प्रस्थान-विरह-विलापः (Departure and Lament in Separation)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सा ब्राह्मणी देव्यै शिक्षयित्वा व्रतञ्च तत् । प्रोवाच मेनामामन्त्र्य यात्रामस्याश्च कारय

Brahmā nói: Bấy giờ người phụ nữ Bà-la-môn ấy, sau khi chỉ dạy Nữ Thần về hạnh nguyện ấy, liền thưa với Menā; rồi xin cáo lui và sắp đặt việc khởi hành cùng cuộc hành trình của Nữ Thần.

Verse 2

तथास्त्विति च सम्प्रोच्य प्रेमवश्या बभूव सा । धृतिन्धृत्वाहूय कालीं विश्लेषविरहा कुला

Nói: “Xin được như vậy”, nàng hoàn toàn bị tình thương chi phối. Tự giữ vững bằng nghị lực, nàng triệu thỉnh Kālī; và vốn là người cao quý, nàng bị dày vò bởi nỗi đau ly biệt.

Verse 3

समाप्तोऽयं तृतीयः पार्वतीखण्डः

Như vậy, phần thứ ba này—Pārvatī-khaṇḍa—trong Rudra Saṃhitā đã kết thúc, khép lại lời thuật thiêng liêng.

Verse 4

शैलप्रिया शिवा चापि मूर्च्छामाप शुचार्दिता । मूर्च्छाम्प्रापुर्देवपत्न्यः पार्वत्या रोदनेन च

Bị nỗi sầu xé lòng dày vò, Śailapriyā (Pārvatī), đấng cát tường, ngất lịm. Và vì tiếng khóc của Pārvatī, các phu nhân của chư thiên cũng lả đi, ngã quỵ.

Verse 5

सर्वाश्च रुरुदुर्नार्य्यस्सर्वमासीदचेतनम् । स्वयं रुरोद योगीशो गच्छन्कोन्य परः प्रभुः

Tất cả phụ nữ đều khóc, và muôn vật như hóa ra vô tri. Chính Chúa tể của các bậc Du-già cũng khóc khi Ngài ra đi—còn ai là Đấng Tối Thượng như Ngài nữa?

Verse 6

एतस्मिन्नन्तरे शीघ्रमाजगाम हिमालयः । ससर्वतनयस्तत्र सचिवैश्च द्विजैः परैः

Trong lúc ấy, Himālaya vội vã đến nơi—cùng tất cả các con trai, lại có các đại thần và những bậc brāhmaṇa hiền thánh lỗi lạc đi theo.

Verse 7

स्वयं रुरोद मोहेन वत्सां कृत्वा स्ववक्षसि । क्व यासीत्येवमुच्चार्य शून्यं कृत्वा मुहुर्मुहुः

Mê mờ vì si hoặc, nàng tự mình òa khóc, ép con bê vào ngực. Nàng cứ kêu mãi: “Ngươi đi đâu rồi?”, khiến chốn ấy hết lần này đến lần khác trở nên trống vắng, như bị rút cạn niềm vui và ý nghĩa.

Verse 8

ततः पुरोहितो विप्रैरध्यात्मविद्यया सुखम् । सर्वान्प्रबोधयामास कृपया ज्ञानवत्तरः

Bấy giờ vị tế sư—người đầy đủ tri kiến tâm linh—vì lòng từ mẫn, cùng các bậc Bà-la-môn hiền triết, đã dùng nội minh về Chân Ngã mà nhẹ nhàng đánh thức và chỉ dạy mọi người, đem lại sự an ổn và sáng tỏ.

Verse 9

ननाम पार्वती भक्त्या मातरम्पितरं गुरुम् । महामाया भवाचाराद्रुरोदोच्चैर्मुहुर्मुहुः

Với lòng sùng kính, Pārvatī cúi đầu đảnh lễ mẹ, cha và các bậc trưởng thượng đáng tôn. Rồi Mahāmāyā, bị trói buộc bởi nếp đời và tình chấp thế gian, lại khóc lớn hết lần này đến lần khác.

Verse 10

पार्वत्या रोदनेनैव रुरुदुस्सर्वयोषितः । नितरां जननी मेना यामयो भ्रातरस्तथा

Thấy Pārvatī khóc, tất cả phụ nữ cũng òa khóc theo. Mẹ nàng, Menā, than khóc càng thảm thiết; và các anh em của nàng—những Yamaja (con trai song sinh)—cũng rơi lệ.

Verse 11

पुनः पुनः शिवामाता यामयोऽन्याश्च योषितः । भ्रातरो जनकः प्रेम्णा रुरुदुर्बद्धसौहृदाः

Hết lần này đến lần khác, mẹ của Śivā, các bạn nữ của nàng và những người phụ nữ khác đều khóc; các anh em và cả phụ thân nàng nữa, bị ràng buộc bởi tình thương sâu nặng, cũng bật tiếng than khóc vì yêu thương.

Verse 12

तदा विप्राः समागत्य बोधयामासुरादरात् । लग्नन्निवेदयामासुर्यात्रायास्सुखदम्परम्

Bấy giờ các vị Bà-la-môn cùng tụ hội, cung kính đến báo tin và đánh thức. Họ loan báo rằng giờ lành đã tới—một thời khắc tốt đẹp, đem niềm vui cho việc khởi hành lên đường.

Verse 13

ततो हिमालयो मेनां धृत्वा धैर्य्यम्विवेकतः । शिबिकामानयामास शिवारोहणहेतवे

Rồi Himālaya, với sự điềm tĩnh kiên nhẫn và trí phân biệt, nâng đỡ Menā. Ngài cho đem đến một kiệu rước, để Śivā (Pārvatī) lên ngồi cho đoàn rước hôn lễ.

Verse 14

शिवामारोहयामासुस्तत्र विप्राङ्गनाश्च ताम् । आशिषम्प्रददुस्सर्वाः पिता माता द्विजास्तथा

Tại đó, các phu nhân của các vị Bà-la-môn đã giúp Śivā (Pārvatī) lên ngồi trên xe/kiệu nghi lễ. Rồi tất cả đều ban phúc cho nàng—cha, mẹ và các vị Bà-la-môn cũng vậy.

Verse 15

महाराज्ञ्युपचारांश्च ददौ मेना गिरिस्तथा । नानाद्रव्यसमूहं च परेषान्दुर्लभं शुभम्

Menā, và cả Himālaya (Giri) nữa, đã dâng đủ mọi sự phụng sự và tôn vinh xứng đáng với một bậc đại vương hậu. Lại còn dâng những bộ sưu tập vật quý đủ loại, cát tường—hiếm có và khó ai khác đạt được.

Verse 16

शिवा नत्वा गुरून्सर्वाञ् जनकं जननीन्तथा । द्विजान्पुरोहितं यामीस्त्रीस्तथान्या ययौ मुने

Bạch hiền giả, Śivā (Pārvatī) đã cúi đầu đảnh lễ tất cả bậc trưởng thượng và thầy dạy, lại đảnh lễ cha mẹ; rồi nàng kính lễ các bà-la-môn, vị tế sư của gia tộc và những phụ nữ đáng tôn kính trong nhà, sau đó mới lên đường ra đi.

Verse 17

हिमाचलोऽपि ससुतोऽगच्छत्स्नेहवशी बुधः । प्राप्तस्तत्र प्रभुर्यत्र सामरः प्रीतिमावहन्

Ngay cả Himācala (dãy Hi-mã-lạp-sơn), bậc hiền trí bị tình thương trìu mến chi phối, cũng lên đường cùng con gái. Ông đến đúng nơi Đức Chúa hiện diện, có chư bất tử hầu cận, ban niềm vui và ân lạc.

Verse 18

प्रीत्याभिरेभिरे सर्वे महोत्सवपुर स्सरम् । प्रभुम्प्रणेमुस्ते भक्त्या प्रशंसन्तोऽविशन्पुरीम्

Tràn đầy hoan hỷ, tất cả cùng tiến về thành đô bậc nhất của đại lễ. Với lòng sùng kính, họ cúi lạy Đức Chúa, miệng không ngớt tán thán, rồi bước vào thành.

Verse 19

जातिस्मरां स्मारयामि नित्यं स्मरसि चेद्वद । लीलया त्वाञ्च देवेशि सदा प्राणप्रिया मम

Ta luôn nhắc nàng về những kiếp trước; nếu nàng còn nhớ thì hãy nói. Ôi Devēśī, dẫu chỉ trong cuộc chơi ta cũng luôn nhớ nàng—nàng mãi là người yêu dấu của chính hơi thở sinh mệnh ta.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य स्वनाथस्याथ पार्वती । शङ्करस्य प्रिया नित्यं सस्मितोवाच सा सती

Brahmā nói: Nghe lời của Maheśa—chính vị Chúa tể chân thật của nàng—Pārvatī, người luôn là ái thê của Śaṅkara, vị Satī cát tường ấy mỉm cười dịu dàng rồi đáp lời.

Verse 21

पार्वत्युवाच । सर्वं स्मरामि प्राणेश मौनी भूतो भवेति च । प्रस्तावोचितमद्याशु कार्यं कुरु नमोऽस्तु ते

Pārvatī thưa: “Ôi Chúa tể của chính sinh khí con, con nhớ tất cả—cả việc Ngài trở nên lặng thinh và lời rằng: ‘Hãy như thế.’ Nay xin đừng chậm trễ, hãy làm điều hợp với duyên sự hiện tiền. Con kính lễ Ngài.”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रियावाक्यं सुधाधाराशतोपमम् । मुमुदेऽतीव विश्वेशो लौकिकाचारतत्परः

Brahmā nói: Nghe những lời yêu dấu ấy—tựa trăm dòng cam lộ tuôn rơi—Đấng Viśveśa (Śiva), tuy luôn chuyên tâm giữ gìn lễ nghi thế gian, vẫn hoan hỷ vô cùng.

Verse 23

शिवः सम्भृतसम्भारो नानावस्तुमनोहरम् । भोजयामास देवश्च नारायणपुरोगमान्

Đức Śiva, sau khi sắp đặt đầy đủ mọi vật dụng, đã dọn bày muôn món ăn ngon lành và thết đãi chư Thiên, với Nārāyaṇa (Viṣṇu) đứng đầu.

Verse 24

तथान्यान्निखिलान्प्रीत्या स्वविवाहसमागतान् । भोजयामास सुरसमन्नम्बहुविधम्प्रभुः

Cũng vậy, Đức Chúa (Śiva) với lòng từ ái hoan hỷ đã thiết đãi tất cả các vị khách khác tụ hội về dự chính lễ thành hôn của Ngài, dâng lên muôn món ẩm thực thơm ngon, thượng hạng.

Verse 25

ततो भुक्त्वा च ते देवा नानारत्न विभूषिताः । सस्त्रीकास्सगणास्सर्वे प्रणेमुश्चंद्रशेखरम्

Sau đó, các chư thiên—được trang sức bằng muôn thứ bảo châu—ăn uống xong, tất cả cùng với các phối ngẫu và đoàn tùy tùng, đồng loạt cúi lạy tôn kính Chandrashekhara (Śiva, Đấng đội trăng).

Verse 26

संस्तुत्य वाग्भिरिष्टाभिः परिक्रम्य मुदान्विताः । प्रशंसन्तो विवाहञ्च स्वधामानि ययुस्ततः

Họ dùng những lời lẽ đáng quý, hợp đạo mà tán dương (Thánh đôi), rồi hoan hỷ nhiễu quanh; lại ca ngợi cả lễ thành hôn, và sau đó trở về các cõi cư ngụ của mình.

Verse 27

नारायणं मुने मां च प्रणनाम शिवस्स्वयम् । लौकिकाचारमाश्रित्य यथा विष्णुश्च कश्यपम्

Bạch hiền giả, chính Śiva đã cúi mình đảnh lễ Nārāyaṇa và cả tôi nữa, nương theo phép tắc của đạo lý thế gian—cũng như Viṣṇu (cũng) cúi lạy Kaśyapa vậy.

Verse 28

मयाश्लिष्याशिषन्दत्त्वा शिवस्य पुनरग्रतः । मत्वा वै तं परं ब्रह्म चक्रे च स्तुतिरुत्तमा

Sau khi ôm và ban phúc lành, nàng lại đến trước Śiva. Nhận biết Ngài quả thật là Phạm Thiên Tối Thượng—Đấng Pati siêu việt, vượt ngoài mọi ràng buộc—nàng liền dâng lên một bài tán tụng tuyệt diệu.

Verse 29

तमामन्त्र्य मया विष्णुस्साञ्जलिश्शिवयोर्मुदा । प्रशंसंस्तद्विवाहञ्च जगाम स्वालयम्परम्

Như vậy, sau khi được ta kính cẩn tiễn biệt, đức Viṣṇu hoan hỷ chắp tay trước Śiva và Pārvatī, ca ngợi hôn lễ thiêng liêng của hai Ngài, rồi trở về cõi ngự tối thượng của chính mình.

Verse 30

शिवोऽपि स्वगिरौ तस्थौ पार्वत्या विहरन्मुदा । सर्वे गणास्सुखं प्रापुरतीव स्वभजञ्छिवौ

Śiva cũng ở lại trên ngọn núi của Ngài, hoan hỷ vui đùa cùng Pārvatī. Tất cả các Gaṇa đều được an lạc lớn lao, một lòng phụng sự đôi thần thánh—Śiva và Pārvatī.

Verse 31

इत्येवङ्क थितस्तात शिवोद्वाहस्सुमंगलः । शोकघ्नो हर्षजनक आयुष्यो धनवर्द्धनः

“Như thế, hỡi người thân yêu, hôn lễ cát tường của đức Śiva đã được thuật lại. Nó diệt trừ sầu khổ, khơi dậy hoan hỷ, tăng trưởng thọ mạng và làm lớn thêm phúc lộc.”

Verse 32

य इमं शृणुयान्नित्यं शुचिस्तद्गतमानसः । श्रावयेद्वाथ नियमाच्छिवलोकमवाप्नुयात्

Ai thanh tịnh, tâm chuyên chú vào giáo pháp này, hằng ngày lắng nghe—hoặc giữ đúng kỷ luật mà khiến người khác tụng đọc—ắt sẽ đạt đến cõi của Śiva.

Verse 33

इदमाख्यानमाख्यातमद्भुतं मंगलायनम् । सर्वविघ्नप्रशमनं सर्वव्याधिविनाशनम्

Thánh truyện kỳ diệu này đã được thuật lại—một nguồn cát tường ban phúc. Nó làm lắng dịu mọi chướng ngại và tiêu trừ mọi bệnh tật.

Verse 34

यशस्यं स्वर्ग्यमायुष्यं पुत्रपौत्रकरम्परम् । सर्वकामप्रदं चेह भुक्तिदं मुक्तिदं सदा

Điều ấy ban danh tiếng, cho phúc trời và tăng thọ mạng; đem lại dòng dõi tốt đẹp của con cháu. Ngay tại đời này, nó thành tựu mọi sở nguyện, thường hằng ban cả lạc thú thế gian lẫn giải thoát tối hậu (mokṣa).

Verse 35

अपमृत्युप्रशमनं महाशान्तिकरं शुभम् । सर्वदुस्स्वप्नप्रशमनं बुद्धिप्रज्ञादिसाधनम्

Điều ấy dập tắt tai ương chết yểu, ban đại an lạc và là điềm lành. Nó trừ sạch mọi ác mộng, và trở thành phương tiện thành tựu trí tuệ, minh triết và các đức tính tương tự.

Verse 36

शिवोत्सवेषु सर्वेषु पठितव्यम्प्रयत्नतः । शुभेप्सुभिर्जनैः प्रीत्या शिवसन्तोषकारणम्

Trong mọi lễ hội của Śiva, nên chuyên cần tụng đọc bài này. Những ai cầu điều lành hãy đọc với lòng hoan hỷ và bhakti, vì đó là nhân khiến Đức Śiva hoan hỷ.

Verse 37

पठेत्प्रतिष्ठाकाले तु देवादीनां विशेषतः । शिवस्य सर्वकार्यस्य प्रारम्भे च सुप्रीतितः

Nên tụng đọc bài này, nhất là vào lúc cử hành lễ an vị (pratiṣṭhā) cho chư Thiên và các bậc tương tự; lại cũng nên tụng ở khởi đầu mọi công việc liên hệ đến Đức Śiva—nhờ vậy, Đức Śiva hoan hỷ trọn vẹn.

Verse 38

शृणुयाद्वा शुचिर्भूत्वा चरितं शिवयोश्शिवम् । सिध्यन्ति सर्वकार्याणि सत्यं सत्यं न संशयः

Hoặc, sau khi tự thanh tịnh, hãy lắng nghe thánh truyện cát tường về Đức Śiva và Pārvatī. Nhờ đó mọi việc đều thành tựu—thật vậy, thật vậy; không hề nghi ngờ.

Verse 55

इति श्रीशिवमहापुराणे ब्रह्मनारदसंवादे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवकैलासगमनवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, nơi cuộc đối thoại giữa Brahmā và Nārada, thuộc bộ thứ hai Rudra-saṃhitā, phần thứ ba Pārvatī-khaṇḍa, chương thứ năm mươi lăm mang tên “Mô tả cuộc hành trình của Đức Śiva đến Kailāsa” đã kết thúc.