Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 40

दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Devanagari script

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

Transliteration

so'gassācyutamīśānaṃ supādyārghyapurassaram | sadevamukhyavargaṃ ca nināya svālayāntaram

Translation

Bấy giờ A-gát-xa, sau khi cử hành đầy đủ nghi lễ nghênh tiếp thù thắng—khởi đầu bằng nước rửa chân và lễ arghya—đã dẫn Īśāna (Đức Śiva), cùng Acyuta (Viṣṇu) và các hàng thần linh ưu tú, vào phần nội điện trong tư dinh của mình.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• अगात्: went
• अगात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• अच्युतम्: Acyuta (Vishnu)
• अच्युतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• ईशानम्: Ishana (Shiva)
• ईशानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• सु: well, properly
• सु: Visheshana (विशेषण-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/पूर्वपद-निपात (prefix/particle)

• पाद्य: water for washing the feet
• पाद्य: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• अर्घ्य: offering (arghya)
• अर्घ्य: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• पुरःसरम्: preceded by (with ... in front)
• पुरःसरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुरःसर (प्रातिपदिक: पुरः + सर)
• Form: तत्पुरुष-समास (अव्ययीभाव-पूर्वपद ‘पुरः’ + ‘सर’), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• स: together with
• स: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देव: gods
• देव: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, (समासाङ्ग), एकवचन-प्रातिपदिक (stem in compound)

• मुख्य: chief, principal
• मुख्य: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग), प्रातिपदिक (stem in compound)

• वर्गम्: group, assembly
• वर्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• निनाय: led, brought
• निनाय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• स्व: own
• स्व: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग), प्रातिपदिक (stem in compound)

• आलय: abode, residence
• आलय: Samasa-anga (समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आलय (प्रातिपदिक)
• Form: (समासाङ्ग), प्रातिपदिक (stem in compound)

• अन्तरम्: into the interior of his own abode
• अन्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: स्व-आलयस्य अन्तरम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म/देश (destination as object)

Speaker

Sūta Gosvāmin

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Īśāna

Characters & Entities

• Shiva
• Vishnu
• Devas
• Agas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights bhakti expressed through reverent hospitality—welcoming Śiva with proper honor—showing that sincere sevā and respect to the Lord and His devotees purify the heart and support the path toward grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects Saguna-upāsanā: Śiva is received as the personal Lord (Īśāna) through concrete acts of pūjā like pādya and arghya, which are also standard components in Liṅga-pūjā and temple worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It suggests the pūjā sequence of honoring the deity/guest with pādya and arghya as part of upacāras; inwardly, one can pair this with mantra-japa (e.g., “Om Namaḥ Śivāya”) while offering water with devotion.