Sarga 13

Verse 1

पुन: प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णस्संवत्सरोऽभवत्।प्रसवार्थं गतो यष्टुं हयमेधेन वीर्यवान्।।1.13.1।।

Khi mùa xuân lại trở về và tròn một năm đã qua, vị vua dũng mãnh tiến hành đại tế Haya-medha (Mã tế), cầu mong có con nối dõi.

Verse 2

अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायत: परिपूज्य च।अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम्।।1.13.2।।

Sau khi kính lễ hiền thánh Vasiṣṭha và theo đúng phép tắc mà tôn kính bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, nhà vua bèn khiêm cung thưa lời, cầu xin phương cách để được con nối dõi.

Verse 3

यज्ञो मे क्रियतां ब्रह्मन्यथोक्तं मुनिपुङ्गव।यथा न विघ्न: क्रियते यज्ञाङ्गेषु विधीयताम्।।1.13.3।।

Bấy giờ, tất cả những người phụ trách các phần việc của nghi lễ đều đến bạch trình với bậc hiền triết Vasiṣṭha mọi điều đã được chuẩn bị chu tất cho đại tế lễ.

Verse 4

भवान् स्निग्धस्सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान्।ओढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यत:।।1.13.4।।

Ngài đối với trẫm là người bạn thâm tình, lại là bậc thầy tôn kính, tối thượng và vĩ đại. Vì thế, gánh nặng của tế lễ này—nay đã khởi sự—quả thật phải do chính ngài đảm đương.

Verse 5

तथेति च स राजानमब्रवीद्द्विजसत्तमः।करिष्ये सर्वमेवैतद्भवता यत्समर्थितम्।।1.13.5।।

Bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn liền thưa với nhà vua: “Vâng, xin như vậy. Thần sẽ hoàn thành trọn vẹn mọi việc đúng như bệ hạ đã quyết định.”

Verse 6

ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान्।स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान्।।1.13.6।।कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि।गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्।।1.13.7।। तथा शुचीन्शास्त्रविद: पुरुषान् सुबहुश्रुतान्।यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्।।1.13.8।। इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति। 0उपकार्या: क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विता:।।1.13.9।।

Bấy giờ, Ngài ngỏ lời với các bậc Bà-la-môn tôn túc, lão thành, tinh thông nghi lễ tế tự; lại cùng những bậc trưởng thượng am tường kiến trúc, những người chí đức tối thượng.

Verse 7

ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान्।स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान्।।1.13.6।।कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि।गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्।।1.13.7।। तथा शुचीन्शास्त्रविद: पुरुषान् सुबहुश्रुतान्।यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्।।1.13.8।। इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति। 0उपकार्या: क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विता:।।1.13.9।।

Ngài cũng triệu đến những người làm việc và thợ thủ công: thợ làm gạch, thợ mộc, thợ đào; cùng các toán sư, nghệ nhân, và cả những người diễn trò, vũ công.

Verse 8

ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान्।स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान्।।1.13.6।।कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि।गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्।।1.13.7।। तथा शुचीन्शास्त्रविद: पुरुषान् सुबहुश्रुतान्।यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्।।1.13.8।। इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति। 0उपकार्या: क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विता:।।1.13.9।।

Lại nữa, Ngài triệu những người thanh tịnh về hạnh kiểm, thông đạt kinh điển, học rộng nghe nhiều, và phán rằng: “Theo vương lệnh, các khanh hãy khởi sự việc tế lễ (yajña) cho đúng pháp.”

Verse 9

ततोऽब्रवीद्विजान्वृद्धान्यज्ञकर्मसु निष्ठितान्।स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान्परमधार्मिकान्।।1.13.6।।कर्मान्तिकान् शिल्पकरान्वर्धकीन् खनकानपि।गणकान्शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्।।1.13.7।। तथा शुचीन्शास्त्रविद: पुरुषान् सुबहुश्रुतान्।यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्।।1.13.8।। इष्टका बहु साहस्राश्शीघ्रमानीयतामिति। 0उपकार्या: क्रियन्तां च राज्ञां बहुगुणान्विता:।।1.13.9।।

“Hãy mau đem đến vô số hàng ngàn viên gạch; và hãy dựng các trú xá tạm, dành cho các vua chúa, đầy đủ mọi tiện nghi.”

Verse 10

ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्याश्शतशश्शुभा:।भक्ष्यान्नपानैर्बहुभिस्समुपेतास्सुनिष्ठिता:।।1.13.10।।

Những nơi cư trú cát tường dành cho các Bà-la-môn phải được chuẩn bị đến hàng trăm, sắp đặt trang nghiêm, chu toàn; lại đầy đủ vô số thức ăn và đồ uống dâng cúng.

Verse 11

तथा पौरजनस्यापि कर्तव्या बहुविस्तरा:।आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिता:।।1.13.11।।

Cũng vậy, cho dân trong thành và khách thập phương, phải dựng nên những chỗ ở rộng rãi, có nhiều món ăn, và đầy đủ mọi tiện nghi, mọi điều an lạc.

Verse 12

तथा जानपदस्यापि जनस्य बहुशोभनम्।दातव्यमन्नं विधिवत्सत्कृत्य न तु लीलया।।1.13.12।।

Cũng vậy, đối với dân từ thôn dã, phải bố thí thực phẩm thật xứng đáng; dâng trao đúng theo lễ nghi, tiếp đãi cung kính, chớ làm qua loa như trò đùa.

Verse 13

सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृता:।न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि।।1.13.13।।

Nguyện cho mọi giai tầng (varṇa) đều được tôn kính nhờ sự tiếp đãi chu đáo; và tuyệt đối chớ khinh miệt ai, dẫu bị dục vọng hay sân hận chi phối.

Verse 14

यज्ञकर्मसु ये व्यग्रा: पुरुषाश्शिल्पिनस्तथा।तेषामपि विशेषेण पूजा कार्या यथाक्रमम्।।1.13.14।।ते च स्युस्सम्भृतास्सर्वे वसुभिर्भोजनेन च।

Những người miệt mài trong các công việc của tế lễ—đặc biệt là các thợ thủ công—phải được tôn vinh cách riêng, theo thứ tự và phận sự; và tất cả họ đều phải được làm cho an lòng bằng thù lao cùng cơm ăn.

Verse 15

यथा सर्वं सुविहितं न किञ्चित्परिहीयते।।1.13.15।। तथा भवन्त: कुर्वन्तु प्रीतिस्निग्धेन चेतसा।

Hãy sắp đặt mọi sự cho thật chu toàn, đừng để sót điều chi; tất cả các khanh hãy thi hành công việc với tâm nhu hòa, thấm đượm tình kính mến và thiện ý.

Verse 16

ततस्सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन्।।1.13.16।।यथोक्तं तत्सुविहितं न किञ्चित्परिहीयते।यथोक्तं तत्करिष्यामो न किञ्चित्परिहास्यते।।1.13.17।।

Bấy giờ mọi người cùng tụ hội và thưa với hiền thánh Vasiṣṭha: “Đúng như lời Ngài dạy, mọi việc đã được sắp đặt chu toàn, không thiếu sót điều chi. Đúng như lời Ngài dạy, chúng con sẽ thực hành—quyết không bỏ sót một việc nào.”

Verse 17

ततस्सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन्।।1.13.16।।यथोक्तं तत्सुविहितं न किञ्चित्परिहीयते।यथोक्तं तत्करिष्यामो न किञ्चित्परिहास्यते।।1.13.17।।

Bấy giờ mọi người cùng tụ hội và thưa với hiền thánh Vasiṣṭha: “Đúng như lời Ngài dạy, mọi việc đã được sắp đặt chu toàn, không thiếu sót điều chi. Đúng như lời Ngài dạy, chúng con sẽ thực hành—quyết không bỏ sót một việc nào.”

Verse 18

ततस्सुमन्त्रमानीय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्।निमन्त्रयस्व नृपतीन्पृथिव्यां ये च धार्मिका:।।1.13.18।।

Rồi hiền thánh Vasiṣṭha cho gọi Sumantra đến và bảo: “Hãy mời các vị vua trên cõi đất này, những bậc hành trì chánh pháp.”

Verse 19

ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्याञ्छूद्रांश्चैव सहस्रश:।समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान्।।1.13.19।।

Hãy cung thỉnh và tiếp đãi trọng hậu hàng ngàn người từ khắp các xứ: các Bà-la-môn, Sát-đế-lợi, Phệ-xá và Thủ-đà-la.

Verse 20

मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यविक्रमम्।निष्ठितं सर्वशास्त्रेषु तथा वेदेषु निष्ठितम्।।1.13.20।।तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्।पूर्वसम्बन्धिनं ज्ञात्वा तत: पूर्वं ब्रवीमि ते।।1.13.21।।

Hãy thỉnh về vua Janaka, bậc anh hùng, chúa tể Mithilā, dũng lực đặt nền trên chân thật—thông suốt mọi śāstra và tinh tường các Veda. Đích thân hãy rước bậc đại phúc ấy đến, cung kính tiếp đãi; biết ngài là người có mối giao hảo từ trước, nên ta báo cho ngươi điều này trước tiên.

Verse 21

मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यविक्रमम्।निष्ठितं सर्वशास्त्रेषु तथा वेदेषु निष्ठितम्।।1.13.20।।तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्।पूर्वसम्बन्धिनं ज्ञात्वा तत: पूर्वं ब्रवीमि ते।।1.13.21।।

Hãy thỉnh về vua Janaka, bậc anh hùng, chúa tể Mithilā, dũng lực đặt nền trên chân thật—thông suốt mọi śāstra và tinh tường các Veda. Đích thân hãy rước bậc đại phúc ấy đến, cung kính tiếp đãi; biết ngài là người có mối giao hảo từ trước, nên ta báo cho ngươi điều này trước tiên.

Verse 22

तथा काशीपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम्।वयस्यं राजसिंहस्य स्वयमेवानयस्व ह।।1.13.22।।

Cũng vậy, hãy đích thân thỉnh vua Kāśī đến—người luôn thắm tình và lời nói hiền hòa—bạn thân của bậc sư tử trong hàng quân vương.

Verse 23

तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम्।श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं त्वमिहानय।।1.13.23।।

Lại nữa, hãy mời đến đây vua Kekaya tuổi cao, bậc tối thượng chánh pháp—nhạc phụ của bậc sư tử trong hàng quân vương—cùng các hoàng tử của ngài.

Verse 24

अङ्गेश्वरम् महाभागं रोमपादं सुसत्कृतम्।वयस्यं राजसिंहस्य समानय यशस्विनम्।।1.13.24।।

Hãy cung kính thỉnh mời Romapāda, bậc đại phúc đức, chúa tể xứ Aṅga, được tôn kính trọng hậu; vị bằng hữu lẫy lừng của sư tử giữa các quân vương.

Verse 25

प्राचीनान्सिन्धु सौवीरान्सौराष्ट्रेयांश्च पार्थिवान्।दाक्षिणात्यान्नरेन्द्रांश्च समस्तानानयस्व ह।।1.13.25।।

Lại hãy thỉnh mời hết thảy các bậc quân vương: các vua miền Đông, các chúa xứ Sindhu và Sauvīra, các bậc vương giả Saurāṣṭra, cùng các vua phương Nam.

Verse 26

सन्ति स्निग्धाश्च ये चान्ये राजान: पृथिवीतले।तानानय यथाक्षिप्रं सानुगान्सह बान्धवान्।।1.13.26।।

Phàm những vị vua nào khác trên cõi đất này có lòng thân thiện, hãy mau chóng mời đến, cùng với tùy tùng và quyến thuộc của họ.

Verse 27

वसिष्ठवाक्यं तच्छ्रुत्वा सुमन्त्रस्त्वरितस्तदा।व्यादिशत्पुरुषांस्तत्र राज्ञामानयने शुभान्।।1.13.27।।

Nghe lời của hiền thánh Vasiṣṭha, Sumantra liền vội vã, sai phái những sứ giả hiền thiện, cát tường, đi khắp nơi để rước các vua về.

Verse 28

स्वयमेव हि धर्मात्मा प्रययौ मुनिशासनात्।सुमन्त्रस्त्वरितो भूत्वा समानेतुं महीक्षित:।।1.13.28।।

Quả thật, Sumantra—bậc giữ đạo—đích thân vâng theo mệnh lệnh của bậc hiền sĩ, mau chóng lên đường để nghênh đón các bậc quân vương.

Verse 29

ते च कर्मान्तिकास्सर्वे वसिष्ठाय च धीमते।सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम्।।1.13.29।।

Bấy giờ, tất cả những người phụ trách các phần việc của nghi lễ đều đến bạch trình với bậc hiền triết Vasiṣṭha mọi điều đã được chuẩn bị chu tất cho đại tế lễ.

Verse 30

तत:प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वानिदमब्रवीत् ।अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयाऽपि वा।।1.13.30।। अवज्ञया कृतं हन्याद्दातारं नात्र संशय:। 28

Khi ấy, Vasiṣṭha hoan hỷ, bảo tất cả rằng: “Chớ ban cho ai với lòng khinh mạn, dù chỉ là tùy tiện. Bố thí làm trong sự bất kính sẽ hại chính người cho—điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 31

तत: कैश्चिदहोरात्रैरुपयाता महीक्षित:।।1.13.31।।बहूनि रत्नान्यादाय राज्ञो दशरथस्य वै।

Sau đó, chỉ trong vài ngày đêm, nhiều vị vua đã đến, mang theo vô số châu báu quý giá dâng lên vua Daśaratha.

Verse 32

ततो वसिष्ठस्सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत्।।1.13.32।।उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात्।मयापि सत्कृता: सर्वे यथार्हं राजसत्तमा:।।1.13.33।।

Rồi Vasiṣṭha vô cùng hoan hỷ tâu với nhà vua: “Hỡi bậc hổ giữa loài người, các vua chúa đã đến theo thánh lệnh của ngài; và ta cũng đã tiếp đãi, tôn kính tất cả những bậc quân vương tối thượng ấy, mỗi vị đúng theo phẩm trật.”

Verse 33

ततो वसिष्ठस्सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत्।।1.13.32।।उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात्।मयापि सत्कृता: सर्वे यथार्हं राजसत्तमा:।।1.13.33।।

Rồi Vasiṣṭha vô cùng hoan hỷ tâu với nhà vua: “Hỡi bậc hổ giữa loài người, các vua chúa đã đến theo thánh lệnh của ngài; và ta cũng đã tiếp đãi, tôn kính tất cả những bậc quân vương tối thượng ấy, mỗi vị đúng theo phẩm trật.”

Verse 34

यज्ञीयं च कृतं राजन् पुरुषैस्सुसमाहितै:।निर्यातु च भवान्यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात्।।1.13.34।।

“Tâu Đại vương, mọi việc thuộc về tế lễ đã được những người tâm ý định tĩnh, chuyên chú hoàn tất. Xin ngài nay hãy tiến đến đàn tràng tế lễ ở gần đây để cử hành nghi thức.”

Verse 35

सर्वकामैरुपहृतैरुपेतं च समन्तत:। द्रष्टुमर्हसि राजेन्द्र मनसेव विनिर्मितम्।।1.13.35।।

Muôn vật cúng dường, mọi điều ước nguyện đều được sắm đủ, bày biện khắp bốn phía. Bệ hạ—bậc chúa tể các vua—xin hãy ngự đến chiêm bái pháp trường tế lễ ấy, hoàn mỹ đến nỗi tưởng như do chính tâm ý tạo thành.

Verse 36

तथा वसिष्ठवचनादृश्यशृङ्गस्य चोभयो:।शुभे दिवसनक्षत्रे निर्यातो जगतीपति:।।1.13.36।।

Bấy giờ, thuận theo lời của cả Vasiṣṭha và Ṛśyaśṛṅga, đấng chúa tể cõi đất đã khởi hành vào ngày lành, dưới vì sao cát tường.

Verse 37

ततो वसिष्ठप्रमुखास्सर्व एव द्विजोत्तमा:।ऋश्यशृङ्गं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभन् तदा।।1.13.37।।यज्ञवाटगतास्सर्वे यथाशास्त्रं यथाविधि। 3

Rồi tất cả các bậc tối thượng Bà-la-môn, đứng đầu là Vasiṣṭha, tôn Ṛśyaśṛṅga làm tiền đạo, cùng vào yajṇa-vāṭa (khu tế đàn) và bắt đầu nghi lễ tế tự, đúng như kinh điển quy định, đúng như pháp thức truyền thống.

Verse 38

Ngài đối với trẫm là người bạn thâm tình, lại là bậc thầy tôn kính, tối thượng và vĩ đại. Vì thế, gánh nặng của tế lễ này—nay đã khởi sự—quả thật phải do chính ngài đảm đương.