Rig Veda 8.70.3: Mandala 8, Sukta 70, Mantra 3

Sukta 8.70

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

नकिष्टं कर्मणा नशद्यश्चकार सदावृधम् । इन्द्रं न यज्ञैर्विश्वगूर्तमृभ्वसमधृष्टं धृष्ण्वोजसम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.70.3

Transliteration

nákīṣ ṭáṁ kármaṇā naśad yáś cakā́ra sadā́-vṛdham | índraṁ ná yajñáir viśvá-gūrtam ṛ́bhvasam ádhṛṣṭaṁ dhṛṣṇv-ójasam ||

Translation

Không ai đạt tới Ngài chỉ bằng công việc—Ngài, Đấng khiến muôn loài luôn tăng trưởng. Indra không được ‘mua’ bằng tế lễ như một cuộc mặc cả; Ngài là Đấng được tán dương khắp nơi, người thợ khéo của quyền lực, bất khả xâm phạm, mang năng lực táo bạo, dũng mãnh.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• नकि॒ष्टम्: no one (him)
• नकि॒ष्टम्: Karma (निषेधेन) — ‘तम्’ = इन्द्रम् (अभिहित) न (कश्चित्) …
• Type: Indeclinable (pronominal form)
• Root: नकिस् (अव्यय-प्रातिपदिक) + तम (सर्वनाम-प्रत्यय, नपुंसक एकवचन)

• कर्म॑णा: by (his) deed/act
• कर्म॑णा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• नश॒त्: attained/reached
• नश॒त्: Kriyā (मुख्य क्रिया) — ‘(कोऽपि) न … नशत्’
• Type: Verb
• Root: नश् (धातु) ‘to reach/attain’

• यः: who
• यः: Kartā (सम्बन्धवाचक) — ‘यः … चकार’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चकार: has done/made
• चकार: Kriyā (सापेक्ष) — ‘यः … चकार’
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) ‘to do/make’

• स॒दावृ॑धम्: ever-increasing (in might)
• स॒दावृ॑धम्: Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् (द्वितीया) विशेषयति
• Type: Adjective (compound)
• Root: सदा (अव्यय) + वृध (प्रातिपदिक ‘growing/strengthening’)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: (उपमान-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• य॒ज्ञैः: with sacrifices
• य॒ज्ञैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• वि॒श्वगू॑र्तम्: praised/approved by all
• वि॒श्वगू॑र्तम्: Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
• Type: Adjective (compound)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + गूर्त (प्रातिपदिक ‘welcomed/approved/praised’; RV usage) अथवा √गॄ/गुर्-सम्बद्ध ‘to welcome/approve’

• ऋभ्वसम्: the skilful/mighty one
• ऋभ्वसम्: Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
• Type: Adjective
• Root: ऋभ्वस् (प्रातिपदिक ‘skilful, ingenious, mighty’)

• अधृ॑ष्टम्: unassailable
• अधृ॑ष्टम्: Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: अ + धृष् (धातु/प्रातिपदिक ‘to dare, assail’) → अधृष्ट (PPP ‘not assailed/undared’)

• धृ॒ष्ण्वो॑जसम्: of bold strength
• धृ॒ष्ण्वो॑जसम्: Karma (विशेषणम्) — इन्द्रम् विशेषयति
• Type: Adjective (compound)
• Root: धृष्णु (प्रातिपदिक ‘daring, bold’) + ओजस् (प्रातिपदिक ‘strength, vigor’)