Prakarana 9

Verse 156 (दोहा/सोरठा)

सुनि दसकंठ रिसान अति तेहिं मन कीन्ह बिचार। राम दूत कर मरौं बरु यह खल रत मल भार।।56।।

suni dasakaṇṭha risāna ati tehiṃ mana kīnha bicāra | rāma dūta kari marauṃ baru yaha khala rata mala bhāra ||56||

Nghe thấy điều này, Ravana mười cổ vô cùng tức giận, suy nghĩ trong tâm trí: Thà rằng ta giết sứ giả của Rama, kẻ hèn hạ này, một gánh nặng của máu và ô uế.

Verse 157 (चौपाई)

अस कहि चला रचिसि मग माया। सर मंदिर बर बाग बनाया।। मारुतसुत देखा सुभ आश्रम। मुनिहि बूझि जल पियौं जाइ श्रम।। राच्छस कपट बेष तहँ सोहा। मायापति दूतहि चह मोहा।। जाइ पवनसुत नायउ माथा। लाग सो कहै राम गुन गाथा।। होत महा रन रावन रामहिं। जितहहिं राम न संसय या महिं।। इहाँ भएँ मैं देखेउँ भाई। ग्यान दृष्टि बल मोहि अधिकाई।। मागा जल तेहिं दीन्ह कमंडल। कह कपि नहिं अघाउँ थोरें जल।। सर मज्जन करि आतुर आवहु। दिच्छा देउँ ग्यान जेहिं पावहु।।

asa kahi calā racisi maga māyā | sara mandira bara bāga banāyā || mārutasuta dekhā subha āśrama | muni-hi būjhi jala piyauṃ jāi śrama || rācchasa kapaṭa beṣa tahaṃ sohā | māyāpati dūtahi caha mohā || jāi pavanasuta nāyu mathā | lāga so kahai rāma guna gāthā || hota mahā rana rāvana rāmahiṃ | jitahahiṃ rāma na saṃsaya yā mahiṃ || ihāṃ bhaeṃ maiṃ dekheuṃ bhāī | gyāna dṛṣṭi bala mohi adhikāī || māgā jala tehiṃ dīnha kamaṇḍala | kaha kapi nahiṃ aghāuṃ thoreṃ jala || sara majjana kari ātura āvahu | dicchā deuṃ gyāna jehiṃ pāvahu ||

Nói vậy xong, hắn đi khỏi và bằng phép thuật tạo ra một hồ nước, một ngôi đền và một khu vườn đẹp dọc đường. Con trai Thần Gió thấy hermitage đẹp đẽ, hỏi vị hiền nhân và uống nước để giải tỏa mệt mỏi. Ở đó một rakshasa ngồi trong bộ đồ khổ hạnh giả dối, bậc thầy của ảo thuật tìm cách làm bối rối sứ giả. Tiến lại gần, Hanuman cúi đầu, và kẻ kia bắt đầu kể câu chuyện về đức hạnh của Rama: Một cuộc chiến vĩ đại sẽ diễn ra giữa Ravana và Rama, Rama chắc chắn sẽ chiến thắng, không còn nghi ngờ gì nữa. Ở đây ta đã nhìn thấy điều đó, hỡi người anh em, sức mạnh của con mắt trí tuệ của ta rất lớn. Hanuman xin nước, hắn đưa bình nước, nhưng con khỉ nói: Một chút nước không thể làm ta thỏa mãn. Hãy tắm trong hồ và đến nhanh, ta sẽ ban cho ngươi sự khai tâm để ngươi đạt được trí tuệ.

Verse 158 (दोहा/सोरठा)

सर पैठत कपि पद गहा मकरीं तब अकुलान। मारी सो धरि दिव्य तनु चली गगन चढ़ि जान।।57।।

sara paiṭhata kapi pada gahā makarīṃ taba akulāna | mārī so dhari divya tanu calī gagana caṛhi jāna ||57||

Khi con khỉ bước vào hồ, một makarini túm lấy chân nó và nó gặp nạn. Hanuman đánh nàng ta, nàng ta nhận hình dạng thiên thần và bay lên bầu trời rồi rời đi.

Verse 159 (चौपाई)

कपि तव दरस भइउँ निष्पापा। मिटा तात मुनिबर कर सापा।। मुनि न होइ यह निसिचर घोरा। मानहु सत्य बचन कपि मोरा।। अस कहि गई अपछरा जबहीं। निसिचर निकट गयउ कपि तबहीं।। कह कपि मुनि गुरदछिना लेहू। पाछें हमहि मंत्र तुम्ह देहू।। सिर लंगूर लपेटि पछारा। निज तनु प्रगटेसि मरती बारा।। राम राम कहि छाड़ेसि प्राना। सुनि मन हरषि चलेउ हनुमाना।। देखा सैल न औषध चीन्हा। सहसा कपि उपारि गिरि लीन्हा।। गहि गिरि निसि नभ धावत भयऊ। अवधपुरी उपर कपि गयऊ।।

kapi tava darasa bhaiuṃ niṣpāpā | miṭā tāta munibara kara sāpā || muni na hoi yaha nisicara ghorā | mānahu satya bacana kapi morā || asa kahi gaī apacharā jabahīṃ | nisicara nikaṭa gayau kapi tabahīṃ || kaha kapi muni gurudachinā lehū | pācheṃ hamahi mantra tumha dehū || sira laṅgūra lapeṭi pachārā | nija tanu pragaṭesi maratī bārā || rāma rāma kahi chāṛesi prānā | suni mana haraṣi caleu hanumānā || dekhā saila na auṣadha cīnhā | sahasā kapi upāri giri līnhā || gahi giri nisi nabha dhāvata bhayū | avadhapurī upara kapi gayū ||

Này con khỉ, nhờ nhìn thấy ngươi ta đã trở nên vô tội, thưa cha, lời nguyền của vị hiền nhân vĩ đại đã được xóa bỏ. Đây không phải là hiền nhân mà là một rakshasa đáng sợ, hãy tin lời ta là sự thật, này con khỉ. Nói vậy xong, apsaras rời đi, và ngay lập tức con khỉ đến gần rakshasa. Con khỉ nói: Này hiền nhân, hãy nhận phí thầy của ngươi, sau đó hãy ban cho ta mantra. Quấn đuôi quanh đầu hắn và ném xuống, khi chết, con quỷ hiện ra hình dạng thật. Kêu Rama, Rama, hắn trút hơi thở cuối cùng, nghe thấy điều đó, Hanuman vui mừng và tiếp tục đi. Hắn thấy ngọn núi nhưng không nhận ra loại thảo dược, ngay lập tức con khỉ nhổ bật cả ngọn núi. Cầm ngọn núi, hắn bay qua bầu trời đêm và đi trên Ayodhya.

Verse 160 (दोहा/सोरठा)

देखा भरत बिसाल अति निसिचर मन अनुमानि। बिनु फर सायक मारेउ चाप श्रवन लगि तानि।।58।।

dekhā bharata bisāla ati nisicara mana anumāni | binu phara sāyaka māreu cāpa śravana lagi tāni ||58||

Thấy hắn, Bharata, đoán trong tâm trí rằng một rakshasa vĩ đại đã đến, bắn một mũi tên không đầu, kéo dây cung ra sau tai.

Verse 161 (चौपाई)

परेउ मुरुछि महि लागत सायक। सुमिरत राम राम रघुनायक।। सुनि प्रिय बचन भरत तब धाए। कपि समीप अति आतुर आए।। बिकल बिलोकि कीस उर लावा। जागत नहिं बहु भाँति जगावा।। मुख मलीन मन भए दुखारी। कहत बचन भरि लोचन बारी।। जेहिं बिधि राम बिमुख मोहि कीन्हा। तेहिं पुनि यह दारुन दुख दीन्हा।। जौं मोरें मन बच अरु काया। प्रीति राम पद कमल अमाया।। तौ कपि होउ बिगत श्रम सूला। जौं मो पर रघुपति अनुकूला।। सुनत बचन उठि बैठ कपीसा। कहि जय जयति कोसलाधीसा।।

pareu muruchi mahi lāgata sāyaka | sumirata rāma rāma raghunāyaka || suni priya bacana bharata taba dhāe | kapi samīpa ati ātura āe || bikala biloki kīsa ura lāvā | jāgata nahiṃ bahu bhā̃ti jagāvā || mukha malīna mana bhae dukhārī | kahata bacana bhari locana bārī || jehiṃ bidhi rāma bimukha mohi kīnhā | tehiṃ puni yaha dāruna dukha dīnhā || jauṃ moreṃ mana baca aru kāyā | prīti rāma pada kamala amāyā || tau kapi hou bigata śrama sūlā | jauṃ mo para raghupati anukūlā || sunata bacana uṭhi baiṭha kapīsā | kahi jaya jayati kosalādhīsā ||

Bị trúng như bởi mũi tên, hắn ngã bất tỉnh xuống đất, vẫn lặp lại Rama, Rama, Chúa của dòng Raghu! Nghe những lời thân yêu ấy, Bharata chạy đến, trong sự lo lắng lớn lao ông đến gần con khỉ. Thấy hắn trong tình trạng đau khổ, ông ôm chặt vào ngực, nhưng Hanuman không tỉnh dậy dù ông cố nhiều cách. Khuôn mặt Bharata trở nên nhợt nhạt và tim ông tràn ngập nỗi đau, với đôi mắt đẫm lệ ông nói: Bằng cách nào Rama quay lưng với ta, bằng cách ấy Ngài lại ban cho ta nỗi đau đớn khủng khiếp này. Nếu trong tâm trí, lời nói và cơ thể ta có tình yêu thuần khiết cho đôi chân sen của Rama, thì này con khỉ, mong sự mệt mỏi và đau đớn của ngươi được xóa bỏ, nếu Chúa của Raghu ưu ái ta. Nghe thấy điều này, chúa tể loài khỉ ngồi dậy và kêu lên: Chiến thắng, chiến thắng cho Chúa của Kosala!

Verse 162 (दोहा/सोरठा)

लीन्ह कपिहि उर लाइ पुलकित तनु लोचन सजल। प्रीति न हृदयँ समाइ सुमिरि राम रघुकुल तिलक।।59।।

līnh kapihi ura lāi pulakita tanu locana sajala | prīti na hṛdayã samāi sumiri rāma raghukula tilaka ||59||

Ngài ôm khỉ vào lòng; thân mình rúng động, đôi mắt đẫm lệ. Tình yêu không thể chứa đựng trong tim khi ngài nhớ đến Rama, viên ngọc quý của dòng Raghu.

Verse 163 (चौपाई)

तात कुसल कहु सुखनिधान की। सहित अनुज अरु मातु जानकी।। कपि सब चरित समास बखाने। भए दुखी मन महुँ पछिताने।। अहह दैव मैं कत जग जायउँ। प्रभु के एकहु काज न आयउँ।। जानि कुअवसरु मन धरि धीरा। पुनि कपि सन बोले बलबीरा।। तात गहरु होइहि तोहि जाता। काजु नसाइहि होत प्रभाता।। चढ़ु मम सायक सैल समेता। पठवौं तोहि जहँ कृपानिकेता।। सुनि कपि मन उपजा अभिमाना। मोरें भार चलिहि किमि बाना।। राम प्रभाव बिचारि बहोरी। बंदि चरन कह कपि कर जोरी।।

tāta kusala kahu sukhanidhāna kī | sahita anuja aru mātu jānākī || kapi saba carita samāsa bakhāne | bhae dukhī mana mahũ pachatāne || ahah daiva maiṃ kata jaga jāyũ | prabhu ke ekahu kāja na āyũ || jāni kuavasaru mana dhari dhīrā | puni kapi sana bole balabīrā || tāta gaharu hoihi tohi jātā | kāju nasāihi hota prabhātā || caṛhu mama sāyaka sail sametā | paṭhavaũ tohi jahã kṛpāniketā || suni kapi mana upajā abhimānā | moreṃ bhāra calihi kimi bānā || rāma prabhāva bicāri bahorī | bandi carana kaha kapi kara jorī ||

"Hỡi người thân yêu, hãy nói cho ta biết tin tức về Rama, kho tàng của niềm hạnh phúc, cùng với người em trai và Mẹ Janaki." Khỉ kể lại vắn tắt mọi chuyện đã xảy ra; Bharata trở nên đau buồn và hối hận trong lòng: "Than ôi, số phận - tại sao ta lại sinh ra trên đời này? Ta không giúp ích được gì cho Chúa dù chỉ một việc." Nhận ra thời điểm không thích hợp, ngài ổn định tâm trí; rồi người anh hùng mạnh mẽ nói lại với khỉ: "Hỡi người thân yêu, ngươi sẽ thấy hành trình nặng nề; công việc có thể bị hỏng nếu bình minh đến. Hãy leo lên mũi tên của ta - đúng vậy, với một ngọn núi trên đó - và ta sẽ gửi ngươi đến Đấng là nơi trú ngụ của lòng thương xót." Nghe vậy, sự kiêu ngạo trỗi dậy trong tâm khỉ: "Làm sao một mũi tên có thể di chuyển dưới sức nặng của ta?" Nhưng rồi, suy ngẫm về quyền năng của Rama, khỉ cúi đầu dưới chân Bharata và nói với đôi tay chắp lại.

Verse 164 (दोहा/सोरठा)

तव प्रताप उर राखि प्रभु जेहउँ नाथ तुरंत। अस कहि आयसु पाइ पद बंदि चलेउ हनुमंत।।60(क)।। भरत बाहु बल सील गुन प्रभु पद प्रीति अपार। मन महुँ जात सराहत पुनि पुनि पवनकुमार।।60(ख)।।

tava pratāpa ura rākhi prabhu jehaũ nātha turanta | asa kahi āyasu pāi pada bandi caleu hanumanta ||60(ka)|| bharata bāhu bala sīla guna prabhu pada prīti apāra | mana mahũ jāta sarāhata puni puni pavanakumāra ||60(kha)||

"Giữ vinh quang của Ngài trong tim, lạy Chúa, con sẽ đến gặp Chủ nhân ngay lập tức." Nói vậy, sau khi được cho phép, Hanuman cúi đầu dưới chân Bharata và ra đi. Khi ngài đi, con trai của Gió ca ngợi trong tâm trí mình sức mạnh cánh tay, tính tình cao quý, đức hạnh, và tình yêu vô bờ bến dành cho đôi chân Chúa của Bharata.

Verse 165 (चौपाई)

उहाँ राम लछिमनहिं निहारी। बोले बचन मनुज अनुसारी।। अर्ध राति गइ कपि नहिं आयउ। राम उठाइ अनुज उर लायउ।। सकहु न दुखित देखि मोहि काऊ। बंधु सदा तव मृदुल सुभाऊ।। मम हित लागि तजेहु पितु माता। सहेहु बिपिन हिम आतप बाता।। सो अनुराग कहाँ अब भाई। उठहु न सुनि मम बच बिकलाई।। जौं जनतेउँ बन बंधु बिछोहू। पिता बचन मनतेउँ नहिं ओहू।। सुत बित नारि भवन परिवारा। होहिं जाहिं जग बारहिं बारा।। अस बिचारि जियँ जागहु ताता। मिलइ न जगत सहोदर भ्राता।। जथा पंख बिनु खग अति दीना। मनि बिनु फनि करिबर कर हीना।। अस मम जिवन बंधु बिनु तोही। जौं जड़ दैव जिआवै मोही।। जैहउँ अवध कवन मुहु लाई। नारि हेतु प्रिय भाइ गँवाई।। बरु अपजस सहतेउँ जग माहीं। नारि हानि बिसेष छति नाहीं।। अब अपलोकु सोकु सुत तोरा। सहिहि निठुर कठोर उर मोरा।। निज जननी के एक कुमारा। तात तासु तुम्ह प्रान अधारा।। सौंपेसि मोहि तुम्हहि गहि पानी। सब बिधि सुखद परम हित जानी।। उतरु काह दैहउँ तेहि जाई। उठि किन मोहि सिखावहु भाई।। बहु बिधि सिचत सोच बिमोचन। स्त्रवत सलिल राजिव दल लोचन।। उमा एक अखंड रघुराई। नर गति भगत कृपाल देखाई।।

uhā̃ rāma lachimanahiṃ nihārī | बोले bacana manuja anusārī || ardha rāti gai kapi nahiṃ āyu | rāma uṭhāi anuj ura lāyu || sakahu na dukhita dekhi mohi kāu | bandhu sadā tava mṛdula subhāu || mama hita lāgi tajehu pitu mātā | sahehu bipina him ātapa bātā || so anurāga kahā̃ aba bhāī | uṭhahu na suni mama baca bikalāī || jauṃ janateũ bana bandhu bichohū | pitā bacana manateũ nahiṃ ohū || suta bita nāri bhavana parivārā | hohiṃ jāhiṃ jaga bārahiṃ bārā || asa bicāri jiyã jāgahu tātā | milai na jagata sahodara bhrātā || jathā paṃkha binu khaga ati dīnā | mani binu phani karibara kara hīnā || asa mama jivana bandhu binu tohī | jauṃ jaṛa daiva jiāvai mohī || jaihaũ avadha kavan muhu lāī | nāri hetu priya bhāi gãvāī || baru apajasa sahateũ jaga māhīṃ | nāri hāni biseṣa chati nāhīṃ || aba apaloku soku suta torā | sahihi niṭhura kaṭhora ura morā || nija jananī ke eka kumārā | tāta tāsu tumha prāna adhārā || sauṃpesi mohi tumhahi gahi pānī | saba bidhi sukhada parama hita jānī || utaru kāha daihaũ tehi jāī | uṭhi kina mohi sikhāvahu bhāī || bahu bidhi sicata soca bimocana | stravata salila rājiva dala locana || umā eka akhaṇḍa raghurāī | nara gati bhagata kṛpāla dekhāī ||

Tại đó Rama, nhìn Lakshmana, nói những lời phù hợp với sự dịu dàng của con người. Nửa đêm đã trôi qua và khỉ chưa quay lại; Rama nâng người em trai lên và ôm vào ngực. "Không ai có thể chịu đựng khi thấy ta đau buồn - đó là bản tính dịu dàng của ngươi, hỡi người anh em. Vì ta mà ngươi từ bỏ cha mẹ; ngươi đã chịu đựng trong rừng giá rét, nóng bức và gió. Tình cảm đó giờ ở đâu, hỡi người anh em? Ngươi không đứng dậy ngay cả khi nghe những lời đau khổ của ta. Nếu ta biết trước sự chia ly với người anh em trong rừng, ta sẽ không tuân lệnh cha. Con cái, tài sản, vợ, nhà và gia đình đến rồi đi trên đời này hết lần này đến lần khác; nhưng, hỡi người thân yêu, hãy thức tỉnh - hãy suy nghĩ trong tim: một người anh em ruột thịt không thể tìm thấy lại trên đời. Như một con chim khốn khổ không có cánh, như một con rắn không có ngọc quý, như một con voi không có vòi - cuộc đời ta cũng vậy nếu không có ngươi, hỡi người anh em, nếu số phận ngu muội giữ ta sống. Ta sẽ trở về Ayodhya với bộ mặt nào - đã mất người anh em yêu quý vì một người phụ nữ? Thà chịu tiếng xấu trên đời; mất một người phụ nữ không phải là sự hủy hoại đặc biệt. Nhưng rồi: sự hủy hoại ở thế giới bên kia, nỗi đau, và sự mất mát của mẹ ngươi - trái tim cứng cỏi, tàn nhẫn của ta không thể chịu đựng được. Ngươi là con trai duy nhất của mẹ; hỡi người thân yêu, ngươi là chỗ dựa cuộc đời của bà. Bà đã đặt ngươi trong tay ta, tin rằng đó là nguồn hạnh phúc và điều tốt đẹp nhất. Ta sẽ trả lời bà thế nào khi ta đến đó? Tại sao ngươi không đứng dậy và chỉ dạy ta, hỡi người anh em?" Theo nhiều cách Ngài rưới tan nỗi đau; từ đôi mắt cánh sen nước mắt tuôn rơi. Ông Uma, ở đây Chúa của dòng Raghu đã thể hiện con đường của con người và con đường từ bi của một người sùng đạo.

Verse 166 (दोहा/सोरठा)

प्रभु प्रलाप सुनि कान बिकल भए बानर निकर। आइ गयउ हनुमान जिमि करुना महँ बीर रस।।61।।

prabhu pralāpa suni kāna bikala bhae bānara nikara | āi gayau hanumāna jimi karunā maham̐ bīra rasa ||61||

Nghe tiếng than khóc của Chúa, toàn thể đoàn khỉ trở nên bồn chồn trong tim; và Hanuman đã đến - như lòng hăng hái anh hùng trỗi dậy trong lòng thương xót.

Verse 167 (चौपाई)

हरषि राम भेंटेउ हनुमाना। अति कृतग्य प्रभु परम सुजाना।। तुरत बैद तब कीन्ह उपाई। उठि बैठे लछिमन हरषाई।। हृदयँ लाइ प्रभु भेंटेउ भ्राता। हरषे सकल भालु कपि ब्राता।। कपि पुनि बैद तहाँ पहुँचावा। जेहि बिधि तबहिं ताहि लइ आवा।। यह बृत्तांत दसानन सुनेऊ। अति बिषअद पुनि पुनि सिर धुनेऊ।। ब्याकुल कुंभकरन पहिं आवा। बिबिध जतन करि ताहि जगावा।। जागा निसिचर देखिअ कैसा। मानहुँ कालु देह धरि बैसा।। कुंभकरन बूझा कहु भाई। काहे तव मुख रहे सुखाई।। कथा कही सब तेहिं अभिमानी। जेहि प्रकार सीता हरि आनी।। तात कपिन्ह सब निसिचर मारे। महामहा जोधा संघारे।। दुर्मुख सुररिपु मनुज अहारी। भट अतिकाय अकंपन भारी।। अपर महोदर आदिक बीरा। परे समर महि सब रनधीरा।।

haraṣi rāma bheṇṭeu hanumānā | ati kṛtagya prabhu parama sujānā || turata baida taba kīnha upāī | uṭhi baiṭhe lachimana haraṣāī || hṛdayam̐ lāi prabhu bheṇṭeu bhrātā | haraṣe sakala bhālu kapi brātā || kapi puni baida tahām̐ pahum̐cāvā | jehi bidhi tabahiṁ tāhi lai āvā || yaha bṛttānta dasānana suneū | ati biṣāda puni-puni sira dhuneū || byākula kumbhakarana pahiṁ āvā | bibidha jatana kari tāhi jagāvā || jāgā nisi-cara dekhi-a kaisā | mānahum̐ kālu deha dhari baisā || kumbhakarana būjhā kahu bhāī | kāhe tava mukha rahe sukhāī || kathā kahī saba tehiṁ abhimānī | jehi prakāra sītā hari ānī || tāta kapinha saba nisi-cara māre | mahā-mahā jodhā saṅghāre || durmukha sura-ripu manuja ahārī | bhaṭa atikāya akaṁpana bhārī || apara mahodara ādika bīrā | pare samara mahi saba raṇadhīrā ||

Rama, vui mừng, ôm Hanuman; Chúa - tối cao khôn ngoan - vô cùng biết ơn. Lập tức thầy thuốc áp dụng phương thuốc, và Lakshmana đứng dậy và ngồi lên trong vui sướng. Chúa ôm người anh em vào tim; tất cả gấu và khỉ đều hoan hỉ. Khỉ sau đó đưa thầy thuốc đến đó, theo đúng cách ngài đã đón ông ta ban đầu. Khi Ravana nghe báo cáo này, ngài rơi vào nỗi tuyệt vọng lớn, lại và lại lắc đầu. Bồn chồn, ngài đến Kumbhakarna và với nhiều nỗ lực đánh thức ngài. Khi rakshasa thức dậy, ngài trông thế nào - như thể Tử Thần đã lấy một thân xác và ngồi đó. Kumbhakarna hỏi: 'Hãy nói cho ta, người anh em - tại sao mặt ngươi lại khô héo như vậy?' Kẻ kiêu ngạo đó kể toàn bộ câu chuyện: làm sao Sita bị bắt cóc, và làm sao những con khỉ đã giết rakshasas và tiêu diệt những nhà vô địch mạnh mẽ - Durmukha, Suraripu, Manuja-ahari, các chiến binh Atikaya và Akampana, và những người khác như Mahodara - dũng cảm và vững vàng trong chiến đấu, đã ngã xuống chiến trường.

Verse 168 (दोहा/सोरठा)

सुनि दसकंधर बचन तब कुंभकरन बिलखान। जगदंबा हरि आनि अब सठ चाहत कल्यान।।62।।

suni dasakaṁdhara bacana taba kumbhakarana bilakhāna | jagadambā hari āni aba saṭha cāhata kalyāna ||62||

Nghe lời của kẻ mười cổ, Kumbhakarna bật khóc than: "Đã đánh cắp Mẹ của thế giới, kẻ ngu ngốc giờ tìm điều tốt cho chính mình!"

Verse 169 (चौपाई)

भल न कीन्ह तैं निसिचर नाहा। अब मोहि आइ जगाएहि काहा।। अजहूँ तात त्यागि अभिमाना। भजहु राम होइहि कल्याना।। हैं दससीस मनुज रघुनायक। जाके हनूमान से पायक।। अहह बंधु तैं कीन्हि खोटाई। प्रथमहिं मोहि न सुनाएहि आई।। कीन्हेहु प्रभू बिरोध तेहि देवक। सिव बिरंचि सुर जाके सेवक।। नारद मुनि मोहि ग्यान जो कहा। कहतेउँ तोहि समय निरबहा।। अब भरि अंक भेंटु मोहि भाई। लोचन सूफल करौ मैं जाई।। स्याम गात सरसीरुह लोचन। देखौं जाइ ताप त्रय मोचन।।

bhala na kīnha taiṁ nisi-cara nāhā | aba mohi āi jagāehi kāhā || ajahuṁ tāta tyāgi abhimānā | bhajahu rāma hoihi kalyānā || haiṁ dasasīsa manuja raghunāyaka | jāke hanūmāna se pāyaka || ahah bandhu taiṁ kīnhi khoṭāī | prathamahiṁ mohi na sunāehi āī || kīṇhehu prabhū birodha tehi devaka | siva birañci sura jāke sevaka || nārada muni mohi gyāna jo kahā | kahateuṁ tohi samaya nirabahā || aba bhari aṅka bheṇṭu mohi bhāī | locana sūphala karau maiṁ jāī || syāma gāta sarasīruha locana | dekhauṁ jāi tāpa traya mocana ||

'Ngươi đã làm sai, lạy chúa của quỷ dữ; tại sao ngươi đến đánh thức ta bây giờ? Ngay bây giờ, hỡi người anh em thân yêu, hãy từ bỏ kiêu ngạo - hãy thờ phụng Rama và mọi sự sẽ tốt đẹp. Hỡi kẻ mười đầu, Raghunayaka chỉ là một con người - nhưng là người có người hầu như Hanuman! Than ôi, người anh em, ngươi đã phạm một sai lầm nghiêm trọng; ngươi không nói cho ta ngay từ đầu. Ngươi đã chống lại Chúa mà Shiva, Brahma và các vị thần phụng sự. Sự khôn ngoan mà Narada từng truyền cho ta - ta đã nói cho ngươi và hoàn thành nghĩa vụ đúng lúc. Bây giờ, hỡi người anh em, hãy ôm ta trọn vẹn; hãy làm cho đôi mắt ta được ban phúc khi ta đi chiêm ngưỡng Ngài - thân hình tối màu, mắt như hoa sen, người xua tan ba loại khổ đau.'

Verse 170 (दोहा/सोरठा)

राम रूप गुन सुमिरत मगन भयउ छन एक। रावन मागेउ कोटि घट मद अरु महिष अनेक।।63।।

rāma rūpa guna sumirata magana bhayau chana eka | rāvana māgeu koṭi ghaṭa mada aru mahiṣa aneka ||63||

Trong một khoảnh khắc, đắm chìm trong sự nhớ nhung hình dạng và đức hạnh của Rama, Ravana sau đó đòi hàng triệu vò rượu và nhiều trâu.

Verse 171 (चौपाई)

महिष खाइ करि मदिरा पाना। गर्जा बज्राघात समाना।। कुंभकरन दुर्मद रन रंगा। चला दुर्ग तजि सेन न संगा।। देखि बिभीषनु आगें आयउ। परेउ चरन निज नाम सुनायउ।। अनुज उठाइ हृदयँ तेहि लायो। रघुपति भक्त जानि मन भायो।। तात लात रावन मोहि मारा। कहत परम हित मंत्र बिचारा।। तेहिं गलानि रघुपति पहिं आयउँ। देखि दीन प्रभु के मन भायउँ।। सुनु सुत भयउ कालबस रावन। सो कि मान अब परम सिखावन।। धन्य धन्य तैं धन्य बिभीषन। भयहु तात निसिचर कुल भूषन।। बंधु बंस तैं कीन्ह उजागर। भजेहु राम सोभा सुख सागर।।

mahiṣa khāi kari madirā pānā | garjā bajrāghāta samānā || kumbhakarana durmada rana-raṅgā | calā durga taji sena na saṅgā || dekhi bibhīṣanu āgeṁ āyu | pareu carana nija nāma sunāyu || anuja uṭhāi hṛdayaṁ tehi lāyo | raghupati-bhakta jāni mana bhāyo || tāta lāta rāvana mohi mārā | kahata parama hita mantra bicārā || tehiṁ galāni raghupati pahiṁ āyuṁ | dekhi dīna prabhu ke mana bhāyuṁ || sunu suta bhayu kāla-basa rāvana | so ki māna aba parama sikhāvana || dhanya dhanya taiṁ dhanya bibhīṣana | bhayahu tāta nिसिचर kula bhūṣana || bandhu baṁsa taiṁ kīnha ujāgara | bhajehu rāma sobhā sukha-sāgara ||

Sau khi ăn thịt trâu và uống rượu mạnh, ngài gầm lên như tiếng sấm sét. Kumbhakarna, điên cuồng vì kiêu ngạo và vui thích chiến đấu, rời pháo đài, không mang theo quân đội. Thấy Vibhishan đến trước mặt, ngài quỳ dưới chân và xưng tên. Người em trai nâng ngài lên và ôm vào ngực; biết ngài là người sùng đạo của Raghupati, lòng ngài vui mừng. "Người anh em, Ravana đã đá ta dù ta nói lời khuyên vì lợi ích cao nhất của ngài. Trong sự hối hận đó ta đã đến Raghupati; thấy ta khốn khổ, lòng Chúa đã động lòng thương. Hãy nghe ta, con ta: Ravana đã rơi vào quyền lực của Thời Gian - liệu ngài có chấp nhận sự chỉ dạy tối cao? Ban phúc, ban phúc - ba lần ban phúc cho ngươi, Vibhishan; hãy trở thành, hỡi người thân yêu, trang sức đích thực của giống nòi Rakshasa. Ngươi đã làm cho danh dự thực sự của gia đình tỏa sáng; hãy thờ phụng Rama, đại dương của vinh quang và hạnh phúc."

Verse 172 (दोहा/सोरठा)

बचन कर्म मन कपट तजि भजेहु राम रनधीर। जाहु न निज पर सूझ मोहि भयउँ कालबस बीर। 64।।

bacana karma mana kapaṭa taji bhajehu rāma rana-dhīra | jāhu na nija para sūjha mohi bhayu kāla-basa bīra || 64 ||

Hãy từ bỏ sự dối trá trong lời nói, việc làm và tâm trí; hãy tôn thờ Rama, hỡi chiến binh kiên định. Đừng tìm lợi ích cho riêng mình, hỡi người hùng, ta đã đến dưới sự thúc đẩy của Thời Gian.

Verse 173 (चौपाई)

बंधु बचन सुनि चला बिभीषन। आयउ जहँ त्रैलोक बिभूषन।। नाथ भूधराकार सरीरा। कुंभकरन आवत रनधीरा।। एतना कपिन्ह सुना जब काना। किलकिलाइ धाए बलवाना।। लिए उठाइ बिटप अरु भूधर। कटकटाइ डारहिं ता ऊपर।। कोटि कोटि गिरि सिखर प्रहारा। करहिं भालु कपि एक एक बारा।। मुर् यो न मन तनु टर् यो न टार् यो। जिमि गज अर्क फलनि को मार्यो।। तब मारुतसुत मुठिका हन्यो। पर् यो धरनि ब्याकुल सिर धुन्यो।। पुनि उठि तेहिं मारेउ हनुमंता। घुर्मित भूतल परेउ तुरंता।। पुनि नल नीलहि अवनि पछारेसि। जहँ तहँ पटकि पटकि भट डारेसि।। चली बलीमुख सेन पराई। अति भय त्रसित न कोउ समुहाई।।

bandhu bacana suni calā bibhīṣana | āyu jahaṁ trailoka-bibhūṣana || nātha bhūdharākāra sarīrā | kumbhakarana āvata rana-dhīrā || etanā kapinha sunā jaba kānā | kilakilāi dhāe balavānā || lie uṭhāi biṭapa aru bhūdhara | kaṭakaṭāi ḍārahiṁ tā ūpara || koṭi koṭi giri-sikhara prahārā | karahiṁ bhālu kapi eka-eka bārā || muryo na mana tanu ṭaryo na ṭāryo | jimi gaja arka-phalani ko māryo || taba māruta-suta muṭhikā hanyō | paryo dharani byākula sira dhunyō || puni uṭhi tehiṁ māreu hanumaṁtā | ghurmita bhūtala pareu turaṁtā || puni nala nīlahi avani pachāresi | jahaṁ tahaṁ paṭaki paṭaki bhaṭ ḍāresi || calī balīmukha sen parāī | ati bhaya trasita na kou samuhāī ||

Nghe lời người anh em, Vibhishan lên đường và đến nơi Rama đang đứng, Đấng trang điểm của ba cõi. 'Lạy Chúa, Kumbhakarna, to lớn như ngọn núi, đang tiến đến, kiên định trong chiến đấu.' Khi những con khỉ nghe thấy điều đó, chúng lao tới với tiếng kêu chói tai và tấn công bằng sức mạnh. Nhổ bật cây cối và ngọn đồi, nghiến răng, chúng ném vào hắn. Chúng đánh hắn bằng vô số đỉnh núi; những con gấu và khỉ tấn công hắn hết lần này đến lần khác. Nhưng tâm trí hắn không quay cuồng, thân thể hắn không rung chuyển và không thể khuất phục, giống như con voi bị đánh bằng quả arka. Sau đó, con trai của Gió đánh hắn một đấm; hắn ngã xuống đất, đau đớn, lắc đầu. Đứng dậy, hắn lại bị Hanuman đánh và lập tức lăn lộn trên mặt đất. Hắn lại đánh ngã Nala và Nila xuống đất, và khắp nơi hắn ném và đập tan các chiến binh. Đội quân địch mạnh mẽ tiến lên; kinh hoàng sợ hãi, không ai có thể đứng vững.

Verse 174 (दोहा/सोरठा)

अंगदादि कपि मुरुछित करि समेत सुग्रीव। काँख दाबि कपिराज कहुँ चला अमित बल सींव।।65।।

aṅgadādi kapi muruchita kari sameta sugrīva | kāṁkha dābi kapi-rāja kahuṁ calā amita bala sīṁva || 65 ||

Sau khi đánh ngất Angada và những con khỉ khác, hắn bắt luôn Sugriva; kẹp chặt vua khỉ dưới nách, kẻ có sức mạnh vô lượng bước đi.

Verse 175 (चौपाई)

उमा करत रघुपति नरलीला। खेलत गरुड़ जिमि अहिगन मीला।। भृकुटि भंग जो कालहि खाई। ताहि कि सोहइ ऐसि लराई।। जग पावनि कीरति बिस्तरिहहिं। गाइ गाइ भवनिधि नर तरिहहिं।। मुरुछा गइ मारुतसुत जागा। सुग्रीवहि तब खोजन लागा।। सुग्रीवहु कै मुरुछा बीती। निबुक गयउ तेहि मृतक प्रतीती।। काटेसि दसन नासिका काना। गरजि अकास चलउ तेहिं जाना।। गहेउ चरन गहि भूमि पछारा। अति लाघवँ उठि पुनि तेहि मारा।। पुनि आयसु प्रभु पहिं बलवाना। जयति जयति जय कृपानिधाना।। नाक कान काटे जियँ जानी। फिरा क्रोध करि भइ मन ग्लानी।। सहज भीम पुनि बिनु श्रुति नासा। देखत कपि दल उपजी त्रासा।।

umā karata raghupati nara-līlā | khelata garuṛa jimi ahi-gana mīlā || bhṛkuṭi-bhaṅga jo kālahi khāī | tāhi ki sohāi aisī larāī || jaga-pāvani kīrati bistarihiṁ | gāi gāi bhava-nidhi nara tarihiṁ || muruchā gaī māruta-suta jāgā | sugrīvahi taba khojana lāgā || sugrīvahu kai muruchā bītī | nibuka gayau tehi mṛtaka pratītī || kāṭesi dasana nāsikā kānā | garaji akāsa calau tehiṁ jānā || gaheu carana gahi bhūmi pachārā | ati lāghavaṁ uṭhi puni tehi mārā || puni āyasu prabhu pahiṁ balavānā | jayati jayati jaya kṛpā-nidhānā || nāka kāna kāṭe jiyaṁ jānī | phirā krodha kari bhai mana glānī || sahaja bhīma puni binu śruti nāsā | dekhata kapi-dala upajī trāsā ||

Này Uma, Raghupati đang diễn vở kịch nhân loại của mình, giống như Garuda vui đùa giữa bầy rắn. Đấng mà chỉ cần nhíu mày cũng có thể nuốt chửng Thời Gian, liệu trận chiến như vậy có xứng đáng với Ngài không? Danh tiếng thanh tịnh thế giới của Ngài sẽ lan rộng; hát mãi bài ca đó, con người sẽ vượt qua đại dương tồn tại. Cơn ngất của Hanuman qua đi và ông tỉnh dậy; rồi ông bắt đầu tìm kiếm Sugriva. Sugriva cũng hồi phục sau cơn ngất; cằm ông rơi xuống, trông như người đã chết. Hắn xé rách răng, mũi và tai; gầm thét, hắn di chuyển qua bầu trời. Tóm lấy chân ông, hắn đập ông xuống đất; với sự nhanh nhẹn tuyệt vời, ông đứng dậy và đánh lại. Sau đó, kẻ mạnh mẽ đến trước Chúa để nhận lệnh: 'Chiến thắng, chiến thắng, chiến thắng cho kho tàng lòng từ bi!' Biết trong lòng rằng mũi và tai mình bị cắt, hắn quay lại trong cơn thịnh nộ, và tâm trí hắn nặng trĩu với sự xấu hổ. Khủng khiếp bởi bản tính, giờ đây không tai không mũi, hắn được nhìn thấy và nỗi hoảng loạn nổi lên trong đội quân khỉ.

Verse 176 (दोहा/सोरठा)

जय जय जय रघुबंस मनि धाए कपि दै हूह। एकहि बार तासु पर छाड़ेन्हि गिरि तरु जूह।।66।।

jaya jaya jaya raghubaṃsa mani dhāe kapi dai hūha | ekahi bāra tāsu para chāṛhenhi giri taru jūha ||66||

'Chiến thắng, chiến thắng, chiến thắng cho viên ngọc của dòng tộc Raghu!' - kêu lên như vậy, những con khỉ lao tới; và trong một đợt tấn công duy nhất, chúng ném vào hắn những ngọn núi và cây cối chất đống.

Verse 177 (चौपाई)

कुंभकरन रन रंग बिरुद्धा। सन्मुख चला काल जनु क्रुद्धा।। कोटि कोटि कपि धरि धरि खाई। जनु टीड़ी गिरि गुहाँ समाई।। कोटिन्ह गहि सरीर सन मर्दा। कोटिन्ह मीजि मिलव महि गर्दा।। मुख नासा श्रवनन्हि कीं बाटा। निसरि पराहिं भालु कपि ठाटा।। रन मद मत्त निसाचर दर्पा। बिस्व ग्रसिहि जनु एहि बिधि अर्पा।। मुरे सुभट सब फिरहिं न फेरे। सूझ न नयन सुनहिं नहिं टेरे।। कुंभकरन कपि फौज बिडारी। सुनि धाई रजनीचर धारी।। देखि राम बिकल कटकाई। रिपु अनीक नाना बिधि आई।।

kumbhakarana rana raṅga biruddhā | sanmukha calā kāla janu kruddhā || koṭi koṭi kapi dhari dhari khāī | janu ṭīṛī giri guhā̃ samāī || koṭinh gahi sarīra sana mardā | koṭinh mīji milava mahi gardā || mukha nāsā śravananh kī̃ bāṭā | nisari parāhiṃ bhālu kapi ṭhāṭā || rana mada matta nisācara darpā | bisva grasihi janu ehi bidhi arpā || mure subhaṭa saba phirahĩ na phere | sūjha na nayan sunahiṃ nahiṃ ṭere || kumbhakarana kapi phauja biḍārī | suni dhāī rajanīcara dhārī || dekhi rāma bikala kaṭakāī | ripu anīka nānā bidhi āī ||

Kumbhakarna, đáng sợ, nhuộm màu của chiến trận, bước thẳng tới, như Tử Thần đang giận dữ. Hắn tóm và nuốt hàng triệu con khỉ, như thể bầy châu chấu biến mất vào hang núi. Tóm lấy nhiều người, hắn đập họ vào thân mình; nghiền nát nhiều người, hắn dựng những đám mây bụi trên đất. Qua miệng, mũi và tai, hắn tạo ra một lối đi, những con gấu và khỉ chui ra và chạy trốn thành từng nhóm. Say mê chiến tranh, tên rakshasa kiêu ngạo đó dường như sẵn sàng nuốt chửng thế giới theo cách đó. Những chiến binh ngã xuống lang thang mà không quay lại, mắt không thấy gì, tai không nghe tiếng gọi. Kumbhakarna đập tan đội quân khỉ; nghe thấy vậy, những kẻ cầm vũ khí ban đêm lao tới. Thấy quân đội của Rama đau khổ, các tiểu đoàn địch đến với nhiều đội hình.

Verse 178 (दोहा/सोरठा)

सुनु सुग्रीव बिभीषन अनुज सँभारेहु सैन। मैं देखउँ खल बल दलहि बोले राजिवनैन।।67।।

sunu sugrīva bibhīṣana anuj saṃbhārehu sain | maiṃ dekhauṃ khala bala dalahi bole rājivanaina ||67||

'Hãy nghe, Sugriva, Vibhishana, và em trai của ta: hãy ổn định quân đội và sắp xếp hàng ngũ. Ta sẽ đích thân xử lý kẻ thù độc ác và toàn bộ lực lượng của hắn', Chúa có mắt như hoa sen nói.

Verse 179 (चौपाई)

कर सारंग साजि कटि भाथा। अरि दल दलन चले रघुनाथा।। प्रथम कीन्ह प्रभु धनुष टँकोरा। रिपु दल बधिर भयउ सुनि सोरा।। सत्यसंध छाँड़े सर लच्छा। कालसर्प जनु चले सपच्छा।। जहँ तहँ चले बिपुल नाराचा। लगे कटन भट बिकट पिसाचा।। कटहिं चरन उर सिर भुजदंडा। बहुतक बीर होहिं सत खंडा।। घुर्मि घुर्मि घायल महि परहीं। उठि संभारि सुभट पुनि लरहीं।। लागत बान जलद जिमि गाजहीं। बहुतक देखी कठिन सर भाजहिं।। रुंड प्रचंड मुंड बिनु धावहिं। धरु धरु मारू मारु धुनि गावहिं।।

kara sāraṅga sāji kaṭi bhāthā | ari dala dalana cale raghunāthā || prathama kīnha prabhu dhanuṣ ṭaṅkorā | ripu dala badhira bhayau suni sorā || satyasaṃdha chā̃ṛe sara lacchā | kālasarpa janu cale sapacchā || jahã tahã cale bipula nārācā | lage kaṭana bhaṭ bikaṭa pisācā || kaṭahiṃ carana ura sira bhujadaṇḍā | bahutaka bīra hohiṃ sata khaṇḍā || ghurmi ghurmi ghāyala mahi parahīṃ | uṭhi saṃbhāri subhaṭa puni larahīṃ || lāgata bāna jalada jimi gājahīṃ | bahutaka dekhī kaṭhina sara bhājahīṃ || ruṇḍa pracaṇḍa muṇḍa binu dhāvahīṃ | dharu dharu mārū mārū dhuni gāvahīṃ ||

Với cây cung sẵn sàng và bao tên buộc ở eo, Chúa của Raghu tiến lên để đập tan hàng ngũ địch. Đầu tiên Chúa làm cây cung vang lên; nghe tiếng sấm đó, đội quân địch dường như bị điếc. Trung thành với lời thề, Ngài bắn loạt tên liên tiếp, như những con rắn có cánh của Tử Thần được thả tự do. Khắp nơi bay những mũi tên sắt mạnh mẽ, chặt hạ những chiến binh đáng sợ như quỷ dữ. Chân, ngực, đầu và tay bị chặt đứt; nhiều chiến binh bị xé thành trăm mảnh. Những người bị thương quay cuồng và ngã xuống đất; rồi, gượng dậy, các chiến binh lại chiến đấu. Khi tên bắn trúng, họ gầm thét như mây dông; thấy những mũi tên không ngừng như vậy, nhiều người bỏ chạy. Những thân thể không đầu chạy điên cuồng, và tiếng kêu 'Bắt! Bắt! Giết! Giết!' vang lên trong một điệp khúc đáng sợ.

Verse 180 (दोहा/सोरठा)

छन महुँ प्रभु के सायकन्हि काटे बिकट पिसाच। पुनि रघुबीर निषंग महुँ प्रबिसे सब नाराच।।68।।

chana mahũ prabhu ke sāyakanhi kāṭe bikaṭa pisāca | puni raghubīra niṣaṅga mahũ prabise saba nārāca ||68||

Trong chốc lát, những mũi tên của Chúa chặt hạ những chiến binh dữ dội như quỷ; và một lần nữa tất cả những mũi tên sắt đều được đặt trong bao tên của Người Hùng Raghu.

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

गिरिजा जासु नाम जपि मुनि काटहिं भव पास। सो कि बंध तर आवइ ब्यापक बिस्व निवास।।73।।

girijā jāsu nāma japi muni kāṭahiṁ bhava pāsa | so ki bandha tara āvai byāpaka bisva nivāsa ||73||

Này Girija, bằng cách lặp lại Tên của Đấng mà các đạo sĩ cắt đứt sợi dây của luân hồi, làm sao Chúa toàn năng, nơi ngự trị của vũ trụ, có thể bị trói buộc, hay cần phải 'vượt qua' nó?

Verse 182 (चौपाई)

चरित राम के सगुन भवानी। तर्कि न जाहिं बुद्धि बल बानी।। अस बिचारि जे तग्य बिरागी। रामहि भजहिं तर्क सब त्यागी।। ब्याकुल कटकु कीन्ह घननादा। पुनि भा प्रगट कहइ दुर्बादा।। जामवंत कह खल रहु ठाढ़ा। सुनि करि ताहि क्रोध अति बाढ़ा।। बूढ़ जानि सठ छाँड़ेउँ तोही। लागेसि अधम पचारै मोही।। अस कहि तरल त्रिसूल चलायो। जामवंत कर गहि सोइ धायो।। मारिसि मेघनाद कै छाती। परा भूमि घुर्मित सुरघाती।। पुनि रिसान गहि चरन फिरायौ। महि पछारि निज बल देखरायो।। बर प्रसाद सो मरइ न मारा। तब गहि पद लंका पर डारा।। इहाँ देवरिषि गरुड़ पठायो। राम समीप सपदि सो आयो।।

carita rāma ke saguna bhavānī | tarki na jāhiṁ buddhi bala bānī || asa bicāri je tagya birāgī | rāmahi bhajahiṁ tarka saba tyāgī || byākula kaṭaku kīnh ghananādā | puni bhā pragaṭa kahai durbādā || jāmavaṁta kaha khala rahu ṭhāḍhā | suni kari tāhi krodha ati bāḍhā || būṛha jāni saṭha chā̃ṛeüँ tohī | lāgesi adhama pacārai mohī || asa kahi tarala trisūla calāyo | jāmavaṁta kara gahi soi dhāyo || mārisi meghanāda kai chātī | parā bhūmi ghurmita suraghātī || puni risāna gahi carana phirāyau | mahi pachāri nija bala dekharāyo || bara prasāda so marai na mārā | taba gahi pada laṅkā para ḍārā || ihā̃ devariṣi garuṛa paṭhāyo | rāma samīpa sapadi so āyo ||

Hỡi Bhavānī, những sự tích của Rāma trong hình hài hiện thân không thể thấu hiểu bằng lý luận, cũng không bằng sức trí tuệ hay lời nói. Suy ngẫm như vậy, những người thực sự xuất gia, đoạn tận tham ái tôn thờ Rāma, từ bỏ mọi tranh biện. Trong khi đó, đoàn quân rơi vào hỗn loạn với tiếng gầm vang như sấm; rồi Meghnāda xuất hiện trở lại, buông lời ngạo mạn. Jāmbavān nói: 'Kẻ ác, hãy đứng yên tại đó!' Nghe vậy, cơn thịnh nộ của y bùng lên dữ dội: 'Nghĩ ngươi đã già, ta tha cho ngươi; giờ kẻ đê tiện này lại đến khiêu khích ta!' Nói xong, kẻ liều lĩnh ném cây đinh ba; Jāmbavān bắt lấy trong tay và lao tới. Người đánh vào ngực Meghnāda; kẻ giết các vị thần ngã khuỵu, lăn lộn trên mặt đất. Tức giận trở lại, y túm lấy chân Jāmbavān và quay tròn, ném xuống đất để phô diễn sức mạnh. Nhưng nhờ ân điển của một lời chúc phúc, y không thể bị giết cũng không thể giết người bằng cách thường; rồi y túm lấy và ném lên tường thành Laṅkā. Tại đó, vị đạo sĩ thần linh sai Garuḍa đến, và y lập tức đến gần Rāma.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

खगपति सब धरि खाए माया नाग बरूथ। माया बिगत भए सब हरषे बानर जूथ। 74(क)।। गहि गिरि पादप उपल नख धाए कीस रिसाइ। चले तमीचर बिकलतर गढ़ पर चढ़े पराइ।।74(ख)।।

khagapati saba dhari khāe māyā nāga barūtha | māyā bigata bhae saba haraṣe bānara jūtha ||74(ka)|| gahi giri pādapa upala nakha dhāe kīsa risāi | cale tamīcara bikalatara gaṛha para caṛhe parāi ||74(kha)||

Garuḍa, chúa tể các loài chim, chộp lấy và nuốt chửng đạo quân huyền ảo của những xiềng xích rắn. Khi ảo thuật bị tiêu tan, toàn thể đoàn khỉ vui mừng. Nắm lấy núi non, cây cối và đá tảng, những con khỉ lao tới trong cơn thịnh nộ; những con quỷ, càng thêm hoảng loạn, bỏ chạy và trèo lên pháo đài.

Verse 184 (चौपाई)

मेघनाद के मुरछा जागी। पितहि बिलोकि लाज अति लागी।। तुरत गयउ गिरिबर कंदरा। करौं अजय मख अस मन धरा।। इहाँ बिभीषन मंत्र बिचारा। सुनहु नाथ बल अतुल उदारा।। मेघनाद मख करइ अपावन। खल मायावी देव सतावन।। जौं प्रभु सिद्ध होइ सो पाइहि। नाथ बेगि पुनि जीति न जाइहि।। सुनि रघुपति अतिसय सुख माना। बोले अंगदादि कपि नाना।। लछिमन संग जाहु सब भाई। करहु बिधंस जग्य कर जाई।। तुम्ह लछिमन मारेहु रन ओही। देखि सभय सुर दुख अति मोही।। मारेहु तेहि बल बुद्धि उपाई। जेहिं छीजै निसिचर सुनु भाई।। जामवंत सुग्रीव बिभीषन। सेन समेत रहेहु तीनिउ जन।। जब रघुबीर दीन्हि अनुसासन। कटि निषंग कसि साजि सरासन।। प्रभु प्रताप उर धरि रनधीरा। बोले घन इव गिरा गँभीरा।। जौं तेहि आजु बधें बिनु आवौं। तौ रघुपति सेवक न कहावौं।। जौं सत संकर करहिं सहाई। तदपि हतउँ रघुबीर दोहाई।।

meghanāda ke murachā jāgī | pitahi biloki lāja ati lāgī || turata gayau giribara kaṁdarā | karauṁ ajaya makha asa mana dharā || ihā̃ bibhīṣana maṁtra bicārā | sunahu nātha bala atula udārā || meghanāda makha karai apāvana | khala māyāvī deva satāvana || jauṁ prabhu siddha hoi so pāihi | nātha begi puni jīti na jāihi || suni raghupati atisaya sukha mānā | बोले aṅgadādi kapi nānā || lachimana saṅga jāhu saba bhāī | karahu bidhaṁsa jagya kara jāī || tumha lachimana mārehu rana ohī | dekhi sabhaya sura dukha ati mohī || mārehu tehi bala buddhi upāī | jehiṁ chījai nisicara sunu bhāī || jāmavaṁta sugrīva bibhīṣana | sena sameta rahehu tīniü jana || jaba raghubīra dīnhi anusāsana | kaṭi niṣaṅga kasi sāji sarāsana || prabhu pratāpa ura dhari ranadhīrā | बोले ghana iva girā gaṁbhīrā || jauṁ tehi āju badheṁ binu āvauṁ | tau raghupati sevaka na kahāvauṁ || jauṁ sata saṅkara karahiṁ sahāī | tadapi hataüँ raghubīra dohāī ||

Meghnāda tỉnh lại, và khi thấy cha mình, y cảm thấy xấu hổ sâu sắc. Y lập tức đi đến một hang động trên núi, quyết tâm trong lòng thực hiện một nghi lễ để trở nên bất khả chiến bại. Tại đây Vibhīṣaṇa suy ngẫm và đưa ra lời khuyên: 'Hãy nghe tôi, hỡi Đức Chúa có sức mạnh vô lượng và hào phóng. Meghnāda đang thực hiện một nghi lễ ô uế, kẻ ác chủ trì ảo thuật này đang hành hạ các vị thần. Nếu y hoàn thành nó, y sẽ đạt được mục đích, và rồi, thưa Chúa, y sẽ không bị chiến bại nữa.' Nghe vậy, Raghupati vô cùng vui mừng và nói với những con khỉ, Aṅgada và những người khác: 'Tất cả các ngươi hãy đi cùng Lakṣmaṇa; hãy đi và phá hủy nghi lễ đó. Lakṣmaṇa, ngươi phải đánh y tại đó, khi thấy điều này, các vị thần đang sợ hãi sẽ được giải thoát khỏi nỗi buồn lớn lao. Hãy dùng sức mạnh, trí tuệ và mưu kế, hỡi anh em, để làm suy yếu con quỷ.' 'Jāmbavān, Sugrīva và Vibhīṣaṇa, hãy ở lại, cả ba người cùng với quân đội.' Khi Raghubīr đã đưa ra những mệnh lệnh này, Người thắt chặt bao tên ở eo và chuẩn bị cung tên. Giữ sự uy nghiêm trong tim, vị chiến binh kiên định nói với giọng trầm như tiếng sấm: 'Nếu hôm nay ta trở về mà không giết y, ta sẽ không được gọi là tôi tớ của Raghupati. Ngay cả khi Śaṅkara công chính giúp y, ta vẫn sẽ giết y, ta thề bởi Raghubīr!'