Rig Veda 3.36.8: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 8

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina.

Devata: Indra (Vṛtra-slayer; Soma-chooser).

Chandas: Triṣṭubh (probable).

Samhita Patha (Devanagari)

ह्रदा इव कुक्षयः सोमधानाः समी विव्याच सवना पुरूणि । अन्ना यदिन्द्रः प्रथमा व्याश वृत्रं जघन्वाँ अवृणीत सोमम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.36.8

Transliteration

hradā́ iva kukṣáyaḥ soma-dhā́nāḥ samī́ vivyāca sávānā purū́ṇi | ánnā yád índraḥ prathamā́ vyā́śa vṛtráṃ jaghanvā́m̐ avṛṇīta sómam ||

Translation

Như những hồ nước, các “bào thai” (kukṣi) cưu mang Soma cùng nhau trải rộng, tỏa ra thành muôn cuộc ép (savana). Khi Indra lần đầu mở lối cho lương thực và sự nuôi dưỡng—sau khi hạ sát Vṛtra—ngài đã chọn Soma cho chính mình.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ह्रदा: by/like a lake; in a lake
• ह्रदा: Karaṇa (उपमान-तुल्यकरणे ‘इव’ सह) / Adhikaraṇa (यदि सप्तमी)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• कुक्षयः: bellies, wombs; cavities
• कुक्षयः: Kartā (विव्याच इत्यस्य) / विषय-कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कुक्षि (प्रातिपदिक)

• सोमधानाः: holding/containing Soma
• सोमधानाः: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective (Noun-like) / Epithet
• Root: सोम-धाना (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक; ‘सोमं धत्ते/धारयति’ इति)

• समी: together, completely
• समी: —
• Type: Indeclinable (preverbial adverb)
• Root: सम् (उपसर्ग) + इ (अव्यय-रूप ‘समी’)

• विव्याच: has spread out, has extended
• विव्याच: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √व्यच् (व्यचँ) ‘विस्तारे/विवेके’

• सवनानि: pressings (Soma-pressings), libations
• सवनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• पुरूणि: many
• पुरूणि: Karma-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• अन्ना: foods, nourishment
• अन्ना: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)

• यत्: which (foods)
• यत्: Karma (यद्… तद्-सम्बन्धे)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रथमा: first, foremost
• प्रथमा: Karma-विशेषण / —
• Type: Adjective (ordinal)
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• व्याश: attained, obtained (took)
• व्याश: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √अश् (अश्नुते/अश्नाति) ‘व्याप्तौ/अशने’ उपसर्गः वि-; वैदिक रूप ‘व्याश’ = लिट्/लुङ्-आर्षरूप (परस्मै) ‘व्य-अश्’

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: Karma (जघन्वान् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• जघन्वान्: having slain
• जघन्वान्: Kartā-विशेषण
• Type: Verbal adjective (participle)
• Root: √हन् (हनँ हिंसायाम्) ; क्त्वान्त/परिप्रास-पर्यायः: ‘जघन्वान्’ (परफेक्ट-भागवत्/कृदन्त-प्रयोगः)

• अवृणीत: chose, selected
• अवृणीत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृञ्/वृणोति) ‘वरणे’ उपसर्गः अ- (आगम/प्रत्यय)

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)