Sarga 75

Verse 1

राम दाशरथे राम वीर्यं ते श्रूयतेऽद्भुतम्।धनुषो भेदनं चैव निखिलेन मया श्रुतम्।।।।

Hỡi Rāma, con của Daśaratha! Rāma ơi, oai lực kỳ diệu của ngài được truyền tụng khắp nơi; và ta đã nghe tường tận về công hạnh ngài bẻ gãy cây cung ấy.

Verse 2

तदद्भुतमचिन्त्यं च भेदनं धनुषस्त्वया।तच्छ्रुत्वाऽहमनुप्राप्तो धनुर्गृह्यापरं शुभम्।।।।

Việc ngài bẻ gãy cây cung ấy thật kỳ diệu, vượt ngoài mọi tưởng lường. Nghe tin ấy, ta liền đến đây, mang theo một cây cung khác cát tường.

Verse 3

तदिदं घोरसङ्काशं जामदग्न्यं महद्धनु:।पूरयस्व शरेणैव स्वबलं दर्शयस्व च।।।।

Đây chính là cây đại cung thuộc dòng Jāmadagni, uy nghi ghê rợn; hãy đặt mũi tên vào và hãy phô bày sức lực của ngươi.

Verse 4

तदहं ते बलं दृष्ट्वा धनुषोऽस्य प्रपूरणे।द्वन्द्वयुद्धं प्रदास्यामि वीर्यश्लाघ्यस्य राघव।।।।

Hỡi Rāghava, khi ta thấy sức mạnh của ngươi trong việc giương và chuẩn bị trọn vẹn cây cung này, ta sẽ cho ngươi một trận quyết đấu, vì ngươi đáng được ca ngợi về dũng lực.

Verse 5

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजा दशरथस्तदा।विषण्णवदनो दीन: प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्।।।।

Nghe lời ấy, vua Daśaratha khi ấy mặt buồn rầu, lòng đau đớn; chắp tay cung kính mà thưa lời.

Verse 6

क्षत्ररोषात्प्रशान्तस्त्वं ब्राह्मणश्च महायशा:।बालानां मम पुत्राणामभयं दातुमर्हसि।।।।

Ngài là bậc brāhmaṇa lừng danh, và cơn phẫn nộ đối với kṣatriya đã lắng yên; xin hãy ban cho các con trai còn thơ dại của tôi sự vô úy—lời bảo đảm an toàn.

Verse 7

भार्गवाणां कुले जात: स्वाध्यायव्रतशालिनाम्।सहास्राक्षे प्रतिज्ञाय शस्त्रं निक्षिप्तवानसि।।।।

Ngươi sinh trong dòng họ Bhārgava, bền chí nơi tự học Veda và các giới nguyện; trước Sahasrākṣa (Đế Thích/Indra) ngươi đã phát lời thệ và đặt xuống binh khí.

Verse 8

स त्वं धर्मपरो भूत्वा काश्यपाय वसुन्धराम् ।दत्त्वा वनमुपागम्य महेन्द्रकृतकेतन:।।।।

Vậy nên, chí thành phụng sự Chánh pháp, ngươi đã hiến dâng cõi đất cho Kāśyapa; rồi lui vào rừng, dựng nơi cư trú trên núi Mahendra.

Verse 9

मम सर्वविनाशाय सम्प्राप्तस्त्वं महामुने।न चैकस्मिन् हते रामे सर्वे जीवामहे वयम् ।।।।

Ô bậc đại ẩn sĩ, ngươi đến đây như để diệt tận gia tộc ta; vì nếu chỉ riêng Rāma bị sát hại, thì chúng ta không ai còn sống sót.

Verse 10

ब्रुवत्येवं दशरथे जामदग्न्य: प्रतापवान्।अनादृत्यैव तद्वाक्यं राममेवाभ्यभाषत।।।।

Khi Daśaratha đang nói như vậy, Jāmadagnya đầy uy lực liền chẳng màng lời ấy, chỉ hướng về Rāma mà cất tiếng.

Verse 11

इमे द्वे धनुषी श्रेष्ठे दिव्ये लोकाभिविश्रुते।दृढे बलवती मुख्ये सुकृते विश्वकर्मणा।।।।

Có hai cây cung tối thượng này—thiêng liêng, vang danh khắp các thế giới—rắn chắc, đầy sức mạnh, bậc nhất trong các loại, do Viśvakarman khéo léo tạo tác.

Verse 12

अतिसृष्टं सुरैरेकं त्र्यम्बकाय युयुत्सवे।त्रिपुरघ्नं नरश्रेष्ठ भग्नं काकुत्स्थ यत्त्वया।।।।

Hỡi bậc tối thượng trong loài người, hỡi Kākutstha! Một cây cung trong đó—cây cung diệt Tripura—được chư thiên ban cho Śiva ba mắt khi Ngài muốn giao chiến; chính cây cung ấy ngươi đã bẻ gãy.

Verse 13

इदं द्वितीयं दुर्धर्षं विष्णोर्दत्तं सुरोत्तमै:।तदिदं वैष्णवं राम धनु: परमभास्वरम्।समानसारं काकुत्स्थ रौद्रेण धनुषा त्विदम्।।।।

Cây cung thứ hai này thật khó ai địch nổi, do các vị thần tối thượng ban cho Viṣṇu. Hỡi Rāma! Đây là cây cung Vaiṣṇava rực rỡ chói ngời; hỡi Kākutstha, sức lực của nó ngang bằng với cây cung của Rudra.

Verse 14

तदा तु देवतास्सर्वा: पृच्छन्ति स्म पितामहम्।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च बलाबलनिरीक्षया।।।।

Bấy giờ, hết thảy chư Thiên đều đến thưa hỏi Đấng Tổ Phụ Phạm Thiên (Brahmā), để xét định sức mạnh và chỗ yếu kém giữa Śitikaṇṭha (Śiva, Đấng Cổ Xanh) và Viṣṇu.

Verse 15

अभिप्रायं तु विज्ञाय देवतानां पितामह:।विरोधं जनयामास तयो स्सत्यवतां वर:।।।।

Thấu rõ ý định của chư Thiên, Đấng Tổ Phụ Phạm Thiên—bậc tối thượng trong những người giữ chân thật—liền khiến giữa hai vị ấy dấy lên sự đối địch.

Verse 16

विरोधे च महद्युद्धमभवद्रोमहर्षणम् ।शितिकण्ठस्य विष्णोश्च परस्परजिगीषुणो:।।।।

Từ sự đối địch ấy bèn phát sinh một trận đại chiến rợn người, giữa Śitikaṇṭha (Śiva) và Viṣṇu, khi cả hai đều quyết giành phần thắng trước nhau.

Verse 17

तदा तु जृम्भितं शैवं धनुर्भीमपराक्रमम्।हुङ्कारेण महादेव स्तम्भितोऽथ त्रिलोचन:।।।।

Bấy giờ, cây cung của Śiva—uy lực ghê gớm—bỗng căng rền; và bởi tiếng “huṃ” vang dội của Viṣṇu, bậc Đại Thần Mahādeva, Đấng Tam Nhãn, liền bị ngăn giữ, đứng lặng lại.

Verse 18

देवैस्तदा समागम्य सर्षिसघै स्सचारणै:।याचितौ प्रशमं तत्र जग्मतुस्तौ सुरोत्तमौ।।।।

Khi ấy, chư Thiên cùng các đoàn rishi và các Cāraṇa tụ hội nơi đó, khẩn cầu hai bậc tối thượng trong hàng thiên thần; và hai vị ấy liền thuận nhận sự hòa bình, dứt cuộc tranh chiến.

Verse 19

जृम्भितं तद्धनुर्द्रृष्ट्वा शैवं विष्णुपराक्रमै:।अधिकं मेनिरे विष्णुं देवा स्सर्षिगणास्तदा ।।।।

Thấy cung của Śiva bị kéo căng đến rền vang bởi oai lực của Viṣṇu, chư Thiên cùng các hội chúng ṛṣi khi ấy đều tôn Viṣṇu là bậc vượt trội hơn.

Verse 20

धनू रुद्रस्तु सङ्कृद्धो विदेहेषु महायशा:।देवरातस्य राजर्षेर्ददौ हस्ते ससायकम्।।।।

Nhưng Rudra, bậc đại danh, trong cơn phẫn nộ, đã trao cây cung ấy cùng mũi tên vào tay vương hiền Devarāta tại xứ Videha.

Verse 21

इदं च वैष्णवं राम धनु: परपुरञ्जयम्।ऋचीके भार्गवे प्रादाद्विष्णु: स न्यासमुत्तमम्।।।।

Còn cây cung Vaiṣṇava này, hỡi Rāma—có thể chinh phục thành lũy của kẻ thù—Viṣṇu đã ký thác như bảo vật tối thượng cho Ṛcīka thuộc dòng Bhṛgu.

Verse 22

ऋचीकस्तु महातेजा: पुत्रस्याप्रतिकर्मण:।पितुर्मम ददौ दिव्यं जमदग्नेर्महात्मन:।।।।

Ṛcīka, bậc đại quang minh, đã trao cây cung thần ấy cho con trai mình là Jamadagni—thân phụ của ta—đấng đại hồn có dũng lực vô song.

Verse 23

न्यस्तशस्त्रे पितरि मे तपोबलसमन्विते।अर्जुनो विदधे मृत्युं प्राकृतां बुद्धिमास्थित:।।।।

Khi phụ thân ta—bậc đầy đủ sức mạnh khổ hạnh—đã hạ vũ khí, thì Arjuna, nương theo lối nghĩ hèn kém, đã gây nên cái chết phàm tục cho người.

Verse 24

वधमप्रतिरूपं तु पितु श्शृत्वा सुदारुणम्।क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकश:।।।।पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ।दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वित:।।।।

Nghe tin phụ thân ta bị sát hại—tàn khốc không gì sánh—ta nổi giận, diệt trừ các kṣatriya hết lần này đến lần khác, hễ họ sinh ra qua bao đời. Hỡi Rāma, sau khi chiếm được toàn cõi địa cầu, vào cuối lễ yajña ta đã ban nó làm dakṣiṇā cho bậc đại hồn Kaśyapa, người làm việc công đức; rồi với sức mạnh khổ hạnh, ta lấy núi Mahendra làm nơi cư trú.

Verse 25

वधमप्रतिरूपं तु पितु श्शृत्वा सुदारुणम्।क्षत्रमुत्सादयन्रोषाज्जातं जातमनेकश:।।1.75.24।।पृथिवीं चाखिलां प्राप्य काश्यपाय महात्मने ।यज्ञस्यान्ते तदा राम दक्षिणां पुण्यकर्मणे ।दत्त्वा महेन्द्रनिलयस्तपोबलसमन्वित:।।1.75.25।।

Nghe tin phụ thân ta bị sát hại—tàn khốc không gì sánh—ta nổi giận, diệt trừ các kṣatriya hết lần này đến lần khác, hễ họ sinh ra qua bao đời. Hỡi Rāma, sau khi chiếm được toàn cõi địa cầu, vào cuối lễ yajña ta đã ban nó làm dakṣiṇā cho bậc đại hồn Kaśyapa, người làm việc công đức; rồi với sức mạnh khổ hạnh, ta lấy núi Mahendra làm nơi cư trú.

Verse 26

अद्यतूत्तमवीर्येण त्वया राम महाबल।श्रुतवान् धनुषो भेदं ततोऽहं द्रुतमागत:।।।।

Hỡi Rāma đại lực, hôm nay nghe rằng ngài đã bẻ gãy cây cung ấy bằng dũng lực tối thượng, ta liền tức tốc đến đây.

Verse 27

तदिदं वैष्णवं राम पितृपैतामहं महत्।क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य गृह्णीष्व धनुरुत्तमम्।।।।

Vậy, hỡi Rāma, đây là cây cung Vaiṣṇava vĩ đại, gia truyền từ phụ thân và tổ tiên ta; xin ngài tôn trọng dharma của kṣatriya mà tiếp nhận cây cung tối thượng này.

Verse 28

योजयस्व धनुश्श्रेष्ठे शरं परपुरञ्जयम्।यदि शक्नोषि काकुत्स्थ द्वन्द्वं दास्यामि ते तत:।।।।

Hãy lắp lên cây cung tối thượng này một mũi tên có thể phá tan thành lũy của địch; nếu ngươi làm được, hỡi Kākutstha, rồi ta sẽ cùng ngươi quyết đấu tay đôi.