Prakarana 3
राम-राज्य के आदर्श द्वारा ‘भक्ति-परिणति’ (bhakti’s fruition) का सोपान: साधक के अंतःकरण में शांति, धर्म-स्थैर्य, और लोक-कल्याण का समन्वय। यहाँ मुक्ति-मार्ग केवल वैराग्य नहीं, बल्कि ‘धर्म-समाज’ में प्रेम, न्याय, और राम-नाम-स्मरण की सतत धारा बनकर प्रकट होता है—यही उत्तरकाण्ड का सोपान-स्वरूप है।
Trong đoạn trích này, rasa chủ đạo của Uttar Kāṇḍa là śānta, trong đó có những gợn sóng nhẹ nhàng của harṣa (phúc lạc) và ân sủng từ bi. Tình thương ân cần của Rāma dành cho Niṣāda, với tình cảm friendship-bhāva, đặt nền móng cho sự bình đẳng xã hội trong dharma; sau đó, trong sự miêu tả về Rāma-rājya, sự tan biến của đau khổ, sợ hãi và bệnh tật, tình yêu thương lẫn nhau, việc giữ gìn svadharma của mỗi người, và sự hòa hợp nhẹ nhàng của thiên nhiên cùng nhau hoàn thành "bốn chân của dharma." Ở đây, dharma của Tulasī không chỉ là quy tắc đơn thuần, mà là một lối sống thấm đẫm Rāma-bhakti: cả nam giới và nữ giới đều có quyền đạt đến mục tiêu tối thượng. Những mô tả về sự huy hoàng của thành phố, với các ghāṭ, rừng cây, đèn ngọc, hội trường tranh vẽ và nhiều thứ khác, không phải là sự phô trày hưởng thụ, mà là dấu hiệu của sự sáng tạo được thanh lọc bởi "pratāpa của Rāma," nơi ngay cả sự thịnh vượng cũng được chuyển hóa thành sự khiêm cung và phụng sự. Như vậy, Uttar Kāṇḍa dạy rằng bậc thang cuối cùng của chiếc thang giải thoát là sự hạ xuống ổn định của Bhagavad-bhāva vào trật tự của thế giới.
Verses
Chaupai 20.1-4
पुनि कृपाल लियो बोलि निषादा।दीन्हे भूषन बसन प्रसादा।।
जाहु भवन मम सुमिरन करेहू।मन क्रम बचन धर्म अनुसरेहू।।
तुम्ह मम सखा भरत सम भ्राता।सदा रहेहु पुर आवत जाता।।
बचन सुनत उपजा सुख भारी।परेउ चरन भरि लोचन बारी।।
चरन नलिन उर धरि गृह आवा।प्रभु सुभाउ परिजनन्हि सुनावा।।
रघुपति चरित देखि पुरबासी।पुनि पुनि कहहिं धन्य सुखरासी।।
राम राज बैंठें त्रेलोका।हरषित भए गए सब सोका।।
बयरु न कर काहू सन कोई।राम प्रताप बिषमता खोई।।
puni kṛpāla liyo boli niṣādā |dīnhe bhūṣana basana prasādā ||
jāhu bhavana mama sumirana karehū |mana krama bacana dharma anusarehū ||
tumha mama sakhā bharata-sama bhrātā |sadā rahehu pura āvata jātā ||
bacana sunata upajā sukha bhārī |pareu carana bhari locana bārī ||
carana nalina ura dhari gṛha āvā |prabhu subhāu parijananhĩ sunāvā ||
raghupati carita dekhi purabāsī |puni-puni kahahĩ dhanya sukha-rāsī ||
rāma-rāja baĩṭhẽ trelokā |haraṣita bhae gae saba sokā ||
bayaru na kara kāhū sana koī |rāma pratāpa biṣamatā khoī ||
Rồi Chúa Từ Bi gọi Nishada đến và ban cho chàng y phục và trang sức như những món quà ân sủng. Hãy về nhà và luôn nhớ đến Ta; trong tâm trí, trong hành động và trong lời nói, hãy tuân theo đạo pháp. Ngươi là bạn của Ta, như một người anh em ngang hàng với Bharata; hãy luôn ở lại trong thành, đến và đi. Nghe những lời này, niềm vui lớn trỗi dậy; chàng ngã xuống chân Chúa, mắt đẫm lệ. Giữ đôi chân sen trong tim, chàng trở về nhà và kể cho gia đình nghe về bản tính cao quý của Chúa. Nhìn thấy những việc làm của Raghupati, người dân thành phố lần nữa và lần nữa thốt lên: Phước thay, một đại dương của hạnh phúc! Khi Rama ngự trị trong vương quyền, ba cõi giới hoan hỷ và mọi nỗi buồn tan biến. Không ai mang thù hận với ai; nhờ quyền năng của Rama, sự bất bình đẳng bị xóa bỏ.
Doha 20
बरनाश्रम निज निज धरम बनिरत बेद पथ लोग।चलहिं सदा पावहिं सुखहि नहिं भय सोक न रोग।।20।।
baranāśrama nija-nija dharama bani-rata beda patha loga |calahĩ sadā pāvahĩ sukhahi nahĩ bhaya soka na roga ||20||
Mọi người, tận tụy với bổn phận riêng của mình trong trật tự varna và ashrama, luôn đi trên con đường Vedic; họ đạt được hạnh phúc, không có sợ hãi, không có đau buồn và không có bệnh tật.
Chaupai 21.1-4
दैहिक दैविक भौतिक तापा।राम राज नहिं काहुहि ब्यापा।।
सब नर करहिं परस्पर प्रीती।चलहिं स्वधर्म निरत श्रुति नीती।।
चारिउ चरन धर्म जग माहीं।पूरि रहा सपनेहुँ अघ नाहीं।।
राम भगति रत नर अरु नारी।सकल परम गति के अधिकारी।।
अल्पमृत्यु नहिं कवनिउ पीरा।सब सुंदर सब बिरुज सरीरा।।
नहिं दरिद्र कोउ दुखी न दीना।नहिं कोउ अबुध न लच्छन हीना।।
सब निर्दंभ धर्मरत पुनी।नर अरु नारि चतुर सब गुनी।।
सब गुनग्य पंडित सब ग्यानी।सब कृतग्य नहिं कपट सयानी।।
daihika daivika bhautika tāpā |rāma rāja nahĩ kāhuhi byāpā ||
saba nara karahĩ paraspara prītī |calahĩ svadharma nirata śruti nītī ||
cāriu carana dharma jaga māhī̃ |pūri rahā sapanehũ agha nāhī̃ ||
rāma bhagati rata nara aru nārī |sakala parama gati ke adhikārī ||
alpa-mṛtyu nahĩ kavanīu pīrā |saba suṃdara saba biruja sarīrā ||
nahĩ daridra kou dukhī na dīnā |nahĩ kou abudha na lacchana hīnā ||
saba nirdaṃbha dharmarata punī |nara aru nāri catura saba gunī ||
saba gunagya paṇḍita saba gyānī |saba kṛtagya nahĩ kapaṭa sayānī ||
Trong triều đại Rama, không ai bị khổ sở vì đau đớn thể xác, vì định mệnh, hay vì sự đau khổ vật chất. Tất cả mọi người yêu thương lẫn nhau; mỗi người đi trong bổn phận của mình, tận tụy với đạo đức được Sruti dạy bảo. Đạo pháp trong thế giới đứng vững trên cả bốn chân; ngay cả trong giấc mơ, tội lỗi cũng không xuất hiện. Đàn ông và phụ nữ đắm chìm trong sự sùng kính Rama; tất cả đều xứng đáng đạt mục tiêu tối thượng. Không có cái chết sớm, không có sự đau khổ; tất cả đều xinh đẹp, tất cả cơ thể đều không bệnh tật. Không ai nghèo khổ, không ai khốn khổ hay đáng thương; không ai ngu ngốc, không ai thiếu phẩm chất tốt. Tất cả đều không giả dối, thanh tịnh và tận tụy với đạo pháp; đàn ông và phụ nữ đều khôn ngoan và đức hạnh. Tất cả đều sáng suốt về công đức, tất cả đều học thức, tất cả đều hiểu biết; tất cả đều biết ơn, không còn sự xảo quyệt lừa dối.
Doha 21
राम राज नभगेस सुनु सचराचर जग माहिं।काल कर्म सुभाव गुन कृत दुख काहुहि नाहिं।।21।।
rāma-rāja nabhageśa sunu sacarācara jaga māhiṃ |kāla karma subhāva guna kṛta dukha kāhuhi nāhiṃ ||21||
Hãy nghe, hỡi chúa tể bầu trời: trong triều đại Rama, khắp thế giới động và bất động, không ai chịu đau khổ do thời gian, nghiệp lực, bản tính tự nhiên, hay sự vận hành của các guna.
Chaupai 22.1-4
भूमि सप्त सागर मेखला।एक भूप रघुपति कोसला।।
भुअन अनेक रोम प्रति जासू।यह प्रभुता कछु बहुत न तासू।।
सो महिमा समुझत प्रभु केरी।यह बरनत हीनता घनेरी।।
सोउ महिमा खगेस जिन्ह जानी।फिरी एहिं चरित तिन्हहुँ रति मानी।।
सोउ जाने कर फल यह लीला।कहहिं महा मुनिबर दमसीला।।
राम राज कर सुख संपदा।बरनि न सकइ फनीस सारदा।।
सब उदार सब पर उपकारी।बिप्र चरन सेवक नर नारी।।
एकनारि ब्रत रत सब झारी।ते मन बच क्रम पति हितकारी।।
bhūmi sapta sāgara mekhalā |eka bhūpa raghupati kosalā ||
bhuana aneka roma prati jāsu |yaha prabhutā kachu bahuta na tāsu ||
so mahimā samujhata prabhu kerī |yaha baranata hīnatā ghanerī ||
sou mahimā khageśa jinha jānī |phirī ehiṃ carita tinhahuṃ rati mānī ||
sou jāne kara phala yaha līlā |kaha-hiṃ mahā munibara damasīlā ||
rāma rāja kara sukha saṃpadā |barani na sakai phanīsa sārādā ||
saba udāra saba para upakārī |bipra carana sevaka nara nārī ||
eka-nāri vrata rata saba jhārī |te mana baca krama pati hitakārī ||
Trái đất được vây quanh bởi bảy đại dương có một vị vua, Chúa tể Raghu, người cai trị Kosala. Trong mỗi lỗ chân lông trên thân thể ngài có vô số thế giới; do đó quyền cai trị trên trái đất này không phải là điều lớn đối với ngài. Đối với ai hiểu thấu sự vĩ đại đích thực của Chúa, việc mô tả ngài theo cách này là một sự hạ thấp rất lớn. Thế nhưng, hỡi Garuda, ngay cả những ai đã biết sự vĩ đại ấy cũng quay lại và tìm thấy niềm vui trong câu chuyện về những hành động của ngài. Các đại tiên nhân, bậc chủ tể tự chế, tuyên bố rằng trò chơi của Chúa này chính là quả của tri thức ấy. Vua các loài rắn lẫn Sarada đều không thể mô tả được hạnh phúc và thịnh vượng của triều đại Rama. Tất cả đều hào phóng, tất cả đều làm điều thiện cho người khác, và tất cả, nam cũng như nữ, đều là tôi tớ trung thành dưới chân các Brahmana. Mỗi người đàn ông đều tận hiến với lời thề một vợ, và các bà vợ, trong tâm, lời và việc, đều tìm kiếm điều tốt cho chồng mình.
Doha 22
दंड जतिन्ह कर भेद जहँ नर्तक नृत्य समाज।जीतहु मनहि सुनिअ अस रामचंद्र कें राज।।22।।
daṃḍa jatinha kara bheda jahaṃ nartaka nṛtya samāja |jītahu manahi suni-a asa rāmacandra keṃ rāja ||22||
Hình phạt chỉ được biết đến trong giới tu sĩ, như chiếc gậy họ mang theo; sự khác biệt chỉ có trong các đoàn vũ công, như sự khác nhau trong các bước nhảy; và từ "chinh phục" chỉ được nghe trong việc chinh phục tâm trí. Đó là triều đại của Ramachandra.
Chaupai 23.1-5
फूलहिं फरहिं सदा तरु कानन।रहहि एक सँग गज पंचानन।।
खग मृग सहज बयरु बिसराई।सबन्हि परस्पर प्रीति बढ़ाई।।
कूजहिं खग मृग नाना बृंदा।अभय चरहिं बन करहिं अनंदा।।
सीतल सुरभि पवन बह मंदा।गूंजत अलि लै चलि मकरंदा।।
लता बिटप मागें मधु चवहीं।मनभावतो धेनु पय स्रवहीं।।
ससि संपन्न सदा रह धरनी।त्रेताँ भइ कृतजुग कै करनी।।
प्रगटीं गिरिन्ह बिबिध मनि खानी।जगदातमा भूप जग जानी।।
सरिता सकल बहहिं बर बारी।सीतल अमल स्वाद सुखकारी।।
सागर निज मरजादाँ रहहीं।डारहिं रत्न तटन्हि नर लहहीं।।
सरसिज संकुल सकल तड़ागा।अति प्रसन्न दस दिसा बिभागा।।
phūlahiṃ pharahiṃ sadā taru kānana |rahahi eka saṅga gaja pañcānana ||
khaga mṛga sahaja bayaru bisarāī |sabanhi paraspara prīti baṛhāī ||
kūjahiṃ khaga mṛga nānā bṛndā |abhaya carahiṃ bana karahiṃ anaṃdā ||
sītala surabhi pavana baha maṃdā |gūṃjata ali lai cali makaraṃdā ||
latā biṭapa māgeṃ madhu cavahīṃ |manabhāvato dhenu paya sravahīṃ ||
sasi saṃpanna sadā raha dharanī |tretāṃ bhi kṛta-juga kai karanī ||
pragaṭīṃ girinha bibidha mani khānī |jagadātamā bhūpa jaga jānī ||
saritā sakala bahahiṃ bara bārī |sītala amala svāda sukhakārī ||
sāgara nija marajādāṃ rahahīṃ |ḍārahiṃ ratna taṭanhi nara lahahīṃ ||
sarasija saṃkula sakala taṛāgā |ati prasanna dasa disā bibhāgā ||
Cây cối và rừng rậm luôn nở hoa và kết trái; voi và sư tử sống chung với nhau. Chim chóc và muông thú quên đi sự thù địch tự nhiên; tất cả đều tăng cường tình yêu thương lẫn nhau. Trong nhiều đàn, chúng kêu gọi và vui chơi; không sợ hãi, chúng gặm cỏ và vui mừng trong rừng. Những cơn gió mát lạnh, thơm tho thổi nhẹ nhàng; ong vo ve khi mang mật hoa. Dây leo và cây cối trao mật khi được yêu cầu; bò sữa cho sữa như ý muốn. Trái đất luôn thịnh vượng; trong thời Treta, dường như những việc làm của thời Krita đã trở lại. Trong núi non xuất hiện nhiều mỏ ngọc quý, biết vị vua là linh hồn của thế giới. Tất cả các dòng sông đều chảy với nước tuyệt vời, mát lạnh, trong sạch, ngọt ngào và mang lại sự sống. Các đại dương giữ trong giới hạn thích hợp của mình, và ném ngọc lên bờ để con người nhặt lấy. Các ao hồ đầy hoa sen ở khắp nơi; mười phương đều vô cùng vui mừng.
Doha 23
बिधु महि पूर मयूखन्हि रबि तप जेतनेहि काज।मागें बारिद देहिं जल रामचंद्र के राज।।23।।
bidhu mahi pūra mayūkhanhi rabi tapa jetanehi kāja |māgeṃ bārida dehiṃ jala rāmacandra ke rāja ||23||
Mặt trăng đã làm đầy trái đất với những tia sáng của mình; mặt trời chỉ cho nhiệt lượng đúng mức cần thiết. Những đám mây trao nước khi được yêu cầu, đó là triều đại của Ramachandra.
Chaupai 24.1-5
कोटिन्ह बाजिमेध प्रभु कीन्हे।दान अनेक द्विजन्ह कहँ दीन्हे।।
श्रुति पथ पालक धर्म धुरंधर।गुनातीत अरु भोग पुरंदर।।
पति अनुकूल सदा रह सीता।सोभा खानि सुसील बिनीता।।
जानति कृपासिंधु प्रभुताई।सेवति चरन कमल मन लाई।।
जद्यपि गृहँ सेवक सेवकिनी।बिपुल सदा सेवा बिधि गुनी।।
निज कर गृह परिचरजा करई।रामचंद्र आयसु अनुसरई।।
जेहि बिधि कृपासिंधु सुख मानइ।सोइ कर श्री सेवा बिधि जानइ।।
कौसल्यादि सासु गृह माहीं।सेवइ सबन्हि मान मद नाहीं।।
उमा रमा ब्रह्मादि बंदिता।जगदंबा संततमनिंदिता।।
koṭinh bājimedha prabhu kīnhe |dāna aneka dvijanha kahaṁ dīnhe ||
śruti-patha pālaka dharma dhuraṁdhara |guṇātīta aru bhoga puraṁdara ||
pati anukūla sadā raha sītā |sobhā khāni suśīla binītā ||
jānati kṛpāsiṁdhu prabhutāī |sevati carana kamala mana lāī ||
jadyapi gṛhaṁ sevaka sevakinī |bipula sadā sevā bidhi gunī ||
nija kara gṛha paricarajā karaī |rāmacandra āyasu anusaraī ||
jehi bidhi kṛpāsiṁdhu sukha mānai |soi kara śrī sevā bidhi jānai ||
kausalyādi sāsu gṛha māhīṁ |sevai sabanhi māna mada nāhīṁ ||
umā ramā brahmādi baṁditā |jagadambā saṁtata-maninditā ||
Chúa đã thực hiện hàng triệu lễ tế ngựa, và ban nhiều vật phẩm cho các Bà-la-môn. Người bảo vệ con đường của Veda, người gánh vác chính yếu gánh nặng dharma, vượt lên trên mọi phẩm tính, và như Indra trong sự hưởng thụ. Sita luôn tận tụy với ý muốn của chồng, mỏ vàng vẻ đẹp, tính tình hiền lành và khiêm nhường. Nàng biết sự vĩ đại của Đại Dương Từ Bi, và hầu hạ chân sen của Ngài với tâm trí hướng về Ngài. Tuy trong nhà có nhiều nam tì và nữ tì, luôn giỏi các phương cách hầu hạ, nàng tự tay hầu hạ việc nhà, tuân theo lệnh của Ramachandra. Bất cứ cách nào làm cho Đại Dương Từ Bi vui vẻ, Shri Sita biết cách hầu hạ đó và làm đúng như vậy. Nàng hầu hạ tất cả mẹ chồng trong nhà, Kausalya và những người khác, không kiêu căng hay ngạo mạn. Ôi Uma, nàng chính là Lakshmi, được Brahma và các vị thần khác tôn thờ, Mẹ của thế gian, mãi mãi không bị chỉ trích.
Doha 24
जासु कृपा कटाच्छु सुर चाहत चितव न सोइ।राम पदारबिंद रति करति सुभावहि खोइ।।24।।
jāsu kṛpā kaṭācchu sur cāhata citava na soi |rāma padārabiṁda rati karati subhāvahi khoi ||24||
Người mà ánh mắt ân sủng được các thiên thần khao khát, nhưng nàng không hề nhìn đến họ, nàng dâng trọn tình yêu đến đôi chân sen của Rama, đánh mất chính mình trong lòng sùng kính tự nhiên.
Chaupai 25.1-4
सेवहिं सानकूल सब भाई।राम चरन रति अति अधिकाई।।
प्रभु मुख कमल बिलोकत रहहीं।कबहुँ कृपाल हमहि कछु कहहीं।राम करहिं भ्रातन्ह पर प्रीती।नाना भाँति सिखावहिं नीती।।
हरषित रहहिं नगर के लोगा।करहिं सकल सुर दुर्लभ भोगा।।
अहनिसि बिधिहि मनावत रहहीं।श्रीरघुबीर चरन रति चहहीं।।
दुइ सुत सुन्दर सीताँ जाए।लव कुस बेद पुरानन्ह गाए।।
दोउ बिजई बिनई गुन मंदिर।हरि प्रतिबिंब मनहुँ अति सुंदर।।
दुइ दुइ सुत सब भ्रातन्ह केरे।भए रूप गुन सील घनेरे।।
sevahiṁ sānakūla saba bhāī |rāma carana rati ati adhikāī ||
prabhu mukha kamala bilokata rahahīṁ |kabahuṁ kṛpāla hamahi kachu kahahīṁ ||
rāma karahiṁ bhrātanha para prītī |nānā bhāṁti sikhāvahiṁ nītī ||
haraṣita rahahiṁ nagara ke logā |karahiṁ sakala sur durlabha bhogā ||
ahanisi bidhihi manāvata rahahīṁ |śrīraghubīra carana rati cahahīṁ ||
dui suta sundara sītāṁ jāe |lava kusa beda purānanha gāe ||
dou bijaī binaī guna maṁdira |hari pratibiṁba manahuṁ ati suṁdara ||
dui dui suta saba bhrātanha kere |bhae rūpa guṇa sīla ghanere ||
Tất cả các anh em hầu hạ ngài trong sự hòa hợp trọn vẹn, và lòng yêu mến đôi chân của Rama thì vô cùng lớn lao. Họ luôn ngắm nhìn khuôn mặt sen của Chúa, nghĩ rằng, "Biết đâu Đấng Từ Bi sẽ nói điều gì đó với chúng ta." Rama tỏ lòng yêu thương sâu sắc đối với các anh em, và dạy họ đạo lý xử thế đúng đắn bằng nhiều cách. Người dân trong thành sống trong niềm vui, và tận hưởng mọi thú vui mà ngay cả các thần linh cũng khó có được. Ngày đêm họ không ngừng cầu nguyện Brahma, xin được sùng kính đôi chân của Đấng Raghu vinh quang. Sita sinh hạ hai người con trai đẹp đẽ, Lava và Kusha, được Veda và Purana ca ngợi. Cả hai đều chiến thắng và khiêm nhường, nơi ngự của đức hạnh, và vô cùng đẹp đẽ, như thể họ chính là hình phản chiếu của Hari. Mỗi người anh em khác cũng có hai người con trai, giàu có dồi dào về nhan sắc, đức hạnh và tính tình tốt đẹp.
Doha 25
ग्यान गिरा गोतीत अज माया मन गुन पार।सोइ सच्चिदानंद घन कर नर चरित उदार।।25।।
gyāna girā gotīta aja māyā mana guna pāra |soi saccidānanda ghana kara nara carita udāra ||25||
Vượt qua tri thức và lời nói, vượt qua các giác quan, không sinh, vượt qua Maya, tâm trí và các guna, Ngài, sự đầy đủ vẹn toàn của Sat-Cit-Ananda, thực hiện những việc làm kỳ diệu trong hình dạng con người.
Chaupai 26.1-4
प्रातकाल सरऊ करि मज्जन।बैठहिं सभाँ संग द्विज सज्जन।।
बेद पुरान बसिष्ट बखानहिं।सुनहिं राम जद्यपि सब जानहिं।।
अनुजन्ह संजुत भोजन करहीं।देखि सकल जननीं सुख भरहीं।।
भरत सत्रुहन दोनउ भाई।सहित पवनसुत उपबन जाई।।
बूझहिं बैठि राम गुन गाहा।कह हनुमान सुमति अवगाहा।।
सुनत बिमल गुन अति सुख पावहिं।बहुरि बहुरि करि बिनय कहावहिं।।
सब कें गृह गृह होहिं पुराना।रामचरित पावन बिधि नाना।।
नर अरु नारि राम गुन गानहिं।करहिं दिवस निसि जात न जानहिं।।
prātakāla saraū kari majjana |baiṭhahiṁ sabhā̃ saṁga dvija sajjana ||
beda purāna basiṣṭha bakhānahiṁ |sunahiṁ rāma jadyapi saba jānahiṁ ||
anujanha saṁjuta bhojana karahīṁ |dekhi sakala jananīṁ sukha bharahīṁ ||
bharata satruhana donau bhāī |sahita pavanasuta upabana jāī ||
būjhahiṁ baiṭhi rāma guna gāhā |kaha hanumāna sumati avagāhā ||
sunata bimala guna ati sukha pāvahiṁ |bahuri bahuri kari binaya kahāvahiṁ ||
saba keṁ gṛha gṛha hohiṁ purānā |rāmacarita pāvana bidhi nānā ||
nara aru nāri rāma guna gānahiṁ |karahiṁ divasa nisi jāta na jānahiṁ ||
Lúc bình minh họ tắm ở sông Sarayu và sau đó ngồi trong sảnh đường hoàng gia với các Bà La Môn đức hạnh. Vasistha giải thích các Veda và Purana; Rama lắng nghe, dù Ngài đã biết tất cả. Ngài ăn cùng với các em trai của mình, và nhìn thấy điều này, tất cả các mẹ đều tràn ngập niềm vui. Bharata và Satrughna, cùng với con trai của Gió, đến khu vườn; ngồi ở đó, họ hỏi về các đức tính của Rama, và Hanuman, đắm mình trong sự hiểu biết đúng đắn, đã nói. Nghe những phẩm chất trong sạch đó, họ cảm thấy niềm vui lớn và lần nữa dâng những lời cầu xin khiêm tốn. Trong mỗi ngôi nhà, các Purana được đọc to, những việc làm thánh thiện của Rama theo nhiều cách; đàn ông và phụ nữ hát các đức tính của Rama, đắm chìm đến mức không nhận ra ngày hay đêm trôi qua.
Doha 26
अवधपुरी बासिन्ह कर सुख संपदा समाज।सहस सेष नहिं कहि सकहिं जहँ नृप राम बिराज।।26।।
avadhapurī bāsinh kara sukha saṃpadā samāja |sahasa seṣa nahiṃ kahi sakahiṃ jahã nr̥pa rāma birāja ||26||
Người dân Ayodhya tận hưởng sự trọn vẹn hoàn hảo của niềm vui và thịnh vượng; nơi Vua Rama ngự trị, ngay cả Shesha với ngàn cái lưỡi của mình cũng không thể mô tả trọn vẹn.
Chaupai 27.1-4
नारदादि सनकादि मुनीसा।दरसन लागि कोसलाधीसा।।
दिन प्रति सकल अजोध्या आवहिं।देखि नगरु बिरागु बिसरावहिं।।
जातरूप मनि रचित अटारीं।नाना रंग रुचिर गच ढारीं।।
पुर चहुँ पास कोट अति सुंदर।रचे कँगूरा रंग रंग बर।।
नव ग्रह निकर अनीक बनाई।जनु घेरी अमरावति आई।।
महि बहु रंग रचित गच काँचा।जो बिलोकि मुनिबर मन नाचा।।
धवल धाम ऊपर नभ चुंबत।कलस मनहुँ रबि ससि दुति निंदत।।
बहु मनि रचित झरोखा भ्राजहिं।गृह गृह प्रति मनि दीप बिराजहिं।।
nārada-ādi sanakādi munīsā |darasana lāgi kosalādhīsā ||
dina prati sakala ajodhyā āvahiṃ |dekhi nagaru birāgu bisarāvahiṃ ||
jāta-rūpa mani racita aṭārīṃ |nānā raṅga rucira gaca ḍhārīṃ ||
pura cahũ pāsa koṭ ati suṃdara |race kaṅgūrā raṅga raṅga bara ||
nava graha nikara anīka banāī |janu gherī amarāvatī āī ||
mahi bahu raṅga racita gaca kā̃cā |jo biloki munibara mana nācā ||
dhavala dhāma ūpara nabha cuṃbata |kalasa manahũ rabi sasi duti niṃdata ||
bahu mani racita jharokhā bhrājahĩ |gṛha gṛha prati mani dīpa birājahĩ ||
Narada và các đạo sĩ khác, cùng Sanaka và các anh em của ngài, những bậc tu sĩ lỗi lạc nhất, đến để chiêm ngưỡng Chúa tể xứ Kosala. Mỗi ngày tất cả họ đều đến Ayodhya, và khi nhìn thấy thành phố, họ quên mất sự siêu thoát của mình. Những tòa lâu đài được xây bằng vàng và ngọc, với những sàn nhà tuyệt đẹp được trang trí bằng nhiều màu sắc. Bốn phía thành phố đều có tường thành rất đẹp, với những bờ tường chắn được trang trí bằng nhiều màu sắc rực rỡ. Như thể nhóm chín hành tinh đã được tập hợp thành một đạo quân và đến bao vây Amaravati. Mặt đất được lát bằng sàn pha lê nhiều màu sắc, nhìn thấy mà tâm trí các bậc đạo sĩ vĩ đại nhảy múa vui mừng. Những tòa cung điện trắng vươn cao chạm đến bầu trời, và những đỉnh tháp vàng của chúng dường như làm lu mờ ánh sáng của mặt trời và mặt trăng. Những cửa sổ được khảm nhiều ngọc sáng rực rỡ, và trong mỗi ngôi nhà, những ngọn đèn ngọc lấp lánh.
Chhand 27
मनि दीप राजहिं भवन भ्राजहिं देहरीं बिद्रुम रची।मनि खंभ भीति बिरंचि बिरची कनक मनि मरकत खची।।
सुंदर मनोहर मंदिरायत अजिर रुचिर फटिक रचे।प्रति द्वार द्वार कपाट पुरट बनाइ बहु बज्रन्हि खचे।।
mani dīpa rājahiṃ bhavana bhrājahiṃ deharīṃ bidruma racī |mani khaṃbha bhīti birañci biracī kanaka mani marakata khacī ||
suṃdara manohara mandirāyata ajira rucira phaṭika race |prati dvāra dvāra kapāṭa puraṭ banāi bahu bajranhi khace ||
Đèn ngọc tỏa sáng; những tòa nhà lấp lánh, ngưỡng cửa được làm bằng san hô. Cột trụ và tường ngọc, được chế tác như thể bởi Brahma, được khảm vàng, ngọc và ngọc lục bảo. Những ngôi nhà đẹp như đền thờ có sân trong xinh đẹp làm bằng pha lê. Tại mỗi cửa, những cánh cửa vàng được làm và khảm nhiều kim cương.
Doha 27
चारु चित्रसाला गृह गृह प्रति लिखे बनाइ।राम चरित जे निरख मुनि ते मन लेहिं चोराइ।।27।।
cāru citrasālā gṛha gṛha prati likhe banāi |rāma carita je nirakha muni te mana lehiṃ corāi ||27||
Trong mỗi ngôi nhà đều có những hội trường tranh đẹp, được trang trí với các bức tranh; và các đạo sĩ chiêm ngưỡng sự nghiệp của Rama thì tâm trí họ bị đánh cắp, hoàn toàn say đắm.
Chaupai 28.1-4
सुमन बाटिका सबहिं लगाई।बिबिध भाँति करि जतन बनाई।।
लता ललित बहु जाति सुहाई।फूलहिं सदा बंसत कि नाई।।
गुंजत मधुकर मुखर मनोहर।मारुत त्रिबिध सदा बह सुंदर।।
नाना खग बालकन्हि जिआए।बोलत मधुर उड़ात सुहाए।।
मोर हंस सारस पारावत।भवननि पर सोभा अति पावत।।
जहँ तहँ देखहिं निज परिछाहीं।बहु बिधि कूजहिं नृत्य कराहीं।।
सुक सारिका पढ़ावहिं बालक।कहहु राम रघुपति जनपालक।।
राज दुआर सकल बिधि चारू।बीथीं चौहट रूचिर बजारू।।
sumana bāṭikā sabahiṃ lagāī |bibidha bhā̃ti kari jatana banāī ||
latā lalita bahu jāti suhāī |phūlahiṃ sadā basaṃta ki nāī ||
guṃjata madhukara mukhara manohara |māruta tri-bidha sadā baha suṃdara ||
nānā khaga bālakanhi jiāe |bolata madhura uṛāta suhāe ||
mora haṃsa sāras pārāvata |bhavanani para sobhā ati pāvata ||
jahã tahã dekhahiṃ nija parichāhīṃ |bahu bidhi kūjahiṃ nr̥tya karāhīṃ ||
suka sārikā paṛhāvahiṃ bālaka |kahahu rāma raghupati jana-pālaka ||
rāja duāra sakala bidhi cāru |bīthīṃ cauhaṭ rucira bajārū ||
Tất cả đều trồng vườn hoa, được làm cẩn thận theo nhiều cách. Những dây leo xinh đẹp nhiều loại luôn nở hoa, như thể mùa xuân không bao giờ qua. Ong vo ve ngọt ngào, và một làn gió nhẹ luôn thổi. Trẻ em nuôi nhiều loại chim; chúng hót ngọt ngào và bay lượn vui vẻ. Công, thiên nga, sếu và bồ câu làm đẹp cho các ngôi nhà. Ở đây và ở đó, nhìn thấy bóng mình, chúng hót và nhảy múa. Trẻ em dạy vẹt và sáo nói: Hãy nói về Rama, Raghupati, người bảo vệ nhân dân! Cổng hoàng gia đẹp mọi cách; đường phố, ngã tư và chợ đều xinh đẹp.
Chhand 28
बाजार रुचिर न बनइ बरनत बस्तु बिनु गथ पाइए।जहँ भूप रमानिवास तहँ की संपदा किमि गाइए।।
बैठे बजाज सराफ बनिक अनेक मनहुँ कुबेर ते।सब सुखी सब सच्चरित सुंदर नारि नर सिसु जरठ जे।।
bājāra rucira na banai baranata bastu binu gatha pāiye |jahã bhūpa ramā-nivāsa tahã kī saṁpadā kimi gāiye ||
baiṭhe bajāja sarāpha banika aneka manahũ kubera te |saba sukhī saba saccarita sundara nāri nara sisu jaraṭha je ||
Chợ đẹp ấy không thể miêu tả; mọi thứ hàng hóa đều có thể có được ở đó mà không cần trả giá. Nơi vua là nơi ngự trị của Lakshmi, làm sao có thể ca ngợi sự giàu có của nơi ấy? Thương nhân vải, người đổi tiền và nhiều thương nhân khác ngồi trong cửa hàng của họ, như biết bao Kubera. Tất cả đều hạnh phúc, tất cả đều có phẩm hạnh tốt và dung mạo xinh đẹp: phụ nữ và đàn ông, trẻ em và người già đều như nhau.
Doha 28
उत्तर दिसि सरजू बह निर्मल जल गंभीर।बाँधे घाट मनोहर स्वल्प पंक नहिं तीर।।28।।
uttara disi sarajū baha nirmala jala gambhīra.bā̃dhe ghāṭa manohara svalpa paṅka nahĩ tīra ||28||
Về phía bắc, sông Sarayu chảy, trong xanh, sâu và lặng lẽ. Những bến ghát xinh đẹp được xây dọc sông, và trên bờ hầu như không có bùn.
Chaupai 29.1-4
दूरि फराक रुचिर सो घाटा।जहँ जल पिअहिं बाजि गज ठाटा।।
पनिघट परम मनोहर नाना।तहाँ न पुरुष करहिं अस्नाना।।
राजघाट सब बिधि सुंदर बर।मज्जहिं तहाँ बरन चारिउ नर।।
तीर तीर देवन्ह के मंदिर।चहुँ दिसि तिन्ह के उपबन सुंदर।।
कहुँ कहुँ सरिता तीर उदासी।बसहिं ग्यान रत मुनि संन्यासी।।
तीर तीर तुलसिका सुहाई।बृंद बृंद बहु मुनिन्ह लगाई।।
पुर सोभा कछु बरनि न जाई।बाहेर नगर परम रुचिराई।।
देखत पुरी अखिल अघ भागा।बन उपबन बापिका तड़ागा।।
dūri pharāka rucira so ghāṭā |jahã jala piyahĩ bāji gaja ṭhāṭā ||
panighaṭa parama manohara nānā |tahā̃ na puruṣa karahĩ asnānā ||
rājaghāṭa saba bidhi sundara bara |majjahĩ tahā̃ barana cāriũ nara ||
tīra tīra devanha ke mandira |cahũ disi tinh ke upabana sundara ||
kahũ kahũ saritā tīra udāsī |basahĩ gyāna rata muni sannyāsī ||
tīra tīra tulasikā suhāī |bṛnda bṛnda bahu muninh lagāī ||
pura sobhā kachu barani na jāī |bāhera nagara parama rucirāī ||
dekhata purī akhila agha bhāgā |bana upabana bāpikā taṛāgā ||
Xa và rộng là những ghát xinh đẹp, nơi ngựa và voi uống nước theo hàng. Nhiều bến nước được làm tinh xảo; ở đó đàn ông không tắm. Ghát hoàng gia hoàn hảo mọi cách; ở đó người bốn đẳng cấp đều tắm. Dọc bờ sông là đền thờ các vị thần, với vườn xinh đẹp bốn phía. Ở đây và ở đó trên bờ sông, các đạo sĩ và tu sĩ sống đắm chìm trong tri thức thiêng liêng. Trên mỗi bờ, cây tulsi rực rỡ, được trồng thành cụm bởi nhiều đạo sĩ. Vẻ đẹp thành phố không thể mô tả; ngay ngoài thành phố cũng rất xinh đẹp. Nhìn thấy thành phố, mọi tội lỗi tan biến, rừng và vườn, giếng và ao ở khắp nơi.
Chhand 29
बापीं तड़ाग अनूप कूप मनोहरायत सोहहीं।सोपान सुंदर नीर निर्मल देखि सुर मुनि मोहहीं।।
बहु रंग कंज अनेक खग कूजहिं मधुप गुंजारहीं।आराम रम्य पिकादि खग रव जनु पथिक हंकारहीं।।
bāpī̃ taṛāga anūpa kūpa manoharāyata sohahī̃ |sopāna sundara nīra nirmala dekhi sura muni mohahī̃ ||
bahu raṅga kañja aneka khaga kūjahī̃ madhupa gũjārahī̃ |ārāma ramya pikādi khaga rava janu pathika hãkārahī̃ ||
Giếng bậc, ao và giếng tuyệt đẹp trang trí vùng đất. Bậc thang sáng và nước trong như pha lê, khi nhìn thấy, ngay cả thần và đạo sĩ cũng say đắm. Hoa sen nhiều màu nở rộ; vô số chim hót, và ong vo ve. Trong những rừng xinh đẹp, tiếng chim cu cu và các loài chim khác dường như mời gọi du khách tiếp tục hành trình.
Doha 29
रमानाथ जहँ राजा सो पुर बरनि कि जाइ।अनिमादिक सुख संपदा रहीं अवध सब छाइ।।29।।
ramā-nātha jahã rājā so pura barani ki jāi.animādika sukha saṁpadā rahī̃ avadha saba chāi ||29||
Làm sao có thể mô tả thành phố nơi Rama, Chúa tể của Lakshmi, trị vì như vua? Tại Ayodhya, mọi niềm vui và sự thịnh vượng lan tỏa khắp nơi, ngay cả anima và các siddhis khác.
Frequently Asked Questions
परंपरा में ‘रामराज्य-वर्णन’ का पाठ मन में भय-शोक-रोग की निवृत्ति, परस्पर-प्रीति, और स्वधर्म-स्थैर्य की प्रेरणा देता है; इसे सुनना/गाना ‘राम-भक्ति-रत’ वृत्ति को दृढ़ कर ‘परमगति’ की अभिलाषा जगाता है (दोहा 20–21 की भावना)।
प्रचलित रूप से ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-संपुट रामराज्य-वर्णन में जोड़ा जाता है; कुछ पाठ-परंपराओं में ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-संपुट भी लिया जाता है (स्थानीय रीति अनुसार)।
Ask anything about Prakarana 3 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
