Valmiki Ramayana 2.55.32: Ayodhya Kanda, Sarga 55, Shloka 32

चित्रकूटमार्गोपदेशः

Instructions for the Chitrakuta Route and the Yamuna Crossing

Devanagari script

विचित्रवालुकजलां हंससारसनादिताम्।रेमे जनकराजस्य सुता प्रेक्ष्य तदा नदीम्।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.55.32

Transliteration

vicitravālukajalāṁ haṁsasārasanāditām | reme janakarājasya sutā prekṣya tadā nadīm ||

Translation

Bấy giờ, ái nữ của vua Janaka ngắm dòng sông—nước trong, cát đẹp, vang tiếng thiên nga và sếu—lòng nàng hoan hỷ vô cùng.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विचित्रवालुकजलाम्: having varied sand and water
• विचित्रवालुकजलाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विचित्र-वालुका-जल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (of नदीम्)

• हंससारसनादिताम्: resounding with swans and cranes
• हंससारसनादिताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हंस-सारस-नादित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of नदीम्); हंस+सारस (द्वन्द्व) + नादित (PPP)

• रेमे: rejoiced; delighted
• रेमे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• जनकराजस्य: of King Janaka
• जनकराजस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: जनक-राज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• सुता: daughter (Sita)
• सुता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रेक्ष्य: having beheld
• प्रेक्ष्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having seen’

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• नदीम्: the river
• नदीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

Context

Beholding the river Yamuna with its wonderful water and sand echoing with the cackle of swans and cranes, Sita went ecstatic.

Characters & Entities

• Sita
• Janaka
• Yamuna (Kalindi)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as steadiness of mind: Sītā’s capacity to find pure joy in nature during exile models resilience and contentment aligned with righteous endurance.

What is the narrative situation?

Sītā sees the river (Yamunā/Kālindī) with birds calling and beautiful sands and waters, and she takes delight in the sight.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s grace, sensitivity to beauty, and emotional strength in adversity.