Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 11

प्रस्थान-विरह-विलापः

Departure and Lament in Separation

Devanagari script

पुनः पुनः शिवामाता यामयोऽन्याश्च योषितः । भ्रातरो जनकः प्रेम्णा रुरुदुर्बद्धसौहृदाः

Transliteration

punaḥ punaḥ śivāmātā yāmayo'nyāśca yoṣitaḥ | bhrātaro janakaḥ premṇā rurudurbaddhasauhṛdāḥ

Translation

Hết lần này đến lần khác, mẹ của Śivā, các bạn nữ của nàng và những người phụ nữ khác đều khóc; các anh em và cả phụ thân nàng nữa, bị ràng buộc bởi tình thương sâu nặng, cũng bật tiếng than khóc vì yêu thương.

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; पुनरुक्तौ (repetition)

• पुनः: again
• पुनः: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb), अव्यय; पुनरुक्ति (again)

• शिवा-माता: Śivā’s mother
• शिवा-माता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिवा (प्रातिपदिक) + माता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘शिवायाः माता’

• यामयः: the Yāmaya brothers
• यामयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यामय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• अन्याः: other
• अन्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; योषितः-विशेषण (qualifier)

• च: and
• च: Avyaya (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction), अव्यय

• योषितः: women
• योषितः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• भ्रातरः: brothers
• भ्रातरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• जनकः: father
• जनकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• प्रेम्णा: with love
• प्रेम्णा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: प्रेमन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; हेतौ/करणे (out of/with love)

• रुरुदुः: they wept
• रुरुदुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• बद्ध-सौहृदाः: having bound/firm affection
• बद्ध-सौहृदाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बद्ध (कृदन्त; बद्ध = बन्ध् धातोः क्त) + सौहृद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘बद्धं सौहृदं येषां ते’ (having firm affection)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Parvati
• Himalaya (Parvati's father)
• Mena (Parvati's mother)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights intense human attachment (sauhṛda) and the pain of separation, implicitly contrasting worldly bonds with the higher refuge in Pati (Śiva); in Shaiva understanding, such emotion is purified when redirected into steadfast bhakti toward Śiva.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse frames the devotional mood around Śivā (Pārvatī) and her relation to Śiva; the narrative context supports Saguna Śiva-bhakti where emotions—grief, longing, love—are offered and transformed through worship, including Linga-upāsanā.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to steady the mind in grief or separation by japa of the Pañcākṣarī mantra (“Om Namaḥ Śivāya”) and simple Śiva-pūjā (water/abhiṣeka), converting worldly sorrow into devotional remembrance.