Sarga 73

Verse 1

यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम् ।तस्मिं स्तु दिवसे शूरो युधाजित्समुपेयिवान्।।।।

Chính trong ngày ấy, nhà vua cử hành lễ bố thí bò thượng hảo; cũng ngay ngày ấy, dũng sĩ Yudhājit đã đến nơi.

Verse 2

पुत्र: केकयराजस्य साक्षाद्भरतमातुल:।दृष्ट्वा पृष्ट्वा च कुशलं राजानमिदमब्रवीत्।।।।

Yudhājit, con của vua Kekaya, chính là cậu bên ngoại của Bharata. Gặp vua Daśaratha, ông đến yết kiến, thăm hỏi an khang rồi bạch rằng:

Verse 3

केकयाधिपती राजा स्नेहात् कुशलमब्रवीत् ।येषां कुशलकामोऽसि तेषां सम्प्रत्यनामयम् ।।।।

Vua, chúa tể xứ Kekaya, vì tình thân mà ân cần thăm hỏi an lành: “Những người mà ngài hằng mong cầu phúc lạc, nay đều vô bệnh, bình an.”

Verse 4

स्वस्रीयं मम राजेन्द्र द्रष्टुकामो महीपति:।तदर्थमुपयातोऽहमयोध्यां रघुनन्दन।।।।

“Ô bậc tối thượng trong các vua, đức vua xứ Kekaya muốn được gặp con trai của chị ta; vì lẽ ấy, con đã đến Ayodhyā, hỡi niềm vui của dòng Raghu.”

Verse 5

श्रुत्वा त्वहमयोध्यायां विवाहार्थं तवात्मजान् ।मिथिलामुपयातांस्तु त्वया सह महीपते।।।।त्वरयाभ्युपयातोऽहं द्रष्टुकाम स्स्वसुस्सुतम्।

Tâu Đại vương, khi ở Ayodhyā con nghe rằng ngài đã cùng các hoàng tử đến Mithilā để cử hành hôn lễ, con liền vội vã đến đây, mong được gặp con trai của chị con.

Verse 6

अथ राजा दशरथ: प्रियातिथिमुपस्थितम्।।।।दृष्ट्वा परमसत्कारै: पूजार्हं समपूजयत्।

Bấy giờ vua Daśaratha, thấy vị thượng khách thân yêu vừa đến, liền đích thân nghênh tiếp và tôn kính phụng thờ bằng lễ nghi tối thượng, xứng đáng dành cho bậc đáng kính.

Verse 7

ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभि:।।।।प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि कर्मवित् ।ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्।।।।

Rồi vua cùng các hoàng tử đại tâm nghỉ qua đêm. Đến rạng đông, bậc thông tỏ lễ pháp lại thức dậy, làm trọn các phận sự theo nghi quỹ; kế đó, đặt các hiền thánh ṛṣi đi trước, ngài tiến đến yajṇa-vāṭa, khuôn viên tế lễ.

Verse 8

ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभि:।।1.73.7।।प्रभाते पुनरुत्थाय कृत्वा कर्माणि कर्मवित् ।ऋषींस्तदा पुरस्कृत्य यज्ञवाटमुपागमत्।।1.73.8।।

Sau khi cùng các con trai đại tâm nghỉ qua đêm, nhà vua—người am tường lễ pháp—đến bình minh liền thức dậy, làm trọn các việc theo nghi quỹ, rồi với các hiền thánh ṛṣi đi trước, tiến đến yajṇa-vāṭa, nơi hành lễ tế tự.

Verse 9

युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितै:।भ्रातृभिस्सहितो राम: कृतकौतुकमंगल:।।।।वसिष्ठं पुरत: कृत्वा महर्षीनपरानपि।पितु स्समीपमाश्रित्य तस्थौ भ्रातृभिरावृत:।।।।

Đúng vào giờ lành mang tên Vijaya, sau khi các nghi lễ chuẩn bị hôn lễ đã viên mãn, Rāma—được trang sức bằng mọi bảo vật, cùng các em trai—tiến bước, đặt Vasiṣṭha và các đại ẩn sĩ khác đi trước; rồi đến gần phụ vương, Người đứng đó, được các em trai vây quanh.

Verse 10

युक्ते मुहूर्ते विजये सर्वाभरणभूषितै:।भ्रातृभिस्सहितो राम: कृतकौतुकमंगल:।।1.73.9।।वसिष्ठं पुरत: कृत्वा महर्षीनपरानपि।पितु स्समीपमाश्रित्य तस्थौ भ्रातृभिरावृत:।।1.73.10।।

Đúng vào giờ lành mang tên Vijaya, sau khi các nghi lễ chuẩn bị hôn lễ đã viên mãn, Rāma—được trang sức bằng mọi bảo vật, cùng các em trai—tiến bước, đặt Vasiṣṭha và các đại ẩn sĩ khác đi trước; rồi đến gần phụ vương, Người đứng đó, được các em trai vây quanh.

Verse 11

वसिष्ठो भगवानेत्य वैदेहमिदमब्रवीत्।राजा दशरथो राजन् कृतकौतुकमङ्गलै:।।।।पुत्रैर्नरवर श्रेष्ठ दातारमभिकाङ्क्षते।

Bấy giờ tôn giả Vasiṣṭha tiến đến trước Janaka xứ Videha và nói: “Tâu Đại vương, bậc tối thượng trong hàng quân vương, vua Daśaratha—cùng các hoàng tử đã hoàn tất những nghi lễ cát tường—đang chờ đợi đấng ban trao các tân nương.”

Verse 12

दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां सर्वार्था: प्रभवन्ति हि।।।।स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व कृत्वा वैवाह्यमुत्तमम्।

Quả thật, mọi mục đích chân chính đều phát sinh nhờ người ban và người nhận. Vậy nên, hãy an trụ nơi bổn phận của mình, cử hành lễ hôn phối tối thượng này.

Verse 13

इत्युक्त: परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।।।।प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित्।

Được đại hồn Vasiṣṭha nói như vậy, Janaka—bậc chí hào hiệp, rực sáng uy quang, và thấu triệt tối thượng về dharma—liền đáp lại bằng lời hợp đạo.

Verse 14

कस्स्थित: प्रतिहारो मे कस्याज्ञा सम्प्रतीक्ष्यते।।।।स्वगृहे को विचारोऽस्ति यथा राज्यमिदं तव।

Ngài còn đứng chờ điều chi—có người giữ cửa nào ngăn trở chăng? Ngài đang đợi mệnh lệnh của ai? Ở chính tư gia mình, cớ sao còn do dự? Vương quốc này đối với ngài khác nào của chính ngài.

Verse 15

कृतकौतुकसर्वस्वा वेदिमूलमुपागता:।।।।मम कन्या मुनिश्रेष्ठ दीप्ता वह्नेरिवार्चिष:।

Bạch bậc đại Muni, các ái nữ của con—đã hoàn tất mọi nghi lễ cát tường chuẩn bị hôn phối—nay đã đến dưới chân tế đàn, rực sáng như ngọn lửa của thánh hỏa.

Verse 16

सज्जोऽहं त्वत्प्रतीक्षोऽस्मि वेद्यामस्यां प्रतिष्ठित:।।।।अविघ्नं कुरुतां राजा किमर्थमवलम्बते।

Con đã sẵn sàng, đứng vững nơi tế đàn này, kính đợi Ngài, ô Đại vương. Xin cho nghi lễ được tiến hành vô ngại—cớ sao Ngài còn trì hoãn?

Verse 17

तद्वाक्यं जनकेनोक्तं श्रुत्वा दशरथस्तदा।प्रवेशयामास सुतान् सर्वानृषिगणानपि।।।।

Nghe lời Janaka nói như vậy, bấy giờ Daśaratha liền dẫn các hoàng tử của mình, cùng toàn thể hội chúng các bậc hiền sĩ, tiến vào trong trướng lễ.

Verse 18

ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।।।कारयस्व ऋषे सर्वमृषिभि: सह धार्मिक।रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं विभो।।।।

Bấy giờ Janaka, vua xứ Videha, nói với Vasiṣṭha rằng: “Bạch hiền sĩ chánh pháp, bậc đại lực—xin cùng các vị ṛṣi khác cử hành trọn vẹn nghi lễ hôn phối cho Rāma, đấng làm vui lòng thế gian.”

Verse 19

ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।1.73.18।।कारयस्व ऋषे सर्वमृषिभि: सह धार्मिक।रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं विभो।।1.73.19।।

Bấy giờ vua Janaka của xứ Videha nói với hiền thánh Vasiṣṭha: “Bạch ṛṣi công chính, bậc oai lực! Xin cùng các bậc hiền triết hãy cử hành trọn vẹn mọi nghi lễ hôn phối cho Rāma—niềm hoan hỷ của muôn loài.”

Verse 20

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।।।शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।।।

Thưa “Xin vâng” với Janaka, hiền thánh ṛṣi Vasiṣṭha—đặt Viśvāmitra và bậc dharmika Śatānanda làm tiền dẫn—đã theo đúng nghi quỹ dựng bàn thờ ở giữa nhà rạp hôn lễ. Đại khổ hạnh ấy trang nghiêm bàn thờ bốn phía bằng hương hoa, cùng các bát vàng, bình nước đục lỗ cắm mầm non, đĩa đầy mầm, lư hương có trầm đang cháy, khí cụ hình vỏ ốc, muôi và thìa tế, các bình đầy nước arghya và lễ phẩm, cùng đồ đựng lúa rang và gạo thánh đã được gia trì.

Verse 21

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

Vasiṣṭha, bậc thánh hiền trong hàng ṛṣi, đã thuận lời Janaka; cùng Viśvāmitra và bậc dharmika Śatānanda tiến lên, rồi theo đúng nghi lễ chuẩn bị bàn thờ ở trung tâm nhà rạp. Ngài trang nghiêm bàn thờ khắp bốn phía bằng hương hoa và đầy đủ pháp khí, lễ vật đã được thánh hóa, đúng như cần cho tế lễ hôn phối.

Verse 22

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

Ngài lại bày biện: những bát vàng, các bình nước đục lỗ cắm mầm non, những đĩa đất đầy mầm, cùng các lư hương có hương trầm thơm ngát—để bàn thờ được đầy đủ mọi vật cần cho nghi lễ.

Verse 23

तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषि:।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।।1.73.20।।प्रपामध्ये तु विधिवत्वेदिं कृत्वा महातपा: ।अलञ्चकार तां वेदिं गन्धपुष्पै स्समन्तत: ।।1.73.21।।सुवर्णपालिकाभिश्च छिद्रकुम्भैश्च साङ्कुरै:।अङ्कुराढ्यैश्शरावैश्च धूपपात्रै स्सधूपकै:।।1.73.22।। शङ्खपात्रै स्स्रुवै स्स्रुग्भि: पात्रैरर्घ्याभिपूरितै:।लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरभिसंस्कृतै:।।1.73.23।।

Ngài bày ra các khí cụ tế lễ: bình hình vỏ ốc, muôi và bát dâng cúng; các bình đầy nước arghya; các vật đựng tràn lúa rang; cùng gạo nguyên hạt (akṣata) đã được thanh tịnh—đủ đầy mọi phẩm vật cát tường cho nghi lễ.

Verse 24

दर्भैस्समैस्समास्तीर्य विधिवन्मन्त्रपूर्वकम्।अग्निमादाय वेद्यां तु विधिमन्त्रपुरस्कृतम्।।।।जुहावाग्नौ महातेजा वसिष्ठो भगवानृषि:।

Rải đều cỏ darbha đúng phép, kèm theo các chân ngôn; bậc Thánh hiền Vasiṣṭha, rực sáng đại uy quang, an lập lửa thiêng trên đàn tế. Rồi theo nghi quỹ và thần chú đã định, ngài dâng các lễ vật vào ngọn lửa ấy.

Verse 25

ततस्सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।।।।समक्षमग्ने स्संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा।अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।।।।

Bấy giờ vua Janaka cho mời Sītā đến, trang sức đủ mọi châu báu; đặt nàng trước thánh hỏa, quay mặt về phía Rāghava. Rồi ngài cất lời với Rāma, đấng làm tăng niềm hoan hỷ của Kauśalyā.

Verse 26

ततस्सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।।1.73.25।।समक्षमग्ने स्संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा।अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।।1.73.26।।

Bấy giờ vua Janaka cho mời Sītā đến, trang sức đủ mọi châu báu; đặt nàng trước thánh hỏa, quay mặt về phía Rāghava. Rồi ngài cất lời với Rāma, đấng làm tăng niềm hoan hỷ của Kauśalyā.

Verse 27

इयं सीता मम सुता सहधर्मचरी तव।प्रतीच्छ चैनां भद्रं ते पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।।।।

“Đây là Sītā, ái nữ của ta, sẽ là bạn đồng hành cùng con trên đường dharma. Xin hãy nhận lấy nàng; nguyện điều lành thuộc về con. Hãy nắm lấy tay nàng bằng tay con.”

Verse 28

पतिव्रता महाभागा छायेवानुगता सदा।इत्युक्त्वा प्राक्षिपद्राजा मन्त्रपूतं जलं तदा।।।।

“Nàng là người vợ trinh tín, phúc đức lớn lao, sẽ luôn theo con như bóng theo hình.” Nói vậy, nhà vua liền rảy nước đã được chân ngôn gia trì.

Verse 29

साधु साध्विति देवाना मृषीणां वदतां तदा ।देवदुन्दुभिर्निर्घोष: पुष्पवर्षो महानभूत्।।।।

Bấy giờ chư Thiên và các bậc hiền thánh đồng cất tiếng: “Lành thay, lành thay!” Trống trời vang rền, và một trận mưa hoa lớn từ cõi thiên không tuôn xuống.

Verse 30

एवं दत्त्वा तदा सीतां मन्त्रोदकपुरस्कृताम् ।अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुत:।।।।

Như vậy, sau khi trao Sītā với nghi lễ lấy nước đã được chú nguyện làm tiền dẫn, vua Janaka—tràn ngập hoan hỷ—lại cất lời.

Verse 31

लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया।प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व माभूत्कालस्य पर्यय:।।।।

“Lakṣmaṇa, hãy đến—nguyện điều lành thuộc về con. Hãy nhận Urmilā, người đã được ta chuẩn bị để trao cho con. Hãy nắm lấy tay nàng; chớ để thời gian trôi qua mà chậm trễ.”

Verse 32

तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत।गृहाण पाणिं माण्डव्या: पाणिना रघुनन्दन ।।।।

Nói như vậy với Lakṣmaṇa, vua Janaka liền ngỏ lời với Bharata: “Hỡi niềm vui của dòng Raghu, hãy dùng tay mình nắm lấy tay Māṇḍavī.”

Verse 33

शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीज्जनकेश्वर:।श्रुतकीर्त्या महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।।।।

Và đức vua Janaka, bậc giữ gìn chính pháp, cũng nói với Śatrughna: “Hỡi dũng sĩ tay mạnh, hãy dùng tay mình nắm lấy tay Śrutakīrti.”

Verse 34

सर्वे भवन्तस्सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रता:।पत्नीभिस्सन्तु काकुत्स्था माभूत्कालस्य पर्यय:।।।।

Tất thảy các ngài đều hiền hòa, và đều kiên trì trong hạnh lành cùng giới nguyện thanh tịnh. Hỡi các Kakutstha, hãy sum vầy cùng hiền thê; chớ để thời gian trôi qua mà sinh chậm trễ.

Verse 35

जनकस्य वच श्शृत्वा पाणीन् पाणिभिरास्पृशन्।चत्वारस्ते चतसृ़णां वसिष्ठस्य मते स्थिता:।।।।

Nghe lời vua Janaka, bốn vương tử—đúng theo lời chỉ dạy của hiền thánh Vasiṣṭha—đưa tay mình chạm vào tay bốn chị em, để nhận lễ kết duyên.

Verse 36

अग्निं प्रदक्षिणीकृत्य वेदिं राजानमेव च।ऋषींश्चैव महात्मानस्सभार्या रघुसत्तमा:।।।।यथोक्तेन तदा चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम्।

Bấy giờ, các vương tử vĩ đại của dòng Raghu, cùng với hiền thê, đi nhiễu quanh thánh hỏa, tế đàn, đức vua và các bậc đại hiền. Đúng như lời truyền dạy, các ngài cử hành hôn lễ theo nghi quỹ, đầy đủ phép tắc và thánh điển.

Verse 37

काकुत्स्थैश्च गृहीतेषु ललितेषु च पाणिषु।।।।पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात्सुभास्वरा।

Khi các Kakutstha nắm lấy những bàn tay mềm mại ấy, từ hư không liền tuôn xuống một trận mưa hoa lớn, rực rỡ và chói sáng.

Verse 38

दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिस्वनै:।।।।ननृतुश्चाप्सरस्सङ्घा गन्धर्वाश्च जगु: कलम्।विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत।।।।

Giữa tiếng trống trời vang dội, cùng âm thanh ca hát và nhạc khí ngân nga, các đoàn Apsarā múa lượn, còn các Gandharva cất tiếng hát êm dịu. Trong hôn lễ của những bậc đứng đầu dòng Raghu, cảnh tượng kỳ diệu ấy đã hiện bày.

Verse 39

यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम् ।तस्मिं स्तु दिवसे शूरो युधाजित्समुपेयिवान्।।1.73.1।।

Chính trong ngày ấy, đức vua cử hành lễ bố thí bò thượng hảo; cũng ngay ngày ấy, dũng sĩ Yudhājit đã đến nơi.

Verse 40

ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते।त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्यां महौजस:।।।।

Khi lễ hội vẫn tiếp diễn giữa tiếng nhạc khí vang rền, các vương tử rạng ngời ấy cùng tân nương đi nhiễu quanh lửa thiêng ba vòng, viên mãn nghi lễ thành hôn.

Verse 41

अथोपकार्यां जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दना:।राजाऽप्यनुययौ पश्यंत्सर्षिसंघ स्सबान्धव:।।।।

Rồi các con của Raghu, cùng với hiền thê, đi về nơi cư trú đã được sắp đặt; đức vua cũng theo sau, chăm chú dõi nhìn—cùng hội chúng các bậc hiền triết và với thân quyến của mình.