दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

Phạm Thiên nói: Bấy giờ, ngọn núi tối thượng ấy cũng, trong niềm hoan hỷ yêu thương, đã hăng hái cử hành lễ thụ dây thiêng (upanayana) cho Nữ thần Durgā, kèm theo các thần chú Veda và cả các thần chú của Śiva.

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

Bấy giờ, đức Viṣṇu và các chư thiên khác, cùng các bậc hiền thánh ẩn sĩ—lòng đầy háo hức tò mò—theo lời thỉnh cầu tha thiết của Himācala, đã bước vào nội điện của Vua Núi.

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

Sau khi cử hành đúng đắn các nghi lễ theo Veda và theo phong tục thế gian, họ liền trang điểm cho Śivā (Pārvatī) một cách xứng hợp, bằng những bảo sức do chính đức Śiva ban tặng.

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

Trước hết họ tắm gội cho nàng, rồi trang sức nàng đủ mọi bề. Sau đó, các bạn gái của nàng và các phu nhân của những vị brāhmaṇa đã cử hành lễ ārati cát tường cho nàng.

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

Được trang sức bằng đôi y phục tinh khiết không tì vết, người nữ rực rỡ ấy tỏa sáng—nàng, ái nữ của Đại Sơn, người được Śaṅkara (Śiva) yêu thương.

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

Hỡi bậc hiền triết, chiếc áo ngực tối thượng, thần diệu, kỳ diệu, được điểm trang bằng muôn loại châu báu, đã được Nữ Thần ấy khoác mặc; và khi nàng tỏa rạng, nó lại càng thêm lộng lẫy.

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

Nàng khoác lên mình chuỗi ngọc kết bằng những bảo châu thần diệu rực sáng, và cũng đeo những vòng tay quý giá làm từ vàng ròng tinh khiết.

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

Nàng vẫn đứng ngay tại đó, thiếu nữ cát tường—con gái của Đại Sơn, người sẽ là Mẹ của ba cõi—lặng lẽ quán niệm Đức Śiva trong tâm; vì thế nàng rạng ngời một ánh quang đặc biệt.

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

Lễ hội ấy trở nên vô cùng long trọng, và ở cả hai phía, niềm vui tuôn chảy như dòng lũ. Rồi nhiều loại bố thí được phân phát cho các bà-la-môn, đúng theo nghi thức và truyền thống đã ghi dạy.

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

Tại đó, nhiều người khác đã dâng cúng của cải phong phú và đa dạng; lại có niềm vui ca hát cùng nhạc khí vang lên, với đại lễ hội dẫn đầu mọi nghi thức.

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

Bấy giờ, Viṣṇu, ta (Phạm Thiên) Đấng Tạo Hóa, Indra cùng các chư thiên khác, và các bậc hiền thánh—tất thảy đều tràn đầy tình mến sâu xa, hoan hỷ mở hội trong niềm vui.

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

Với lòng sùng kính, họ cúi lạy sâu trước Śivā (Pārvatī), tưởng niệm đôi chân sen của đức Śiva; nhận mệnh lệnh của Himagiri xong, mỗi người liền lui về đúng chỗ phận sự của mình.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

Ngay lúc ấy, Garga—bậc tinh thông khoa chiêm tinh—đã cất lời thưa với Himavān, chúa tể của núi non, mà nói rằng.

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

Garga thưa: “Ôi Himācala, chúa tể núi non, bậc chủ tôn rạng rỡ—đấng là phu quân đã được định cho Kālī—xin hãy thỉnh Śambhu về cung điện của ngài để cử hành nghi lễ nắm tay (hôn phối).”

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

Phạm Thiên nói: Bấy giờ, biết thời khắc thích hợp để gả trao ái nữ đã đến, vua Giri—tâm can rung động sâu xa—cũng tiếp nhận lời nhắn do hiền thánh Garga truyền đạt.

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

Bấy giờ, vua Núi (Hi-mã-lạp-sơn) hoan hỷ sai các đại sơn, các vị Bà-la-môn song sinh, cùng những bậc tôn quý khác đi—vì lòng ân ái khát khao được rước Đức Śiva đến trước mặt mình (làm tân lang).

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

Những ngọn núi ấy và các bậc hiền triết song sinh (dvija) cũng vậy—tay mang đủ mọi lễ vật cát tường—hân hoan tiến bước, trong niềm mừng yêu thương như ngày hội, đến nơi Đức Maheśvara (Śiva) đang ngự.

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

Bấy giờ, giữa tiếng nhạc khí vang rền và tiếng tụng thánh ca Veda còn vang dội hơn, nơi ấy bừng dậy một nguồn hân hoan lớn lao—quả thật kèm theo ca hát và vũ điệu.

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

Nghe tiếng nhạc khí vang dội, hết thảy các tùy tùng phụng sự Śaṅkara, cùng đoàn các bậc hiền thánh và chư thiên hiền giả, đều đồng loạt đứng dậy trong một nhịp, lòng tràn đầy hoan hỷ.

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

Lòng tràn ngập hân hoan, họ bảo nhau: “Các núi đang đến đây, vì khát nguyện được chiêm bái Đức Śiva.”

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

Quả thật, thời khắc cử hành nghi lễ nắm tay (hôn phối) nay đã đến. Chúng ta cho rằng đại phúc lành đã giáng xuống mọi người, vì đã đạt được phút lành cát tường này.

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

Thật phúc thay cho chúng ta—đặc biệt hơn hết—chắc chắn chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng, với niềm hoan hỷ tối thượng, lễ thành hôn của Śiva và (Pārvatī), chính nơi nương tựa và nguồn mạch cát tường của muôn thế giới.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

Phạm Thiên nói: Khi cuộc đối thoại cung kính của họ vẫn đang tiếp diễn tại đó, đúng lúc ấy, toàn thể các đại thần của Chúa tể núi non đều cùng nhau đến nơi.

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

Họ đến đó và khẩn cầu cả Śiva, Viṣṇu cùng các bậc thần linh khác: “Giờ lành cho lễ trao gả ái nữ đã đến; xin chư vị tiến bước đến nghi lễ.”

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

Này hiền giả, nghe lời ấy, chư thiên—Viṣṇu và hết thảy các vị khác—lòng tràn hoan hỷ. Họ hô “Khải hoàn!” rồi mau chóng thưa cùng Đức Núi (Himālaya).

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

Śiva cũng hoan hỷ tột bậc, khát khao được đạt đến Kāli; và Đấng có hình tướng kỳ diệu ấy đã kín đáo che giấu dấu hiệu đó, như thể cất trong chính tâm ý Ngài.

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

Bấy giờ, chính Đức Śiva đầy hoan hỷ—Đấng cầm Tam Xoa, luôn hướng tâm ban ân cho muôn cõi—đã cử hành lễ tắm thiêng, kèm theo các vật phẩm cát tường.

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

Tắm xong, Ngài khoác y phục tinh mỹ và được mọi người vây quanh. Các Lokapāla cung kính hầu cận, rồi an vị Ngài trên lưng Bò Vṛṣa, linh thú mang chở thiêng liêng của Đức Śiva.

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

Tôn Đức Chúa làm tiền đạo, tất cả cùng tiến về tư dinh của Himālaya; vừa tấu nhạc khí rộn ràng, họ tạo nên bầu không khí hân hoan háo hức và kỳ diệu.

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

Hỡi các Bà-la-môn, theo lệnh sai của Hi-mã-lạp-sơn, những bậc tối thượng trong hàng núi non ấy đã đi trước mặt Thánh Thần Śambhu, lòng tràn đầy niềm hiếu kỳ khát khao.

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

Đức Maheśvara, Chúa Tể của chúng ta, rực sáng như mặt trời—đầu Ngài được che bởi chiếc lọng vương giả lớn, lại được quạt bằng chùy phất trần cāmara, uy nghi chói ngời vương quang.

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

“Ta, Viṣṇu và Indra, cùng các vị Hộ Thế, đều đứng ở hàng đầu mà rạng ngời—được nâng đỡ và điểm trang bởi ánh huy hoàng tối thượng (śrī) mà chúng ta nương tựa.”

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

Bấy giờ, tù và ốc (śaṅkha) và trống lớn (bherī), cùng trống (paṭaha), những nhạc cụ nhỏ như trống lắc, và kèn gomukha, đều được tấu lên hết lần này đến lần khác khi đại lễ tiếp diễn.

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

Cũng vậy, tất cả các ca công đều hát những khúc tụng ca tối thượng cát tường; và các vũ nữ đều múa, hòa hợp với nhiều nhịp điệu và tiết tấu khác nhau.

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

Được họ tháp tùng, Đấng Bạn Duy Nhất của toàn thế gian khi ấy tiến bước, rực sáng bởi uy quang của Đấng Tối Thượng (Parameśvara). Ngài được chư Thiên chủ kính cẩn hầu cận, và hoa được tung rải vui mừng như mưa.

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

Bấy giờ, Śambhu—được phụng cúng đầy đủ—bước vào mạn-đà-la tế lễ. Đấng Tối Thượng (Parameśvara) đang được tán dương bằng muôn lời thánh tụng.

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

Bấy giờ, các bậc tối thượng trong hàng núi non đã đỡ Maheśa xuống khỏi bò thánh Vṛṣabha; rồi trong niềm vui yêu kính, họ dẫn Ngài vào nội điện, trước đó là đại lễ hội rực rỡ.

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

Himālaya cũng tiến đến gần Đấng Chúa Tể, vị đã quang lâm cùng đoàn chư thiên; ông cúi lạy đúng pháp, rồi với lòng sùng kính theo nghi lễ, cử hành nīrājana (ārati) dâng lên Īśvara.

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

Sau khi cúi lạy tất cả chư thiên và các bậc hiền thánh khác, ông—tràn đầy niềm vui của đại lễ—đã tôn kính hết thảy, và trong hoan hỷ ca ngợi sự đúng pháp của nghi lễ cùng hạnh trì của mình.

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

Bấy giờ A-gát-xa, sau khi cử hành đầy đủ nghi lễ nghênh tiếp thù thắng—khởi đầu bằng nước rửa chân và lễ arghya—đã dẫn Īśāna (Đức Śiva), cùng Acyuta (Viṣṇu) và các hàng thần linh ưu tú, vào phần nội điện trong tư dinh của mình.

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

Trong sân, ngài cho các vị an tọa trên những bảo tọa bằng châu báu; đặt tất cả vào đó, và đặc biệt, hỡi Chúa tể, ngài dành vinh dự riêng để an tọa Viṣṇu và cả tôi giữa hàng bậc xuất chúng.

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

Với lòng trìu mến, cùng các bạn hữu và mẹ Menā, lại với các phu nhân Bà-la-môn và những bậc phụ nữ cao quý khác, nàng hoan hỷ cử hành nghi thức nīrājana—lễ ārati cát tường.

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

Bấy giờ vị tư tế gia tộc, tinh thông nghi lễ, hoan hỷ cử hành cho bậc đại hồn Śaṅkara mọi phận sự nghi thức đúng pháp—khởi đầu bằng lễ dâng madhuparka và các nghi tiết tiếp đón tôn kính khác.

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

Bạch hiền giả, khi ấy ta đã thúc giục ông tại đó; và vị tư tế gia tộc liền hoan hỷ cử hành nghi lễ cát tường, thực hiện thánh sự đúng y như điều mà thời cơ đòi hỏi.

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

Với niềm hoan hỷ lớn lao, núi Hi-mã-lạp-sơn bước vào khu vực tế đàn bên trong, nơi thiếu nữ Pārvatī đứng đó, được trang sức bằng mọi thứ châu báu.

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

Nữ thần thân hình thon thả ngồi trên tế đàn, rực rỡ huy hoàng. Rồi, cùng với ta, chính đức Viṣṇu đã dẫn vị Đại Thần—Śiva—đến ngay nơi ấy.

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Quyển thứ hai, Rudra Saṃhitā; phần thứ ba, Pārvatī-khaṇḍa—kết thúc chương bốn mươi bảy mang tên “Mô tả lễ hội Śiva tiến vào nội cung của Himagiri.”

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

Tại đó, hiền triết Garga ngồi xuống nơi đặt đồng hồ nước. Trong suốt thời gian còn lại một ghaṭī, ngài tiếp tục trì tụng Praṇava (Om).

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

Xướng lời “pūṇyāha” như lời chúc phúc cát tường, hiền triết Garga hoan hỷ chắp tay cung kính, rồi rải lên Đức Śiva những hạt gạo nguyên (akṣata) do Pārvatī đã đong đầy và gia trì thanh tịnh.

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

Tại đó, Rudra được Pārvatī mặt rạng ngời thành kính phụng thờ đúng nghi lễ, dâng sữa chua, hạt gạo nguyên không vỡ, cỏ kuśa và nước đã được thánh hóa; nàng kiên định tối thượng trong hạnh nguyện và lòng sùng kính.

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

Ngắm nhìn Śambhu—Đấng vì Ngài mà bậc khổ hạnh tối thượng xưa kia đã thực hành tapas mãnh liệt—nàng rạng ngời trong niềm hoan hỷ lớn lao, thật sự trở thành “Śivā”, hiền phối cát tường của Śiva.

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

Hỡi bậc hiền triết, điều ấy quả thật do ta nói ra, và các ẩn sĩ như Garga cũng đã xác chứng. Rồi Śambhu, chí thành giữ gìn phép tắc thế gian, đã cung kính thờ phụng Śivā đúng nghi lễ.

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

Vì thế, vào lúc ấy, Pārvatī và Parameśvara cung kính thờ phụng lẫn nhau; cả hai rực rỡ huy hoàng, bởi chính là hiện thân của toàn vũ trụ.

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

Khoác lên mình ánh huy hoàng của phúc thịnh ba cõi, hai đấng nhìn nhau. Rồi, đặc biệt hơn, Lakṣmī cùng các thiên nữ khác đã cử hành nghi thức ārati để tôn vinh các Ngài.

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

Cũng vậy, các phụ nữ thuộc hàng dvija và các phụ nữ trong thành đều làm lễ ārati ở phía trước. Ngắm nhìn Śivā và Śambhu, tất thảy hoan hỷ và đạt trọn vẹn niềm vui của đại lễ ấy.