नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोऽस्तु ते । अद्भुतेयं कथा तात वर्णिता कृपया हि नः

Các hiền sĩ thưa: “Ôi Sūta cao quý, đệ tử của Vyāsa, xin đảnh lễ ngài. Thưa bậc đáng kính, ngài đã từ bi thuật lại cho chúng con câu chuyện kỳ diệu này; xin vì chúng con mà tiếp tục giảng giải thêm.”

Verse 2

मुनौ गते हरिस्तात किं चकार ततः परम् । नारदोपि गतः कुत्र तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

Bạch ngài đáng kính, khi vị hiền thánh đã ra đi, thì Hari làm gì tiếp theo? Và Nārada cũng đi về đâu? Xin ngài giảng giải cho con rõ.

Verse 3

इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां प्रथमखंडे सृष्ट्युपाख्याने नारदमोहवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Rudrasaṃhitā thứ hai, phần thứ nhất của thiên truyện về Sáng tạo—kết thúc Chương Ba mang tên “Mô tả sự mê lầm của Nārada.”

Verse 4

सूत उवाच । मुनौ यदृच्छया विष्णुर्गते तस्मिन्हि नारदे । शिवेच्छया चकाराशु माया मायाविशारदः

Sūta nói: Khi Nārada tình cờ đã rời đi đến bậc hiền triết Viṣṇu (Brahmā) như thế, Viṣṇu—bậc tinh thông về māyā—liền mau chóng tạo nên một ảo hóa, thuận theo ý chí của Śiva.

Verse 5

मुनिमार्गस्य मध्ये तु विरेचे नगरं महत् । शतयोजनविस्तारमद्भुतं सुमनोहरम्

Giữa con đường thánh của các ẩn sĩ, có một đại thành tên Vireca rực sáng—kỳ diệu và vô cùng mỹ lệ—trải rộng đến một trăm do-tuần.

Verse 6

स्वलोकादधिकं रम्यं नानावस्तुविराजितम् । नरनारीविहाराढ्यं चतुर्वर्णाकुलं परम्

Nơi ấy còn diễm lệ hơn cả cõi của Phạm Thiên, rực rỡ bởi muôn vật kỳ diệu; tràn đầy những dáng điệu uyển chuyển của nam nữ, và tôn quý như một cảnh giới tối thượng hội đủ bốn giai tầng.

Verse 7

तत्र राजा शीलनिर्धिर्नामैश्वर्यसमन्वितः । सुतास्वयम्वरोद्युक्तो महोत्सवसमन्वितः

Tại đó có một vị vua tên Śīlanirdhi, đầy đủ phú quý và uy quyền vương giả; ngài đang chuẩn bị lễ svayaṃvara cho ái nữ, và dịp ấy được trang hoàng bằng một đại lễ hội rực rỡ.

Verse 8

चतुर्दिग्भ्यः समायातैस्संयुतं नृपनन्दतैः । नानावेषैस्सुशोभैश्च तत्कन्यावरणोत्सुकैः

Từ bốn phương, các vương tử—con trai của các quốc vương—kéo đến tụ hội; y phục muôn vẻ rực rỡ, ai nấy đều nôn nao mong giành được tay nàng thiếu nữ ấy.

Verse 9

एतादृशम्पुरं दृष्ट्वा मोहम्प्राप्तोऽथ नारदः । कौतुकी तन्नृपद्वारं जगाम मदनेधितः

Thấy kinh thành kỳ diệu như thế, Nārada liền rơi vào cơn ngỡ ngàng. Bị thôi thúc bởi hiếu kỳ—lại càng bị dục vọng hun đốt—ngài bước đến cổng vua.

Verse 10

आगतं मुनिवर्यं तं दृष्ट्वा शीलनिधिर्नृपः । उपवेश्यार्चयांचक्रे रत्नसिंहासने वरे

Thấy vị đại hiền giả vừa đến, vua Śīlanirdhi—bậc hiện thân của đức hạnh—mời ngài an tọa trên bảo tọa châu báu thượng hạng và cung kính phụng thờ, tôn lễ đúng nghi.

Verse 11

अथ राजा स्वतनयां नामतश्श्रीमतीं वराम् । समानीय नारदस्य पादयोस्समपातयत्

Rồi nhà vua đưa ái nữ của mình—một thiếu nữ ưu tú tên Śrīmatī—đến, và khiến nàng cúi lạy dưới chân Nārada.

Verse 12

तत्कन्यां प्रेक्ष्य स मुनिर्नारदः प्राह विस्मितः । केयं राजन्महाभागा कन्या सुरसुतोपमा

Thấy thiếu nữ ấy, hiền giả Nārada kinh ngạc thốt lên: “Tâu Đại vương, cô gái phúc đức này là ai, dung mạo tựa như ái nữ của chư thiên?”

Verse 13

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा प्राह कृतांजलिः । दुहितेयं मम मुने श्रीमती नाम नामतः

Nghe lời ấy, nhà vua chắp tay cung kính thưa: “Bạch hiền giả, đây là ái nữ của trẫm; danh xưng của nàng là Śrīmatī.”

Verse 14

प्रदानसमयं प्राप्ता वरमन्वेषती शुभम् । सा स्वयंवरसंप्राप्ता सर्वलक्षणलक्षिता

Khi đến thời điểm gả cưới, nàng tìm kiếm một lang quân cát tường. Đủ mọi tướng tốt và đức hạnh, nàng bước vào lễ svayaṃvara để tự mình chọn phu quân.

Verse 15

अस्या भाग्यं वद मुने सर्वं जातकमादरात् । कीदृशं तनयेयं मे वरमाप्स्यति तद्वद

“Bạch hiền giả, xin hãy cẩn trọng nói cho ta toàn bộ phúc phần và vận mệnh, cùng trọn vẹn lá số của nàng. Con gái ta sẽ đạt được người chồng như thế nào? Xin ngài hãy nói rõ cho ta.”

Verse 16

इत्युक्तो मुनिशार्दूलस्तामिच्छुः कामविह्वलः । समाभाष्य स राजानं नारदो वाक्यमब्रवीत्

Được thưa hỏi như vậy, Nārada—bậc “hổ trong hàng hiền sĩ”—đang khát khao nàng và rung động bởi dục vọng, sau khi trò chuyện nhã nhặn với nhà vua liền cất lời đáp.

Verse 17

सुतेयं तव भूपाल सर्वलक्षणलक्षिता । महाभाग्यवती धन्या लक्ष्मीरिव गुणालया

Tâu Đại vương, ái nữ của ngài đầy đủ mọi tướng lành cát tường. Nàng vô cùng phúc hậu, đáng chúc tụng—tựa như chính nữ thần Lakṣmī, là nơi nương trú của mọi đức hạnh cao quý.

Verse 18

सर्वेश्वरोऽजितो वीरो गिरीशसदृशो विभुः । अस्याः पतिर्ध्रुवं भावी कामजित्सुरसत्तमः

Ngài là Đấng Chúa Tể của muôn loài, bất khả chiến bại, anh hùng, trùm khắp—tựa như chính Girīśa (Śiva). Ngài chắc chắn sẽ là phu quân của nàng: bậc đã thắng dục vọng, tối thượng trong hàng chư thiên.

Verse 19

इत्युक्त्वा नृपमामंत्र्य ययौ यादृच्छिको मुनिः । बभूव कामविवशश्शिवमाया विमोहितः

Nói xong, hiền giả Yādṛcchika từ biệt đại vương rồi ra đi. Bấy giờ, bị dục vọng lấn át, ông bị Māyā của Śiva làm cho mê lầm.

Verse 20

चित्ते विचिन्त्य स मुनिराप्नुयां कथमेनकाम् । स्वयंवरे नृपालानामेकं मां वृणुयात्कथम्

Suy niệm trong lòng, vị hiền triết ấy tự nhủ: “Ta làm sao có thể đạt được thiếu nữ mà ta hằng ước nguyện? Trong lễ svayaṃvara, giữa bao vương giả, làm sao nàng lại chọn riêng một mình ta?”

Verse 21

सौन्दर्यं सर्वनारीणां प्रियं भवति सर्वथा । तद्दृष्ट्वैव प्रसन्ना सा स्ववशा नात्र संशयः

Sắc đẹp, xét mọi bề, vốn là điều mọi phụ nữ đều yêu mến. Chỉ cần trông thấy thôi, nàng liền hoan hỷ và bị nó chi phối—điều ấy không còn nghi ngờ gì.

Verse 22

विधायेत्थं विष्णुरूपं ग्रहीतुं मुनिसत्तमः । विष्णुलोकं जगामाशु नारदः स्मरविह्वलः

Sau khi quyết định như thế để nhận lấy hình tướng của Viṣṇu, bậc hiền thánh tối thượng—Nārada—liền mau chóng đến cõi Viṣṇu, lòng xao động bởi nỗi khát khao tình ái. Theo lập trường Śaiva, ngay cả những bậc cao quý như vậy vẫn còn vận hành dưới sức thúc đẩy của māyā, cho đến khi ân sủng của Pati (Śiva) làm cho tâm được vững yên.

Verse 23

प्रणिपत्य हृषीकेशं वाक्यमेतदुवाच ह । रहसि त्वां प्रवक्ष्यामि स्ववृत्तान्तमशेषतः

Sau khi đảnh lễ Hṛṣīkeśa (Đấng Chủ Tể các căn), ngài nói lời này: “Trong chốn riêng tư, con sẽ thưa với Ngài trọn vẹn—không sót điều nào—tất cả câu chuyện của con.”

Verse 24

तथेत्युक्ते तथा भूते शिवेच्छा कार्यकर्त हि । ब्रूहीत्युक्तवति श्रीशे मुनिराह च केशवम्

Khi Ngài nói: “Hãy như vậy,” và sự việc liền thành tựu đúng như thế, thì chính ý chí của Śiva quả thật là đấng hoàn thành công việc. Bấy giờ, khi Śrīśa (Viṣṇu, Chúa tể của Lakṣmī) bảo: “Hãy nói,” vị hiền triết liền thưa cùng Keśava (Viṣṇu).

Verse 25

नारद उवाच । त्वदीयो भूपतिः शीलनिधिस्स वृषतत्परः । तस्य कन्या विशालाक्षी श्रीमतीवरवर्णिनी

Nārada thưa rằng: “Vị quốc vương của Ngài là kho tàng của hạnh đức, luôn chuyên tâm nơi chính pháp. Người có một ái nữ, đôi mắt rộng lớn, cát tường và rạng danh, dung sắc tuyệt mỹ.”

Verse 26

जगन्मोहिन्यभिख्याता त्रैलोक्येप्यति सुन्दरी । परिणेतुमहं विष्णो तामिच्छाम्यद्य मा चिरम्

Ôi Viṣṇu, nàng nổi danh là “Kẻ mê hoặc muôn thế giới,” đẹp tuyệt luân ngay cả trong ba cõi. Ta ước muốn cưới nàng ngay hôm nay, không chậm trễ.

Verse 27

स्वयंवरं चकरासौ भूपतिस्तनयेच्छया । चतुर्दिग्भ्यः समायाता राजपुत्रास्सहस्रशः

“Vì muốn toại nguyện ước nguyện của con gái, vị vua ấy đã sắp đặt lễ svayaṃvara. Từ bốn phương, hàng ngàn vương tử cùng kéo đến.”

Verse 28

यदि दास्यसि रूपं मे तदा तां प्राप्नुयां ध्रुवम् । त्वद्रूपं सा विना कंठे जयमालां न धास्यति

“Nếu Ngài ban cho con hình tướng của Ngài, thì con ắt sẽ đạt được nàng. Không có hình tướng của Ngài, nàng sẽ chẳng đặt vòng hoa chiến thắng lên cổ con.”

Verse 29

स्वरूपं देहि मे नाथ सेवकोऽहं प्रियस्तव । वृणुयान्मां यथा सा वै श्रीमती क्षितिपात्मजा

“Lạy Chúa tể, xin hiển lộ cho con chân tướng của Ngài. Con là kẻ phụng sự và là người được Ngài thương. Xin cho con được nàng Śrīmatī, ái nữ của Đất Mẹ, chấp nhận như người nàng đã chọn.”

Verse 30

सुत उवाच वचः श्रुत्वा मुनेरित्थं विहस्य मधुसूदनः । शांकरीं प्रभुतां बुद्ध्वा प्रत्युवाच दयापरः

Sūta nói: Nghe lời vị hiền triết nói như vậy, Madhusūdana (Viṣṇu) mỉm cười. Nhận biết quyền năng tối thượng của Śaṅkarī (Śakti của Śiva), bậc đầy lòng từ bi liền đáp lời.

Verse 31

विष्णुरुवाच । स्वेष्टदेशं मुने गच्छ करिष्यामि हितं तव । भिषग्वरो यथार्त्तस्य यतः प्रियतरोऽसि मे

Viṣṇu nói: “Này hiền giả, hãy đến nơi ngươi mong muốn. Ta sẽ làm điều lợi ích cho ngươi, vì ngươi rất mến yêu đối với ta—như vị lương y bậc nhất được người bệnh quý trọng.”

Verse 32

इत्युक्त्वा मुनये तस्मै ददौ विष्णुर्मुखं हरे । स्वरूपमनुगृह्यास्य तिरोधानं जगाम सः

Nói xong với vị hiền giả ấy, Viṣṇu ban cho Hari chính dung nhan thần thánh của Ngài. Rồi, do lòng từ mẫn, Ngài cho thấy chân tướng của mình, ẩn khỏi tầm mắt và rời đi.

Verse 33

एवमुक्तो मुनिर्हृष्टः स्वरूपं प्राप्य वै हरेः । मेने कृतार्थमात्मानं तद्यत्नं न बुबोध सः

Được nói như vậy, vị hiền giả hoan hỷ; quả thật đã đạt được hình tướng của Hari. Ông tự cho mình đã viên mãn mục đích, nhưng không hiểu được ý hướng sâu xa ẩn sau nỗ lực ấy.

Verse 34

अथ तत्र गतः शीघ्रन्नारदो मुनिसत्तमः । चक्रे स्वयम्वरं यत्र राजपुत्रैस्समाकुलम्

Bấy giờ, đại hiền Nārada mau chóng đến nơi ấy. Tại chốn đông nghịt các vương tử, ngài tự mình sắp đặt lễ svayaṃvara (lễ tự chọn phu quân).

Verse 35

स्वयम्वरसभा दिव्या राजपुत्रसमावृता । शुशुभेऽतीव विप्रेन्द्रा यथा शक्रस भा परा

Hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, đại sảnh svayaṃvara thiêng liêng, được các vương tử vây quanh, rực rỡ chói ngời—lộng lẫy như hội đường tôn quý của Đế Thích (Indra).

Verse 36

तस्यां नृपसभायां वै नारदः समुपाविशत् । स्थित्वा तत्र विचिन्त्येति प्रीतियुक्तेन चेतसा

Trong triều hội của nhà vua, hiền thánh Nārada quả thật đã an tọa. Ở đó, ngài lưu lại và tự quán chiếu, tâm tràn đầy hoan hỷ và lòng mến kính sùng tín.

Verse 37

मां वरिष्यति नान्यं सा विष्णुरूपधरन्ध्रुवम् । आननस्य कुरूपत्वं न वेद मुनिसत्तमः

Nàng sẽ chọn ta làm phu quân—chắc chắn không ai khác—dẫu ta mang hình tướng của Viṣṇu. Ôi bậc hiền thánh tối thượng, nàng chẳng biết sự xấu xí nơi gương mặt ta.

Verse 38

पूर्वरूपं मुनिं सर्वे ददृशुऽस्तत्र मानवाः । तद्भेदं बुबुधुस्ते न राजपुत्रादयो द्विजाः

Tại đó, mọi người đều thấy vị hiền sĩ trong dáng vẻ ban đầu; nhưng họ không nhận ra sự biến đổi ấy—cả các vương tử và những bậc hai lần sinh cũng chẳng hiểu được sự khác biệt.

Verse 39

तत्र रुद्रगणौ द्वौ तद्रक्षणार्थं समागतौ । विप्ररूपधरौ गूढौ तत्रेदं जज्ञतुः परम्

Tại đó, hai tùy tùng của Rudra đến để hộ trì. Ẩn mình và mang hình tướng brāhmaṇa, cả hai đã thấu triệt điều tối thượng nơi ấy.

Verse 40

मूढ मत्वा मुनिं तौ तन्निकटं जग्मतुर्गणौ । कुरुतस्तत्प्रहासं वै भाषमाणौ परस्परम्

Cho vị hiền sĩ là kẻ ngu, hai thị giả tiến lại gần; họ nói với nhau và công khai chế giễu, cười nhạo ông.

Verse 41

पश्य नारद रूपं हि विष्णोरिव महोत्तमम् । मुखं तु वानरस्येव विकटं च भयंकरम्

“Hãy nhìn, ôi Nārada—hình tướng này tôn quý bậc nhất, như của Viṣṇu; nhưng khuôn mặt lại như mặt khỉ, dị dạng và đáng sợ.”

Verse 42

इच्छत्ययं नृपसुता वृथैव स्मरमोहितः । इत्युक्त्वा सच्छलं वाक्यमुपहासं प्रचक्रतुः

“Công chúa ấy muốn chàng, nhưng hẳn là vô ích, vì chàng đang bị Kāma (Thần Ái Dục) làm mê hoặc.” Nói vậy, hai kẻ ấy thốt lời gian trá rồi cười nhạo chàng.

Verse 43

न शुश्राव यथार्थं तु तद्वाक्यं स्मरविह्वलः । पर्यैक्षच्छ्रीमतीं तां वै तल्लिप्सुर्मोहितो मुनिः

Bị xao động bởi dục vọng, vị hiền triết không thật hiểu ý nghĩa lời nàng. Mê muội và khát khao chiếm hữu, ông cứ nhìn ngắm người phụ nữ rạng ngời ấy hết lần này đến lần khác.

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे भूपकन्या चांतःपुरात्तु सा । स्त्रीभिस्समावृता तत्राजगाम वरवर्णिनी

Trong lúc ấy, công chúa—ái nữ của nhà vua, dung sắc rạng ngời—từ nội cung bước ra, được các thị nữ vây quanh, rồi đến nơi ấy.

Verse 45

मालां हिरण्मयीं रम्यामादाय शुभ क्षणा । तत्र स्वयम्बरे रेजे स्थिता मध्ये रमेव सा

Đúng vào giờ lành, nàng cầm lấy một vòng hoa vàng rực rỡ. Đứng giữa hội trường lễ svayaṃvara, nàng tỏa sáng huy hoàng như chính Nữ thần Lakṣmī.

Verse 46

बभ्राम सा सभां सर्वां मालामादाय सुव्रता । वरमन्वेषती तत्र स्वात्माभीष्टं नृपात्मजा

Tay cầm vòng hoa, nàng công chúa đức hạnh đi khắp hội chúng, tìm kiếm nơi ấy vị tân lang đúng như điều lòng nàng hằng ước nguyện.

Verse 47

वानरास्यं विष्णुतनुं मुनिं दृष्ट्वा चुकोप सा । दृष्टिं निवार्य च ततः प्रस्थिता प्रीतमानसा

Thấy vị ẩn sĩ mang gương mặt như khỉ và thân tướng tựa Viṣṇu, nàng liền nổi giận. Rồi kìm giữ ánh nhìn, nàng rời khỏi nơi ấy với tâm đã trở lại an hòa.

Verse 48

न दृष्ट्वा स्ववरं तत्र त्रस्तासीन्मनसेप्सितम् । अंतस्सभास्थिता कस्मिन्नर्पयामास न स्रजम्

Không thấy chàng rể do chính mình chọn—người mà lòng nàng hằng mong—nàng bỗng hoảng sợ. Đứng trong đại sảnh, nàng không thể đặt vòng hoa lên cổ bất kỳ ai.

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे विष्णुराजगाम नृपाकृतिः । न दृष्टः कैश्चिदपरैः केवलं सा ददर्श हि

Trong lúc ấy, thần Viṣṇu đến nơi, mang hình tướng một vị vua. Không ai khác trông thấy Ngài—quả thật chỉ một mình nàng được thấy.

Verse 50

अथ सा तं समालोक्य प्रसन्नवदनाम्बुजा । अर्पयामास तत्कण्ठे तां मालां वरवर्णिनी

Rồi nàng nhìn Ngài, gương mặt như hoa sen rạng ngời hoan hỷ. Nàng, người thùy mị và diễm lệ bậc nhất, liền đặt vòng hoa ấy lên cổ Ngài.

Verse 51

तामादाय ततो विष्णू राजरूपधरः प्रभुः । अंतर्धानमगात्सद्यस्स्वस्थानं प्रययौ किल

Bấy giờ, đấng Viṣṇu—vị Chúa tể mang hình tướng một vị vua—đưa nàng đi theo. Lập tức Ngài ẩn mất, rồi quả thật rời đi về cõi ngự của chính Ngài.

Verse 52

सर्वे राजकुमाराश्च निराशाः श्रीमतीम्प्रति । मुनिस्तु विह्वलोऽतीव बभूव मदनातुरः

Tất cả các vương tử đều trở nên tuyệt vọng đối với Śrīmatī. Còn vị hiền triết thì bàng hoàng khôn xiết, bị Kāma—cơn sốt của dục vọng—giày vò.

Verse 53

तदा तावूचतुस्सद्यो नारदं स्वरविह्वलम् । विप्ररूपधरौ रुद्रगणौ ज्ञानविशारदौ

Bấy giờ, hai vị Rudra-gaṇa—tinh thông trí tuệ tâm linh, mang hình tướng các bậc Bà-la-môn hiền triết—lập tức cất lời với Nārada, khi giọng ngài run rẩy vì xúc cảm.

Verse 54

गणावूचतुः । हे नारदमुने त्वं हि वृथा मदनमोहितः । तल्लिप्सुस्स्वमुखं पश्य वानरस्येव गर्हितम्

Các Gaṇa nói: “Hỡi hiền giả Nārada, ngài uổng công bị Kāma (thần Dục) mê hoặc. Nếu ngài còn tìm cầu nàng, hãy nhìn chính gương mặt mình—đáng khinh như mặt khỉ.”

Verse 55

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य तयोर्वाक्यं नारदो विस्मितोऽभवत् । मुखं ददर्श मुकुरे शिवमायाविमोहितः

Sūta nói: Nghe lời của hai vị ấy, Nārada kinh ngạc. Bị māyā của Śiva làm mê hoặc, ngài nhìn vào gương và thấy gương mặt của chính mình.

Verse 56

स्वमुखं वानरस्येव दृष्ट्वा चुक्रोध सत्वरम् । शापन्ददौ तयोस्तत्र गणयोर्मोहितो मुनिः

Thấy gương mặt mình như mặt khỉ, vị hiền giả liền nổi giận. Bị hai Gaṇa làm mê muội ngay tại chỗ, ngài bèn thốt lời nguyền rủa họ.

Verse 57

युवां ममोपहासं वै चक्रतुर्ब्राह्मणस्य हि । भवेतां राक्षसौ विप्रवीर्यजौ वै तदाकृती

Hai người quả thực đã chế nhạo ta, một vị Bà-la-môn. Vì vậy, mong các ngươi trở thành rākṣasas—sinh ra từ quyền năng (khổ hạnh) của một Bà-la-môn—và mang chính hình hài đó.

Verse 58

श्रुत्वा हरगणावित्थं स्वशापं ज्ञानिसत्तमौ । न किंचिदूचतुस्तौ हि मुनिमाज्ञाय मोहितम्

Nghe các tùy tùng của Thần Shiva kể về lời nguyền của chính mình, hai vị hiền triết bậc nhất đó không nói lời nào, hiểu rằng vị đạo sĩ đã bị mê muội (bởi một quyền năng cao hơn).

Verse 59

स्वस्थानं जग्मतुर्विप्रा उदासीनौ शिवस्तुतिम् । चक्रतुर्मन्यमानौ वै शिवेच्छां सकलां सदा

Những vị hiền triết Bà-la-môn đó đã trở về nơi ở của mình, giữ lòng thanh thản; và họ đã thực hiện những bài thánh ca ca ngợi Thần Shiva, luôn tin rằng mọi sự, trong toàn bộ, chỉ diễn ra theo ý muốn của Thần Shiva.