Rig Veda 3.34.2: Mandala 3, Sukta 34, Mantra 2

Sukta 3.34

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

मखस्य ते तविषस्य प्र जूतिमियर्मि वाचममृताय भूषन् । इन्द्र क्षितीनामसि मानुषीणां विशां दैवीनामुत पूर्वयावा ॥

Recitation with translationRig Veda 3.34.2

Transliteration

makhásya te taviṣásya prá jū́tim íyarmi vā́cam amṛ́tāya bhū́ṣan | índra kṣitī́nām asi mā́nuṣīṇāṃ viśā́ṃ daivī́nām utá pū́rva-yāvā ||

Translation

Ta đưa lên phía trước sức lao vút—động lực của uy lực nơi Ngài—và điểm trang lời nói này cho sự bất tử. Hỡi Indra, Ngài là chúa tể các cư xứ của loài người, và cũng là chúa tể các cộng đồng thần linh; Ngài đi trước, dẫn đường.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मखस्य: of the sacrifice/rite
• मखस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मख (प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तविषस्य: of (your) might/strength
• तविषस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: तविष (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• जूतिम्: impulse, speed, driving force
• जूतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जूति (प्रातिपदिक; √जु/जव् ‘to hasten’ से)

• ईयर्मि: I set in motion / I raise
• ईयर्मि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर् (ईरयति/ईरते) ‘to set in motion, raise, impel’

• वाचम्: speech, utterance
• वाचम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• अमृताय: for immortality / for the immortal (state)
• अमृताय: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• भूषन्: adorn!, make (it) splendid!, favor!
• भूषन्: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: √भूष् ‘to adorn, make splendid, prepare’ (धातु)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• क्षितीनाम्: of the peoples/dwellings
• क्षितीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘to be’

• मानुषीणाम्: of the human (peoples)
• मानुषीणाम्: सम्बन्ध (क्षिति-विशेषण)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मानुषी (प्रातिपदिक; ‘human’ स्त्री-रूप)

• विशाम्: of the clans/settlements
• विशाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• दैवीनाम्: of the divine (clans)
• दैवीनाम्: सम्बन्ध (विश्-विशेषण)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दैवी (प्रातिपदिक; ‘divine’ स्त्री-रूप)

• उत: and, also
• उत: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• पूर्वयावा: going before, leading, ancient/foremost-goer
• पूर्वयावा: कर्तृ-सम्बन्ध (विशेषण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: पूर्व-यावन् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)