Sarga 16

Verse 1

ततो नारायणो देवो नियुक्तस्सुरसत्तमै:।जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्।।।।

Bấy giờ, thần Nārāyaṇa—được các vị thiên thần tối thượng thỉnh cầu—dẫu đã biết rõ mọi sự, vẫn nói với họ những lời êm dịu, nhu hòa.

Verse 2

उपाय: को वधे तस्य रावणस्य दुरात्मन:।यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम्।।।।

“Hãy ban cho các hoàng hậu xứng đáng của ngài dùng ăn; nhờ các bà, ngài sẽ được những hoàng tử mà vì họ ngài đang cử hành tế lễ này, tâu Đại vương.”

Verse 3

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्।मानुषीं तनुमास्थाय रावणं जहि संयुगे।।।।

Được thưa hỏi như vậy, chư thiên đồng thanh đáp lời Viṣṇu bất hoại: “Xin Ngài thọ thân người, và nơi chiến địa hãy diệt Rāvaṇa.”

Verse 4

स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिन्दम ।येन तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वज:।।।।

Quả thật, trong thời gian dài, ngài đã tu khổ hạnh vô cùng nghiêm liệt, hỡi bậc hàng phục kẻ thù; nhờ đó, Phạm Thiên (Brahmā)—đấng tạo dựng các thế giới, bậc tiên sinh của muôn cõi—đã hoan hỷ.

Verse 5

सन्तुष्ट: प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभु:। 04नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात्।।।।अवज्ञाता: पुरा तेन वरदाने हि मानवा:। 105

Được làm vui lòng, Đấng Chúa Tể ban cho tên rākṣasa ấy một ân huệ: hắn sẽ không phải sợ hãi trước muôn loài hữu tình, ngoại trừ loài người. Bởi khi cầu xin ân ban ấy, hắn xưa kia đã khinh miệt con người.

Verse 6

एवं पितामहात्तस्माद्वरं प्राप्य स दर्पित:।।।।उत्सादयति लोकान्त्रीन् स्त्रियश्चाप्यपकर्षति ।तस्मात्तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्य: परन्तप।।।।

Như vậy, sau khi được Phạm Thiên ban cho ân huệ ấy, hắn sinh lòng kiêu mạn; tàn phá ba cõi và còn cưỡng đoạt phụ nữ. Vì thế, hỡi bậc thiêu đốt quân thù, cái chết của hắn đã được định rằng sẽ do loài người gây nên.

Verse 7

एवं पितामहात्तस्माद्वरं प्राप्य स दर्पित:।।1.16.6।।उत्सादयति लोकान्त्रीन् स्त्रियश्चाप्यपकर्षति ।तस्मात्तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्य: परन्तप।।1.16.7।।

Như vậy, sau khi được Phạm Thiên ban cho ân huệ ấy, hắn sinh lòng kiêu mạn; tàn phá ba cõi và còn cưỡng đoạt phụ nữ. Vì thế, hỡi bậc thiêu đốt quân thù, cái chết của hắn đã được định rằng sẽ do loài người gây nên.

Verse 8

इत्येतद्वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान्।पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम्।।।।

Nghe lời chư thiên ấy, đấng Tỳ-thấp-nô tự tại liền chuẩn thuận vua Daśaratha làm phụ vương của Ngài.

Verse 9

स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन्काले महाद्युति:।अयजत्पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदन:।।।।

Bấy giờ, vị quốc vương rực rỡ ấy tuy chưa có con, vẫn cử hành lễ Putrakāmeṣṭi—nghi lễ cầu tự—mong được con nối dõi, Ngài vốn là bậc diệt trừ kẻ thù.

Verse 10

स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम्।अन्तर्धानं गतो देवै: पूज्यमानो महर्षिभि:।।।।

Đã quyết định xong, đức Viṣṇu bèn cáo biệt Đấng Tổ Phụ (Phạm Thiên). Được chư thiên và các đại hiền thánh tôn kính cúng dường, Ngài liền ẩn thân, biến mất khỏi tầm mắt họ.

Verse 11

तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम्।।।।कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्।।।।शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्।शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम्।।।।दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्।।।।दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव।।।।

Bấy giờ, từ ngọn lửa tế—khi vị chủ tế đang dâng cúng—một Đại Thần linh hiện ra, rực rỡ vô song, oai dũng vô lượng, sức mạnh phi thường. Thân sắc sẫm, khoác y đỏ thắm, mặt đỏ, tiếng vang như trống lớn; ria và râu óng mượt màu vàng nâu, tóc bờm uy nghi. Đầy đủ tướng lành, trang sức thiên giới, Người sừng sững như đỉnh núi, bước đi hùng dũng như hổ chúa; sáng như mặt trời, như ngọn lửa bừng cháy. Trong đôi tay rộng lớn, Người nâng một bình lớn, quý như người vợ hiền, bằng vàng tinh luyện, đậy nắp bạc, đầy pāyasa cõi trời, tựa như do thần lực huyền diệu tạo thành.

Verse 12

तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम्।।1.16.11।। कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्।।1.16.12।।शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्।शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम्।।1.16.13।।दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्।।1.16.14।।दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव।।1.16.15।।

Bấy giờ, từ ngọn lửa tế—khi vị chủ tế đang dâng cúng—một Đại Thần linh hiện ra, rực rỡ vô song, oai dũng vô lượng, sức mạnh phi thường. Thân sắc sẫm, khoác y đỏ thắm, mặt đỏ, tiếng vang như trống lớn; ria và râu óng mượt màu vàng nâu, tóc bờm uy nghi. Đầy đủ tướng lành, trang sức thiên giới, Người sừng sững như đỉnh núi, bước đi hùng dũng như hổ chúa; sáng như mặt trời, như ngọn lửa bừng cháy. Trong đôi tay rộng lớn, Người nâng một bình lớn, quý như người vợ hiền, bằng vàng tinh luyện, đậy nắp bạc, đầy pāyasa cõi trời, tựa như do thần lực huyền diệu tạo thành.

Verse 13

तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम्।।1.16.11।। कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्।।1.16.12।।शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्।शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम्।।1.16.13।।दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्।।1.16.14।।दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव।।1.16.15।।

Bấy giờ, từ ngọn lửa tế—khi vị chủ tế đang dâng cúng—một Đại Thần linh hiện ra, rực rỡ vô song, oai dũng vô lượng, sức mạnh phi thường. Thân sắc sẫm, khoác y đỏ thắm, mặt đỏ, tiếng vang như trống lớn; ria và râu óng mượt màu vàng nâu, tóc bờm uy nghi. Đầy đủ tướng lành, trang sức thiên giới, Người sừng sững như đỉnh núi, bước đi hùng dũng như hổ chúa; sáng như mặt trời, như ngọn lửa bừng cháy. Trong đôi tay rộng lớn, Người nâng một bình lớn, quý như người vợ hiền, bằng vàng tinh luyện, đậy nắp bạc, đầy pāyasa cõi trời, tựa như do thần lực huyền diệu tạo thành.

Verse 14

तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम्।।1.16.11।। कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्।।1.16.12।।शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्।शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम्।।1.16.13।।दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्।।1.16.14।।दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव।।1.16.15।।

Bấy giờ, từ ngọn lửa tế—khi vị chủ tế đang dâng cúng—một Đại Thần linh hiện ra, rực rỡ vô song, oai dũng vô lượng, sức mạnh phi thường. Thân sắc sẫm, khoác y đỏ thắm, mặt đỏ, tiếng vang như trống lớn; ria và râu óng mượt màu vàng nâu, tóc bờm uy nghi. Đầy đủ tướng lành, trang sức thiên giới, Người sừng sững như đỉnh núi, bước đi hùng dũng như hổ chúa; sáng như mặt trời, như ngọn lửa bừng cháy. Trong đôi tay rộng lớn, Người nâng một bình lớn, quý như người vợ hiền, bằng vàng tinh luyện, đậy nắp bạc, đầy pāyasa cõi trời, tựa như do thần lực huyền diệu tạo thành.

Verse 15

तो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्।प्रादुर्भूतं महद्भूतं महावीर्यं महाबलम्।।1.16.11।। कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्।स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्।।1.16.12।।शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्।शैलशृङ्गसमुत्सेथं दृप्तशार्दूलविक्रमम्।।1.16.13।।दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्।तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्।।1.16.14।।दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्।प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव।।1.16.15।।

Bấy giờ, từ ngọn lửa tế—khi vị chủ tế đang dâng cúng—một Đại Thần linh hiện ra, rực rỡ vô song, oai dũng vô lượng, sức mạnh phi thường. Thân sắc sẫm, khoác y đỏ thắm, mặt đỏ, tiếng vang như trống lớn; ria và râu óng mượt màu vàng nâu, tóc bờm uy nghi. Đầy đủ tướng lành, trang sức thiên giới, Người sừng sững như đỉnh núi, bước đi hùng dũng như hổ chúa; sáng như mặt trời, như ngọn lửa bừng cháy. Trong đôi tay rộng lớn, Người nâng một bình lớn, quý như người vợ hiền, bằng vàng tinh luyện, đậy nắp bạc, đầy pāyasa cõi trời, tựa như do thần lực huyền diệu tạo thành.

Verse 16

समवेक्ष्याब्रवीद्वाक्यमिदं दशरथं नृपम्।प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप।।।।

Ngắm nhìn vua Daśaratha, ngài cất lời: “Tâu Đại vương, xin biết ta là sứ giả của Prajāpati, nay đến đây.”

Verse 17

तत: परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलि:।भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते।।।।

Bấy giờ nhà vua chắp tay thưa đáp: “Bạch Thánh giả, xin hoan nghênh ngài. Trẫm có thể làm gì để phụng sự ngài?”

Verse 18

अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत्।राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया।।।।

Rồi vị sứ giả của Prajāpati lại nói: “Tâu Đại vương, do ngài đã thờ phụng chư thiên, nên hôm nay ngài được ban điều này.”

Verse 19

इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम्।प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम्।।।।

“Hỡi bậc hổ tướng giữa các vua, đây là món pāyasa do chư thiên tạo tác. Xin ngài thọ nhận: ban con nối dõi, đem phúc thịnh, tăng trưởng an khang.”

Verse 20

भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै।तासु त्वं प्राप्स्यसे पुत्रान्यदर्थं यजसे नृप।।।।

“Hãy ban cho các hoàng hậu xứng đáng của ngài dùng ăn; nhờ các bà, ngài sẽ được những hoàng tử mà vì họ ngài đang cử hành tế lễ này, tâu Đại vương.”

Verse 21

तथेति नृपति: प्रीतश्शिरसा प्रतिगृह्यताम्।पात्रीं देवान्नसम्पूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्।।।।

Nghe vậy, đức vua hoan hỷ thưa: “Xin vâng.” Rồi cúi đầu đảnh lễ, cung kính tiếp nhận chiếc bình vàng do chư Thiên ban, đầy ắp vật thực thần diệu.

Verse 22

अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम्।मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम्।।।।

Đảnh lễ bậc hữu tình kỳ diệu ấy, dung mạo khả ái, nhà vua tràn đầy hỷ lạc tối thượng, rồi cung kính đi nhiễu quanh Ngài.

Verse 23

ततो दशरथ: प्राप्य पायसं देवनिर्मितम्।बभूव परमप्रीत: प्राप्य वित्तमिवाधन:।।।।

Bấy giờ, Daśaratha được thọ nhận món pāyasa do chư Thiên tạo tác, lòng vui mừng khôn xiết—như kẻ bần cùng bỗng chốc được của cải.

Verse 24

ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम्।संवर्तयित्वा तत्कर्म तत्रैवान्तरधीयत।।।।

Rồi bậc hữu tình rực sáng ấy—kỳ diệu như phép mầu—sau khi hoàn tất việc ấy, liền ngay tại chỗ ấy mà ẩn mất.

Verse 25

हर्षरश्मिभिरुद्योतं तस्यान्त:पुरमाबभौ।शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभि:।।।।

Nội cung của Ngài bừng sáng bởi những tia hân hoan; tựa như bầu trời mùa thu rạng ngời dưới ánh trăng hiền hòa, khả ái.

Verse 26

सोऽन्त:पुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत्।पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मन:।।।।

Vào nội cung, ngài nói với Kausalyā: “Xin nhận bát pāyasa này; phần này dành cho nàng, là linh dược ban phúc sinh con.”

Verse 27

कौसल्यायै नरपति: पायसार्धं ददौ तदा।अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिप:।।।।कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्।प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्।।।।अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महीपति:।एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ।।।।

Bấy giờ, vua ban cho Kausalyā một nửa pāyasa; từ nửa còn lại, bậc chúa người lại chia một nửa dâng Sumitrā. Vì cầu tự, ngài đem nửa phần còn lại ban cho Kaikeyī; rồi suy nghĩ thêm, đức vua lại trao phần cuối cùng còn lại—pāyasa ví như cam lộ—cho Sumitrā. Như vậy, nhà vua phân phát pāyasa riêng cho từng hoàng hậu.

Verse 28

कौसल्यायै नरपति: पायसार्धं ददौ तदा।अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिप:।।1.16.27।।कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्।।1.16.28।। अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महीपति:।एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ।।1.16.29।।

Bấy giờ, vua ban cho Kausalyā một nửa pāyasa; từ nửa còn lại, bậc chúa người lại chia một nửa dâng Sumitrā. Vì cầu tự, ngài đem nửa phần còn lại ban cho Kaikeyī; rồi suy nghĩ thêm, đức vua lại trao phần cuối cùng còn lại—pāyasa ví như cam lộ—cho Sumitrā. Như vậy, nhà vua phân phát pāyasa riêng cho từng hoàng hậu.

Verse 29

कौसल्यायै नरपति: पायसार्धं ददौ तदा।अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिप:।।1.16.27।।कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्।।1.16.28।। अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महीपति:।एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक् ।।1.16.29।।

Bấy giờ, vua ban cho Kausalyā một nửa pāyasa; từ nửa còn lại, bậc chúa người lại chia một nửa dâng Sumitrā. Vì cầu tự, ngài đem nửa phần còn lại ban cho Kaikeyī; rồi suy nghĩ thêm, đức vua lại trao phần cuối cùng còn lại—pāyasa ví như cam lộ—cho Sumitrā. Như vậy, nhà vua phân phát pāyasa riêng cho từng hoàng hậu.

Verse 30

तास्त्वेतत्पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमास्स्त्रय:।सम्मानं मेनिरे सर्वां: प्रहर्षोदितचेतस:।।।।

Ba vị hoàng hậu cao quý ấy, nhận được món cháo sữa thiêng (pāyasa) từ nhà vua, đều tự thấy được tôn kính, lòng hân hoan rạng rỡ.

Verse 31

ततस्तु ता: प्राश्य तदुत्तमास्त्रियोमहीपतेरुत्तमपायसं पृथक्।हुताशनादित्यसमानतेजसोऽचिरेण गर्भान्प्रतिपेदिरे तदा।।।।

Rồi những bậc hiền thê ấy, mỗi người dùng phần pāyasa thượng hạng của đức vua; chẳng bao lâu liền thụ thai, rực sáng uy quang như lửa và như mặt trời.

Verse 32

ततस्तु राजा प्रसमीक्ष्य ता: स्त्रिय:प्ररूढगर्भा: प्रतिलब्धमानस:।बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरि:सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजित:।।।।

Bấy giờ, nhà vua nhìn thấy các hoàng hậu đã mang thai vững bền, tâm ý lại được an định; lòng hoan hỷ dâng trào—tựa như Hari (Viṣṇu) nơi cõi trời, được Đế Thích (Indra) cùng các bậc siddha và hiền thánh tôn kính phụng thờ.

Verse 33

Nghe lời chư thiên ấy, đấng Tỳ-thấp-nô tự tại liền chuẩn thuận vua Daśaratha làm phụ vương của Ngài.