Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 55

नारदमोहवर्णनम् — Description of Nārada’s Delusion

Devanagari script

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य तयोर्वाक्यं नारदो विस्मितोऽभवत् । मुखं ददर्श मुकुरे शिवमायाविमोहितः

Transliteration

sūta uvāca | ityākarṇya tayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat | mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ

Translation

Sūta nói: Nghe lời của hai vị ấy, Nārada kinh ngạc. Bị māyā của Śiva làm mê hoặc, ngài nhìn vào gương và thấy gương mặt của chính mình.

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-निपात (quotative particle)

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: आ + कर्ण्/श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having heard’

• तयोः: of those two
• तयोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नारदः: Nārada
• नारदः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• विस्मितः: astonished
• विस्मितः: कर्ता (Karta)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: √स्मि (धातु) क्त-प्रत्यय (PPP in sense ‘astonished’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of नारदः)

• अभवत्: became
• अभवत्: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• मुखम्: face
• मुखम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• मुकुरे: in a mirror
• मुकुरे: अधिकरण (Adhikaraṇa)
• Type: Noun
• Root: मुकुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• शिव-माया-विमोहितः: deluded by Śiva’s māyā
• शिव-माया-विमोहितः: कर्ता (Karta)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक) + विमोहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (शिवस्य मायया विमोहितः), विमोहित = √मुह् (धातु) क्त-प्रत्यय (PPP); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of नारदः)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Mahādeva

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Narada
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights Śiva as Pati (the Lord) whose māyā can veil even a great sage’s discernment; liberation arises when the jīva recognizes this limitation and turns toward Śiva’s grace and right knowledge.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By showing the power of Śiva-māyā, the text implies the need for steady Saguna upāsanā—such as Linga worship—so the mind becomes purified and capable of seeing beyond appearance toward Śiva’s reality.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with bhakti and self-inquiry, using worship (pūjā, bhasma/tripuṇḍra, rudrākṣa) to stabilize the mind against delusion.