Prakarana 20

Verse 400 (दोहा/सोरठा)

सुर समूह बिनती करि पहुँचे निज निज धाम। जगनिवास प्रभु प्रगटे अखिल लोक बिश्राम।।191।।

sura samūha binatī kari pahuṁce nija nija dhāma | jaganivāsa prabhu pragaṭe akhila loka biśrāma ||191||

Sau khi dâng lời cầu nguyện khiêm cung, các đoàn thiên thần trở về nơi cư ngụ của mỗi vị. Bấy giờ Đức Chúa, nơi nương tựa của vũ trụ, đã hiện thân, là sự nghỉ ngơi và nơi trú ẩn của mọi thế giới.

Verse 401 (छंद)

भए प्रगट कृपाला दीनदयाला कौसल्या हितकारी। हरषित महतारी मुनि मन हारी अद्भुत रूप बिचारी।। लोचन अभिरामा तनु घनस्यामा निज आयुध भुज चारी। भूषन बनमाला नयन बिसाला सोभासिंधु खरारी।। कह दुइ कर जोरी अस्तुति तोरी केहि बिधि करौं अनंता। माया गुन ग्यानातीत अमाना बेद पुरान भनंता।। करुना सुख सागर सब गुन आगर जेहि गावहिं श्रुति संता। सो मम हित लागी जन अनुरागी भयउ प्रगट श्रीकंता।। ब्रह्मांड निकाया निर्मित माया रोम रोम प्रति बेद कहै। मम उर सो बासी यह उपहासी सुनत धीर पति थिर न रहै।। उपजा जब ग्याना प्रभु मुसकाना चरित बहुत बिधि कीन्ह चहै। कहि कथा सुहाई मातु बुझाई जेहि प्रकार सुत प्रेम लहै।। माता पुनि बोली सो मति डौली तजहु तात यह रूपा। कीजै सिसुलीला अति प्रियसीला यह सुख परम अनूपा।। सुनि बचन सुजाना रोदन ठाना होइ बालक सुरभूपा। यह चरित जे गावहिं हरिपद पावहिं ते न परहिं भवकूपा।।

bhae pragaṭa kṛpālā dīna-dayālā kausalya hitakārī | haraṣita mahatārī muni mana hārī adbhuta rūpa bicārī || locana abhirāmā tanu ghana-syāmā nija āyudha bhuja cārī | bhūṣana bana-mālā nayana bisālā sobhā-siṃdhu kharārī || kaha dui kara jorī astuti torī kehi bidhi karauṃ anaṃtā | māyā guna gyānātīta amānā beda purāna bhanantā || karuṇā sukha sāgara saba guna āgara jehi gāvahiṃ śruti saṃtā | so mama hita lāgī jana anurāgī bhayau pragaṭa śrī-kaṃtā || brahmāṃḍa nikāyā nirmita māyā roma-roma prati beda kahai | mama ura so bāsī yaha upahāsī sunata dhīra pati thira na rahai || upajā jaba gyānā prabhu musakānā carita bahuta bidhi kīnha cahai | kahi kathā suhāī mātu bujhāī jehi prakāra suta prema lahai || mātā puni bolī so mati ḍaulī tajahu tāta yaha rūpā | kījai sisulīlā ati priya-sīlā yaha sukha parama anūpā || suni bacana sujānā rodana ṭhānā hoi bālaka sura-bhūpā | yaha carita je gāvahiṃ hari-pada pāvahiṃ te na parahiṃ bhava-kūpā ||

Đầy lòng thương xót và từ bi với người nghèo khổ, Đức Chúa đã hiện thân, là ân nhân của Kausalya. Người mẹ tràn ngập niềm vui; ngay cả tâm trí của các đạo sĩ cũng bị lôi cuốn khi chiêm ngưỡng hình dạng kỳ diệu đó. Đôi mắt của Ngài quyến rũ, thân thể Ngài tối đen như mây mưa; trong bốn cánh tay, Ngài cầm các biểu tượng thiêng liêng của mình. Được trang sức với các đồ trang sức và vòng hoa rừng, với đôi mắt sen rộng lớn, Ngài là đại dương của vẻ đẹp, người tiêu diệt kẻ thù. Với hai tay chắp lại, bà nói: 'Làm sao con có thể ca ngợi Ngài, ôi Đấng Vô Cùng? Bằng cách nào con có thể làm điều đó?' Kinh Veda và Purana tuyên bố Ngài vượt qua các phẩm chất của maya, vượt ngoài sự hiểu biết, không thể đo lường. Ngài là đại dương của lòng từ bi và phúc lạc, kho tàng của mọi đức hạnh, được Kinh Veda và các thánh nhân ca ngợi. Vì lợi ích của con, vì tình yêu dành cho người hầu của Ngài, Ngài đã hiện thân, ôi Chúa của Lakshmi. Mặc dù các hệ thống vũ trụ được tạo ra bởi maya của Ngài, Kinh Veda tuyên bố Ngài trong từng sợi tóc. Và Ngài ngự trong trái tim con, nghịch lý này! Nghe điều đó, ngay cả Đức Chúa kiên định cũng không còn giữ được sự bình tĩnh. Khi sự hiểu biết đến, Đức Chúa mỉm cười, muốn thực hiện vở kịch của Ngài theo nhiều cách. Ngài kể một câu chuyện đẹp để dạy bảo người mẹ, theo cách mà một đứa trẻ giành được tình yêu của mẹ. Bấy giờ người mẹ nói lại; tâm trí bà dao động: 'Hãy bỏ hình dạng này đi, đứa con thân yêu. Hãy thể hiện trò chơi của trẻ thơ, rất đáng yêu trong bản chất, niềm vui này vô song tối thượng.' Nghe những lời khôn ngoan, vua của các vị thần bắt đầu khóc, trở thành một đứa trẻ. Bất cứ ai hát về hành động này sẽ đạt được đôi chân của Hari; họ không rơi vào giếng của sự tồn tại thế gian.

Verse 402 (दोहा/सोरठा)

बिप्र धेनु सुर संत हित लीन्ह मनुज अवतार। निज इच्छा निर्मित तनु माया गुन गो पार।।192।।

bipra dhenu sura santa hita līnha manuja avatāra | nija icchā nirmita tanu māyā guna go pāra ||192||

Vì phúc lợi của các Bà La Môn, bò, các vị thần và các thánh nhân, Ngài đã nhận lấy một kiếp sống làm người. Hình dạng của Ngài được chấp nhận theo ý chí tối cao của chính Ngài; Ngài đứng vượt ngoài Maya và trò chơi của các guna.

Verse 403 (चौपाई)

सुनि सिसु रुदन परम प्रिय बानी। संभ्रम चलि आई सब रानी।। हरषित जहँ तहँ धाईं दासी। आनँद मगन सकल पुरबासी।। दसरथ पुत्रजन्म सुनि काना। मानहुँ ब्रह्मानंद समाना।। परम प्रेम मन पुलक सरीरा। चाहत उठत करत मति धीरा।। जाकर नाम सुनत सुभ होई। मोरें गृह आवा प्रभु सोई।। परमानंद पूरि मन राजा। कहा बोलाइ बजावहु बाजा।। गुर बसिष्ठ कहँ गयउ हँकारा। आए द्विजन सहित नृपद्वारा।। अनुपम बालक देखेन्हि जाई। रूप रासि गुन कहि न सिराई।।

suni sisu rudana parama priya bānī | saṁbhrama cali āī saba rānī || haraṣita jahã̐ tahã̐ dhāīṁ dāsī | ānaṁda magana sakala purabāsī || dasaratha putra-janma suni kānā | mānahuṁ brahmānaṁda samānā || parama prema mana pulaka sarīrā | cāhata uṭhata karata mati dhīrā || jākara nāma sunata subha hoī | moreṁ gṛha āvā prabhu soī || paramānaṁda pūri mana rājā | kahā bolāi bajāvahu bājā || guru basiṣṭha kahaṁ gayau haṁkārā | āe dvijana sahita nṛpa-dvārā || anupama bālaka dekheṁhi jāī | rūpa rāsi guna kahi na sirāī ||

Nghe tiếng khóc của đứa trẻ, âm thanh yêu thương hơn mọi âm nhạc, các hoàng hậu đã đến trong sự vội vã đầy kính cẩn. Các nữ tỳ chạy đi chạy lại trong niềm vui; toàn thể dân thành phố đều đắm chìm trong sự hoan lạc. Khi Dasharatha nghe tin về sự ra đời của một người con trai, đó như thể phúc lạc của Brahma đã tràn ngập người. Trái tim người tràn ngập tình yêu tối thượng; cơ thể người rung động; và mặc dù khao khát đứng dậy ngay lập tức, người đã làm cho tâm trí mình bình tĩnh. 'Chỉ bằng cách nghe Tên của Ngài mà điều tốt lành đến, Ngài, Đức Chúa, đã đến ngay trong nhà của ta!' Tâm trí nhà vua tràn ngập niềm vui tối thượng; người nói: 'Hãy gọi họ, hãy cho đánh các nhạc cụ!' Một lời triệu tập được gửi đến Đạo sư Vashishtha; và các Bà La Môn, cùng với ngài, đã đến cổng hoàng gia. Họ chiêm ngưỡng đứa trẻ vô song, một hiện thân của vẻ đẹp; đức hạnh của Ngài không thể kể hết.

Verse 404 (दोहा/सोरठा)

नंदीमुख सराध करि जातकरम सब कीन्ह। हाटक धेनु बसन मनि नृप बिप्रन्ह कहँ दीन्ह।।193।।

nandīmukha sarādha kari jātakaram saba kīnha | hāṭaka dhenu basana mani nr̥pa bipranha kahã dīnha ||193||

Sau khi thực hiện nghi lễ sraddha Nandimukha auspicious và hoàn thành tất cả các bí tích sinh, nhà vua đã ban cho các Bà La Môn những quà tặng gồm vàng, bò, quần áo và ngọc quý.

Verse 405 (चौपाई)

ध्वज पताक तोरन पुर छावा। कहि न जाइ जेहि भाँति बनावा।। सुमनबृष्टि अकास तें होई। ब्रह्मानंद मगन सब लोई।। बृंद बृंद मिलि चलीं लोगाई। सहज संगार किएँ उठि धाई।। कनक कलस मंगल धरि थारा। गावत पैठहिं भूप दुआरा।। करि आरति नेवछावरि करहीं। बार बार सिसु चरनन्हि परहीं।। मागध सूत बंदिगन गायक। पावन गुन गावहिं रघुनायक।। सर्बस दान दीन्ह सब काहू। जेहिं पावा राखा नहिं ताहू।। मृगमद चंदन कुंकुम कीचा। मची सकल बीथिन्ह बिच बीचा।।

dhvaja patāka torana pura chāvā | kahi na jāi jehi bhā̃ti banāvā || sumanabṛṣṭi ākāsa tẽ hoī | brahmānanda magana saba loī || bṛnda bṛnda mili calī̃ logāī | sahaja siṅgāra kiẽ uṭhi dhāī || kanaka kalasa maṅgala dhari thārā | gāvata paiṭhahĩ bhūpa duārā || kari ārati nevachāvari karahī̃ | bāra bāra sisu carananhĩ parahī̃ || māgadha sūta bandigana gāyaka | pāvana guna gāvahĩ raghunāyaka || sarabasa dāna dīnh saba kāhū | jehi pāvā rākhā nahĩ tāhū || mṛgamada candana kuṅkuma kīcā | macī sakala bīthinhi bica bīcā ||

Cờ, cờ hiệu và cổng chào lễ hội bao phủ toàn bộ thành phố, không lời nào có thể tả nổi cách nó được trang trí. Từ các tầng trời, có một cơn mưa hoa; tất cả mọi người đều đắm chìm trong niềm vui như phúc lạc của Brahma. Theo từng nhóm, người dân thị xã tụ tập; tự nhiên được trang điểm, họ nhảy lên và chạy đi trong sự hăng hái. Mang các bình vàng và khay auspicious, hát khi đi, họ bước vào qua cổng hoàng gia. Họ thực hiện nghi lễ arati và dâng lễ vật nhiều lần; lần này qua lần khác họ phủ phục dưới chân đứa trẻ. Các người truyền tin, nhà thơ và các nhóm người ca ngợi hát to các đức hạnh thanh lọc của Chúa của Raghu. Mỗi người cho đi tất cả những gì họ có; bất cứ ai nhận được đều không giữ cho riêng mình. Xạ hương, gỗ đàn hương và nghệ tây được bôi như bột nhão; ngay giữa mọi con hẻm, sự vui mừng lan tràn.

Verse 406 (दोहा/सोरठा)

गृह गृह बाज बधाव सुभ प्रगटे सुषमा कंद। हरषवंत सब जहँ तहँ नगर नारि नर बृंद।।194।।

gṛha-gṛha bāja badhāva subha pragaṭe suṣamā kanda | haraṣavanta saba jahã-tahã nagara nāri nara bṛnda ||194||

Trong từng ngôi nhà, trống và nhạc cụ vang lên, và những lời chúc tụng tốt lành nổi lên, vì chính nguồn gốc của vẻ đẹp đã xuất hiện. Khắp thành phố, bất cứ nơi đâu, đám đông nam nữ tràn ngập niềm vui.

Verse 407 (चौपाई)

कैकयसुता सुमित्रा दोऊ। सुंदर सुत जनमत भैं ओऊ।। वह सुख संपति समय समाजा। कहि न सकइ सारद अहिराजा।। अवधपुरी सोहइ एहि भाँती। प्रभुहि मिलन आई जनु राती।। देखि भानू जनु मन सकुचानी। तदपि बनी संध्या अनुमानी।। अगर धूप बहु जनु अँधिआरी। उड़इ अभीर मनहुँ अरुनारी।। मंदिर मनि समूह जनु तारा। नृप गृह कलस सो इंदु उदारा।। भवन बेदधुनि अति मृदु बानी। जनु खग मूखर समयँ जनु सानी।। कौतुक देखि पतंग भुलाना। एक मास तेइँ जात न जाना।।

kaikayasutā sumitrā doū | sundara suta janamata bhai oū || vaha sukha sampati samaya samājā | kahi na sakai sārad ahi-rājā || avadhapurī sohai ehi bhā̃tī | prabhuhi milana āī janu rātī || dekhi bhānū janu mana sakucānī | tadapi banī sandhyā anumānī || agara dhūpa bahu janu aँdhiārī | uṛai abhīra manahuँ arunārī || mandira mani samūha janu tārā | nṛpa gṛha kalasa so indu udārā || bhavana beda-dhuni ati mṛdu bānī | janu khaga mūkhara samayaँ janu sānī || kautuka dekhi pataṅga bhulānā | eka māsa teiँ jāta na jānā ||

Kaikeyi và Sumitra, cả hai, đều sinh hạ những người con trai xinh đẹp. Hạnh phúc, sự thịnh vượng và mùa lễ hội hoàn hảo đó, không ai có thể diễn tả trọn vẹn, dù là Saraswati hay Shesha, vua của loài rắn. Ayodhya tỏa sáng theo cách ấy, như thể chính Đêm đã đến gặp Chúa. Nhìn thấy Mặt Trời, bà có vẻ e thẹn, nhưng hoàng hôn vẫn xuất hiện theo mọi dấu hiệu bên ngoài. Hương trầm agar dày đặc bay lên như bóng tối; những đám bụi phấn lễ hội bay như thể hoàng hôn đỏ đang rải xuống. Những ngôi đền trang trí ngọc trông như những ngôi sao; những mái nhà hoàng gia và chóp mái của chúng như mặt trăng sáng. Trong các cung điện, tiếng tụng kinh Veda vang lên êm dịu tuyệt vời, như tiếng chim hót vào đúng giờ của chúng. Và những con bướm đêm, vui sướng trước cảnh tượng, lạc lối trong sự kinh ngạc, đến nỗi cả một tháng trôi qua mà chúng không hề hay biết thời gian đã qua đi.

Verse 408 (दोहा/सोरठा)

मास दिवस कर दिवस भा मरम न जानइ कोइ। रथ समेत रबि थाकेउ निसा कवन बिधि होइ।।195।।

māsa divasa kara divasa bhā marama na jānai koi | ratha sameta rabi thākeu nisā kavan bidhi hoi ||195||

Cả một tháng được nén vào một ngày duy nhất, nhưng không ai có thể nhận ra nguyên nhân ẩn giấu. Chính Mặt Trời, cùng cỗ xe và những con ngựa, đã mệt mỏi; đêm buông xuống, bằng phép lạ nào mà điều đó xảy ra?

Verse 409 (चौपाई)

यह रहस्य काहू नहिं जाना। दिन मनि चले करत गुनगाना।। देखि महोत्सव सुर मुनि नागा। चले भवन बरनत निज भागा।। औरउ एक कहउँ निज चोरी। सुनु गिरिजा अति दृढ़ मति तोरी।। काक भुसुंडि संग हम दोऊ। मनुजरूप जानइ नहिं कोऊ।। परमानंद प्रेमसुख फूले। बीथिन्ह फिरहिं मगन मन भूले।। यह सुभ चरित जान पै सोई। कृपा राम कै जापर होई।। तेहि अवसर जो जेहि बिधि आवा। दीन्ह भूप जो जेहि मन भावा।। गज रथ तुरग हेम गो हीरा। दीन्हे नृप नानाबिधि चीरा।।

yaha rahasya kāhū nahiṁ jānā | dina mani cale karata guna-gānā || dekhi mahotsava sura muni nāgā | cale bhavana baranata nija bhāgā || auru eka kahauṁ nija corī | sunu girijā ati dṛṛha mati torī || kāka bhusuṇḍi saṅga hama doū | manuja-rūpa jānai nahiṁ koū || paramānanda prema-sukha phūle | bīthinha phirahiṁ magana mana bhūle || yaha subha carita jāna pai soī | kṛpā rāma kai jāpara hoī || tehi avasara jo jehi bidhi āvā | dīnha bhūpa jo jehi mana bhāvā || gaja ratha turaga hema go hīrā | dīnhe nṛpa nānābidhi cīrā ||

Không ai biết mầu nhiệm ẩn giấu này. Mặt trời tiếp tục đi trên con đường của mình, ca ngợi Chúa. Nhìn thấy lễ hội vĩ đại, các vị thần, hiền triết và loài rắn nagas trở về nơi ở của mình, kể lại vận may tốt lành của riêng mình. Và tôi sẽ kể cho ngươi một điều riêng tư nữa, hãy lắng nghe, hỡi Girija, vì sự hiểu biết của ngươi rất kiên định. Kakbhushundi và ta cùng nhau, không ai nhận ra chúng tôi trong hình dạng con người. Chúng tôi nở rộ trong niềm phúc lạc tối thượng và niềm vui của tình yêu, lang thang trên các con đường, đắm chìm và quên mất mọi thứ khác. Chỉ người nào được Rama ban ơn mới thực sự biết câu chuyện tốt lành này. Vào thời điểm đó, bất cứ ai đến theo cách nào, nhà vua ban cho họ bất cứ điều gì làm đẹp lòng trái tim họ: voi, cỗ xe, ngựa, vàng, bò và ngọc quý; nhà vua cũng ban cho nhiều loại y phục.

Verse 410 (दोहा/सोरठा)

मन संतोषे सबन्हि के जहँ तहँ देहि असीस। सकल तनय चिर जीवहुँ तुलसिदास के ईस।।196।।

manu santoṣe sabanhi ke jahã̐-tahã̐ dehi asīsa | sakala tanaya cira jīvahũ tulasīdāsa ke īsa ||196||

Trái tim ngài, mãn nguyện trong mọi phương diện, ban phước lành bất cứ nơi nào ngài đi: 'Mong tất cả con cái ta được sống lâu, nhờ ân sủng của Chúa của Tulsidas.'

Verse 411 (चौपाई)

कछुक दिवस बीते एहि भाँती। जात न जानिअ दिन अरु राती।। नामकरन कर अवसरु जानी। भूप बोलि पठए मुनि ग्यानी।। करि पूजा भूपति अस भाषा। धरिअ नाम जो मुनि गुनि राखा।। इन्ह के नाम अनेक अनूपा। मैं नृप कहब स्वमति अनुरूपा।। जो आनंद सिंधु सुखरासी। सीकर तें त्रैलोक सुपासी।। सो सुख धाम राम अस नामा। अखिल लोक दायक बिश्रामा।। बिस्व भरन पोषन कर जोई। ताकर नाम भरत अस होई।। जाके सुमिरन तें रिपु नासा। नाम सत्रुहन बेद प्रकासा।।

kachuka divasa bīte ehi bhā̃tī। jāta na jāni-a dina aru rātī॥ nāma-karana kara avasaru jānī। bhūpa boli paṭhae muni gyānī॥ kari pūjā bhūpati asa bhāṣā। dhari-a nāma jo muni guni rākhā॥ inha ke nāma aneka anūpā। maĩ nṛpa kahaba sva-mati anurūpā॥ jo ānanda-sindhu sukha-rāsī। sīkara tẽ trailoka su-pāsī॥ so sukha-dhāma rāma asa nāmā। akhila loka-dāyaka biśrāmā॥ bisva-bharana poṣana kara joī। tākara nāma bharata asa hoī॥ jāke sumirana tẽ ripu nāsā। nāma satru-hana beda prakāsā॥

Vài ngày trôi qua theo cách này; chúng trôi nhanh đến nỗi người ta không thể phân biệt ngày và đêm. Biết rằng thời điểm đã đến cho nghi thức đặt tên, nhà vua cho mời vị hiền triết khôn ngoan. Sau khi thờ phụng ngài, chúa tể của trái đất nói thus: 'Hãy đặt tên cho các con, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng phẩm chất của chúng.' 'Tên của chúng rất nhiều và vô song; tuy nhiên, hỡi Nhà vua, ta sẽ tuyên bố chúng theo sự hiểu biết của riêng mình. Đấng là đại dương của phúc lạc, kho tàng của niềm vui, chỉ bằng một giọt nhỏ của Ngài mà ba cõi đã được thỏa mãn trọn vẹn, nơi cư ngụ của hạnh phúc đó: Tên của Ngài sẽ là Rama, người ban sự bình yên cho tất cả các cõi. Đấng mang và nuôi dưỡng vũ trụ, tên của Ngài sẽ là Bharata. Đấng bằng việc tưởng nhớ Ngài mà kẻ thù bị tiêu diệt, tên của Ngài sẽ là Shatrughna, như Kinh Veda đã tuyên bố.'

Verse 412 (दोहा/सोरठा)

लच्छन धाम राम प्रिय सकल जगत आधार। गुरु बसिष्ट तेहि राखा लछिमन नाम उदार।।197।।

lacchana-dhāma rāma-priya sakala jagata ādhāra | guru basiṣṭa tehi rākhā lachimana nāma udāra ||197||

Lakshmana, nơi cư ngụ của những đức tính tốt lành, người được Sri Rama yêu mến, là nơi nương tựa của cả thế giới, Gurudeva Vasishtha, vị hiền triết, đã ban cho ngài cái tên cao quý 'Lakshmana.'

Verse 413 (चौपाई)

धरे नाम गुर हृदयँ बिचारी। बेद तत्व नृप तव सुत चारी।। मुनि धन जन सरबस सिव प्राना। बाल केलि तेहिं सुख माना।। बारेहि ते निज हित पति जानी। लछिमन राम चरन रति मानी।। भरत सत्रुहन दूनउ भाई। प्रभु सेवक जसि प्रीति बड़ाई।। स्याम गौर सुंदर दोउ जोरी। निरखहिं छबि जननीं तृन तोरी।। चारिउ सील रूप गुन धामा। तदपि अधिक सुखसागर रामा।। हृदयँ अनुग्रह इंदु प्रकासा। सूचत किरन मनोहर हासा।। कबहुँ उछंग कबहुँ बर पलना। मातु दुलारइ कहि प्रिय ललना।।

dhare nāma gur hṛdayaṁ bicārī | beda tatva nṛpa tava suta cārī || muni dhana jana sarabasa siva prānā | bāla keli tehiṁ sukha mānā || bārehi te nija hita pati jānī | lachimana rāma charana rati mānī || bharata satruhana dūnau bhāī | prabhu sevaka jasi prīti baṛāī || syāma gaura sundara dou jorī | nirakhahiṁ chabi jananīṁ tṛna torī || cāriu sīla rūpa guna dhāmā | tadapi adhika sukhasāgara rāmā || hṛdayaṁ anugraha indu prakāsā | sūcata kiraṇa manohara hāsā || kabahuṁ uchaṅga kabahuṁ bara palanā | mātu dulārai kahi priya lalanā ||

Sau khi suy ngẫm trong trái tim mình về lời khuyên của Guru và sức mạnh của Danh hiệu, ngài thấy rằng, hỡi Nhà vua, bốn con trai của ngài là chính bản chất của chân lý Vedic. Đối với các hiền triết, người tốt và tất cả nhân dân, họ là toàn bộ kho báu; đối với Shiva, họ còn quý hơn chính mạng sống; và trong trò chơi ngây thơ của trẻ thơ, ngài tìm thấy niềm vui. Từ thuở ấu thơ, Lakshmana, biết Chúa là điều tốt lành thực sự của mình, đã yêu mến đôi chân của Rama. Và Bharata cùng Shatrughna, cả hai anh em, đã tăng cường tình cảm của họ đến mức như tình yêu của chủ nhân và người hầu. Một cặp đẹp trai, một tối màu và một sáng màu, và các bà mẹ, nhìn thấy vẻ đẹp của họ, đã nhổ cỏ linh thiêng để bảo vệ họ. Cả bốn đều là nơi cư ngụ của bản tính hiền lành, vẻ đẹp và đức hạnh; tuy nhiên Rama vẫn hơn thế nữa, một đại dương của phúc lạc. Trong trái tim ngài tỏa sáng ánh trăng của ân sủng, và nụ cười quyến rũ của ngài tiết lộ nó trong những tia sáng. Lúc thì trên lòng, lúc thì trong chiếc nôi quý giá, các bà mẹ cưng chiều họ, gọi họ là những đứa con yêu dấu.

Verse 414 (दोहा/सोरठा)

ब्यापक ब्रह्म निरंजन निर्गुन बिगत बिनोद। सो अज प्रेम भगति बस कौसल्या के गोद।।198।।

byāpaka brahma nirañjana nirguṇa bigata binoda | so aja prema bhagati basa kausalayā ke goda ||198||

Brahman bao trùm mọi nơi, vô nhiễm, vượt qua các guna, và vượt qua mọi trò chơi của sự thay đổi, Chúa Vô sinh đó, bị chinh phục bởi tình yêu và bhakti, nằm trong lòng Kaushalya.

Verse 415 (चौपाई)

काम कोटि छबि स्याम सरीरा। नील कंज बारिद गंभीरा।। अरुन चरन पकंज नख जोती। कमल दलन्हि बैठे जनु मोती।। रेख कुलिस धवज अंकुर सोहे। नूपुर धुनि सुनि मुनि मन मोहे।। कटि किंकिनी उदर त्रय रेखा। नाभि गभीर जान जेहि देखा।। भुज बिसाल भूषन जुत भूरी। हियँ हरि नख अति सोभा रूरी।। उर मनिहार पदिक की सोभा। बिप्र चरन देखत मन लोभा।। कंबु कंठ अति चिबुक सुहाई। आनन अमित मदन छबि छाई।। दुइ दुइ दसन अधर अरुनारे। नासा तिलक को बरनै पारे।। सुंदर श्रवन सुचारु कपोला। अति प्रिय मधुर तोतरे बोला।। चिक्कन कच कुंचित गभुआरे। बहु प्रकार रचि मातु सँवारे।। पीत झगुलिआ तनु पहिराई। जानु पानि बिचरनि मोहि भाई।। रूप सकहिं नहिं कहि श्रुति सेषा। सो जानइ सपनेहुँ जेहि देखा।।

kāma koṭi chabi syāma sarīrā | nīla kañja bārida gaṃbhīrā || aruna carana pakaṃja nakha jotī | kamala dalanhi baiṭhe janu motī || rekha kulisa dhavaja aṃkura sohe | nūpura dhuni suni muni mana mohe || kaṭi kiṃkinī udara traya rekhā | nābhi gabhīra jāna jehi dekhā || bhuja bisāla bhūṣana juta bhūrī | hiyã hari nakha ati sobhā rūrī || ura manihāra padika kī sobhā | bipra carana dekhata mana lobhā || kaṃbu kaṃṭha ati cibuka suhāī | ānana amita madana chabi chāī || dui dui dasana adhara arunāre | nāsā tilaka ko baranai pāre || suṃdara śravana sucāru kapolā | ati priya madhura totare bolā || cikkana kaca kuṃcita gabhuāre | bahu prakāra raci mātu sãvāre || pīta jhaguliyā tanu pahirāī | jānu pāni bicarani mohi bhāī || rūpa sakahiṃ nahiṃ kahi śruti seṣā | so jānaī sapanehũ jehi dekhā ||

Thân thể Ngài tối màu, với vẻ đẹp vượt xa mười triệu vị thần Tình yêu, sâu như đám mây mưa, xanh như đóa sen. Đôi chân sen của Ngài có màu đỏ; ánh sáng từ móng chân Ngài như ngọc trai đặt trên cánh sen. Những đường vạch tốt lành, tia sét, ngọn cờ và chồi non, tỏa sáng ở đó; và âm nhạc từ chiếc lắc chân Ngài đánh cắp trái tim các hiền triết. Một chiếc đai lưng leng keng trang trí eo Ngài; ba nếp gấp đẹp mắt đánh dấu bụng Ngài; ai nhìn thấy rốn Ngài đều biết độ sâu của nó. Đôi cánh tay của Ngài rộng lớn, đầy đồ trang sức; trên ngực Ngài, những dấu hiệu của Chúa và vẻ đẹp của móng chân Ngài vô cùng rực rỡ. Chuỗi hạt và mặt dây chuyền trang trí ngực Ngài; ngay cả một brahmin, nhìn thấy đôi chân đó, cũng cảm thấy trái tim mình bị thu hút trong sự tôn kính khao khát. Cổ Ngài như vỏ ốc, cằm Ngài rất duyên dáng; trên khuôn mặt Ngài nằm một vẻ đẹp vô lượng, làm lu mờ vị thần Tình yêu. Hàng loạt những chiếc răng, môi đỏ thắm; ai có thể diễn tả trọn vẹn mũi và tilak của Ngài? Đôi tai đẹp, má hình dáng tốt; tiếng nói ngọng nghịu ngọt ngào trẻ thơ của Ngài rất đáng yêu. Mái tóc mượt mà, dày, xoăn, mẹ Ngài chải chuốt và trang trí cho Ngài theo nhiều cách. Bà mặc cho thân thể mềm mại của Ngài một chiếc áo choàng vàng, bay phấp phới như một con chim nước đang chơi đùa. Ngay cả Kinh Veda và Shesha cũng không thể kể hết hình dạng của Ngài; chỉ người nào đã nhìn thấy Ngài, ngay cả trong giấc mơ, mới có thể biết.

Verse 416 (दोहा/सोरठा)

सुख संदोह मोहपर ग्यान गिरा गोतीत। दंपति परम प्रेम बस कर सिसुचरित पुनीत।।199।।

sukha-sandoha moha-para gyāna girā go-tīta | daṃpati parama prema basa kara sisu-carita punīta ||199||

Một kho tàng hạnh phúc vô tận, vượt qua ảo tưởng, vượt qua cả tri thức, vượt ngoài tầm lời nói, Cặp Đôi Thần Linh ấy, bị chinh phục bởi tình yêu tối thượng, đã diễn ra những trò chơi thiêng liêng của Đức Rama thời thơ ấu.

Verse 417 (चौपाई)

एहि बिधि राम जगत पितु माता। कोसलपुर बासिन्ह सुखदाता।। जिन्ह रघुनाथ चरन रति मानी। तिन्ह की यह गति प्रगट भवानी।। रघुपति बिमुख जतन कर कोरी। कवन सकइ भव बंधन छोरी।। जीव चराचर बस कै राखे। सो माया प्रभु सों भय भाखे।। भृकुटि बिलास नचावइ ताही। अस प्रभु छाड़ि भजिअ कहु काही।। मन क्रम बचन छाड़ि चतुराई। भजत कृपा करिहहिं रघुराई।। एहि बिधि सिसुबिनोद प्रभु कीन्हा। सकल नगरबासिन्ह सुख दीन्हा।। लै उछंग कबहुँक हलरावै। कबहुँ पालनें घालि झुलावै।।

ehi bidhi rāma jagata pitu mātā | kosalapura bāsinha sukhadātā || jinha raghunātha carana rati mānī | tinha kī yaha gati pragaṭa bhavānī || raghupati bimukha jatana kara korī | kavan sakai bhava bandhana chorī || jīva carācara basa kai rākhē | so māyā prabhu sõ bhaya bhākhē || bhṛkuṭi bilāsa nacāvai tāhī | asa prabhu chāṛi bhaji'a kahu kāhī || mana krama bacana chāṛi caturā'ī | bhajata kṛpā karihahiṁ raghurā'ī || ehi bidhi sisubinoda prabhu kīnhā | sakala nagarabāsinha sukha dīnhā || lai uchaṅga kabahuṁka halarāvai | kabahuṁ pālanē ghāli jhulāvai ||

Như vậy, Rama là cha và mẹ đối với thế gian, người ban niềm vui cho dân chúng thành Kosala. Những ai có lòng yêu mến đôi chân của Raghunatha, hỡi Bhavani, phước lành của họ rõ ràng để thấy. Nhưng đối với kẻ quay lưng với Chúa của Raghu, mọi nỗ lực đều vô nghĩa: ai có thể cắt đứt những ràng buộc của luân hồi? Mọi chúng sinh động và bất động, Ngài giữ dưới quyền năng của mình; chính Maya ấy nói với sự kính sợ trước Chúa. Chỉ với một cái nhíu mày chơi đùa, Ngài khiến nàng khiêu vũ; rời bỏ một Chúa Tể như vậy, hãy nói cho ta biết, ai khác đáng để tôn thờ? Gạt bỏ sự khéo léo trong tâm, hành động và lời nói, nếu một người tôn thờ, Vua của Raghu chắc chắn sẽ ban ân sủng. Theo cách đó, Chúa đã thực hiện những trò chơi thời thơ ấu và ban hạnh phúc cho tất cả dân chúng trong thành. Đôi khi, bế Ngài trên lòng, họ nhẹ nhàng rung động; đôi khi họ đặt Ngài vào nôi và đưa ngủ.

Verse 418 (दोहा/सोरठा)

प्रेम मगन कौसल्या निसि दिन जात न जान। सुत सनेह बस माता बालचरित कर गान।।200।।

prema magana kausalayā nisi dina jāta na jāna | suta saneha basa mātā bālacarita kara gāna ||200||

Kausalya, đắm chìm trong tình yêu, không thể biết đêm và ngày trôi qua thế nào. Bị ràng buộc bởi tình mẫu tử, Mẹ cứ hát mãi về những hành động thời thơ ấu của con mình.

Verse 419 (चौपाई)

एक बार जननीं अन्हवाए। करि सिंगार पलनाँ पौढ़ाए।। निज कुल इष्टदेव भगवाना। पूजा हेतु कीन्ह अस्नाना।। करि पूजा नैबेद्य चढ़ावा। आपु गई जहँ पाक बनावा।। बहुरि मातु तहवाँ चलि आई। भोजन करत देख सुत जाई।। गै जननी सिसु पहिं भयभीता। देखा बाल तहाँ पुनि सूता।। बहुरि आइ देखा सुत सोई। हृदयँ कंप मन धीर न होई।। इहाँ उहाँ दुइ बालक देखा। मतिभ्रम मोर कि आन बिसेषा।। देखि राम जननी अकुलानी। प्रभु हँसि दीन्ह मधुर मुसुकानी।।

eka bāra jananīṁ anhavāe | kari siṅgāra palanāṁ pauṛhāe || nija kula iṣṭa-deva bhagavānā | pūjā hetu kīnha asnānā || kari pūjā naibedya caṛhāvā | āpu gaī jahaṁ pāka banāvā || bahuri mātu tahavāṁ cali āī | bhojana karata dekha suta jāī || gai jananī sisu pahiṁ bhayabhītā | dekhā bāla tahāṁ puni sūtā || bahuri āi dekhā suta soī | hṛdayaṁ kaṁpa mana dhīra na hoī || ihāṁ uhāṁ dui bālaka dekhā | mati-bhrama mora ki āna biseṣā || dekhi rāma jananī akulānī | prabhu haṁsi dīnha madhura musukānī ||

Một lần, Mẹ tắm cho Đứa Trẻ; bà trang điểm đẹp cho Ngài và đặt Ngài vào nôi. Sau đó, để thờ phượng Chúa, vị Thần được gia đình bà chọn lựa, bà tự mình thực hiện phép tắm thanh tịnh. Sau khi dâng lễ vật và đặt thức ăn trước Ngài, bà đến nơi thức ăn đang được chuẩn bị. Sau đó Mẹ quay lại đó; bà thấy con trai đang ăn. Hoảng sợ, bà vội vàng đến bên đứa trẻ và ở đó bà thấy đứa bé đang ngủ một lần nữa. Bà quay lại và thấy con trai vẫn đang ngủ; tim bà run lên, và tâm trí bà không thể bình tĩnh. Ở đây và ở đó tôi đã thấy hai đứa trẻ, phải chăng tôi bị ảo giác, hay có điều kỳ diệu nào khác? Thấy mẹ mình đau khổ như vậy, Rama mỉm cười và ban cho bà một ánh nhìn ngọt ngào.