Sarga 82

Verse 1

तामार्यगणसम्पूर्णां भरतः प्रग्रहां सभाम्।ददर्श बुद्धिसम्पन्नः पूर्णचन्द्रो निशामिव।।।।

Bharata, trí tuệ sáng suốt, nhìn thấy đại sảnh ấy—đầy các bậc hiền quý—tựa như vầng trăng tròn ngắm đêm rộng mở trước mình, điểm sao rực rỡ.

Verse 2

आसनानि यथान्यायमार्याणां विशतां तदा।वस्त्राङ्गरागप्रभया द्योतिता सा सभोत्तमा।।।।

Bấy giờ, khi các bậc trưởng thượng và hàng quý tộc an tọa theo đúng thứ bậc và lễ nghi, hội đường tối thượng ấy rực sáng—lấp lánh bởi y phục, và ngời hương-sắc của hương liệu xoa thân.

Verse 3

सा विद्वज्जनसम्पूर्णा सभा सुरुचिरा तदा।अदृश्यत घनापाये पूर्णचन्द्रेव शर्वरी।।।।

Bấy giờ hội đường rực rỡ ấy, đầy những bậc học giả, hiện ra chói sáng—như đêm trăng tròn sau khi mây mùa mưa tan hết.

Verse 4

राज्ञस्तु प्रकृती स्सर्वा स्समग्राः प्रेक्ष्य धर्मवित्।इदं पुरोहितो वाक्यं भरतं मृदु चाब्रवीत्।।।।

Bấy giờ, vị đại tế sư—bậc thông đạt dharma—thấy mọi đại thần và quan chức trọng yếu của nhà vua đều tề tựu đầy đủ, liền dịu dàng thưa với Bharata những lời này.

Verse 5

तात राजा दशरथ स्स्वर्गतो धर्ममाचरन्।धनधान्यवतीं स्फीतां प्रदाय पृथिवीं तव।।।।

“Con yêu, vua Daśaratha, hành trì chính pháp, nay đã lên cõi trời; và đã trao phó cho con vương quốc rộng lớn này, sung túc của cải và lúa thóc.”

Verse 6

रामस्तथा सत्यधृतिस्सतां धर्ममनुस्मरन्।नाजहात्पितुरादेशं शशी ज्योत्स्नामिवोदितः।।।।

“Cũng vậy, Rama, kiên định nơi chân thật, luôn nhớ dharma của bậc hiền thánh, đã không hề bỏ lời phụ vương truyền dạy—như vầng trăng vừa mọc chẳng rời ánh nguyệt của mình.”

Verse 7

पित्रा भ्रात्रा च ते दत्तं राज्यं निहतकण्टकम्।तद्भुङ्क्ष्व मुदितामात्यः क्षिप्रमेवाभिषेचय।।।।

Vương quốc này—đã dẹp sạch mọi chướng ngại—được phụ vương và cả huynh trưởng ban cho ngài. Xin ngài thọ nhận, khiến quần thần hoan hỷ, và mau chóng cử hành lễ quán đảnh đăng cơ.

Verse 8

उदीच्या श्च प्रतीच्या श्च दाक्षिणात्याश्च केवलाः।कोट्यापरान्तास्सामुद्रारत्नान्यभिहरन्तुते।।।।

Nguyện các vua phương bắc, phương tây, cùng các chúa phương nam; lại các lãnh chúa biên cương và thương nhân vượt biển vô số, đều mang đến cho ngài những bảo châu sinh từ đại dương để làm cống hiến.

Verse 9

तच्छ्रुत्वा भरतो वाक्यं शोकेनाभिपरिप्लुतः।जगाम मनसा रामं धर्मज्ञो धर्मकाङ्क्षया।।।।

Nghe lời ấy, Bharata—bậc hiểu rõ bổn phận của dharma—bị sầu khổ dâng tràn. Nhưng vì khát nguyện hành trì chính đạo, chàng hướng tâm về Rama, lấy Ngài làm chỗ nương, nhất tâm tưởng niệm.

Verse 10

सबाष्पकलया वाचा कलहंसस्वरो युवा।विललाप सभामध्ये जगर्हे च पुरोहितम्।।।।

Bharata tuổi trẻ, giọng như thiên nga nay nghẹn lệ, đã than khóc giữa triều hội và quở trách vị quốc sư Vasiṣṭha.

Verse 11

चरितब्रह्मचर्यस्य विद्यास्नातस्य धीमतः।धर्मे प्रयतमानस्य को राज्यं मद्विधो हरेत्।।।।

Rāma đã giữ hạnh brahmacarya, học đạo viên mãn, trí tuệ sáng suốt, lại chuyên cần nơi Dharma; kẻ nào như ta có thể cướp ngôi nước ấy khỏi Người?

Verse 12

कथं दशरथाज्जातो भवेद्राज्यापहारकः।राज्यं चाहं च रामस्य धर्मं वक्तुमिहार्हसि।।।।

Sao kẻ sinh từ Daśaratha lại có thể thành kẻ tiếm đoạt vương quyền? Vương quốc và cả thân ta đều thuộc về Rāma; vì vậy, trong việc này, ngài phải nói lời chân thật theo Dharma.

Verse 13

ज्येष्ठ श्श्रेष्ठश्च धर्मात्मा दिलीपनहुषोपमः।लब्धुमर्हति काकुत्स्थो राज्यं दशरथो यथा।।।।

Rāma thuộc dòng Kakutstha—trưởng tử, bậc tối thượng, người có tâm hồn thuận theo Dharma, sánh với Dilīpa và Nahuṣa—xứng đáng thọ nhận vương quốc này, như vua Daśaratha thuở trước.

Verse 14

अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यं कुर्यां पापमहं यदि।इक्ष्वाकूणामहं लोके भवेयं कुलपांसनः।।।।

Nếu ta phạm tội ấy—điều mà kẻ tiểu nhân ưa chuộng và dẫn xa cõi trời—thì trước mắt thế gian, ta sẽ thành nỗi ô nhục của dòng Ikṣvāku.

Verse 15

यद्धि मात्रा कृतं पापं नाहं तदपि रोचये।इहस्थो वनदुर्गस्थं नमस्यामि कृताञ्जलिः।।।।

Ngay cả tội lỗi do mẹ ta gây ra, ta cũng không tán đồng. Ở lại nơi đây, ta chắp tay cúi lạy người anh đang ở nơi rừng sâu hiểm trở.

Verse 16

राममेवानुगच्छामि राजा स द्विपदां वरः।त्रयाणामपि लोकानां राज्यमर्हति राघवः।।।।

Ta chỉ theo Rāma mà thôi; chính Ngài—bậc tối thượng trong loài người—là minh quân. Rāghava xứng đáng nắm quyền tối thượng, dẫu là đối với cả ba cõi.

Verse 17

तद्वाक्यं धर्मसंयुक्तं श्रुत्वा सर्वे सभासदः।हर्षान्मुमुचुरश्रूणि रामे निहितचेतसः।।।।

Nghe những lời ấy thấm nhuần Dharma, toàn thể hội chúng—tâm hướng trọn về Rāma—đều vì hoan hỷ mà rơi lệ.

Verse 18

यदि त्वार्यं न शक्ष्यामि विनिवर्तयितुं वनात्।वने तत्रैव वत्स्यामि यथाऽर्यो लक्ष्मणस्तथा।।।।

Nếu ta không thể đưa người anh cao quý của ta trở về khỏi rừng, thì chính ta cũng sẽ ở lại ngay nơi rừng ấy—như người em cao quý Lakṣmaṇa vậy.

Verse 19

सर्वोपायं तु वर्तिष्ये विनिवर्तयितुं बलात्।समक्षमार्यमिश्राणां साधूनां गुणवर्तिनाम्।।।।

Ta sẽ dùng mọi phương kế—thậm chí cả sức ép cưỡng bách—để đưa Người trở về, ngay trước mặt các bậc trưởng thượng cao quý này, những người hiền thiện và đầy đức hạnh.

Verse 20

विष्टिकर्मान्तिका स्सर्वे मार्गशोधकरक्षकाः।प्रस्थापिता मया पूर्वं यत्रापि मम रोचते।।।।

Ta đã sớm sai đi trước tất cả những người do thám và lính canh đường—kẻ bị trưng dịch cũng như người được thuê mướn—để dò xét và bảo vệ lộ trình, bất cứ nơi nào cuộc hành trình này của ta sẽ tiến đến.

Verse 21

एवमुक्त्वा तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः।समीपस्थमुवाचेदं सुमन्त्रं मन्त्रकोविदम्।।।।

Nói vậy xong, Bharata—bậc hộ trì Chánh pháp, hết lòng thương kính anh—liền bảo Sumantra, người tinh thông mưu nghị, đang đứng gần bên.

Verse 22

तूर्णमुत्थाय गच्छ त्वं सुमन्त्र मम शासनात्।यात्रामाज्ञापय क्षिप्रं बलं चैव समानय।।।।

“Sumantra, hãy mau đứng dậy và đi theo mệnh lệnh của ta. Hãy lập tức truyền lệnh xuất hành, và cũng mau tập hợp toàn quân.”

Verse 23

एवमुक्त स्सुमन्त्रस्तु भरतेन महात्मना।हृष्टस्तदाऽदिशत्सर्वं यथासन्दिष्टमिष्टवत्।।।।

Được Đại hồn Bharata truyền dạy như vậy, Sumantra hoan hỷ; rồi ông sắp đặt mọi việc đúng như đã được chỉ thị, hăm hở như đang làm chính việc mình hằng quý trọng.

Verse 24

ताः प्रहृष्टाः प्रकृतयो बलाध्यक्षा बलस्य च।श्रुत्वा यात्रां समाज्ञप्तां राघवस्य निवर्तने।।।।

Nghe tin đã ban lệnh xuất chinh để rước Rāghava trở về, dân chúng cùng các tướng coi giữ quân đội đều tràn đầy hoan hỷ.

Verse 25

ततो योधाङ्गना स्सर्वा भर्त्रून्सर्वान्गृहेगृहे।यात्रागमनमाज्ञाय त्वरयन्ति स्म हर्षिताः।।।।

Bấy giờ, các phụ nữ của những chiến binh, vui mừng khi biết cuộc xuất hành, liền đi từng nhà thúc giục tất cả phu quân mình mau chóng lên đường.

Verse 26

ते हयैर्गोरथैश्शीघ्रैस्स्यन्दनैश्च महाजवैःसह योधैर्बलाध्यक्षा बलं सर्वमचोदयन्।।।।

Các tướng coi quân ấy cùng các chiến binh thúc giục toàn bộ đạo quân tiến lên—với ngựa, xe bò nhanh, và những chiến xa đại tốc.

Verse 27

सज्जं तु तद्बलं दृष्ट्वा भरतो गुरुसन्निधौ।रथं मे त्वरयस्वेति सुमन्त्रं पार्श्वतोऽब्रवीत्।।।।

Thấy quân đội đã sẵn sàng, Bharata, ngay trước mặt bậc thầy tôn kính, liền nói với Sumantra đứng bên: “Hãy mau sửa soạn xe ngựa cho ta.”

Verse 28

भरतस्य तु तस्याज्ञां प्रतिगृह्य च हर्षितः।रथं गृहीत्वा प्रययौ युक्तं परमवाजिभिः।।।।

Nhận lệnh ấy của Bharata với lòng hoan hỷ, Sumantra liền lấy xe, cho thắng những tuấn mã thượng hạng, rồi lên đường.

Verse 29

स राघव स्सत्यधृतिः प्रतापवान् ब्रुवन् सुयुक्तं दृढसत्यविक्रमः।गुरुं महारण्यगतं यशस्विनं प्रसादयिष्यन्भरतोऽब्रवीत्तदा।।।।

Bấy giờ Bharata, dòng Raghu, bền chí nơi chân lý, oai dũng rạng ngời, nói lời chín chắn; lòng muốn cầu được ân thuận của người anh cả đáng kính và lẫy lừng là Rama, đang ở trong đại lâm.

Verse 30

तूर्णं समुत्थाय सुमन्त्र गच्छ बलस्य योगाय बलप्रधानान्।आनेतुमिच्छामि हि तं वनस्थं प्रसाद्य रामं जगतो हिताय।।।।

“Sumantra, hãy mau đứng dậy—đến gặp các tướng lĩnh, lo việc tập hợp quân đội. Vì lợi ích của thế gian, ta muốn làm nguôi lòng Rama, người đang ở nơi rừng, và thỉnh Người trở về.”

Verse 31

ससूतपुत्रो भरतेन सम्यगाज्ञापितस्सम्परिपूर्णकामः।शशास सर्वान्प्रकृतिप्रधानान्बलस्य मुख्यांश्च सुहृज्जनं च।।।।

Vậy người con của người đánh xe, được Bharata chỉ dạy rành rẽ và mãn nguyện vì việc đã định, liền truyền lệnh đến hết thảy các bậc đứng đầu trong triều, các tướng lĩnh chủ chốt của quân đội, cùng những người thân hữu thiện tâm.

Verse 32

तत स्समुत्थाय कुले कुले ते राजन्यवैश्या वृषलाश्च विप्राः।अयूयुजन्नुष्ट्रखरान्रथांश्च नागान्हयांश्चैव कुलप्रसूतान्।।।।

Rồi thì, trong từng nhà từng họ, các kṣatriya và vaiśya, các śūdra và brāhmaṇa đều đứng dậy sửa soạn xe cộ: thắng lạc đà và lừa vào chiến xa, lại đóng yên cho voi và những tuấn mã thuần chủng.