Prakarana 14
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का बीज’—मन का प्रथम संस्कार। बालकाण्ड में कथा-रस के साथ साधक की दृष्टि निर्मल होती है: जगत-लीला (माया) का सूक्ष्म ज्ञान, गुरु/संत-वाणी का आश्रय, और राम-नाम की ओर अंतर्मुखता। इस खंड में नारद-प्रसंग दिखाता है कि अहं-आकांक्षा (रूप-लालसा) भी देव-लीला में साधन बनकर अंततः वैराग्य/शरणागति की सीढ़ी बनती है।
Trình tự súc tích này (Dohā 130, 139) tạo nên sự chuyển dịch nhanh chóng của rasa trong Bālakāṇḍa, từ "trò chơi của māyā" đến "sự tỉnh thức bởi ân sủng". Nó mở đầu trong śṛṅgāra/adbhuta: vẻ huy hoàng của thành phố, nhan sắc của công chúa, sự nhộn nhịp của svayaṁvara. Sau đó là hāsya và châm biếm: lòng bi mẫn được che giấu của Hari đối với khao khát vẻ đẹp của Nārada, ban cho ngài sự xấu xí để phá vỡ kiêu ngạo. Tiếp theo là raudra: cơn giận của Nārada và lời nguyền của ngài đối với Rudra-gaṇas. Cuối cùng, śānta/karuṇa chiếm ưu thế: Hari xóa bỏ māyā, hướng dẫn ngài thực hành japa với Thánh Danh của Śiva, và đảm bảo sự giải thoát cho Rudra-gaṇas. Về ý nghĩa dharmic, tập này tập trung vào sự thanh lọc nội tâm trên con đường bhakti: ngay cả các vị thần và thánh nhân cũng có thể bị xao lãng bởi māyā, tuy nhiên līlā của Chúa cuối cùng sẽ ổn định người tìm đạo trong Thánh Danh, trong sự khiêm cung, và trong sự hợp nhất của Śiva và Rāma.
Verses
Chaupai 130.1-4
बसहिं नगर सुंदर नर नारी।जनु बहु मनसिज रति तनुधारी।।
तेहिं पुर बसइ सीलनिधि राजा।अगनित हय गय सेन समाजा।।
सत सुरेस सम बिभव बिलासा।रूप तेज बल नीति निवासा।।
बिस्वमोहनी तासु कुमारी।श्री बिमोह जिसु रूपु निहारी।।
सोइ हरिमाया सब गुन खानी।सोभा तासु कि जाइ बखानी।।
करइ स्वयंबर सो नृपबाला।आए तहँ अगनित महिपाला।।
मुनि कौतुकी नगर तेहिं गयऊ।पुरबासिन्ह सब पूछत भयऊ।।
सुनि सब चरित भूपगृहँ आए।करि पूजा नृप मुनि बैठाए।।
basahiṁ nagara sundara nara nārī |janu bahu manasija rati tanu-dhārī ||
tēhiṁ pura basai sīla-nidhi rājā |aganita haya gaya sēna samājā ||
sata surēsa sama bibhava bilāsā |rūpa tēja bala nīti nivāsā ||
biswa-mōhinī tāsu kumārī |śrī bimōha jisu rūpu nihārī ||
soi hari-māyā saba guna khānī |sōbhā tāsu ki jāi bakhānī ||
karai svayaṁbara sō nṛpa-bālā |āē tahaṁ aganita mahi-pālā ||
muni kautukī nagara tēhiṁ gayau |pura-bāsinha saba pūchata bhayau ||
suni saba carita bhūpa-gṛhaṁ āē |kari pūjā nṛpa muni baiṭhāē ||
Những nam thanh nữ tú xinh đẹp sống trong thành phố ấy, như thể nhiều Kamadeva và Rati đã hóa thân thành hình hài. Trong thành phố ấy có một vị vua tên là Shilanidhi, người có vô số ngựa, voi và một đạo quân đông đảo. Sự vinh quang và thú vui của ngài sánh ngang với trăm vị Indra; ngài là nơi trú ngụ của vẻ đẹp, oai nghi, sức mạnh và nghệ thuật trị quốc. Công chúa của ngài là Vishvamohini, mà vẻ đẹp của nàng khiến ngay cả Shri, nữ thần Lakshmi, cũng phải kinh ngạc ngây ngất. Nàng chính là Maya của Hari, mỏ vàng của mọi đức hạnh; làm sao có thể miêu tả được vẻ đẹp của nàng? Vị công chúa ấy đang tổ chức svayamvara, và vô số các vị vua trên cõi trần đã đến đó. Vị đạo sĩ, vốn luôn thích vui chơi, đã đến thành phố ấy, và ngài hỏi tất cả người dân trong thành về chuyện gì đang xảy ra. Sau khi nghe toàn bộ câu chuyện, ngài đến cung điện của nhà vua, và nhà vua tôn kính đón tiếp vị đạo sĩ và mời ngài ngồi.
Doha 130
आनि देखाई नारदहि भूपति राजकुमारि।कहहु नाथ गुन दोष सब एहि के हृदयँ बिचारि।।130।।
āni dekhāī nāradahi bhūpati rājakumāri |kahahu nātha guna doṣa saba ehi ke hṛdayã bicāri ||130||
Đem công chúa đến trình diện với Thánh nhân Narada, đức vua nói rằng: "Hỡi bậc tôn sư kính mến, sau khi suy ngẫm trong tâm, xin hãy kể cho trẫm nghe mọi đức hạnh và khuyết điểm của nàng."
Chaupai 131.1-4
देखि रूप मुनि बिरति बिसारी।बड़ी बार लगि रहे निहारी।।
लच्छन तासु बिलोकि भुलाने।हृदयँ हरष नहिं प्रगट बखाने।।
जो एहि बरइ अमर सोइ होई।समरभूमि तेहि जीत न कोई।।
सेवहिं सकल चराचर ताही।बरइ सीलनिधि कन्या जाही।।
लच्छन सब बिचारि उर राखे।कछुक बनाइ भूप सन भाषे।।
सुता सुलच्छन कहि नृप पाहीं।नारद चले सोच मन माहीं।।
करौं जाइ सोइ जतन बिचारी।जेहि प्रकार मोहि बरै कुमारी।।
जप तप कछु न होइ तेहि काला।हे बिधि मिलइ कवन बिधि बाला।।
dekhi rūpa muni birati bisārī |baṛī bāra lagi rahe nihārī ||
lacchana tāsu biloki bhulāne |hṛdayaṁ haraṣa nahiṁ pragaṭa bakhāne ||
jo ehi barai amara soi hoī |samarabhūmi tehi jīta na koī ||
sevahiṁ sakala carācara tāhī |barai sīlanidhi kanyā jāhī ||
lacchana saba bicāri ura rākhe |kacchuka banāi bhūpa sana bhāṣe ||
sutā sulacchana kahi nṛpa pāhīṁ |nārada cale soca mana māhīṁ ||
karauṁ jāi soi jatana bicārī |jehi prakāra mohi barai kumārī ||
japa tapa kacchu na hoi tehi kālā |he bidhi milai kavan bidhi bālā ||
Thấy nhan sắc nàng, đạo sĩ quên mất sự siêu thoát, và ông đứng ngắm nhìn rất lâu. Nhìn các dấu hiệu của nàng, ông bị mê hoặc; niềm vui tràn đầy tâm hồn ông, nhưng ông không bộc lộ ra ngoài. Ai cưới nàng sẽ trở thành bất tử, và không ai có thể đánh bại người đó trên chiến trường. Tất cả chúng sinh, động và bất động, sẽ phụng sự người mà con gái của Shilanidhi chọn làm chồng. Ông giấu tất cả các dấu hiệu trong lòng, và với nhà vua ông chỉ nói ít lời, với sự trang trí. Nói với nhà vua rằng con gái ông có những dấu hiệu tốt lành, Narada ra đi với những suy nghĩ lo âu trong tâm trí. "Ta sẽ đi và suy nghĩ một mưu kế để nàng thiếu nữ này chọn ta làm chồng." "Giờ này không có sự tụng niệm hay khổ hạnh nào có ích. Hỡi Đấng Sáng Tạo, bằng cách nào ta có thể giành được thiếu nữ này?"
Doha 131
एहि अवसर चाहिअ परम सोभा रूप बिसाल।जो बिलोकि रीझै कुअँरि तब मेलै जयमाल।।131।।
ehi avasara cāhi'a parama sobhā rūpa bisāla |jo biloki rījhai kuaṁri taba melai jayāmāla ||131||
Trong dịp như vậy, phải có vinh quang tối thượng và hình hài oai nghiêm vương giả, để khi ngắm nhìn, công chúa say đắm và trao vòng hoa cưới.
Chaupai 132.1-4
हरि सन मागौं सुंदरताई।होइहि जात गहरु अति भाई।।
मोरें हित हरि सम नहिं कोऊ।एहि अवसर सहाय सोइ होऊ।।
बहुबिधि बिनय कीन्हि तेहि काला।प्रगटेउ प्रभु कौतुकी कृपाला।।
प्रभु बिलोकि मुनि नयन जुड़ाने।होइहि काजु हिएँ हरषाने।।
अति आरति कहि कथा सुनाई।करहु कृपा करि होहु सहाई।।
आपन रूप देहु प्रभु मोही।आन भाँति नहिं पावौं ओही।।
जेहि बिधि नाथ होइ हित मोरा।करहु सो बेगि दास मैं तोरा।।
निज माया बल देखि बिसाला।हियँ हँसि बोले दीनदयाला।।
hari sana māgaũ̃ sundaratāī.hoihi jāta gaharu ati bhāī..
moreṁ hita hari sama nahiṁ koū.ehi avasara sahāya soi hoū..
bahubidhi binaya kīnhi tehi kālā.pragaṭeu prabhu kautūkī kṛpālā..
prabhu biloki muni nayana juṛāne.hoihi kāju hiē̃ haraṣāne..
ati ārati kahi kathā sunāī.karahu kṛpā kari hohu sahāī..
āpana rūpa dehu prabhu mohī.āna bhā̃ti nahiṁ pāvaũ̃ ohī..
jehi bidhi nātha hoi hita morā.karahu so begi dāsa maiṁ torā..
nija māyā bala dekhi bisālā.hiyã hãsi bole dīnadayālā..
"Từ Hari ta cầu xin vẻ đẹp; vì này người anh thân mến, công việc này rất khó khăn. Vì lợi ích chân thật của ta không ai bằng Hari; ngay giờ này hãy để Ngài là người giúp đỡ ta. Bằng nhiều cách ông khẩn cầu khiêm cung; rồi Chúa nhân từ, vui đùa trong trò chơi của Ngài, hiện ra. Ngắm nhìn Chúa, mắt thánh nhân mát mẻ, và trong lòng ông vui mừng, chắc chắn rằng mục đích sẽ thành. Ông kể câu chuyện của mình trong đau khổ lớn lao: 'Xin hãy nhân từ, và hãy là cứu tinh của con. Xin ban cho con hình hài của Ngài, ôi Chúa; không cách nào khác con có thể đạt được điều đó. Bằng bất kỳ cách nào, ôi Chúa tể, lợi ích của con được bảo đảm, hãy làm điều đó nhanh chóng, vì con là tôi tớ của Ngài.' Thấy sức mạnh mênh mông của māyā của chính Ngài, Đấng từ bi mỉm cười trong lòng và nói."
Doha 132
जेहि बिधि होइहि परम हित नारद सुनहु तुम्हार।सोइ हम करब न आन कछु बचन न मृषा हमार।।132।।
jehi bidhi hoihi param hita nārada sunahu tumhāra |soi hama karaba na āna kachu bacana na mṛṣā hamāra ||132||
"Bằng bất kỳ cách nào lợi ích tối thượng của ngươi được hoàn thành, ôi Narada, hãy nghe: chính con đường đó ta sẽ thực hiện, không có gì khác; lời của ta sẽ không trở nên sai trái."
Chaupai 133.1-4
कुपथ माग रुज ब्याकुल रोगी।बैद न देइ सुनहु मुनि जोगी।।
एहि बिधि हित तुम्हार मैं ठयऊ।कहि अस अंतरहित प्रभु भयऊ।।
माया बिबस भए मुनि मूढ़ा।समुझी नहिं हरि गिरा निगूढ़ा।।
गवने तुरत तहाँ रिषिराई।जहाँ स्वयंबर भूमि बनाई।।
निज निज आसन बैठे राजा।बहु बनाव करि सहित समाजा।।
मुनि मन हरष रूप अति मोरें।मोहि तजि आनहि बारिहि न भोरें।।
मुनि हित कारन कृपानिधाना।दीन्ह कुरूप न जाइ बखाना।।
सो चरित्र लखि काहुँ न पावा।नारद जानि सबहिं सिर नावा।।
kupatha māga ruja byākula rogī |baida na dei sunahu muni jogī ||
ehi bidhi hita tumhār maiṁ ṭhayaū̃ |kahi asa antara-hita prabhu bhayaū ||
māyā bibasa bhae muni mūṛhā |samujhī nahiṁ hari girā nigūṛhā ||
gavane turata tahā̃ riṣirāī |jahā̃ svayambara bhūmi banāī ||
nija nija āsana baiṭhe rājā |bahu banāva kari sahita samājā ||
muni mana haraṣa rūpa ati moreṁ |mohi taji ānahi bārihi na bhoreṁ ||
muni hita kārana kṛpā-nidhānā |dīnh kurūpa na jāi bakhānā ||
so caritra lakhi kāhũ na pāvā |nārada jāni sabahiṁ sira nāvā ||
Hãy nghe, hỡi đạo sĩ và yogi: khi một người bệnh, bị hành hạ bởi bệnh tật, xin thức ăn không tốt, thầy thuốc không cho. Theo cách ấy ta đã quyết định điều gì tốt cho ngươi. Nói xong, Chúa biến mất khỏi tầm mắt. Vị đạo sĩ, bối rối, đã rơi dưới quyền lực của ảo ảnh, và ngài không hiểu ý nghĩa sâu xa và ẩn giấu của lời Hari. Vị trưởng các đạo sĩ lập tức đến nơi mà hội trường svayamvara đã được chuẩn bị. Các vị vua ngồi, mỗi người tại chỗ riêng, trang hoàng lộng lẫy, cùng với đoàn tùy tùng. Vị đạo sĩ vui mừng trong lòng, nghĩ rằng: "Nhan sắc của ta quá tuyệt vời, nên dù nàng có lầm lạc, nàng cũng sẽ không bao giờ bỏ qua ta mà chọn người khác." Vì lợi ích của vị đạo sĩ, Chúa, kho tàng của lòng bi mẫn, đã ban cho ngài hình dáng xấu xí đến mức không thể miêu tả. Không ai có thể nhận biết việc làm của Chúa. Nhận ra ngài là Narada, tất cả đều cúi đầu trước ngài.
Doha 133
रहे तहाँ दुइ रुद्र गन ते जानहिं सब भेउ।बिप्रबेष देखत फिरहिं परम कौतुकी तेउ।।133।।
rahe tahā̃ dui rudra gana te jānahĩ saba bheu |biprabēṣa dēkhata firahĩ parama kautukī teu ||133||
Tại nơi đó có hai vị tùy tùng của Rudra ở lại, biết toàn bộ bí mật. Họ đi lại khắp nơi trong bộ dạng Brahmana để quan sát, vì họ rất thích thú với cảnh tượng đó.
Chaupai 134.1-4
जेंहि समाज बैंठे मुनि जाई।हृदयँ रूप अहमिति अधिकाई।।
तहँ बैठ महेस गन दोऊ।बिप्रबेष गति लखइ न कोऊ।।
करहिं कूटि नारदहि सुनाई।नीकि दीन्हि हरि सुंदरताई।।
रीझहि राजकुअँरि छबि देखी।इन्हहि बरिहि हरि जानि बिसेषी।।
मुनिहि मोह मन हाथ पराएँ।हँसहिं संभु गन अति सचु पाएँ।।
जदपि सुनहिं मुनि अटपटि बानी।समुझि न परइ बुद्धि भ्रम सानी।।
काहुँ न लखा सो चरित बिसेषा।सो सरूप नृपकन्याँ देखा।।
मर्कट बदन भयंकर देही।देखत हृदयँ क्रोध भा तेही।।
jeṁhi samāja baiṁṭhe muni jāī |hṛdayaṁ rūpa ahamiti adhikāī ||
tahaṁ baiṭha mahesa gana doū |bipra-beṣa gati lakhai na koū ||
karahiṁ kūṭi nāradahi sunāī |nīkī dīnhi hari suṁdaratāī ||
rījhahi rājakuãri chabi dekhī |inhahi barihi hari jāni biseṣī ||
munihi moha mana hātha parāẽ |haṁsahiṁ saṁbhu gana ati sacu pāẽ ||
jadapi sunahiṁ muni aṭapaṭi bānī |samujhi na parai buddhi bhrama sānī ||
kāhuṁ na lakhā so carita biseṣā |so sarūpa nṛpakanyā̃ dekhā ||
markaṭa badana bhayaṁkara dehī |dekhata hṛdayaṁ krodha bhā tehī ||
Hội chúng nơi đạo sĩ đến và ngồi xuống, trong lòng ông hết sức tự hào về nhan sắc của chính mình. Ở đó hai thị giả của Shiva cũng ngồi, cải trang thành Brahmin, và không ai nhận ra trạng thái thật của họ. Họ nói với lời lẽ xảo quyệt để Narada nghe được: Hari đã ban cho ông nhan sắc tuyệt đẹp. Công chúa sẽ say mê khi nhìn thấy vẻ rực rỡ của ông, và cho rằng ông chính là Hari, nàng sẽ chọn ông làm chồng. Tâm trí đạo sĩ bị mê hoặc, nằm trong tay người khác, và các thị giả của Shambhu cười, lấy làm vui sướng tột độ. Tuy đạo sĩ nghe những lời kỳ lạ và quanh co của họ, nhưng không thể hiểu được, vì tâm trí ông chìm trong sự hoang mang. Không ai khác nhìn thấy sự việc phi thường ấy; chỉ có công chúa của nhà vua nhìn thấy ông trong hình dạng đó. Với khuôn mặt khỉ và thân hình đáng sợ, khi nhìn thấy ông, lòng nàng tràn đầy phẫn nộ.
Doha 134
सखीं संग लै कुअँरि तब चलि जनु राजमराल।देखत फिरइ महीप सब कर सरोज जयमाल।।134।।
sakhīṁ saṅga lai kuãri taba cali janu rāja-marāla |dekhata phirai mahīpa saba kara saroja jayamāla ||134||
Rồi công chúa cùng các bạn đồng hành bước đi như thiên nga hoàng gia, tay sen cầm vòng hoa chiến thắng, vừa đi vừa ngắm nhìn tất cả các vị vua lần lượt.
Chaupai 135.1-4
जेहि दिसि बैठे नारद फूली।सो दिसि देहि न बिलोकी भूली।।
पुनि पुनि मुनि उकसहिं अकुलाहीं।देखि दसा हर गन मुसकाहीं।।
धरि नृपतनु तहँ गयउ कृपाला।कुअँरि हरषि मेलेउ जयमाला।।
दुलहिनि लै गे लच्छिनिवासा।नृपसमाज सब भयउ निरासा।।
मुनि अति बिकल मोंहँ मति नाठी।मनि गिरि गई छूटि जनु गाँठी।।
तब हर गन बोले मुसुकाई।निज मुख मुकुर बिलोकहु जाई।।
अस कहि दोउ भागे भयँ भारी।बदन दीख मुनि बारि निहारी।।
बेषु बिलोकि क्रोध अति बाढ़ा।तिन्हहि सराप दीन्ह अति गाढ़ा।।
jehi disi baiṭhe nārada phūlī.so disi dehi na bilokī bhūlī..
puni puni muni ukasahiṁ akulāhīṁ.dekhi dasā hara-gaṇa musakāhīṁ..
dhari nṛpa-tanu tahaṁ gayau kṛpālā.kuaṁri haraṣi meleu jaya-mālā..
dulahini lai ge lacchini-vāsa.nṛpa-samāja saba bhayau nirāsā..
muni ati bikala moṁhaṁ mati nāṭhī.mani giri gaī chūṭi janu gāṁṭhī..
taba hara gana bole musukāī.nija mukha mukura bilokahu jāī..
asa kahi dou bhāge bhayaṁ bhārī.badana dīkha muni bāri nihārī..
beṣu biloki krodha ati bāṛhā.tinhahi sarāpa dīnha ati gāṛhā..
Về hướng nào Narada ngồi với kiêu hãnh, về hướng đó nàng công chúa không hề ngoái nhìn dù chỉ vì lầm lẫn. Lần lại lần lại vị muni đứng dậy khỏi chỗ ngồi, bồn chồn và lo lắng; thấy tình trạng của ngài, các thị tùng của Shiva mỉm cười. Đấng Từ Bi, sau khi hóa thân thành một vị vua, đã đến đó; và nàng công chúa vui vẻ trao vòng hoa chiến thắng cho ngài. Đấng Tối Cao đưa nàng dâu về nơi cư ngụ của Lakshmi, và toàn thể hội đồng các vị vua đều tuyệt vọng. Vị muni vô cùng hoảng hốt, và trí óc ngài lạc lối trong mê loạn, như viên ngọc rơi ra khi nút thắt của túi bị tuột. Bấy giờ các thị tùng của Shiva mỉm cười nói, "Hãy đi nhìn mặt mình trong gương." Nói xong, cả hai chạy trốn trong nỗi sợ hãi tột độ. Vị muni nhìn xuống nước và thấy mặt mình. Thấy diện mạo của mình, cơn thịnh nộ của ngài càng thêm dữ dội, và ngài đã rủa cả hai bằng lời nguyền cực kỳ khủng khiếp.
Doha 135
होहु निसाचर जाइ तुम्ह कपटी पापी दोउ।हँसेहु हमहि सो लेहु फल बहुरि हँसेहु मुनि कोउ।।135।।
hohu nisācara jāi tumha kapaṭī pāpī dou |hãsehu hamahi so lehu phala bahuri hãsehu muni kou ||135||
Hãy đi đi, trở thành những dạ xoa đi trong đêm, hai ngươi kẻ dối trá tội lỗi. Vì đã cười nhạo ta, hãy nhận lấy quả báo của việc ấy; và từ nay về sau, đừng để bậc hiền triết nào bị chế nhạo nữa.
Chaupai 136.1-4
पुनि जल दीख रूप निज पावा।तदपि हृदयँ संतोष न आवा।।
फरकत अधर कोप मन माहीं।सपदी चले कमलापति पाहीं।।
देहउँ श्राप कि मरिहउँ जाई।जगत मोर उपहास कराई।।
बीचहिं पंथ मिले दनुजारी।संग रमा सोइ राजकुमारी।।
बोले मधुर बचन सुरसाईं।मुनि कहँ चले बिकल की नाईं।।
सुनत बचन उपजा अति क्रोधा।माया बस न रहा मन बोधा।।
पर संपदा सकहु नहिं देखी।तुम्हरें इरिषा कपट बिसेषी।।
मथत सिंधु रुद्रहि बौरायहु।सुरन्ह प्रेरी बिष पान करायहु।।
puni jalu dīkha rūpa nija pāvā |tadapi hṛdayã santoṣa na āvā ||
pharakat adhara kopa mana māhī̃ |sapadī cale kamalāpati pāhī̃ ||
dehaũ śrāpa ki marihaũ jāī |jagata mora upahāsa karāī ||
bīcahĩ pantha mile danujārī |saṅga ramā soi rāja-kumārī ||
bole madhura bacana surasāī̃ |muni kahã cale bikala kī nāī̃ ||
sunata bacana upajā ati krodhā |māyā basa na rahā mana bodhā ||
para saṃpadā sakahu nahĩ dekhī |tumharẽ iriṣā kapaṭa biseṣī ||
mathata siṃdhu rudrahi baurāyahu |suranha prerī biṣa pāna karāyahu ||
Lại nhìn xuống nước và thấy lại hình dạng cũ của mình; tuy nhiên, ngay cả lúc ấy, lòng ông vẫn không an lạc. Môi run rẩy, cơn giận trỗi dậy trong tâm; lập tức ông lên đường đến với Chúa của Lakshmi. "Ta nên nguyền rủa, hay đi mà chết? Cả thế gian sẽ chế nhạo ta." Giữa đường, ông gặp Kẻ thù của quỷ dữ; cùng với Ngài là Rama, Công chúa hoàng gia. Chúa của các vị thần nói những lời dịu dàng; nhưng vị hiền triết tiếp tục đi, như kẻ mất trí. Nghe những lời ấy, cơn giận dữ bùng lên; dưới quyền của Maya, sự sáng suốt của tâm không còn. "Ngươi không thể chịu đựng khi thấy người khác thịnh vượng; đố kỵ và dối trá là tội lỗi đặc biệt của ngươi. Khi khuấy động đại dương, ngươi làm Rudra điên loạn, và xúi giục các vị thần khiến ngài uống độc."
Doha 136
असुर सुरा बिष संकरहि आपु रमा मनि चारु।स्वारथ साधक कुटिल तुम्ह सदा कपट ब्यवहारु।।136।।
asura surā biṣa saṅkarahi āpu ramā mani cāru |swāratha sādhaka kuṭila tumha sadā kapaṭa byavahāru ||136||
Ngươi ban rượu cho các asura, ban thuốc độc cho Shankara, còn giữ Rama và viên ngọc xinh đẹp cho chính mình. Ngươi là kẻ chỉ lo lợi ích riêng, quanh co, và luôn dối trá trong cách đối xử.
Chaupai 137.1-4
परम स्वतंत्र न सिर पर कोई।भावइ मनहि करहु तुम्ह सोई।।
भलेहि मंद मंदेहि भल करहू।बिसमय हरष न हियँ कछु धरहू।।
डहकि डहकि परिचेहु सब काहू।अति असंक मन सदा उछाहू।।
करम सुभासुभ तुम्हहि न बाधा।अब लगि तुम्हहि न काहूँ साधा।।
भले भवन अब बायन दीन्हा।पावहुगे फल आपन कीन्हा।।
बंचेहु मोहि जवनि धरि देहा।सोइ तनु धरहु श्राप मम एहा।।
कपि आकृति तुम्ह कीन्हि हमारी।करिहहिं कीस सहाय तुम्हारी।।
मम अपकार कीन्ही तुम्ह भारी।नारी बिरहँ तुम्ह होब दुखारी।।
parama svatantra na sira para koī |bhāvai manahi karahu tumha soī ||
bhalehi manda mandehi bhala karahū |bisamaya haraṣa na hiyã kacha chu dharahū ||
dahaki-dahaki paricehu saba kāhū |ati asaṅka mana sadā uchāhū ||
karama subhāsubha tumhahi na bādhā |aba lagi tumhahi na kāhū̃ sādhā ||
bhale bhavana aba bāyana dīnhā |pāvahuge phala āpana kīnhā ||
bãcehu mohi javani dhari dehā |soī tanu dharahu śrāpa mama ehā ||
kapi ākṛti tumha kīnhi hamārī |karihahĩ kīsa sahāya tumhārī ||
mama apakāra kīnhī tumha bhārī |nārī birahã tumha hoba dukhārī ||
Ngươi hoàn toàn tự do, không ai ở trên đầu ngươi, và điều gì làm vui lòng ngươi, điều đó ngươi làm. Ngươi biến điều tốt thành xấu và điều xấu thành tốt, và ngươi không giữ sự ngạc nhiên hay niềm vui trong lòng. Ngươi đã lừa dối mọi người hết lần này đến lần khác; ngươi hoàn toàn không sợ hãi, và tâm trí ngươi luôn đầy hân hoan. Việc làm thiện và ác không trói buộc ngươi, và cho đến nay chưa ai sửa dạy ngươi. Ngươi đã cho ta một bữa tiệc ngon lành trong nhà ngươi, và ngươi sẽ nhận lấy quả báo của việc ngươi đã làm. Ngươi lừa ta bằng cách nhận lấy một thân xác; hãy nhận lấy chính thân xác đó. Đây là lời nguyền của ta. Ngươi cho ta hình dáng khỉ, nên loài khỉ sẽ là những người giúp đỡ ngươi. Ngươi đã làm ta tổn hại nặng nề, nên ngươi sẽ đau khổ vì sự chia ly với vợ ngươi.
Doha 137
श्राप सीस धरी हरषि हियँ प्रभु बहु बिनती कीन्हि।निज माया कै प्रबलता करषि कृपानिधि लीन्हि।।137।।
śrāpa sīsa dharī haraṣi hiyã prabhu bahu binatī kīnhi.nija māyā kai prabalatā karaṣi kṛpānidhi līnhi..137..
Đấng Chúa với niềm hoan hỉ đã mang lời nguyền trên đầu mình và dâng nhiều lời khẩn cầu khiêm nhường đến bậc đạo sĩ. Rồi Kho Tàng Lòng Trắc Ẩn đã rút lại sức mạnh mãnh liệt của chính ảo ảnh mình.
Chaupai 138.1-4
जब हरि माया दूरि निवारी।नहिं तहँ रमा न राजकुमारी।।
तब मुनि अति सभीत हरि चरना।गहे पाहि प्रनतारति हरना।।
मृषा होउ मम श्राप कृपाला।मम इच्छा कह दीनदयाला।।
मैं दुर्बचन कहे बहुतेरे।कह मुनि पाप मिटिहिं किमि मेरे।।
जपहु जाइ संकर सत नामा।होइहि हृदयँ तुरंत बिश्रामा।।
कोउ नहिं सिव समान प्रिय मोरें।असि परतीति तजहु जनि भोरें।।
जेहि पर कृपा न करहिं पुरारी।सो न पाव मुनि भगति हमारी।।
अस उर धरि महि बिचरहु जाई।अब न तुम्हहि माया निअराई।।
jaba hari māyā dūri nivārī |nahiṁ tahaṁ ramā na rājakumārī ||
taba muni ati sabhīta hari caranā |gahe pāhi pranatārati haranā ||
mṛṣā hou mama śrāpa kṛpālā |mama icchā kaha dīnadayālā ||
maiṁ durbacana kahe bahutere |kaha muni pāpa miṭihiṁ kimi mere ||
japahu jāi śaṅkara sata nāmā |hoihi hṛdayaṁ turaṁta biśrāmā ||
kou nahiṁ siva samāna priya moreṁ |asi paratīti tajahu jani bhoreṁ ||
jehi para kṛpā na karahiṁ purārī |so na pāva muni bhagati hamārī ||
asa ura dhari mahi bicarahu jāī |aba na tumhahi māyā niarāī ||
Khi Hari xua xa ảo ảnh của Ngài, nơi đó không còn thấy Lakshmi vợ Rama hay nàng công chúa. Bấy giờ đạo sĩ vô cùng kinh hãi ôm lấy chân Hari, thưa rằng, "Xin hãy bảo vệ con, Đấng xua tan nỗi khổ của kẻ quy phục Ngài." "Nguyện cho lời nguyền của con trở nên vô hiệu, lạy Đấng Từ Bi," đạo sĩ nói. Chúa, đầy lòng xót thương kẻ khốn khổ, phán, "Hãy nói ra điều con mong muốn." Đạo sĩ thưa, "Con đã nói nhiều lời gay gắt. Làm sao tội lỗi của con được xóa bỏ?" Chúa phán, "Hãy đi tụng đọc một trăm danh xưng của Shankara, và lòng con sẽ ngay lập tức được bình an." "Không ai yêu quý đối với Ta bằng Shiva. Đừng bao giờ từ bỏ niềm tin này, dù chỉ là vô tình." "Kẻ nào mà Shiva, Đấng hủy diệt ba thành, không ban ơn, thưa đạo sĩ, kẻ ấy không thể đạt được lòng sùng kính Ta." "Hãy ghi nhớ điều này trong lòng và đi lang thang trên cõi đời. Nay ảo ảnh sẽ không còn đến gần con nữa."
Doha 138
बहुबिधि मुनिहि प्रबोधि प्रभु तब भए अंतरधान।सत्यलोक नारद चले करत राम गुन गान।।138।।
bahubidhi munihi prabodhi prabhu taba bhae antardhāna.satyaloka nārada cale karata rāma guna gāna ||138||
Như vậy, bằng nhiều cách dạy bảo và đánh thức vị hiền triết, Chúa rồi rút lui khỏi tầm nhìn. Sau đó Narada lên đường đến Satyaloka, luôn ca ngợi đức hạnh của Sri Rama.
Chaupai 139.1-4
हर गन मुनिहि जात पथ देखी।बिगतमोह मन हरष बिसेषी।।
अति सभीत नारद पहिं आए।गहि पद आरत बचन सुनाए।।
हर गन हम न बिप्र मुनिराया।बड़ अपराध कीन्ह फल पाया।।
श्राप अनुग्रह करहु कृपाला।बोले नारद दीनदयाला।।
निसिचर जाइ होहु तुम्ह दोऊ।बैभव बिपुल तेज बल होऊ।भुजबल बिस्व जितब तुम्ह जहिआ।धरिहहिं बिष्नु मनुज तनु तहिआ।।
समर मरन हरि हाथ तुम्हारा।होइहहु मुकुत न पुनि संसारा।।
चले जुगल मुनि पद सिर नाई।भए निसाचर कालहि पाई।।
hara gana munihi jāta patha dekhī |bigata-moha mana haraṣa biseṣī ||
ati sabhīta nārada pahiṃ āe |gahi pada ārata bacana sunāe ||
hara gana hama na bipra munirāyā |baṛa aparādha kīnha phala pāyā ||
śrāpa anugraha karahu kṛpālā |bole nārada dīnadayālā ||
nisicara jāi hohu tumha doū |baibhava bipula teja bala hoū ||
bhuja-bala bisva jitaba tumha jahiā |dharihahiṃ biṣṇu manuja tanu tahiā ||
samara marana hari hātha tumhārā |hoiha hu mukuta na puni saṃsārā ||
cale jugala muni pada sira nāī |bhae nisācara kālahi pāī ||
Các thị giả của Shiva thấy vị đạo sĩ đang đi trên đường, đã thoát khỏi ảo tưởng và tràn đầy niềm vui đặc biệt. Rất sợ hãi, họ đến với Narada, nắm lấy chân ngài, và nói những lời đầy đau khổ. "Chúng tôi là thị giả của Shiva, không phải Brahman, hỡi bậc sư trưởng của các đạo sĩ. Chúng tôi đã phạm một tội lỗi lớn và đã nhận lấy quả báo." "Hỡi đấng từ bi, xin hãy biến lời nguyền thành ân sủng." Narada, đấng xót thương kẻ khốn khổ, đáp: "Hãy đi đi, cả hai người, và trở thành quỷ dữ; mong rằng các người sẽ có sự vinh quang, uy quyền và sức mạnh dồi dào." "Khi các người đã chinh phục thế giới bằng sức mạnh của cánh tay, thì Vishnu sẽ nhận lấy hình hài con người." "Hy sinh trong trận chiến dưới tay Hari, các người sẽ đạt được giải thoát, và sẽ không còn tái sinh vào thế gian nữa." Cả hai cúi đầu dưới chân vị đạo sĩ rồi ra đi, và khi thời điểm đến, họ được sinh ra làm quỷ dữ.
Doha 139
एक कलप एहि हेतु प्रभु लीन्ह मनुज अवतार।सुर रंजन सज्जन सुखद हरि भंजन भुबि भार।।139।।
eku kalapa ehi hetu prabhu līnha manuja avatāra |sura rañjana sajjana sukhada hari bhañjana bhuvi bhāra ||139||
Trong một kalpa, vì lý do này, Thượng Đế đã lấy hóa thân làm người: Hari, người làm vui mừng các vị thần, ban hạnh phúc cho những người tốt, và xóa bỏ gánh nặng của mặt đất.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में यह प्रसंग ‘माया-निवारण’ और ‘अहं-शमन’ का पाठ माना जाता है: काम्य-इच्छा, ईर्ष्या, और क्रोध से उत्पन्न विक्षेप शांत होते हैं तथा शिव-नाम/राम-नाम में श्रद्धा दृढ़ होती है। विशेष फल: ‘विवेक’ (भेद-बुद्धि) और ‘शरणागति’ की वृत्ति का जागरण।
लोक-परंपरा में माया-शमन और शरणागति हेतु ‘श्रीराम’ नाम-संपुट या ‘राम राम’ जप-सम्पुट जोड़ा जाता है; और इसी अंश के उपदेशानुसार ‘शिव-पंचाक्षरी’/‘शंकर के सत नाम’ का जप-सम्पुट भी संगत माना जाता है (स्थानीय संप्रदायानुसार भेद संभव)।
Ask anything about Prakarana 14 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
