देवस्तुतिः (Deva-stuti) — “Hymn of the Devas / Divine Praise”

Verse 1

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाधीमन्वद मे वदतां वर । ततः परं किमभवच्चरितं विष्णुसद्गुरो

Nārada thưa: “Bạch Đấng Tạo Hóa (Brahmā), bậc trí tuệ và đại minh—đệ nhất trong hàng thuyết giả—xin nói cho con biết: sau đó, trong thánh truyện này, dưới sự chỉ đạo chân chính của Viṣṇu, còn điều gì đã xảy ra nữa?”

Verse 2

अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता मेना पूर्वगतिः शुभा । विवाहश्च श्रुतस्सम्यक्परमं चरितं वद

Câu chuyện kỳ diệu này đã được thuật lại, và con đường sống cát tường thuở trước của Menā cũng đã được hiểu rõ. Con cũng đã nghe tường tận về lễ thành hôn; nay xin hãy nói trọn vẹn thánh truyện tối thượng ấy.

Verse 3

इति श्रीशिवमहापुराणे दितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे देवस्तुतिर्नाम तृतीयोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ hai—Rudra-saṃhitā—thuộc phần thứ ba, Pārvatī-khaṇḍa, kết thúc chương thứ ba mang tên “Devastuti” (Thánh ca tán dương của chư thiên).

Verse 4

तपस्सुदुस्सहं कृत्वा कथं प्राप पतिं हरम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराच्छांकरं यशः

Sau khi thực hành khổ hạnh khôn xiết như thế, nàng đã đạt được Hara (Śiva) làm phu quân bằng cách nào? Xin hãy thuật lại tất cả điều ấy thật tường tận, và cả vinh quang Śaiva gắn liền với Śaṅkara nữa.

Verse 5

ब्रह्मोवाच । मुने त्वं शृणु सुप्रीत्या शांकरं सुयशः शुभम् । यच्छ्रुत्वा ब्रह्महा शुद्ध्येत्सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Phạm Thiên nói: Này hiền giả, hãy hoan hỷ mà lắng nghe vinh quang tốt lành, thanh tịnh của Śaṅkara. Ai nghe điều ấy, dù là kẻ sát hại một bà-la-môn, cũng được tẩy sạch và đạt mọi điều mong cầu.

Verse 6

यदा मेनाविवाहन्तु कृत्वागच्छद्गिरिर्गृहम् । तदा समुत्सवो जातस्त्रिषु लोकेषु नारद

Này Nārada, khi Girirāja (Himālaya) đã cử hành hôn lễ của Menā rồi trở về tư gia, bấy giờ khắp ba cõi đều dấy lên một cuộc hoan hội lớn lao.

Verse 7

हिमाचलोऽपि सुप्रीतश्चकार परमोत्सवम् । भूसुरान्बंधुवर्गांश्च परानानर्च सद्धिया

Himācala cũng vô cùng hoan hỷ mà bày biện một lễ hội tối thượng; với tâm thanh tịnh và sáng suốt, ngài cung kính tôn vinh các bà-la-môn, quyến thuộc, cùng những vị khách tôn quý khác một cách đúng pháp.

Verse 8

सर्वे द्विजाश्च सन्तुष्टा दत्त्वाशीर्वचनं वरम् । ययुस्तस्मै स्वस्वधाम बंधुवर्गास्तथापरे

Tất cả các vị “nhị sinh” (bà-la-môn) đều mãn nguyện. Sau khi ban cho ngài lời chúc phúc tối thượng, họ lần lượt ra về, mỗi người về nơi cư trú của mình; các nhóm thân quyến khác cũng trở về nhà riêng của họ.

Verse 9

हिमाचलोऽपि सुप्रीतो मेनया सुखदे गृहे । रेमेऽन्यत्र च सुस्थाने नन्दनादिवनेष्वपि

Himācala cũng vô cùng hoan hỷ, cùng Menā sống vui trong ngôi nhà ban phúc lạc. Khi khác, ở những nơi cát tường—như rừng Nandana và các lâm viên thiên giới khác—Ngài cũng hưởng đời sống an nhiên mãn nguyện.

Verse 10

तस्मिन्नवसरे देवा मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुनयश्च महात्मानः प्रजग्मुर्भूधरान्तिके

Hỡi hiền giả, đúng vào lúc ấy, tất cả chư thiên—đứng đầu là Viṣṇu—cùng các bậc hiền triết đại tâm, đều lên đường và đến gần ngọn núi.

Verse 11

दृष्ट्वा तानागतान्देवान्प्रणनाम मुदा गिरिः । संमानं कृतवान्भक्त्या प्रशंसन्स्व विधिं महान्

Thấy chư Deva đến, vị Chúa tể núi non (Himālaya) hoan hỷ cúi đầu đảnh lễ. Với lòng sùng kính, Ngài dâng sự tiếp đãi và tôn kính xứng đáng, đồng thời ca ngợi sự cao quý của bổn phận hiếu khách và phụng sự cung kính mà mình đã thọ trì.

Verse 12

साञ्जलिर्नतशीर्षो हि स तुष्टाव सुभक्तितः । रोमोद्गमो महानासीद्गिरेः प्रेमाश्रवोऽपतन्

Chắp tay, cúi đầu, Ngài tán thán Śiva bằng lòng sùng kính thanh tịnh. Bấy giờ, núi Himālaya rúng động bởi niềm hoan lạc lớn lao, lông tóc dựng lên, và lệ tình thương tuôn rơi.

Verse 13

ततः प्रणम्य सुप्रीतो हिमशैलः प्रसन्नधीः । उवाच प्रणतो भूत्वा मुने विष्ण्वादिकान्सुरान्

Rồi đó, chúa tể dãy Tuyết Sơn—Himālaya—lòng vui mừng, trí tuệ sáng trong, lại cúi mình đảnh lễ. Sau khi phủ phục, hỡi hiền giả, Ngài cất lời thưa với chư thiên đứng đầu là Viṣṇu.

Verse 14

हिमाचल उवाच । अद्य मे सफलं जन्म सफलं सुमहत्तपः । अद्य मे सफलं ज्ञानमद्य मे सफलाः क्रियाः

Himācala nói: “Hôm nay, sự sinh ra của ta đã nên hữu ích; đại khổ hạnh của ta cũng đã kết quả. Hôm nay, tri kiến của ta đã trổ quả, và hôm nay mọi hành trì thiêng liêng của ta đều thành tựu.”

Verse 15

धन्योऽहमद्य संजातो धन्या मे सकला क्षितिः । धन्यं कुलं तथा दारास्सर्वं धन्यं न संशयः

“Phúc thay cho ta—hôm nay ta thật sự được viên mãn. Phúc thay cho toàn cõi đất này của ta. Phúc thay cho dòng tộc ta, và phúc thay cho các thê thất của ta; quả thật mọi sự đều phúc lành—không chút nghi ngờ.”

Verse 16

यतः समागता यूयं मिलित्वा सर्व एकदा । मां निदेशयत प्रीत्योचितं मत्त्वा स्वसेवकम्

Vì tất cả các vị đã cùng tụ hội nơi đây trong một lúc, xin hãy chỉ dạy cho ta—coi ta như kẻ tùy tùng của các vị—điều gì là thích hợp cần làm, với lòng thương mến và chí thành sùng kính.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महीध्रस्य वचनं ते सुरास्तदा । ऊचुर्हर्यादयः प्रीताः सिद्धिं मत्वा स्वकार्यतः

Phạm Thiên nói: Nghe như vậy lời của Núi (Hi-mã-lạp-sơn), khi ấy các chư thiên—Viṣṇu và những vị khác—hoan hỷ cất lời, cho rằng mục đích của mình đã được thành tựu viên mãn.

Verse 18

देवा ऊचुः । हिमाचल महाप्राज्ञ शृण्व स्मद्वचनं हितम् । यदर्थमागतास्सर्वे तद्ब्रूमः प्रीतितो वयम्

Chư Thiên thưa: “Ôi Himācala, bậc đại trí, xin lắng nghe lời lợi ích của chúng tôi. Mục đích khiến tất cả chúng tôi đến đây, chúng tôi sẽ hoan hỷ nói ra với thiện ý.”

Verse 19

या पुरा जगदम्बोमा दक्षकन्याऽभवद्गिरे । रुद्रपत्नी हि सा भूत्वा चिक्रीडे सुचिरं भुवि

Nàng vốn là Jagadambā thuở nguyên sơ—Umā—hỡi Núi thiêng, xưa kia đã từng sinh làm ái nữ của Dakṣa. Trở thành hiền phối của Rudra, nàng ở lại và vui đùa trên cõi đất suốt một thời gian rất dài.

Verse 20

पितृतोऽनादरं प्राप्य संस्मृत्य स्वपणं सती । जगाम स्वपदं त्यक्त्वा तच्छरीरं तदाम्बिका

Bị phụ thân khinh mạn, Satī—nhớ lại lời thệ nguyện của mình và ý chí thần linh bẩm sinh—liền bỏ thân ấy mà đi về cảnh giới tối thượng của chính mình; do đó Ambikā đã để lại thân xác kia.

Verse 21

सा कथा विदिता लोके तवापि हिमभूधर । एवं सति महालाभो भवेद्देवगणस्य हि

“Câu chuyện ấy đã được biết khắp thế gian—cả đến ngài nữa, hỡi Himabhūdhara (Himālaya). Đã như vậy, ắt sẽ đem lại lợi ích lớn cho chư thiên.”

Verse 22

सर्वस्य भवतश्चापि स्युस्सर्वे ते वशास्सुराः

Vì chính ngài là bậc Chúa tể của muôn loài, nên hết thảy chư thiên ấy đều sẽ ở dưới quyền ngài.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां हर्यादीनां गिरीश्वरः । तथास्त्विति प्रसन्नात्मा प्रोवाच न च सादरम्

Brahmā nói: Nghe những lời ấy của Hari (Viṣṇu) và các vị khác, Girīśvara (Śiva) lòng hoan hỷ đáp: “Được như vậy,” nhưng không tỏ ra câu nệ lễ nghi đặc biệt nào.

Verse 24

अथ ते च समादिश्य तद्विधिम्परमादरात् । स्वयं जग्मुश्च शरणमुमायाश्शंकर स्त्रियः

Rồi Ngài ân cần chỉ dạy họ nghi thức đúng đắn ấy. Sau đó, chính các phu nhân của Śaṅkara đã đến nương tựa dưới chân Umā.

Verse 25

सुस्थले मनसा स्थित्वा सस्मरुर्जगदम्बिकाम् । प्रणम्य बहुशस्तत्र तुष्टुवुः श्रद्धया सुराः

An trú tâm ý nơi chốn cát tường ấy, chư Thiên tưởng niệm Jagadambikā—Mẹ của vũ trụ. Tại đó, họ cúi lạy hết lần này đến lần khác và ca ngợi Ngài với lòng tin kiên cố cùng niềm sùng kính.

Verse 26

देवा ऊचुः । देव्युमे जगतामम्ब शिवलोकनिवासिनी । सदाशिवप्रिये दुर्गे त्वां नमामो महेश्वरि

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi Nữ Thần Umā, Mẹ của muôn cõi, Đấng ngự nơi cõi Śiva; ôi Durgā, ái thê của Sadāśiva; ôi Maheśvarī, chúng con cúi đầu đảnh lễ Ngài.”

Verse 27

श्रीशक्तिं पावनां शान्तां पुष्टिम्परमपावनीम् । वयन्नामामहे भक्त्या महदव्यक्तरूपिणीम्

Với lòng sùng kính, chúng con đảnh lễ Śrī-Śakti—Năng Lực thanh tịnh và an hòa, Đấng ban dưỡng nuôi và thịnh vượng, Đấng tối thượng thanh tịnh; Ngài hiện hữu trong hình thái vừa là Đại Nguyên (mahat) vừa là Vô Hiển (avyakta).

Verse 28

शिवां शिवकरां शुद्धां स्थूलां सूक्ष्मां परायणाम् । अन्तर्विद्यासुविद्याभ्यां सुप्रीतां त्वां नमामहे

Chúng con cúi lạy Ngài, ô Śivā—Đấng ban phúc lành của Śiva, thanh tịnh tuyệt đối; vừa là thô vừa là tế, là nơi nương tựa tối thượng. Hoan hỷ trong nội minh và chánh trí giải thoát, chúng con kính dâng lễ bái lên Ngài.

Verse 29

त्वं श्रद्धा त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वमेव सर्वगोचरा । त्वन्दीधितिस्सूर्य्यगता स्वप्रपञ्चप्रकाशिनी

Ngài là Đức Tin; Ngài là sự kiên định; Ngài là phúc thịnh cát tường. Quả thật chỉ một mình Ngài là Đấng ai cũng có thể nương tựa và tiếp cận. Ngài là quang huy của mặt trời, là ánh sáng soi tỏ chính vũ trụ hiển lộ của Ngài.

Verse 30

या च ब्रह्माण्डसंस्थाने जगज्जीवेषु या जगत् । आप्याययति ब्रह्मादितृणान्तं तां नमामहे

Chúng con đảnh lễ Ngài, Đấng an trụ trong trật tự của “quả trứng vũ trụ”, hiện diện trong mọi loài hữu tình và ngay trong thế gian này, và nuôi dưỡng, nâng đỡ muôn vật—từ Phạm Thiên (Brahmā) cho đến một ngọn cỏ nhỏ.

Verse 31

त्वं वार्ता सर्वजगतां त्वं त्रयी धर्मरूपिणी

Ngài là lời chỉ đạo và trật tự nâng đỡ của mọi thế giới; Ngài chính là Tam Veda (trayi), hiện thân thành Dharma.

Verse 32

निद्रा त्वं सर्वभूतेषु क्षुधा तृप्तिस्त्वमेव हि । तृष्णा कान्तिश्छविस्तुष्टिस्सर्वानन्दकरी सदा

Ngài là giấc ngủ trong muôn loài; chính Ngài là cơn đói và cũng là sự no đủ. Ngài là cơn khát, là hào quang, là vẻ rạng ngời và sự mãn nguyện—muôn đời là Đấng ban hỷ lạc cho tất cả.

Verse 33

त्वं लक्ष्मीः पुण्यकर्तॄणां त्वं ज्येष्ठा पापिनां सदा । त्वं शान्तिः सर्वजगतां त्वं धात्री प्राणपोषिणी

Ngài là Lakṣmī—phúc lộc cát tường của người làm công đức; và Ngài cũng luôn là Jyeṣṭhā—phần bất tường theo kẻ tạo tội. Ngài là sự an hòa của mọi thế giới; Ngài là Dhātrī, Mẹ nâng đỡ, Đấng nuôi dưỡng sinh khí trong muôn loài.

Verse 34

त्वन्तस्वरूपा भूतानां पञ्चानामपि सारकृत् । त्वं हि नीतिभृतां नीतिर्व्यवसायस्वरूपिणी

Ô Nữ Thần, Ngài là tinh túy nội tại của năm đại, và làm hiển lộ chính cốt tủy của chúng. Quả thật, giữa những người gìn giữ chánh hạnh, Ngài là nguyên tắc dẫn đạo, và là hình thể của sự nỗ lực kiên quyết.

Verse 35

गीतिस्त्वं सामवेदस्य ग्रन्थिस्त्वं यजुषां हुतिः । ऋग्वेदस्य तथा मात्राथर्वणस्य परा गतिः

Ngài là thánh ca của Sāma Veda; Ngài là sự kết tập có trật tự của Yajur Veda và cũng là lễ hiến cúng (huti). Ngài là nhịp luật và tinh yếu của Ṛg Veda; và đối với Atharva Veda, Ngài là cứu cánh tối thượng—nơi nương tựa cao nhất và sự thành tựu rốt ráo.

Verse 36

समस्तगीर्वाणगणस्य शक्तिस्तमोमयी धातृगुणैकदृश्या । रजः प्रपंचात्तु भवैकरूपा या न श्रुता भव्यकरी स्तुतेह

Ngài là năng lực của toàn thể chư thiên; Ngài mang bản tính tamas, được nhận biết như một phẩm tính duy nhất có sức nâng đỡ. Và từ cõi hiển lộ mênh mang của rajas, Ngài hiện ra như hình thể duy nhất, người yêu dấu của Bhava (Śiva). Bài tán tụng cát tường, ban phúc lợi này của Ngài—hiếm khi được nghe—nay đã được xướng lên tại đây.

Verse 37

संसारसागरकरालभवाङ्गदुःखनिस्तारकारितरणिश्च निवीतहीना । अष्टाङ्गयोगपरिपालनकेलिदक्षां विन्ध्यागवासनिरतां प्रणमाम तां वै

Chúng con kính lạy Nữ Thần ấy—Pārvatī—mặt trời cứu độ, giúp muôn loài vượt qua biển cả luân hồi ghê rợn và nỗi khổ gắn liền với đời sống hữu thân; Đấng không mang thánh tuyến; Đấng khéo bậc nhất trong trò diệu dụng gìn giữ kỷ luật aṣṭāṅga-yoga; và Đấng chuyên tâm an trú nơi núi Vindhya.

Verse 38

नासाक्षि वक्त्रभुजवक्षसि मानसे च धृत्या सुखानि वितनोषि सदैव जन्तोः । निद्रेति याति सुभगा जगती भवा नः सा नः प्रसीदंतु भवस्थितिपालनाय

Ô Nữ Thần cát tường, Ngài luôn trải ban an lạc cho chúng sinh—qua mũi, mắt, mặt, tay, ngực, tâm, và nhờ sức bền định của sự kiên trì. Nhờ Ngài mà thế gian hữu phúc đi vào giấc ngủ. Nguyện quyền năng của Giấc Ngủ, chính là sự hiển lộ của Ngài, đoái thương chúng con để gìn giữ và bảo hộ sự tồn tại của thế gian.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानीं जगदम्बामुमां सतीम् । सुप्रेयमनसः सर्वे तस्थुस्ते दर्शनेप्सवः

Brahmā nói: Sau khi tán dương Maheśānī—Umā, người Mẹ chân thật và cát tường của vũ trụ—tất cả họ, lòng tràn niềm hoan hỷ sâu xa, vẫn đứng đó, khát ngưỡng được darśana thiêng liêng của Ngài.

Verse 70

गायत्री त्वं वेदमाता त्वं सावित्री सरस्वती

Ngài là Gāyatrī; Ngài là Mẹ của các Veda. Ngài là Sāvitrī; Ngài là Sarasvatī—năng lực của lời nói thiêng và trí tuệ.