Prakarana 1
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा–विश्वास’ की देहरी पर खड़े होकर साधक गुरु-वंदना, सत्संग-महिमा, और राम-नाम/राम-गुण के प्रति अनुराग से ‘मानस’ में अवगाहन करता है। यह काण्ड जन्म-कथा से पहले ‘भक्ति की जन्मभूमि’ बनाता है—चित्त-शुद्धि, विवेक-जागरण, और कथा-श्रवण की अधिकारिता का संस्कार।
Bālakāṇḍa khởi đầu với maṅgalācaraṇa và sự phân định về tư cách (adhikāra-nirūpaṇa), không phải cánh cửa dẫn đến câu chuyện, mà là cánh cửa dẫn đến sādhana. Tại đây, tâm trạng chủ đạo là Śānta và bhakti-rasa (đặc biệt là lòng sùng kính tĩnh lặng của Śānta-bhakti): từ sự tôn kính guru nảy sinh sự tỉnh thức (bodha), từ vinh quang của satsanga phát triển sự minh biện (viveka), và từ sự phân biệt kẻ ác và người thiện gieo mầm hạt của sự siêu thoát (vairāgya). Tulsīdās đầu tiên thiết lập sự kế thừa thiêng liêng, Vāṇī và Vināyaka, sau đó là Śiva và Bhavānī (đức tin và lòng tin tưởng), rồi Guru (trong hình thức của Śaṅkara), và cuối cùng là nguyên nhân cứu rỗi tối thượng của Rāma và Sītā; trình tự này dẫn trái tim người tìm đạo từ sự may mắn bên ngoài đến sự may mắn bên trong. Bằng cách gọi "Chúa mang tên Rāma" là "nguyên nhân tối thượng của mọi nguyên nhân", ngài gợi ý về nguyên tắc Nirguṇa, đồng thời kết hợp với nó, trên cùng một bậc, vẻ đẹp ngọt ngào Saguṇa của vở kịch đức hạnh của Sītā-Rāma. Trong lời tựa này, chính việc nghe kathā trở thành một tīrtha (Prayāga): lắng nghe, thấu hiểu, và tắm trong đó với tình yêu, đây là giai đoạn đầu tiên của con đường dẫn đến giải thoát.
Verses
Shloka 1-7
वर्णानामर्थसंघानां रसानां छन्दसामपि।मङ्गलानां च कर्त्तारौ वन्दे वाणीविनायकौ।।1।।
भवानीशङ्करौ वन्दे श्रद्धाविश्वासरूपिणौ।याभ्यां विना न पश्यन्ति सिद्धाःस्वान्तःस्थमीश्वरम्।।2।।
वन्दे बोधमयं नित्यं गुरुं शङ्कररूपिणम्।यमाश्रितो हि वक्रोऽपि चन्द्रः सर्वत्र वन्द्यते।।3।।
सीतारामगुणग्रामपुण्यारण्यविहारिणौ।वन्दे विशुद्धविज्ञानौ कबीश्वरकपीश्वरौ।।4।।
उद्भवस्थितिसंहारकारिणीं क्लेशहारिणीम्।सर्वश्रेयस्करीं सीतां नतोऽहं रामवल्लभाम्।।5।।
यन्मायावशवर्तिं विश्वमखिलं ब्रह्मादिदेवासुरायत्सत्वादमृषैव भाति सकलं रज्जौ यथाहेर्भ्रमः।यत्पादप्लवमेकमेव हि भवाम्भोधेस्तितीर्षावतांवन्देऽहं तमशेषकारणपरं रामाख्यमीशं हरिम्।।6।।
नानापुराणनिगमागमसम्मतं यद्रामायणे निगदितं क्वचिदन्यतोऽपि।स्वान्तःसुखाय तुलसी रघुनाथगाथा-भाषानिबन्धमतिमञ्जुलमातनोति।।7।।
varṇānām arthasaṅghānāṁ rasānāṁ chandasām api |maṅgalānāṁ ca karttārau vande vāṇī-vināyakau ||1||
bhavānī-śaṅkarau vande śraddhā-viśvāsa-rūpiṇau |yābhyāṁ vinā na paśyanti siddhāḥ svāntaḥstham īśvaram ||2||
vande bodhamayaṁ nityaṁ guruṁ śaṅkara-rūpiṇam |yam āśrito hi vakro 'pi candraḥ sarvatra vandyate ||3||
sītā-rāma-guṇa-grāma puṇyāraṇya-vihāriṇau |vande viśuddha-vijñānau kabīśvara-kapīśvarau ||4||
udbhava-sthiti-saṁhāra-kāriṇīṁ kleśa-hāriṇīm |sarva-śreyas-karīṁ sītāṁ nato 'haṁ rāma-vallabhām ||5||
yan-māyā-vaśavartiṁ viśvam akhilaṁ brahmādi-deva-asurāyat-sattvād amṛṣaiva bhāti sakalaṁ rajjau yathāher-bhramaḥ |yat-pāda-plavam ekam eva hi bhavāmbhodhes titīrṣāvatāṁvande 'haṁ tam aśeṣa-kāraṇa-paraṁ rāmākhyam īśaṁ harim ||6||
nānā-purāṇa-nigamāgama-sammataṁ yadrāmāyaṇe nigaditaṁ kvacid anyato 'pi |svāntaḥ-sukhāya tulasī raghunātha-gāthā-bhāṣā-nibandham ati-mañjulam ātanoti ||7||
1) Con cúi lạy Vāṇī (Sarasvatī) và Vināyaka (Gaṇeśa), những đấng sáng tạo ra các chữ cái và ý nghĩa kết tụ của chúng, những đấng ban cho sự thưởng ngoạn thẩm mỹ và các thể thơ, và chính là những đấng kiến tạo những khởi đầu may mắn. 2) Con cúi lạy Bhavānī và Śaṅkara, hiện thân của Đức Tin và Niềm Tin; không có hai đấng này, ngay cả những bậc đã chứng ngộ cũng không thể nhìn thấy Chúa ngự trong tâm. 3) Con cúi lạy đấng Guru, được cấu thành bởi sự giác ngộ, trong hình dạng của Śaṅkara; vì ngay cả mặt trăng cong queo, khi nương tựa vào ngài, cũng trở nên đáng tôn thờ khắp nơi. 4) Con cúi lạy hai trí tuệ thanh tịnh, những đấng dạo chơi trong khu rừng thiêng liêng của các đức hạnh của Sītā và Rāma, Vālmīki, chúa tể của các nhà thơ, và Hanumān, chúa tể của loài khỉ. 5) Con cúi lạy Sītā, người yêu dấu của Rāma, nàng là đấng gây ra sáng tạo, duy trì và hủy diệt, xua tan mọi khổ đau và ban cho mọi điều thiện hảo tối thượng. 6) Con cúi lạy Hari, Chúa tể mang tên Rāma, tối cao vượt mọi nguyên nhân: bởi Māyā của ngài mà toàn thể vũ trụ, các vị thần và quỷ dữ bắt đầu từ Brahmā, được nắm giữ; bởi bản thể của ngài mà vạn vật hiện ra như thật, giống như lầm sợi dây thành con rắn; và chỉ có đôi chân ngài là chiếc thuyền duy nhất cho những ai muốn vượt qua đại dương của luân hồi. 7) Điều được khẳng định bởi nhiều Purāṇa, Veda và Āgama, và được nói đến trong Rāmāyaṇa cùng những nơi khác, Tulasī soạn lại thành một tác phẩm đầy quyến rũ bằng ngôn ngữ phổ thông, để mang lại niềm vui và thanh lọc cho tâm hồn mình.
Soratha 1-5
जो सुमिरत सिधि होइ गन नायक करिबर बदन॥
करउ अनुग्रह सोइ बुद्धि रासि सुभ गुन सदन॥1॥
मूक होइ बाचाल पंगु चढइ गिरिबर गहन॥
जासु कृपाँ सो दयाल द्रवउ सकल कलि मल दहन॥2॥
नील सरोरुह स्याम तरुन अरुन बारिज नयन॥
करउ सो मम उर धाम सदा छीरसागर सयन॥3॥
कुंद इंदु सम देह उमा रमन करुना अयन॥
जाहि दीन पर नेह करउ कृपा मर्दन मयन॥4॥
बंदउ गुरु पद कंज कृपा सिंधु नररूप हरि॥
महामोह तम पुंज जासु बचन रबि कर निकर॥5॥
jo sumirata sidhi hoi gaṇa-nāyaka karibara badana |karau anugraha soi buddhi-rāsi subha guna sadana ||1||
mūka hoi bācāla paṅgu caṛhai giribara gahana |jāsu kṛpā̃ so dayāla dravau sakala kali-mala dahana ||2||
nīla saroruh(a) syāma taruna aruna bārīja nayana |karau so mama ura dhāma sadā chīra-sāgara sayana ||3||
kuṁda iṁdu sama deha umā-ramana karuṇā ayana |jāhi dīna para neha karau kṛpā mardana mayana ||4||
baṁdau guru pada kaṁja kṛpā-siṁdhu nara-rūpa hari |mahā-moha tama puṁja jāsu bacana rabi kara nikara ||5||
Đấng mà bằng việc tưởng nhớ đến ngài, người ta đạt được thành công, Gaṇeśa, lãnh chúa của các thiên binh, với khuôn mặt voi, xin đấng ấy, kho tàng của trí tuệ, nơi ngự trị của mọi đức hạnh may mắn, hãy ban ân huệ cho con. (1) Bởi lòng từ bi của đấng ấy, người câm trở nên hùng biện và người què leo lên những ngọn núi cao nhất, ô đấng từ bi, hãy dịu lòng với con, ô đấng thiêu đốt mọi vết nhơ của thời đại Kali. (2) Màu xanh như hoa sen xanh, trẻ trung, với đôi mắt như hoa sen đỏ, xin đấng ngự trên Biển Sữa hãy luôn ngự trong tim con. (3) Thân hình trắng đẹp như hoa nhài và mặt trăng, Śiva, niềm vui của Umā, đôi mắt tràn đầy lòng bi mẫn, đấng mang tình yêu cho những kẻ thấp hèn, hãy thương xót con, ô đấng đã tiêu diệt Madana. (4) Con cúi lạy đôi chân sen của đấng Guru, đại dương của ân sủng, Hari trong hình dạng con người; lời nói của ngài như hàng ngàn tia nắng mặt trời, xua tan màn đêm dày đặc của ảo tưởng lớn lao. (5)
Chaupai 1.1-4
बंदउ गुरु पद पदुम परागा।सुरुचि सुबास सरस अनुरागा।।
अमिय मूरिमय चूरन चारू।समन सकल भव रुज परिवारू।।
सुकृति संभु तन बिमल बिभूती।मंजुल मंगल मोद प्रसूती।।
जन मन मंजु मुकुर मल हरनी।किएँ तिलक गुन गन बस करनी।।
श्रीगुर पद नख मनि गन जोती।सुमिरत दिब्य द्रृष्टि हियँ होती।।
दलन मोह तम सो सप्रकासू।बड़े भाग उर आवइ जासू।।
उघरहिं बिमल बिलोचन ही के।मिटहिं दोष दुख भव रजनी के।।
सूझहिं राम चरित मनि मानिक।गुपुत प्रगट जहँ जो जेहि खानिक।।
bandau guru pada paduma parāgā |suruci subāsa sarasa anurāgā ||
amiya mūrimaya cūrana cārū |samana sakala bhava ruja parivārū ||
sukṛti saṁbhu tana bimala bibhūtī |maṁjula maṁgala moda prasūtī ||
jana mana maṁju mukura mala haranī |kieṁ tilaka guna gana basa karanī ||
śrīgura pada nakha mani gana jotī |sumirata dibya dṛṣṭi hiyaṁ hotī ||
dalana moha tama so saprakāsū |baṛe bhāga ura āvai jāsū ||
ugharahiṁ bimala bilocana hī ke |miṭahiṁ doṣa dukha bhava rajanī ke ||
sūjhahiṁ rāma carita mani mānika |guputa pragata jahaṁ jo jehi khānika ||
Con cúi lạy bụi sen dưới chân đức thầy của con, mang hương thơm tuyệt đẹp, vị ngọt dễ chịu, và hương vị của lòng sùng kính. Nó là bột đẹp làm từ rễ cam lộ, tiêu diệt toàn thể gia tộc của những bệnh tật trần gian. Nó là tro trong sạch trên thân thể Shambhu, phần thưởng của người có đức, nguồn của những phước lành đẹp đẽ và niềm hoan lạc. Nó làm sạch vết bẩn trên tấm gương trong trẻo của tâm trí người tín đồ, và khi được bôi làm dấu trên trán, nó khiến toàn thể các đức hạnh phục tùng. Ánh sáng của những ngọc quý là móng chân của đức thầy thánh, khi được nhớ đến, ban cho trái tim thị lực thần thánh. Nó là ánh sáng xua tan bóng tối của vô minh; người mà trong lòng nó đến là vô cùng may mắn. Đôi mắt trong trẻo của trái tim mở ra, và những lỗi lầm cùng nỗi buồn của đêm trường trần gian tan biến. Khi đó những ngọc quý và hồng ngọc của chuyện Rama hiện ra, ẩn hay hiện, trong hầm mỏ nào mà mỗi viên nằm.
Doha 1
जथा सुअंजन अंजि दृग साधक सिद्ध सुजान॥
कौतुक देखत सैल बन भूतल भूरि निधान॥1॥
jathā su-añjana añji dṛga sādhaka siddha sujāna |kautuka dekhata saila bana bhūtala bhūri nidhāna ||1||
Như một người tìm đạo khôn ngoan hay một bậc thông thái bôi thuốc mắt tinh khiết lên mắt mình, rồi ngắm nhìn với sự kinh ngạc những ngọn núi, những khu rừng, mặt đất, và nhiều kho báu ẩn giấu.
Chaupai 2.1-7
गुरु पद रज मृदु मंजुल अंजन।नयन अमिअ दृग दोष बिभंजन।।
तेहिं करि बिमल बिबेक बिलोचन।बरनउँ राम चरित भव मोचन।।
बंदउँ प्रथम महीसुर चरना।मोह जनित संसय सब हरना।।
सुजन समाज सकल गुन खानी।करउँ प्रनाम सप्रेम सुबानी।।
साधु चरित सुभ चरित कपासू।निरस बिसद गुनमय फल जासू।।
जो सहि दुख परछिद्र दुरावा।बंदनीय जेहिं जग जस पावा।।
मुद मंगलमय संत समाजू।जो जग जंगम तीरथराजू।।
राम भक्ति जहँ सुरसरि धारा।सरसइ ब्रह्म बिचार प्रचारा।।
बिधि निषेधमय कलि मल हरनी।करम कथा रबिनंदनि बरनी।।
हरि हर कथा बिराजति बेनी।सुनत सकल मुद मंगल देनी।।
बटु बिस्वास अचल निज धरमा।तीरथराज समाज सुकरमा।।
सबहिं सुलभ सब दिन सब देसा।सेवत सादर समन कलेसा।।
अकथ अलौकिक तीरथराऊ।देइ सद्य फल प्रगट प्रभाऊ।।
guru pada raja mṛdu mañjula añjana |nayana amia dṛga doṣa bibhañjana ||
tēhiṁ kari bimala bibēka bilōcana |baranauṁ rāma carita bhava mōcana ||
bandauṁ prathama mahīsura caranā |mōha janita saṁsaya saba haranā ||
sujana samāja sakala guna khānī |karauṁ pranāma saprēma subānī ||
sādhu carita subha carita kapāsū |nirasa bisada gunamaya phala jāsū ||
jō sahi dukha parachidra durāvā |bandanīya jēhiṁ jaga jasa pāvā ||
muda maṅgalamaya santa samājū |jō jaga jaṅgama tīratharājū ||
rāma bhakti jahaṁ surasari dhārā |sarasai brahma bicāra pracārā ||
bidhi niṣēdhamaya kali mala haranī |karama kathā rabinandani baranī ||
hari hara kathā birājati bēnī |sunata sakala muda maṅgala dēnī ||
baṭu bisvāsa acala nija dharamā |tīratharāja samāja sukaramā ||
sabahiṁ sulabha saba dina saba dēsā |sēvata sādara samana kalēsā ||
akatha alaukika tīratharāū |dēi sadya phala pragaṭa prabhāū ||
Bụi chân của đức guru là một thứ antimon nhẹ nhàng và xinh đẹp, cam lồ cho đôi mắt, tiêu diệt mọi tật lỗi của thị giác. Sau khi dùng nó thanh tẩy con mắt của sự phân biệt, tôi thuật lại những hành trạng của Rama, giải thoát khỏi luân hồi sinh tử. Trước hết tôi đảnh lễ chân của các vị Bà-la-môn, những vị thần trên trần thế, người xua tan mọi nghi ngờ sinh từ vô minh. Với lòng yêu kính và lời lẽ đẹp đẽ, tôi đảnh lễ hội chúng của những bậc hiền nhân, mỏng kho báu của mọi đức hạnh. Hạnh nghiệp của các bậc thánh nhân như cây bông, quả khô, trắng và đầy sợi, cũng như cuộc đời họ không màng vị trần, thanh khiết và đầy đức hạnh. Tự mình chịu đựng khổ đau, che giấu khuyết điểm của người khác, và do đó đã đạt được vinh dự trong thế gian và đáng được tôn kính. Hội chúng của các bậc thánh nhân tràn đầy hoan lạc và phước lành; nó là một Prayaga di động, vua của các thánh địa, ở trên thế gian này. Ở đó lòng sùng kính Rama là dòng sông Hằng, và sự lan truyền suy tư về Brahman là sông Sarasvati. Giáo lý về các lễ nghi, gồm những điều cấm và cho phép, xua tan ô uế của thời Kali, được mô tả như sông Yamuna, con gái của Mặt Trời. Truyện kể về Hari và Hara tỏa sáng như nơi hợp lưu của ba dòng sông, ban hoan lạc và phước lành cho tất cả ai nghe được. Đức tin kiên định vào chính pháp của mình là cây banyan thiêng liêng, và hội chúng của những người làm việc thiện chính là vương quốc của vua các thánh địa. Nó dễ dàng tiếp cận đối với tất cả, trong mọi ngày và mọi xứ, và những ai phụng sự nó với lòng thành kính, nó chấm dứt mọi khổ đau của họ. Vua các thánh địa này vượt ngoài lời mô tả và không thuộc thế gian này; nó trao quả báo tức thì, và oai lực của nó hiển nhiên trước mắt.
Doha 2
सुनि समुझहिं जन मुदित मन मज्जहिं अति अनुराग।लहहिं चारि फल अछत तनु साधु समाज प्रयाग।।2।।
suni samujhahiṁ jana mudita mana majjahiṁ ati anurāga |lahahiṁ cāri phala achata tanu sādhu samāja prayāga ||2||
Những ai nghe và hiểu được điều đó, với tâm hồn hoan hỉ đắm chìm trong đó với lòng sùng kính sâu sắc, sẽ đạt được bốn quả của đời sống ngay khi còn trong thân xác; đó là hội chúng của các bậc thánh, Prayaga.
Chaupai 3.1-6
मज्जन फल पेखिअ ततकाला।काक होहिं पिक बकउ मराला।।
सुनि आचरज करै जनि कोई।सतसंगति महिमा नहिं गोई।।
बालमीक नारद घटजोनी।निज निज मुखनि कही निज होनी।।
जलचर थलचर नभचर नाना।जे जड़ चेतन जीव जहाना।।
मति कीरति गति भूति भलाई।जब जेहिं जतन जहाँ जेहिं पाई।।
सो जानब सतसंग प्रभाऊ।लोकहुँ बेद न आन उपाऊ।।
बिनु सतसंग बिबेक न होई।राम कृपा बिनु सुलभ न सोई।।
सतसंगत मुद मंगल मूला।सोइ फल सिधि सब साधन फूला।।
सठ सुधरहिं सतसंगति पाई।पारस परस कुधात सुहाई।।
बिधि बस सुजन कुसंगत परहीं।फनि मनि सम निज गुन अनुसरहीं।।
बिधि हरि हर कबि कोबिद बानी।कहत साधु महिमा सकुचानी।।
सो मो सन कहि जात न कैसें।साक बनिक मनि गुन गन जैसें।।
majjan phala pekhi-a tatakālā |kāka hohiṃ pika bakau marālā ||
suni ācaraja karai jani koī |sat-saṅgati mahimā nahiṃ goī ||
bālmīka nārada ghaṭ-jonī |nija-nija mukhani kahī nija honī ||
jalacara thalacara nabhacara nānā |je jaṛa cetana jīva jahānā ||
mati kīrati gati bhūti bhalāī |jaba jehiṃ jatana jahāṃ jehiṃ pāī ||
so jānanba sat-saṅga prabhāū |lokahuṃ beda na āna upāū ||
binu sat-saṅga bibeka na hoī |rāma kṛpā binu sulabha na soī ||
sat-saṅgata muda maṅgala mūlā |soi phala sidhi saba sādhana phūlā ||
saṭha sudharahiṃ sat-saṅgati pāī |pāras parasa kudhāta suhāī ||
bidhi-basa sujana kusaṅgata parahīṃ |phani-mani sama nija guna anusarhīṃ ||
bidhi hari hara kabi kobida bānī |kahata sādhu mahimā sakucānī ||
so mo-sana kahi jāta na kaisēṃ |sāka-banik mani guna-gana jaisēṃ ||
Quả của việc tắm thiêng được thấy ngay lập tức: một con quạ trở thành chim cuốc, một con cò trở thành thiên nga. Đừng ai ngạc nhiên khi nghe điều này; vinh quang của hội chúng thánh thiện không bị che giấu. Vālmīki, Nārada và vị đạo sĩ sinh từ chiếc bình, mỗi người đã kể, từ môi miệng mình, câu chuyện của mình. Chúng sinh của nước, đất và trời, mọi sinh vật, vô tri hay có ý thức, trên thế gian, trí tuệ, danh tiếng, con đường đúng đắn, sự thịnh vượng và phúc lợi: mỗi người đạt được những điều này bằng nỗ lực và nơi chốn được chỉ định. Hãy biết đây là quyền năng của hội chúng thiêng liêng; trong phong tục dân gian và trong Veda không có phương thuốc nào khác. Không có hội chúng thánh thiện, sự phân biệt không nảy sinh; và ngay cả điều đó cũng không dễ dàng đạt được mà không có ân sủng của Rāma. Satsang là gốc rễ của niềm vui và sự may mắn; từ đó quả của thành công đến, và mọi kỷ luật nở hoa. Ngay cả kẻ đồi bại cũng được cải hóa bởi hội chúng thánh thiện, như kim loại thô trở nên đẹp đẽ bởi chạm vào đá philsôphơ. Bởi định mệnh, ngay cả người tốt cũng có thể rơi vào hội chúng xấu, nhưng, như viên ngọc trên mũ rắn, họ vẫn theo đuổi đức hạnh bẩm sinh của mình. Brahmā, Hari, Hara, các nhà thơ và người khôn ngoan, lời nói của họ trở nên rụt rè khi muốn kể về sự vĩ đại của các thánh nhân. Làm sao một người như tôi có thể tuyên bố nó, như người bán rau cố đếm những đức hạnh của một viên ngọc?
Doha 3(क)-(ख)
बंदउँ संत समान चित हित अनहित नहिं कोइ।अंजलि गत सुभ सुमन जिमि सम सुगंध कर दोइ।।3(क)।।
संत सरल चित जगत हित जानि सुभाउ सनेहु।बालबिनय सुनि करि कृपा राम चरन रति देहु।।3(ख)।।
bandaũ santa samāna citta hita anhita nahĩ koi |añjali-gata subha sumana jimi sama sugandha kara doi ||3(ka)||
santa sarala citta jagata hita jāni subhāu sanehu |bāla-binaya suni kari kṛpā rāma carana rati dehu ||3(kha)||
(3a) Con cúi lạy các thánh nhân, tâm trí họ bình đẳng, không ai là bạn hay thù với họ. Như khi những bông hoa xinh đẹp được cầm trong đôi bàn tay chắp lại, cả hai tay đều được tràn đầy cùng một hương thơm. (3b) Ô các thánh nhân, đơn giản trong tâm, và bởi bản tính và tình cảm tự nhiên của mình được tạo nên cho sự tốt đẹp của thế giới, nghe lời cầu xin khiêm tốn của một đứa trẻ, hãy thương xót và ban cho con tình yêu đối với đôi chân sen của Rāma.
Chaupai 4.1-6
बहुरि बंदि खल गन सतिभाएँ।जे बिनु काज दाहिनेहु बाएँ।।
पर हित हानि लाभ जिन्ह केरें।उजरें हरष बिषाद बसेरें।।
हरि हर जस राकेस राहु से।पर अकाज भट सहसबाहु से।।
जे पर दोष लखहिं सहसाखी।पर हित घृत जिन्ह के मन माखी।।
तेज कृसानु रोष महिषेसा।अघ अवगुन धन धनी धनेसा।।
उदय केत सम हित सबही के।कुंभकरन सम सोवत नीके।।
पर अकाजु लगि तनु परिहरहीं।जिमि हिम उपल कृषी दलि गरहीं।।
बंदउँ खल जस सेष सरोषा।सहस बदन बरनइ पर दोषा।।
पुनि प्रनवउँ पृथुराज समाना।पर अघ सुनइ सहस दस काना।।
बहुरि सक्र सम बिनवउँ तेही।संतत सुरानीक हित जेही।।
बचन बज्र जेहि सदा पिआरा।सहस नयन पर दोष निहारा।।
bahuri bandi khala gana satibhāẽ.je binu kāja dāhinehu bāẽ..
para hita hāni lābha jinha kerẽ.ujarẽ haraṣa biṣāda baserẽ..
hari hara jasa rākeśa rāhu se.para akāja bhaṭa sahasa-bāhu se..
je para doṣa lakhahiṁ sahasākhī.para hita ghṛta jinha ke mana mākhī..
teja kṛsānu roṣa mahiṣesā.agha avaguna dhana dhanī dhanesā..
udaya keta sama hita sabahī ke.kuṁbhakarana sama sovat nīke..
para akāju lagi tanu pariharahīṁ.jimi hima upala kṛṣī dali garahīṁ..
bandauṁ khala jasa śeṣa sa-roṣā.sahasa badana baranai para doṣā..
puni pranavauṁ pṛthu-rāja samānā.para agha sunai sahasa dasa kānā..
bahuri sakra sama binavauṁ tehī.santata sura-anīka hita jehī..
bacana bajra jehi sadā piārā.sahasa nayana para doṣa nihārā..
Lần nữa tôi cúi lạy trước bọn người ác, người không nguyên do nào mà quay lưng với cả những người thuận theo họ. Điều thiện của người khác là sự thiệt hại của họ, và điều lợi của người khác là sự hại cho họ; họ vui mừng trước sự diệt vong của người khác và buồn bã trước sự thịnh vượng của người khác. Đối với danh tiếng của Hari và Hara họ như Rahu đối với trăng tròn; trong việc hại người khác họ như dũng sĩ Sahasrabahu có ngàn cánh tay. Họ nhìn thấy lỗi lầm của người khác bằng ngàn mắt; điều thiện của người khác như bơ lỏng trong tâm trí họ, và họ như ruồi rơi vào đó để làm hư hỏng nó. Trong sự dữ tợn họ như lửa, trong cơn thịnh nộ như Yama chúa tể trâu bò; trong tội lỗi và thói hư tật xấu họ giàu có, như Kubera chúa tể của cải. Như sự xuất hiện của sao chổi, sự xuất hiện của họ mang tai họa cho tất cả; như Kumbhakarna, họ ngủ say, điều đó quả thật tốt hơn cho người khác. Vì muốn hại người khác họ hy sinh thân mình, như mưa đá tàn phá mùa màng rồi tự tan chảy. Tôi cúi lạy trước những kẻ ác, như Shesha đầy phẫn nộ, người với ngàn miệng kể về lỗi lầm của người khác. Lần nữa tôi chào những người ngang hàng với Prithu, như ngài lắng nghe tội lỗi của người khác bằng mười ngàn tai. Rồi tôi cầu nguyện với người như Indra, người luôn yêu mến chúng thần, và luôn yêu mến rượu ngon. Những lời như sấm sét luôn được họ yêu mến, như Indra, và với ngàn mắt họ ngắm nhìn lỗi lầm của người khác.
Doha 4
उदासीन अरि मीत हित सुनत जरहिं खल रीति।जानि पानि जुग जोरि जन बिनती करइ सप्रीति।।4।।
udāsīna ari mīta hita sunata jarahiṁ khala rīti |jāni pāni juga jori jana binatī karai sa-prīti ||4||
Đó là bản chất xấu xa của kẻ độc ác: nghe về điều tốt của người khác, dù kẻ đó thờ ơ, kẻ thù, bạn hay người mong muốn tốt, họ rực cháy trong lòng. Biết điều này, người tốt, chắp hai tay lại, dâng lời cầu xin với sự khiêm nhường đầy yêu thương.
Chaupai 5.1-5
मैं अपनी दिसि कीन्ह निहोरा।तिन्ह निज ओर न लाउब भोरा।।
बायस पलिअहिं अति अनुरागा।होहिं निरामिष कबहुँ कि कागा।।
बंदउँ संत असज्जन चरना।दुखप्रद उभय बीच कछु बरना।।
बिछुरत एक प्रान हरि लेहीं।मिलत एक दुख दारुन देहीं।।
उपजहिं एक संग जग माहीं।जलज जोंक जिमि गुन बिलगाहीं।।
सुधा सुरा सम साधू असाधू।जनक एक जग जलधि अगाधू।।
भल अनभल निज निज करतूती।लहत सुजस अपलोक बिभूती।।
सुधा सुधाकर सुरसरि साधू।गरल अनल कलिमल सरि ब्याधू।।
गुन अवगुन जानत सब कोई।जो जेहि भाव नीक तेहि सोई।।
maiṁ āpanī disi kīnh nihorā |tinh nija or na lāuba bhorā ||
bāyasa pali-ahiṁ ati anurāgā |hohiṁ nirāmiṣ kabahuṁ ki kāgā ||
bandaũ santa asajjana caranā |dukha-prada ubhaya bīca kachu baranā ||
bichurata eka prāna hari lehīṁ |milata eka dukha dāruna dehīṁ ||
upajahiṁ eka saṅga jaga māhīṁ |jalaja joṅka jimi guna bilagāhīṁ ||
sudhā surā sama sādhū asādhū |janaka eka jaga jaladhi agādhū ||
bhala anabhala nija nija karatūtī |lahata sujasa apaloka bibhūtī ||
sudhā sudhākara surasari sādhū |garala anala kalimala sari byādhū ||
guna avaguna jānata saba koī |jo jehi bhāva nīka tehi soī ||
Về phần mình, ta đã bày tỏ lời khẩn cầu; nhưng chúng sẽ không rời bỏ bản tính của chúng dù chỉ một chút. Quạ có thể được nuôi dưỡng với tình yêu thương sâu sắc, nhưng liệu quạ có bao giờ trở thành loài chỉ ăn cỏ? Ta cúi lạy dưới chân các bậc thánh nhân và kẻ ác. Cả hai đều gây đau khổ, nhưng có chút khác biệt giữa họ, như ta sẽ kể ra. Kẻ này lấy đi sinh mạng khi chúng rời đi; kẻ kia gây đau đớn kinh khủng khi chúng đến gặp. Cả hai cùng sinh ra trong thế gian, nhưng bản tính khác nhau, như hoa sen và đỉa cùng sinh từ nước. Người thiện và kẻ ác như cam lồ và rượu: cả hai có chung một cha, là đại dương thế giới thẳm sâu không đáy. Kẻ thiện và kẻ ác, bởi chính hành động của mình, mà gặt hái phần của mình: người thiện được danh tiếng tốt đẹp, kẻ ác được ô nhục và diệt vong. Cam lồ, mặt trăng, sông Hằng, và bậc thánh nhân là những điều thiện; thuốc độc, lửa, tội lỗi thời Kali, sông Karmanasa, và kẻ săn bắn là những điều ác. Ai cũng biết thiện và ác; nhưng điều gì hợp với ý thích của một người, thì người ấy coi đó là tốt.
Doha 5
भलो भलाइहि पै लहइ लहइ निचाइहि नीचु।सुधा सराहिअ अमरताँ गरल सराहिअ मीचु।।5।।
bhalo bhalāihi pai lahai lahai nicāihi nīcu |sudhā sarāhi'a amaratā̃ garala sarāhi'a mīcu ||5||
Nhờ sự thiện lành, người thiện đạt được điều thiện; nhờ sự hèn kém, kẻ hèn chỉ gặt hái sự hèn kém. Cam lộ được ca ngợi như người ban sự bất tử; độc dược chỉ được khen ngợi như kẻ mang lại cái chết.
Chaupai 6.1-5
खल अघ अगुन साधू गुन गाहा।उभय अपार उदधि अवगाहा।।
तेहि तें कछु गुन दोष बखाने।संग्रह त्याग न बिनु पहिचाने।।
भलेउ पोच सब बिधि उपजाए।गनि गुन दोष बेद बिलगाए।।
कहहिं बेद इतिहास पुराना।बिधि प्रपंचु गुन अवगुन साना।।
दुख सुख पाप पुन्य दिन राती।साधु असाधु सुजाति कुजाती।।
दानव देव ऊँच अरु नीचू।अमिअ सुजीवनु माहुरु मीचू।।
माया ब्रह्म जीव जगदीसा।लच्छि अलच्छि रंक अवनीसा।।
कासी मग सुरसरि क्रमनासा।मरु मारव महिदेव गवासा।।
सरग नरक अनुराग बिरागा।निगमागम गुन दोष बिभागा।।
khala agha aguṇa sādhū guṇa gāhā |ubhaya apāra udadhi avagāhā ||
tēhi tēṁ kachu guṇa dōṣa bakhānē |saṅgraha tyāga na binu pahicānē ||
bhalēu pōca saba bidhi upajāē |gani guṇa dōṣa bēda bilagāē ||
kahahiṁ bēda itihāsa purānā |bidhi prapañcu guṇa avaguṇa sānā ||
dukha sukha pāpa punya dina rātī |sādhu asādhu sujāti kujātī ||
dānava dēva ū̃ca aru nīcū |amia sujīvanu māhuru mīcū ||
māyā brahma jīva jagadīsā |lacchi alacchi raṅka avanīsā ||
kāsī maga surasari kramanāsā |maru mārava mahidēva gavāsā ||
saraga naraka anurāga birāgā |nigamāgama guṇa dōṣa bibhāgā ||
Tội lỗi và thói hư của kẻ ác cùng đức hạnh của người thiện, cả hai đều vô lượng và không thể thấu triệt, như đại dương. Vì thế ta đã trình bày vài đức hạnh và khuyết điểm, bởi vì nếu không nhận biết chúng thì không thể nào nhận lấy hay từ bỏ. Đấng Sáng Tạo đã sinh ra kẻ thiện và kẻ ác như nhau, và Veda đã phân biệt họ bằng cách đếm các đức hạnh và khuyết điểm của họ. Veda, các sử ký và Purana tuyên bố rằng thế giới của Đấng Sáng Tạo là sự pha trộn giữa đức hạnh và tội lỗi. Khổ đau và hạnh phúc, tội lỗi và phước báu, ngày và đêm, bậc thánh và kẻ tội lỗi, dòng dõi cao quý và dòng dõi hèn hạ. A tu la và thiên thần, kẻ cao và kẻ thấp, trường sinh và cuộc sống lành, độc dược và sự chết. Maya và Phạm Thiên, linh hồn cá thể và Chúa tể thế gian, Lakshmi và kẻ đối lập với bà, kẻ ăn mày và nhà vua. Kashi và Magadha, sông Hằng và sông Karmanasa, sa mạc Marwar và vùng đất Malwa, bà la môn và kẻ đồ tể. Thiên đàng và địa ngục, bám víu và xả ly: Veda và Agama đã an bài sự phân chia đức hạnh và tội lỗi này.
Doha 6
जड़ चेतन गुन दोषमय बिस्व कीन्ह करतार।संत हंस गुन गहहिं पय परिहरि बारि बिकार।।6।।
jaṛa cetana guna doṣamaya bisva kīnha karatāra |santa haṃsa guna gahahiṃ paya parihari bāri bikāra ||6||
Đấng Sáng Tạo đã tạo ra toàn bộ vũ trụ như sự pha trộn của cái vô tri và cái hữu tri, của đức hạnh và lỗi lầm. Tuy nhiên, những người thánh thiện như thiên nga, nhặt lấy đức hạnh như sữa, và loại bỏ nước ô uế của sự sa ngã.
Chaupai 7.1-6
अस बिबेक जब देइ बिधाता।तब तजि दोष गुनहिं मनु राता।।
काल सुभाउ करम बरिआई।भलेउ प्रकृति बस चुकइ भलाई।।
सो सुधारि हरिजन जिमि लेहीं।दलि दुख दोष बिमल जसु देहीं।।
खलउ करहिं भल पाइ सुसंगू।मिटइ न मलिन सुभाउ अभंगू।।
लखि सुबेष जग बंचक जेऊ।बेष प्रताप पूजिअहिं तेऊ।।
उधरहिं अंत न होइ निबाहू।कालनेमि जिमि रावन राहू।।
किएहुँ कुबेष साधु सनमानू।जिमि जग जामवंत हनुमानू।।
हानि कुसंग सुसंगति लाहू।लोकहुँ बेद बिदित सब काहू।।
गगन चढ़इ रज पवन प्रसंगा।कीचहिं मिलइ नीच जल संगा।।
साधु असाधु सदन सुक सारीं।सुमिरहिं राम देहिं गनि गारी।।
धूम कुसंगति कारिख होई।लिखिअ पुरान मंजु मसि सोई।।
सोइ जल अनल अनिल संघाता।होइ जलद जग जीवन दाता।।
asa bibeka jaba dei bidhātā |taba taji doṣa gunahiṃ manu rātā ||
kāla subhāu karama bariāī |bhaleu prakṛti basa cukai bhalāī ||
so sudhāri harijana jimi lehīṃ |dali dukha doṣa bimala jasu dehīṃ ||
khalau karahiṃ bhala pāi susaṅgū |miṭai na malina subhāu abhaṅgū ||
lakhi subeṣa jaga baṃcaka jeū |beṣa pratāpa pūji’ahiṃ teū ||
udharahiṃ anta na hoi nibāhū |kālanemi jimi rāvan rāhū ||
kiehuṃ kubeṣa sādhu sanamānū |jimi jaga jāmavaṃta hanumānū ||
hāni kusaṅga susaṅgati lāhū |lokahuṃ beda bidita saba kāhū ||
gagana caṛhai raja pavana prasaṅgā |kīcahiṃ milai nīca jala saṅgā ||
sādhu asādhu sadana suka sārīṃ |sumirahiṃ rāma dehiṃ gani gārī ||
dhūma kusaṅgati kārikha hoī |likhia purāna maṃju masi soī ||
soi jala anala anila saṅghātā |hoi jalada jaga jīvana dātā ||
Khi Đấng Tạo Hóa ban cho sự phân biệt như vậy, tâm trí từ bỏ những lỗi lầm và trở nên tận tụy với đức hạnh. Thế nhưng qua sức mạnh của thời gian, bản tính và nghiệp, ngay cả người tốt, dưới ảnh hưởng của Prakriti, đôi khi cũng sút giảm sự tốt lành. Cũng như các tín đồ của Hari sửa chữa lỗi lầm ấy, đập tan nỗi buồn và lỗi lầm, ban cho vinh quang trong sáng, thì cũng vậy đối với họ. Ngay cả kẻ ác cũng làm điều thiện khi gặp được bạn lành, nhưng bản tính ô uế của chúng, không hề gãy, thì không bao giờ bị xóa sạch. Thấy y phục đẹp đẽ, thế gian tôn kính ngay cả những kẻ lừa dối, nhờ uy lực của y phục ấy. Cuối cùng chúng bị vạch trần và không thể giữ được vẻ giả tạo, như đã xảy ra với Kalanemi, Ravana và Rahu. Ngay cả trong hình dạng kém đẹp, người thánh thiện vẫn được tôn kính, như Jambavan và Hanuman đã được trong thế gian. Bạn ác là thiệt hại và bạn lành là lợi ích; điều này ai cũng biết, cả trong thế gian lẫn trong Veda. Theo gió, bụi bay lên trời; khi hòa với nước, vốn chảy xuống thấp, thì lẫn vào bùn. Vẹt và sáo trong nhà người tốt và kẻ ác hoặc nhắc tên Rama hoặc tuôn ra lời chửi rủa đầy đủ. Trong bạn ác, khói hóa thành muội than, nhưng chính muội than ấy lại thành mực đẹp để viết các Purana. Và chính khói ấy, kết hợp với nước, lửa và gió, trở thành đám mây ban sự sống cho thế gian.
Doha 7(क)-(घ)
ग्रह भेषज जल पवन पट पाइ कुजोग सुजोग।होहि कुबस्तु सुबस्तु जग लखहिं सुलच्छन लोग।।7(क)।।
सम प्रकास तम पाख दुहुँ नाम भेद बिधि कीन्ह।ससि सोषक पोषक समुझि जग जस अपजस दीन्ह।।7(ख)।।
जड़ चेतन जग जीव जत सकल राममय जानि।बंदउँ सब के पद कमल सदा जोरि जुग पानि।।7(ग)।।
देव दनुज नर नाग खग प्रेत पितर गंधर्ब।बंदउँ किंनर रजनिचर कृपा करहु अब सर्ब।।7(घ)।।
graha bheṣaja jala pavana paṭa pāi kujoga sujoga |hohi kubastu subastu jaga lakhahi sulacchana loga ||7(ka)||
sama prakāsa tama pākha duhũ nāma bheda bidhi kīnh |sasi soṣaka poṣaka samujhi jaga jasa apajasa dīnha ||7(kha)||
jaṛa cetana jaga jīva jata sakala rāma-maya jāni |bandaũ saba ke pada kamala sadā jori juga pāni ||7(ga)||
deva danuja nara nāga khaga preta pitara gandharba |bandaũ kĩnara rajanicara kṛpā karahu aba sarba ||7(gha)||
Các hành tinh, thảo dược, nước, gió và vải vóc, khi kết hợp với ảnh hưởng không lành hay lành mạnh, trở nên có hại hoặc có lợi trên thế gian, người có trí tuệ biết sự khác biệt. Ánh sáng và bóng tối tự chúng giống nhau, Đấng Tạo Hóa đã phân định hai phía của chúng bằng tên gọi. Cũng vậy, gọi mặt trăng lúc là kẻ làm héo úa, lúc là kẻ nuôi dưỡng, thế gian ban tặng danh tiếng hay ô danh. Biết rằng tất cả, vô tri và hữu tri, và mọi sinh linh trên thế gian, đều được Rama thấm nhuần hoàn toàn, tôi luôn cúi đầu với đôi tay chắp lại trước chân sen của tất cả. Thần linh, quỷ dữ, con người, rắn, chim, linh hồn, tổ tiên, Gandharva, tôi cúi đầu trước Kinnara và các chúng sinh đi trong đêm, xin tất cả hãy thương xót tôi.
Chaupai 8.1-7
आकर चारि लाख चौरासी।जाति जीव जल थल नभ बासी।।
सीय राममय सब जग जानी।करउँ प्रनाम जोरि जुग पानी।।
जानि कृपाकर किंकर मोहू।सब मिलि करहु छाड़ि छल छोहू।।
निज बुधि बल भरोस मोहि नाहीं।तातें बिनय करउँ सब पाही।।
करन चहउँ रघुपति गुन गाहा।लघु मति मोरि चरित अवगाहा।।
सूझ न एकउ अंग उपाऊ।मन मति रंक मनोरथ राऊ।।
मति अति नीच ऊँचि रुचि आछी।चहिअ अमिअ जग जुरइ न छाछी।।
छमिहहिं सज्जन मोरि ढिठाई।सुनिहहिं बालबचन मन लाई।।
जौ बालक कह तोतरि बाता।सुनहिं मुदित मन पितु अरु माता।।
हँसिहहि कूर कुटिल कुबिचारी।जे पर दूषन भूषनधारी।।
निज कवित केहि लाग न नीका।सरस होउ अथवा अति फीका।।
जे पर भनिति सुनत हरषाही।ते बर पुरुष बहुत जग नाहीं।।
जग बहु नर सर सरि सम भाई।जे निज बाढ़ि बढ़हिं जल पाई।।
सज्जन सकृत सिंधु सम कोई।देखि पूर बिधु बाढ़इ जोई।।
ākara cāri lākh caurāsī |jāti jīva jala thala nabha bāsī ||
sīya rāma-maya saba jaga jānī |karauṁ pranāma jori juga pānī ||
jāni kṛpākara kiṅkara mohū |saba mili karahu chāḍi chala chohū ||
nija budhi bala bharosa mohi nāhīṁ |tāteṁ binaya karauṁ saba pāhīṁ ||
karana cahauṁ raghupati guna gāhā |laghu mati mori carita avagāhā ||
sūjha na ekau aṅga upāū |mana-mati raṅka manoratha rāū ||
mati ati nīca ūṁci ruci āchī |cahi-a amia jaga jurai na chāchī ||
chamihahiṁ sajjana mori ḍhiṭhāī |sunihahiṁ bāla-bacana mana lāī ||
jau bālaka kaha totari bātā |sunahiṁ mudita mana pitu aru mātā ||
haṁsihahi kura kuṭila kubicārī |je para dūṣana bhūṣana-dhārī ||
nija kavita kehi lāga na nīkā |sarasa hou athavā ati phīkā ||
je para bhaniti sunata haraṣāhī |te bara puruṣa bahuta jaga nāhīṁ ||
jaga bahu nara sara sari sama bhāī |je nija bāṛhi baṛhahiṁ jala pāī ||
sajjana sakṛta siṅdhu sama koī |dekhi pūra bidhu bāṛhai joī ||
Có tám mươi bốn vạn loài chúng sinh, sinh ra trong bốn cách sinh, cư ngụ dưới nước, trên đất và trên trời. Biết cả thế gian được thấm nhuần bởi Sita và Rama, tôi cúi lạy tất cả với hai chắp tay. Ôi những mỏ từ bi, hãy biết tôi cũng là tôi tớ của các ngài, và tất cả cùng nhau, gạt bỏ mọi dối trá, hãy cho tôi thấy tình thương của các ngài. Tôi không tin vào sức mạnh của sự hiểu biết riêng mình; vì thế tôi khẩn cầu tất cả các ngài. Tôi muốn ca ngợi câu chuyện về những đức hạnh của Chúa tể Raghu, nhưng sự hiểu biết của tôi nhỏ bé mà công đức của ngài thì không thể thấu đo. Tôi không thấy một phương tiện hay tài nguyên nào cho việc ấy; tâm trí và trí tuệ của tôi là kẻ ăn mày, trong khi tham vọng của tôi là một vị vua. Trí tuệ tôi rất thấp hèn, trong khi khát vọng của tôi lại cao cả và tinh tế; tôi thèm khát trần diệu, nhưng trên cõi đời này tôi không thể có được ngay cả nước sữa lắc. Những người thiện lành sẽ tha thứ cho sự táo bạo của tôi và lắng nghe chăm chú những lời trẻ thơ của tôi, giống như khi một đứa trẻ nói những lời ngọng nghịu, cha và mẹ lắng nghe với tâm hồn hoan hỉ. Những kẻ tàn nhẫn, xảo quyệt và tâm địa xấu xa sẽ cười chê, những kẻ lấy lỗi lầm của người khác làm đồ trang sức. Ai mà chẳng thấy thơ của mình là hay, dù cho nó có đầy hương vị hay nhạt nhẽo đến đâu? Những người vui mừng khi nghe lời của người khác là những bậc cao nhân, và trên đời không có nhiều người như vậy. Trên đời này, hỡi người anh em, có nhiều người như hồ và sông, khi nhận được nước thì tràn bờ vì chính dòng nước của mình. Hiếm có người thiện lành nào giống như đại dương, tràn đầy khi thấy trăng tròn.
Doha 8
भाग छोट अभिलाषु बड़ करउँ एक बिस्वास।पैहहिं सुख सुनि सुजन सब खल करहहिं उपहास।।8।।
bhāga choṭa abhilāṣu baṛa karauṁ eka bisvāsa |païhahiṁ sukha suni sujana saba khala karahahiṁ upahāsa ||8||
Phần của tôi nhỏ bé, nhưng khao khát của tôi mênh mông, vẫn tôi bám vào một niềm tin duy nhất. Nghe điều đó, người tốt sẽ vui mừng hân hoan, trong khi kẻ ác chỉ chế giễu và nhạo báng.
Chaupai 9.1-6
खल परिहास होइ हित मोरा।काक कहहिं कलकंठ कठोरा।।
हंसहि बक दादुर चातकही।हँसहिं मलिन खल बिमल बतकही।।
कबित रसिक न राम पद नेहू।तिन्ह कहँ सुखद हास रस एहू।।
भाषा भनिति भोरि मति मोरी।हँसिबे जोग हँसें नहिं खोरी।।
प्रभु पद प्रीति न सामुझि नीकी।तिन्हहि कथा सुनि लागहि फीकी।।
हरि हर पद रति मति न कुतरकी।तिन्ह कहुँ मधुर कथा रघुवर की।।
राम भगति भूषित जियँ जानी।सुनिहहिं सुजन सराहि सुबानी।।
कबि न होउँ नहिं बचन प्रबीनू।सकल कला सब बिद्या हीनू।।
आखर अरथ अलंकृति नाना।छंद प्रबंध अनेक बिधाना।।
भाव भेद रस भेद अपारा।कबित दोष गुन बिबिध प्रकारा।।
कबित बिबेक एक नहिं मोरें।सत्य कहउँ लिखि कागद कोरे।।
khala parihāsa hoi hita morā |kāka kahahiṁ kalakaṇṭha kaṭhorā ||
haṁsahi baka dādura cātaka-hī |haṁsahiṁ malina khala bimala bataka-hī ||
kabita rasika na rāma-pada nehū |tinh kahaṁ sukhada hāsa-rasa ehū ||
bhāṣā bhaṇiti bhori mati morī |haṁsibe joga haṁseṁ nahiṁ khorī ||
prabhu-pada prīti na sāmuji nīkī |tinhahi kathā suni lāgahi phīkī ||
hari-hara pada rati mati na kutarakī |tinh kahuṁ madhura kathā raghuvara kī ||
rāma bhagati bhūṣita jiyaṁ jānī |sunihahiṁ sujana sarāhi subānī ||
kabi na houṁ nahiṁ bacana prabīnū |sakala kalā saba bidyā hīnū ||
ākhara aratha alaṅkṛti nānā |chaṁda prabaṁdha aneka bidhānā ||
bhāva-bheda rasa-bheda apārā |kabita doṣa guna bibidha prakārā ||
kabita bibeka eka nahiṁ moreṁ |satya kahauṁ likhi kāgada kore ||
Sự chế giễu của kẻ ác sẽ mang lại lợi ích cho ta; vì con quạ gọi giọng ngọt ngào của chim cuốc là chói tai. Con cò cười nhạo con thiên nga, và con ếch cười nhạo chim chataka; như vậy kẻ ác với tâm trí ô uế cười nhạo lời nói trong sạch. Những kẻ không có cảm thụ thi ca và không có tình yêu nơi chân của Rama: đối với họ câu chuyện này là nguồn cười thú vị. Ngôn ngữ thơ ta là ngôn ngữ thông dụng và trí ta đơn giản; nó đáng bị cười, và không có lỗi gì khi họ cười. Những kẻ không có tình yêu nơi chân của Chúa và không có hiểu biết sáng suốt sẽ thấy câu chuyện nhạt nhẽo khi nghe nó. Những kẻ yêu mến chân của Hari và Hara, và tâm trí thoát khỏi lý lẽ sai lệch, sẽ thấy câu chuyện về Rama ngọt ngào. Biết rằng tâm hồn được trang điểm bằng lòng sùng kính Rama, những người thiện lành sẽ lắng nghe và khen ngợi những lời hay của nó. Ta không phải thi sĩ, cũng không giỏi lời nói; ta thiếu mọi nghệ thuật và mọi tri thức. Chữ cái, ý nghĩa, và trang sức muôn màu, thể thơ, và nhiều hình thức sáng tác; sự khác biệt vô tận của cảm xúc và của phong vị, và nhiều loại khuyết điểm và ưu điểm trong thi ca: về sự phân biệt thi ca ta không có dù chỉ một phần. Ta nói thật, viết nó lên một tờ giấy trắng.
Doha 9
भनिति मोरि सब गुन रहित बिस्व बिदित गुन एक।सो बिचारि सुनिहहिं सुमति जिन्ह कें बिमल बिवेक।।9।।
bhaniti mori saba guna rahita bisva bidita guna eka |so bicāri sunihahiṁ sumati jinha keṁ bimala biveka ||9||
Lời nói của tôi thiếu mọi ưu điểm, trừ một đức hạnh, được biết đến khắp thế gian. Xin những người khôn ngoan có sự phân biệt trong sạch hãy cân nhắc kỹ, rồi hãy lắng nghe.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में यह प्रस्तावना ‘अधिकार-शुद्धि’ करती है: गुरु-वंदना और सत्संग-महिमा के श्रवण से विवेक जागता है, कलि-मल क्षीण होता है, और ‘चारि फल’ (धर्म-अर्थ-काम-मोक्ष) की सिद्धि का हेतु बनता है—विशेषतः राम-भक्ति की दृढ़ता और कथा-रस में स्थिरता।
प्रस्तावना/मंगलाचरण के साथ अनेक परंपराएँ ‘राम नाम’ का संकीर्तन-सम्पुट रखती हैं—सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ (नाम-जप) को प्रत्येक दोहा/चौपाई के अंत में जोड़ा जाता है; गुरु-वंदना खण्ड में ‘गुरु’ स्मरण-सम्पुट भी (जैसे ‘गुरु चरण सरोज रज…’) प्रचलित है, पर यह स्थानीय-सम्प्रदायानुसार बदलता है।
Ask anything about Prakarana 1 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
