Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 10

नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

Devanagari script

आगतं मुनिवर्यं तं दृष्ट्वा शीलनिधिर्नृपः । उपवेश्यार्चयांचक्रे रत्नसिंहासने वरे

Transliteration

āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ | upaveśyārcayāṃcakre ratnasiṃhāsane vare

Translation

Thấy vị đại hiền giả vừa đến, vua Śīlanirdhi—bậc hiện thân của đức hạnh—mời ngài an tọa trên bảo tọa châu báu thượng hạng và cung kính phụng thờ, tôn lễ đúng nghi.

Word by Word

• आगतम्: arrived
• आगतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ+गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त = come/arrived

• मुनिवर्यम्: the excellent sage
• मुनिवर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय: वर्यः मुनिः = excellent sage

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) = having seen

• शीलनिधिः: Śīlanidhi
• शीलनिधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शील + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शीलस्य निधिः

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (अप्पोजिशन to राजा)

• उपवेश्य: having seated (him)
• उपवेश्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप+विश् (धातु) + ण्यन्त (causative) + त्वा/ल्यप् (क्त्वान्त)
• Form: ल्यप्/क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) = having seated (someone)

• अर्चयाम्: worshipped/honoured
• अर्चयाम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लिट् (Perfect) (periphrastic construction with चक्रे), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद-भाव (causative stem)

• चक्रे: did/performed
• चक्रे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; सहायकक्रिया (auxiliary) in periphrastic perfect: अर्चयां चक्रे = performed worship

• रत्नसिंहासने: on the jeweled throne
• रत्नसिंहासने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रत्न + सिंहासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष: रत्नैः (रत्नयुक्तम्) सिंहासनम्

• वरे: excellent
• वरे: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण of सिंहासन

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Muni (eminent sage)
• King (śīlanidhi)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It upholds dharma through atithi-satkāra (reverent hospitality): honoring realized sages is treated as honoring the divine, cultivating humility, purity of conduct, and receptivity to Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shaiva practice, service to Shiva’s devotees and respect to spiritual teachers supports Saguna Shiva worship—preparing the heart for proper pūjā, mantra-japa, and understanding of Shiva-tattva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice guru/saint reverence and disciplined hospitality before worship—then perform Shiva pūjā with clean conduct, offering (arghya/pādya), and steady japa of the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya.”