातरं गौरीं ब्रह्माणं चानुपूर्वशः

Nàng chính là Thánh Lực (Śakti) được thừa nhận của Phạm Thiên, vị Viśvakarman—kiến trúc sư vũ trụ. Nàng cúi lạy theo thứ tự: trước hết đảnh lễ Mẫu Thân Gaurī, rồi mới đảnh lễ Phạm Thiên.

Verse 46

शक्तिभिश्चापि तुल्याभिः स्वात्मजाभिरनेकशः । परीता प्रययौ विन्ध्यं दैत्येन्द्रौ हन्तुमुद्यता

Được bao quanh tứ phía bởi vô số ái nữ của chính mình—những quyền năng ngang bằng với nàng—nàng lên đường đến núi Vindhya, quyết chí diệt trừ hai chúa tể của loài Daitya.

Verse 47

निहतौ च तया तत्र समरे दैत्यपुंगवौ । तद्बाणैः कामबाणैश्च च्छिन्नभिन्नांगमानसौ

Ngay tại chiến địa ấy, hai kẻ đứng đầu loài quỷ đã bị Nàng hạ sát. Bị mũi tên của Nàng—tựa như tên của Kāma—đâm xuyên, thân thể chúng rách nát, tâm trí tan vỡ.

Verse 48

तद्युद्धविस्तरश्चात्र न कृतो ऽन्यत्र वर्णनात् । ऊहनीयं परस्माच्च प्रस्तुतं वर्णयामि वः

Ở đây, ta không thuật lại tường tận cuộc chiến, vì đã được kể ở nơi khác. Tuy vậy, rút lấy điều thích hợp từ bản kể ấy, nay ta sẽ nói với các ngươi những gì liên hệ đến đề tài hiện tại.