Adhyaya 77

Verse 1

सुकर्मोवाच । कामस्य गीतलास्येन हास्येन ललितेन च । मोहितो राजराजेंद्रो नटरूपेण पिप्पल

Sukarma nói: Bị mê hoặc bởi khúc hát và vũ điệu uyển chuyển của Kāma, bởi tiếng cười và vẻ duyên đùa, bậc vua trong các vua liền lầm mê; Kāma hiện ra trong dáng một vũ công, gần cây pippala.

Verse 2

कृत्वा मूत्रं पुरीषं च स राजा नहुषात्मजः । अकृत्वा पादयोः शौचमासने उपविष्टवान्

Sau khi tiểu tiện và đại tiện, vị vua ấy—con của Nahusha—đã ngồi lên chỗ ngồi mà không rửa sạch đôi chân.

Verse 3

तदंतरं तु संप्राप्य संचचार जरा नृपम् । कामेनापि नृपश्रेष्ठ इंद्रकार्यं कृतं हितम्

Sau một thời gian, tuổi già đến gần và bắt đầu lan chuyển trong thân vua. Dẫu vậy, hỡi bậc vua tối thượng, ngay cả nhờ Kāma mà công việc lợi ích của Indra cũng đã được thành tựu.

Verse 4

निवृत्ते नाटके तस्मिन्गतेषु तेषु भूपतिः । जराभिभूतो धर्मात्मा कामसंसक्तमानसः

Khi vũ khúc ấy đã dứt và họ rời đi, nhà vua—vốn có tâm hướng về dharma—bị tuổi già chế ngự; tâm trí lại vướng mắc trong dục vọng.

Verse 5

मोहितः काममोहेन विह्वलो विकलेंद्रियः । अतीव मुग्धो धर्मात्मा विषयैश्चापवाहितः

Bị mê hoặc bởi cơn mê dục vọng, người ấy bấn loạn, các căn suy yếu. Dẫu vốn là bậc có tâm dharma, vẫn hoàn toàn mờ mịt và bị cuốn trôi theo các đối tượng giác quan.

Verse 6

एकदा तु गतो राजा मृगया व्यसनातुरः । वने च क्रीडते सोपि मोहरागवशं गतः

Một lần kia, nhà vua lên đường, khổ não vì nghiện săn bắn. Trong rừng, ngài cũng rong chơi, đã rơi vào quyền lực của mê lầm và ái dục.

Verse 7

सरसं क्रीडमानस्य नृपतेश्च महात्मनः । मृगश्चैकः समायातश्चतुःशृंगो ह्यनौपमः

Khi vị quốc vương đại tâm ấy đang vui đùa trong hồ, một con nai độc nhất vô song tiến đến—mang bốn chiếc sừng.

Verse 8

सर्वांगसुंदरो राजन्हेमरूपतनूरुहः । रत्नज्योतिः सुचित्रांगो दर्शनीयो मनोहरः

Tâu Đại vương, nó đẹp ở mọi chi thể; thân và lông óng ánh như vàng. Nó rực sáng như châu báu, hình tướng được điểm tô tinh xảo; thật đáng chiêm ngưỡng, làm say đắm lòng người.

Verse 9

अभ्यधावत्स वेगेन बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । इत्यमन्यत मेधावी कोपि दैत्यः समागतः

Ngài lao tới rất nhanh, tay cầm mũi tên, mang cung sẵn sàng. Bậc trí giả nghĩ thầm: “Ắt hẳn có một daitya đã đến.”

Verse 10

मृगेण च स तेनापि दूरमाकर्षितो नृपः । गतः सरथवेगेन श्रमेण परिखेदितः

Bị con nai ấy kéo đi rất xa, nhà vua thúc xe với toàn lực; vì nhọc nhằn quá độ, Ngài trở nên mệt lả, kiệt sức.

Verse 11

वीक्षमाणस्य तस्यापि मृगश्चांतरधीयत । स पश्यति वनं तत्र नंदंनोपममद्भुतम्

Ngay khi Ngài còn dõi theo, con nai đã biến mất khỏi tầm mắt. Rồi tại đó, Ngài thấy một khu rừng kỳ diệu, đẹp lạ như chính vườn Nandana.

Verse 12

चारुवृक्षसमाकीर्णं भूतपंचकशोभितम् । गुरुभिश्चंदनैः पुण्यैः कदलीखंडमंडितैः

Khu rừng ấy đầy những cây đẹp, rạng rỡ bởi vẻ huy hoàng của năm đại; lại được điểm trang bằng trầm hương và đàn hương thanh tịnh, cùng những lùm chuối sum suê.

Verse 13

बकुलाशोकपुंनागैर्नालिकेरैश्च तिंदुकैः । पूगीफलैश्च खर्जूरैः कुमुदैः सप्तपर्णकैः

Nơi ấy có cây bakula, aśoka và puṃnāga; có dừa và tiṃduka; có quả cau và chà là; có hoa kumuda trắng và cây saptaparṇa.

Verse 14

पुष्पितैः कर्णिकारैश्च नानावृक्षैः सदाफलैः । पुष्पितामोदसंयुक्तैः केतकैः पाटलैस्ततः

Khu rừng được điểm tô bởi những cây karṇikāra nở rộ, cùng muôn loài cây luôn trĩu quả; lại có ketaka và pāṭala, chan chứa hương thơm và niềm hoan hỷ của hoa.

Verse 15

वीक्षमाणो महाराज ददर्श सर उत्तमम् । पुण्योदकेन संपूर्णं विस्तीर्णं पंचयोजनम्

Tâu Đại vương, khi nhìn quanh, ngài thấy một hồ nước tối thắng—đầy ắp nước thánh thiện, trải rộng đến năm do-tuần (yojana).

Verse 16

हंसकारंडवाकीर्णं जलपक्षिविनादितम् । कमलैश्चापि मुदितं श्वेतोत्पलविराजितम्

Hồ ấy đầy thiên nga và vịt kāraṇḍava, vang rền tiếng chim nước; vui tươi bởi hoa sen, và rực rỡ bởi hoa súng trắng (utpala).

Verse 17

रक्तोत्पलैः शोभमानं हाटकोत्पलमंडितम् । नीलोत्पलैः प्रकाशितं कल्हारैरतिशोभितम्

Hồ ấy rực rỡ bởi utpala đỏ, được điểm trang bằng sen vàng; sáng bừng bởi utpala xanh và càng thêm tuyệt mỹ bởi hoa kalhāra.

Verse 18

मत्तैर्मधुकरैश्चपि सर्वत्र परिनादितम् । एवं सर्वगुणोपेतं ददर्श सर उत्तमम्

Khắp nơi vang tiếng ong say mật vo ve; như thế, ngài đã thấy hồ nước tối thắng ấy—đầy đủ mọi công đức và vẻ đẹp.

Verse 19

पंचयोजनविस्तीर्णं दशयोजनदीर्घकम् । तडागं सर्वतोभद्रं दिव्यभावैरलंकृतम्

Hồ chứa (tadāga) ấy rộng năm do-tuần và dài mười do-tuần; cát tường, mỹ lệ khắp bốn bề, được trang nghiêm bởi những phẩm tính thần diệu.

Verse 20

रथवेगेन संखिन्नः किंचिच्छ्रमनिपीडितः । निषसाद तटे तस्य चूतच्छायां सुशीतलाम्

Mệt mỏi vì tốc độ của cỗ xe và bị cơn nhọc nhằn đè nặng đôi phần, ngài ngồi xuống bên bờ ấy, dưới bóng mát cây xoài thật mát lành.

Verse 21

स्नात्वा पीत्वा जलं शीतं पद्मसौगंध्यवासितम् । सर्वश्रमोपशमनममृतोपममेव तत्

Tắm gội xong rồi uống dòng nước mát, ướp hương sen, mọi nhọc nhằn đều lắng dịu; quả thật tựa như cam lộ.

Verse 22

वृक्षच्छाये ततस्तस्मिन्नुपविष्टेन भूभृता । गीतध्वनिः समाकर्णि गीयमानो यथा तथा

Rồi khi nhà vua ngồi dưới bóng cây, ngài nghe tiếng hát vang lên—khi thì theo cách này, khi thì theo cách khác.

Verse 23

यथा स्त्री गायते दिव्या तथायं श्रूयते ध्वनिः । गीतप्रियो महाराज एव चिंतां परां गतः

Tựa như một tiên nữ cất tiếng ca, âm thanh ấy vang lên như vậy. Đại vương vốn yêu nhạc bỗng rơi vào nỗi băn khoăn sâu thẳm.

Verse 24

चिंताकुलस्तु धर्मात्मा यावच्चिंतयते क्षणम् । तावन्नारी वरा काचित्पीनश्रोणी पयोधरा

Trong lúc bậc hiền nhân ấy, lòng rối bời vì ưu tư, suy ngẫm trong chốc lát, ngay khi ấy hiện ra một người nữ tuyệt mỹ—hông nở và ngực đầy đặn.

Verse 25

नृपतेः पश्यतस्तस्य वने तस्मिन्समागता । सर्वाभरणशोभांगी शीललक्षणसंपदा

Khi nhà vua đang dõi nhìn, nàng đã đến khu rừng ấy; thân thể rạng ngời bởi mọi thứ trang sức, lại đầy đủ của cải của đức hạnh và những tướng mạo cát tường.

Verse 26

तस्मिन्वने समायाता नृपतेः पुरतः स्थिता । तामुवाच महाराजः का हि कस्य भविष्यसि

Đến khu rừng ấy, nàng đứng trước mặt nhà vua. Bấy giờ đại vương nói: “Nàng là ai, và sẽ thuộc về ai (vợ/con gái)?”

Verse 27

किमर्थं हि समायाता तन्मे त्वं कारणं वद । पृष्टा सती तदा तेन न किंचिदपि पिप्पल

“Vì mục đích gì nàng đến đây? Hãy nói cho ta nguyên do.” Dẫu bị hỏi như thế khi ấy, Pippalā vẫn không thốt ra lời nào.

Verse 28

शुभाशुभं च भूपालं प्रत्यवोचद्वरानना । प्रहस्यैव गता शीघ्रं वीणादंडकराऽबला

Người nữ dung nhan đoan chính đáp lời nhà vua về điều cát tường và bất tường; rồi nàng khẽ cười, tay cầm cần đàn vīṇā, và vội vã rời đi.

Verse 29

विस्मयेनापि राजेंद्रो महता व्यापितस्तदा । मया संभाषिता चेयं मां न ब्रूते स्म सोत्तरम्

Bấy giờ đức vua chìm trong nỗi kinh ngạc lớn; dẫu ta đã cất lời với ngài, ngài vẫn không đáp lại ta.

Verse 30

पुनश्चिंतां समापेदे ययातिः पृथिवीपतिः । यो वै मृगो मया दृष्टश्चतुःशृंगः सुवर्णकः

Bấy giờ vua Yayāti, chúa tể cõi đất, lại chìm trong nỗi băn khoăn: “Con nai ta đã thấy—quả thật—có bốn sừng và sắc vàng rực.”

Verse 31

तस्मान्नारी समुद्भूता तत्सत्यं प्रतिभाति मे । मायारूपमिदं सत्यं दानवानां भविष्यति

Vì thế, từ đó một người nữ đã hiện sinh; điều ấy đối với ta dường như là chân thật. Chân lý này, mang hình tướng māyā (ảo hóa), sẽ ứng hiện nơi các Dānava.

Verse 32

चिंतयित्वा क्षणं राजा ययातिर्नहुषात्मजः । यावच्चिंतयते राजा तावन्नारी महावने

Vua Yayāti, con của Nahuṣa, trầm tư trong giây lát. Và khi nhà vua còn đang suy xét, người nữ ấy vẫn ở trong đại lâm.

Verse 33

अंतर्धानं गता विप्र प्रहस्य नृपनंदनम् । एतस्मिन्नंतरे गीतं सुस्वरं पुनरेव तत्

Hỡi bậc Bà-la-môn, nàng cười nhạo hoàng tử rồi biến mất khỏi tầm mắt. Ngay trong khoảng khắc ấy, khúc ca êm dịu kia lại vang lên lần nữa.

Verse 34

शुश्रुवे परमं दिव्यं मूर्छनातानसंयुतम् । जगाम सत्वरं राजा यत्र गीतध्वनिर्महान्

Ngài nghe một âm thanh tối thượng, thuần chất thần linh, đầy đủ các mūrchanā và những đoạn luyến láy. Nhà vua liền vội vã đến nơi phát ra tiếng vang hùng tráng của khúc ca ấy.

Verse 35

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

Bên mép nước cũng có một đóa sen thượng diệu, ngàn cánh. Trên đóa sen ấy đứng một người nữ cao quý, đầy đủ hạnh đức, dung nhan và các phẩm tính tốt lành.

Verse 36

दिव्यलक्षणसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता । दिव्यैर्भावैः प्रभात्येका वीणादंडकराविला

Nàng đầy đủ những tướng mạo thiêng liêng, lại trang sức bằng bảo vật cõi trời. Với thần thái cao quý, nàng một mình rực sáng; tay nàng lướt trên cần đàn vīṇā.

Verse 37

गायंती सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम् । तेन गीतप्रभावेण मोहयंती चराचरान्

Nàng cất tiếng hát du dương, đủ nhịp (tāla), lượng (māna) và tiết tấu (laya). Nhờ uy lực của khúc nhạc ấy, nàng mê hoặc hết thảy muôn loài, cả động lẫn tĩnh.

Verse 38

देवान्मुनिगणान्सर्वान्दैत्यान्गंधर्वकिन्नरान् । तां दृष्ट्वा स विशालाक्षीं रूपतेजोपशालिनीम्

Người ấy thấy tất cả chư thiên, các hội chúng hiền thánh, các Daitya, cùng Gandharva và Kinnara. Và khi nhìn thấy người nữ mắt rộng kia—đầy vẻ đẹp và hào quang rực rỡ—liền sững sờ kinh ngạc.

Verse 39

संसारे नास्ति चैवान्या नारीदृशी चराचरे । पुरा नटो जरायुक्तो नृपतेः कायमेव हि

Trong cõi thế gian cả động lẫn tĩnh, không có người nữ nào khác giống như nàng. Thuở trước, một kẻ kép già chỉ là thân thể của nhà vua mà thôi, như một dáng hình hữu thân hiện ra.

Verse 40

संचारितो महाकामस्तदासौ प्रकटोभवत् । घृतं स्पृष्ट्वा यथा वह्नी रश्मिवान्संप्रजायते

Khi dục vọng lớn ấy được khơi dậy, liền hiện rõ—như lửa chạm vào bơ ghee thì bùng lên với ngọn lửa rực sáng.

Verse 41

तां च दृष्ट्वा तथा कामस्तत्कायात्प्रकटोऽभवत् । मन्मथाविष्टचित्तोसौ तां दृष्ट्वा चारुलोचनाम्

Vừa thấy nàng, Kāma liền hiện ra ngay từ chính thân thể chàng. Tâm bị Manmatha chi phối, chàng chăm chú nhìn người nữ có đôi mắt đẹp ấy.

Verse 42

ईदृग्रूपा न दृष्टा मे युवती विश्वमोहिनी । चिंतयित्वा क्षणं राजा कामसंसक्तमानसः

“Ta chưa từng thấy thiếu nữ nào có dung sắc như vậy, khiến cả thế gian mê hoặc.” Nghĩ trong chốc lát, nhà vua—tâm vướng trong dục—(cất lời/hành động).

Verse 43

तस्याः सविरहेणापि लुब्धोभून्नृपतिस्तदा । कामाग्निना दह्यमानः कामज्वरेणपीडितः

Dẫu xa cách nàng, nhà vua vẫn bị lòng tham ái nuốt chửng; bị thiêu đốt bởi lửa dục và dày vò bởi cơn sốt tình.

Verse 44

कथं स्यान्मम चैवेयं कथं भावो भविष्यति । यदा मां गूहते बाला पद्मास्या पद्मलोचना

“Sao nàng có thể thuộc về ta, và cảm xúc này sẽ sinh khởi thế nào—khi thiếu nữ mặt như sen, mắt như sen ấy ôm lấy ta?”

Verse 45

यदीयं प्राप्यते तर्हि सफलं जीवितं भवेत् । एवं विचिंत्य धर्मात्मा ययातिः पृथिवीपतिः

“Nếu đạt được điều ấy, đời sống ắt hẳn trở nên viên mãn.” Nghĩ như vậy, đức vua Yayāti, bậc dharmātmā, chúa tể cõi đất, liền quyết định theo đó.

Verse 46

तामुवाच वरारोहां का त्वं कस्यापि वा शुभे । पूर्वं दृष्टा तु या नारी सा दृष्टा पुनरेव च

Ngài nói với người phụ nữ cao quý ấy: “Hỡi người cát tường, nàng là ai và thuộc về ai? Người nữ đã thấy trước kia, nay lại được thấy lần nữa.”

Verse 47

तां पप्रच्छ स धर्मात्मा का चेयं तव पार्श्वगा । सर्वं कथय कल्याणि अहं हि नहुषात्मजः

Bậc dharmātmā ấy hỏi nàng: “Người nữ đứng bên cạnh nàng là ai? Hỡi bậc cát tường, hãy kể hết mọi điều, vì ta là con của Nahuṣa.”

Verse 48

सोमवंशप्रसूतोहं सप्तद्वीपाधिपः शुभे । ययातिर्नाम मे देवि ख्यातोहं भुवनत्रये

Hỡi người cát tường, ta sinh trong Soma-vaṁśa (dòng Nguyệt) và là bậc chủ tể bảy châu. Hỡi Devī, tên ta là Yayāti, lừng danh khắp tam giới.

Verse 49

तव संगमने चेतो भावमेवं प्रवांछते । देहि मे संगमं भद्रे कुरु सुप्रियमेव हि

Tâm ta khát khao được kết duyên hội ngộ cùng nàng như thế. Hỡi người hiền cát tường, xin ban cho ta sự hội ngộ ấy, và hãy làm điều khiến lòng vui thỏa nhất.

Verse 50

यं यं हि वांछसे भद्रे तद्ददामि न संशयः । दुर्जयेनापि कामेन हतोहं वरवर्णिनि

Hỡi hiền nữ, nàng mong điều gì, ta nhất định ban điều ấy—không chút nghi ngờ. Hỡi người dung sắc đoan trang, ngay cả dục vọng khó chế ngự cũng đã khuất phục ta.

Verse 51

तस्मात्त्राहि सुदीनं मां प्रपन्नं शरणं तव । राज्यं च सकलामुर्वीं शरीरमपि चात्मनः

Vì thế, xin nàng che chở cho ta—kẻ khốn cùng sầu não—vì ta đã quy phục và nương tựa nơi nàng. Ta dâng nàng vương quốc, toàn cõi địa cầu, và cả thân cùng ngã của chính ta.

Verse 52

संगमे तव दास्यामि त्रैलोक्यमिदमेव ते । तस्य राज्ञो वचः श्रुत्वा सा स्त्री पद्मनिभानना

“Khi đôi ta sum vầy, ta sẽ ban cho nàng chính cõi tam giới này.” Nghe lời vua nói, người nữ có dung nhan như hoa sen ấy (bỗng rung động).

Verse 53

विशालां स्वसखीं प्राह ब्रूहि राजानमागतम् । नाम चोत्पत्तिस्थानं च पितरं मातरं शुभे

Nàng nói với người bạn thân Viśālā: “Hãy kể về vị vua vừa đến—tên ngài, nơi xuất thân, và hỡi người cát tường, cả phụ thân và mẫu thân của ngài nữa.”

Verse 54

ममापि भावमेकाग्रमस्याग्रे च निवेदय । तस्याश्च वांछितं ज्ञात्वा विशाला भूपतिं तदा

“Hãy bày tỏ trước mặt ngài cả tấm lòng một dạ của ta.” Hiểu được điều nàng mong muốn, Viśālā khi ấy đã (thưa bày/hành xử) với nhà vua cho phải đạo.

Verse 55

उवाच मधुरालापैः श्रूयतां नृपनंदन । विशालोवाच । काम एष पुरा दग्धो देवदेवेन शंभुना

Ngài nói bằng lời ngọt ngào: “Hãy lắng nghe, hỡi hoàng tử.” Viśāla nói: “Kāma này thuở xưa đã bị Śambhu—Đấng Thần của chư thần—thiêu đốt thành tro.”

Verse 56

रुरोद सा रतिर्दुःखाद्भर्त्राहीनापि सुस्वरम् । अस्मिन्सरसि राजेंद्र सा रतिर्न्यवसत्तदा

Rati vì đau khổ, dẫu mất chồng, vẫn khóc than bằng giọng êm dịu. Hỡi bậc vua của các vua, khi ấy Rati đã đến cư ngụ nơi hồ này.

Verse 57

तस्य प्रलापमेवं सा सुस्वरं करुणान्वितम् । समाकर्ण्य ततो देवाः कृपया परयान्विताः

Nghe lời than khóc ấy—giọng êm mà chan chứa lòng bi mẫn—chư thiên liền cảm động, tràn đầy niềm thương xót tối thượng.

Verse 58

संजाता राजराजेंद्र शंकरं वाक्यमब्रुवन् । जीवयस्व महादेव पुनरेव मनोभवम्

Bấy giờ nàng đứng dậy, hỡi bậc vua của các vua, và thưa với Śaṅkara: “Ôi Mahādeva, xin khiến Manobhava sống lại một lần nữa.”

Verse 59

वराकीयं महाभाग भर्तृहीना हि कीदृशी । कामेनापि समायुक्तामस्मत्स्नेहात्कुरुष्व हि

“Ôi bậc đại phúc, người đàn bà khốn khổ này biết làm sao khi không còn chồng? Dẫu nàng vẫn gắn với dục ái, vì tình thương dành cho ta, xin hãy làm điều ấy—quả thật.”

Verse 60

तच्छ्रुत्वा च वचः प्राह जीवयामि मनोभवम् । कायेनापि विहीनोयं पंचबाणो मनोभवः

Nghe lời ấy, ông đáp: “Ta sẽ khiến Manobhava sống lại. Dẫu không còn thân xác, Manobhava—kẻ mang năm mũi tên—vẫn còn hiện hữu.”

Verse 61

भविष्यति न संदेहो माधवस्य सखा पुनः । दिव्येनापि शरीरेण वर्तयिष्यति नान्यथा

Không còn nghi ngờ: chàng sẽ lại trở thành bạn đồng hành của Mādhava. Dẫu mang thân thể thần diệu, chàng cũng chỉ sống đúng như thế—chắc chắn không khác.

Verse 62

महादेवप्रसादाच्च मीनकेतुः स जीवितः । आशीर्भिरभिनंद्यैवं देव्याः कामं नरोत्तम

Nhờ ân sủng của Mahādeva, Mīnaketu ấy vẫn được sống. Vì thế, sau khi đón nhận và hoan hỷ trước phúc lành của Nữ Thần, bậc nam tử tối thượng đã toại nguyện.

Verse 63

गच्छ काम प्रवर्तस्व प्रियया सह नित्यशः । एवमाह महातेजाः स्थितिसंहारकारकः

“Hãy đi, hỡi Kāma—hãy khởi sự công việc của ngươi, mãi mãi ở bên người yêu dấu.” Đấng rực rỡ đại quang, vị an bài sự bảo tồn và hủy diệt, đã phán như vậy.

Verse 64

पुनः कामः सरःप्राप्तो यत्रास्ते दुःखिता रतिः । इदं कामसरो राजन्रतिरत्र सुसंस्थिता

Kāma lại đến hồ nơi Rati ngồi trong sầu khổ. Chàng nói: “Tâu đức vua, đây là hồ mang tên Kāmasaras; tại đây Rati an trú vững bền.”

Verse 65

दग्धे सति महाभागे मन्मथे दुःखधर्षिता । रत्याः कोपात्समुत्पन्नः पावको दारुणाकृतिः

Khi Manmatha cao quý đã bị thiêu đốt, Rati bị nỗi sầu khổ dày vò liền từ cơn phẫn nộ mà làm phát sinh ngọn lửa mang hình tướng ghê rợn.

Verse 66

अतीवदग्धा तेनापि सा रतिर्मोहमूर्छिता । अश्रुपातं मुमोचाथ भर्तृहीना नरोत्तम

Ngay bởi ngọn lửa ấy, Rati bị thiêu đốt vô cùng, rồi ngất lịm trong mê muội; hỡi bậc nam tử tối thượng, nàng không còn phu quân nên òa khóc tuôn lệ.

Verse 67

नेत्राभ्यां हि जले तस्याः पतिता अश्रुबिंदवः । तेभ्यो जातो महाशोकः सर्वसौख्यप्रणाशकः

Quả thật, từ đôi mắt nàng những giọt lệ rơi vào nước; từ đó dấy lên đại sầu, kẻ hủy diệt mọi an lạc.

Verse 68

जरा पश्चात्समुत्पन्ना अश्रुभ्यो नृपसत्तम । वियोगो नाम दुर्मेधास्तेभ्यो जज्ञे प्रणाशकः

Hỡi bậc vương tối thượng, về sau từ nước mắt phát sinh tuổi già; và từ những giọt ấy sinh ra kẻ hủy diệt mang tên ‘Ly biệt’—một sức lực đần độn, đáng chê.

Verse 69

दुःखसंतापकौ चोभौ जज्ञाते दारुणौ तदा । मूर्छा नाम ततो जज्ञे दारुणा सुखनाशिनी

Bấy giờ phát sinh hai thế lực đáng sợ—Sầu và Nhiệt não; sau đó sinh ra kẻ mang tên ‘Mūrcchā’ (ngất lịm), dữ dằn và hủy diệt an lạc.

Verse 70

शोकाज्जज्ञे महाराज कामज्वरोथ विभ्रमः । प्रलापो विह्वलश्चैव उन्मादो मृत्युरेव च

Tâu Đại vương, từ nỗi sầu bi liền sinh bệnh tương tư, rồi đến mê loạn; lời nói sảng, cơn bấn loạn bất lực, lại thêm cuồng dại—thậm chí cả cái chết.

Verse 71

तस्याश्च अश्रुबिंदुभ्यो जज्ञिरे विश्वनाशकाः । रत्याः पार्श्वे समुत्पन्नाः सर्वे तापांगधारिणः

Từ những giọt lệ của nàng sinh ra các hữu thể có sức hủy diệt thế gian; hiện khởi bên cạnh Rati, tất thảy đều mang trên thân dấu ấn của sự nung nấu khổ đau.

Verse 72

मूर्तिमंतो महाराज सद्भावगुणसंयुताः । काम एष समायातः केनाप्युक्तं तदा नृप

Tâu Đại vương, đầy đủ thiện tâm và đức hạnh, vị Kāma này đã hiện ra trong hình hài hữu thể—bấy giờ, tâu bậc quân vương, do có người thỉnh triệu.

Verse 73

महानंदेन संयुक्ता दृष्ट्वा कामं समागतम् । नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां पतिता अश्रुबिन्दवः

Tràn ngập niềm hoan hỷ lớn, vừa thấy Kāma đến, đôi mắt nàng đầy lệ; những giọt lệ rơi xuống thành từng hạt.

Verse 74

अप्सु मध्ये महाराज चापल्याज्जज्ञिरे प्रजाः । प्रीतिर्नाम तदा जज्ञे ख्यातिर्लज्जा नरोत्तम

Tâu Đại vương, giữa lòng nước, do tính chập chờn mà các hữu tình được sinh ra. Khi ấy xuất hiện một vị mang danh Prīti (Ái luyến), cùng Khayāti (Danh tiếng) và Lajjā (Thẹn thùng), hỡi bậc nhân kiệt.

Verse 75

तेभ्यो जज्ञे महानंद शांतिश्चान्या नृपोत्तम । जज्ञाते द्वे शुभे कन्ये सुखसंभोगदायिके

Từ hai vị ấy sinh ra Mahānanda và một người nữa tên Śānti, hỡi bậc vương thượng. Lại sinh thêm hai ái nữ cát tường, ban cho hạnh phúc và niềm vui hoan lạc.

Verse 76

लीलाक्रीडा मनोभाव संयोगस्तु महान्नृप । रत्यास्तु वामनेत्राद्वै आनंदादश्रुबिंदवः

Hỡi đại vương, cuộc vui lila và sự hòa hợp của tâm tình đôi bên thật sâu nhiệm. Từ mắt trái của Rati, quả thật những giọt lệ đã sinh khởi vì niềm an lạc hoan hỷ.

Verse 77

जलांते पतिता राजंस्तस्माज्जज्ञे सुपंकजम् । तस्मात्सुपंकजाज्जाता इयं नारी वरानना

Tâu Đại vương, khi nàng rơi xuống nơi mép nước, từ đó hiện khởi một đóa sen tuyệt mỹ. Và từ đóa sen tuyệt mỹ ấy, người nữ này—dung nhan đoan diễm—được sinh ra.

Verse 78

अश्रुबिंदुमती नाम रतिपुत्री नरोत्तम । तस्याः प्रीत्या सुखं कृत्वा नित्यं वर्त्ते समीपगा

Hỡi bậc nhân kiệt, có một người nữ tên Aśrubindumatī, là ái nữ của Rati. Vì thương mến nàng, người ấy luôn ở kề bên, thường ban sự an ủi và niềm vui.

Verse 79

सखीभावस्वभावेन संहृष्टा सर्वदा शुभा । विशाला नाम मे ख्यातं वरुणस्य सुता नृप

Do bản tính chan hòa tình bạn, nàng luôn hoan hỷ và cát tường. Tâu Đại vương, với ta nàng được biết đến danh hiệu Viśālā—ái nữ của thần Varuṇa.

Verse 80

अस्याश्चांते प्रवर्तामि स्नेहात्स्निग्धास्मि सर्वदा । एतत्ते सर्वमाख्यातमस्याश्चात्मन एव ते

Vì lòng thương mến, ta vẫn một mực tận tụy với nàng cho đến tận cùng; ta luôn gắn bó bằng sự dịu dàng. Nay ta đã nói với ngươi tất cả—quả thật là mọi điều thuộc về chính tự ngã của nàng.

Verse 81

तपश्चचार राजेंद्र पतिकामा वरानना । राजोवाच । सर्वमेव त्वयाख्यातं मया ज्ञातं शुभे शृणु

Hỡi bậc vua chúa, người nữ dung nhan mỹ lệ ấy, vì mong cầu phu quân, đã thực hành khổ hạnh. Nhà vua nói: “Hỡi người cát tường, mọi điều nàng đã trình bày ta đều đã hiểu; nay hãy lắng nghe.”

Verse 82

मामेवं हि भजत्वेषा रतिपुत्री वरानना । यमेषा वांछते बाला तत्सर्वं तु ददाम्यहम्

“Hãy để ái nữ của Rati, dung nhan đoan mỹ này, thờ phụng Ta đúng như vậy; thiếu nữ ấy mong cầu điều chi, Ta nhất định ban cho trọn vẹn.”

Verse 83

तथा कुरुष्व कल्याणि यथा मे वश्यतां व्रजेत् । विशालोवाच । अस्या व्रतं प्रवक्ष्यामि तदाकर्णय भूपते

“Hỡi người nữ cát tường, hãy làm như vậy để chàng quy phục dưới quyền ta.” Viśāla nói: “Ta sẽ tuyên thuyết về giới-vrata của nàng; hỡi bậc quân vương, xin lắng nghe.”

Verse 84

पुरुषं यौवनोपेतं सर्वज्ञं वीरलक्षणम् । देवराजसमं राजन्धर्माचारसमन्वितम्

“Ngài là bậc nam tử đầy sức xuân, thấu biết mọi điều, mang đủ tướng mạo của bậc anh hùng; hỡi Đại vương, sánh ngang Đế Thích—vua của chư thiên—và viên mãn hạnh đức, nghi quỹ đúng pháp.”

Verse 85

तेजस्विनं महाप्राज्ञं दातारं यज्विनां वरम् । गुणानां धर्मभावस्य ज्ञातारं पुण्यभाजनम्

Người rực sáng, đại trí, rộng lòng bố thí, bậc tối thắng trong hàng người hành tế lễ—thấu hiểu các đức hạnh và tinh thần của Dharma, xứng đáng làm bình chứa công đức.

Verse 86

लोक इंद्रसमं राजन्सुयज्ञैर्धर्मतत्परम् । सर्वैश्वर्यसमोपेतं नारायणमिवापरम्

Tâu Đại vương, trong mắt thế gian người ấy ngang hàng Indra—chuyên tâm nơi chính pháp qua những tế lễ cao quý—đầy đủ mọi phú quý, như một Nārāyaṇa khác.

Verse 87

देवानां सुप्रियं नित्यं ब्राह्मणानामतिप्रियम् । ब्रह्मण्यं वेदतत्त्वज्ञं त्रैलोक्ये ख्यातविक्रमम्

Người ấy luôn được chư thiên yêu mến, lại vô cùng được các brāhmaṇa kính yêu—tôn sùng Brahman và hàng brāhmaṇa, thấu triệt chân nghĩa Veda, và nổi danh khắp tam giới vì dũng lực.

Verse 88

एवंगुणैः समुपेतं त्रैलोक्येन प्रपूजितम् । सुमतिं सुप्रियं कांतं मनसा वरमीप्सति

Vì được trang nghiêm bởi những đức hạnh ấy và được tôn kính khắp tam giới, nàng thầm cầu trong lòng một ân huệ: bậc nam nhân hiền trí, đáng yêu và khả ái.

Verse 89

ययातिरुवाच । एवं गुणैः समुपेतं विद्धि मामिह चागतम् । अस्यानुरूपो भर्त्ताहं सृष्टो धात्रा न संशयः

Yayāti nói: Hãy biết rằng ta đã đến đây với chính những phẩm chất ấy. Không nghi ngờ gì, Đấng Tạo Hóa đã tạo nên ta làm người chồng xứng hợp với nàng.

Verse 90

विशालोवाच । भवंतं पुण्यसंवृद्धं जाने राजञ्जगत्त्रये । पूर्वोक्ता ये गुणाः सर्वे मयोक्ताः संति ते त्वयि

Viśāla nói: Tâu Đại vương, tôi biết ngài được công đức làm cho sung mãn khắp ba cõi. Mọi đức hạnh mà trước đây tôi đã nói đến, quả thật đều hiện hữu nơi ngài.

Verse 91

एकेनापि च दोषेण त्वामेषा हि न मन्यते । एष मे संशयो जातो भवान्विष्णुमयो नृप

Chỉ vì một lỗi nhỏ mà nàng cũng không chấp nhận ngài. Thưa bậc quân vương, trong tôi dấy lên nghi vấn: ngài có phải là viṣṇu-maya, tức thấm nhuần bản tính của Viṣṇu chăng?

Verse 92

ययातिरुवाच । समाचक्ष्व महादोषं यमेषा नानुमन्यते । तत्त्वेन चारुसर्वांगी प्रसादसुमुखी भव

Yayāti nói: “Hãy nói cho ta rõ lỗi lớn mà người phụ nữ xinh đẹp, thân thể cân đối này không chấp thuận. Hãy nói đúng theo chân lý, và hãy an hòa—để gương mặt ngươi dịu lại nhờ ân sủng.”

Verse 93

विशालोवाच । आत्मदोषं न जानासि कस्मात्त्वं जगतीपते । जरया व्याप्तकायस्त्वमनेनेयं न मन्यते

Viśāla nói: “Vì sao, hỡi bậc chúa tể thế gian, ngài không nhận ra lỗi của chính mình? Thân ngài đã bị tuổi già bao phủ; bởi vậy nàng không chấp nhận ngài.”

Verse 94

एवं श्रुत्वा महद्वाक्यमप्रियं जगतीपतिः । दुःखेन महताविष्टस्तामुवाच पुनर्नृपः

Nghe những lời nặng nề ấy—dẫu khó lọt tai—chúa tể cõi đất chìm trong nỗi sầu lớn; rồi nhà vua lại nói với nàng lần nữa.

Verse 95

जरादोषो न मे भद्रे संसर्गात्कस्यचित्कदा । समुद्भूतं ममांगे वै तं न जाने जरागमम्

Hỡi hiền nữ, chưa từng khi nào nơi ta phát sinh vết nhơ của tuổi già do giao hội với bất kỳ ai. Dẫu vậy, nó đã hiện ra trong thân ta; ta chẳng biết sự khởi đến của jara (lão hóa) này từ đâu.

Verse 96

यं यं हि वांछते चैषा त्रैलोक्ये दुर्लभं शुभे । तमस्यै दातुकामोहं व्रियतां वर उत्तमः

Hỡi hiền nữ cát tường, điều gì nàng ấy ước muốn—dẫu hiếm có trong ba cõi—ta cũng sẵn lòng ban cho. Vậy hãy chọn lấy phúc ân tối thượng.

Verse 97

विशालोवाच । जराहीनो यदा स्यास्त्वं तदा ते सुप्रिया भवेत् । एतद्विनिश्चितं राजन्सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

Viśāla nói: “Khi ngài thoát khỏi jara (tuổi già), bấy giờ nàng sẽ trở nên vô cùng yêu quý đối với ngài. Hỡi Đại vương, điều ấy đã quyết định vững chắc—ta nói thật, thật vậy.”

Verse 98

श्रुतिरेवं वदेद्राजन्पुत्रे भ्रातरि भृत्यके । जरा संक्राम्यते यस्य तस्यांगे परिसंचरेत्

Hỡi Đại vương, Śruti dạy như vầy: dù là con trai, anh em hay cả người hầu—jara truyền sang kẻ mà nó được định phần; nó đi lại, vận hành trong thân thể người ấy.

Verse 99

तारुण्यं तस्य वै गृह्य तस्मै दत्वा जरां पुनः । उभयोः प्रीतिसंवादः सुरुच्या जायते शुभः

Lấy đi tuổi trẻ của người ấy và lại ban cho người ấy jara (tuổi già), Surucī làm nảy sinh cuộc trao đổi ân tình cát tường giữa cả hai.

Verse 100

यथात्मदानपुण्यस्य कृपया यो ददाति च । फलं राजन्हि तत्तस्य जायते नात्र संशयः

Tâu Đại vương, ai bố thí với lòng từ bi thì được quả phúc đúng như công đức của sự hiến dâng chính mình; điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 101

दुःखेनोपार्जितं पुण्यमन्यस्मै हि प्रदीयते । सुपुण्यं तद्भवेत्तस्य पुण्यस्य फलमश्नुते

Công đức tích lũy trong gian khổ, khi đem trao cho người khác, liền trở thành đại phúc cho người ấy; và người ấy thọ hưởng quả của công đức đó.

Verse 102

पुत्राय दीयतां राजंस्तस्मात्तारुण्यमेव च । प्रगृह्यैव समागच्छ सुंदरत्वेन भूपते

Vì vậy, tâu Đại vương, hãy trao vương quốc cho hoàng tử—và cả tuổi xuân nữa. Hỡi chúa tể cõi đất, sau khi tiếp nhận, xin trở về ngay, dung nhan rạng rỡ mỹ lệ.

Verse 103

यदा त्वमिच्छसे भोक्तुं तदा त्वं कुरुभूपते । एवमाभाष्य सा भूपं विशाला विरराम ह

“Khi nào ngài muốn dùng bữa, hỡi vua của dòng Kuru, thì khi ấy ngài cứ dùng.” Nói xong với nhà vua, Viśālā liền im lặng.

Verse 104

सुकर्मोवाच । एवमाकर्ण्य राजेंद्रो विशालामवदत्तदा । राजोवाच । एवमस्तु महाभागे करिष्ये वचनं तव

Sukarma nói: Nghe vậy, bậc vua trong các vua liền nói với Viśālā. Nhà vua nói: “Được như thế, hỡi bậc hiền quý; trẫm sẽ làm theo lời nàng.”

Verse 105

कामासक्तः समूढस्तु ययातिः पृथिवीपतिः । गृहं गत्वा समाहूय सुतान्वाक्यमुवाच ह

Vua Yayāti, bậc chúa tể cõi đất—mê muội và vướng mắc trong dục lạc—trở về cung, triệu các con trai đến và nói với họ những lời này.

Verse 106

तुरुं पूरुं कुरुं राजा यदुं च पितृवत्सलम् । कुरुध्वं पुत्रकाः सौख्यं यूयं हि मम शासनात्

Nhà vua nói: “Hãy làm cho Turu, Pūru, Kuru và Yadu—những người hiếu kính với cha—được thịnh vượng an lạc. Hỡi các con, hãy giữ lấy phúc lợi của mình, vì các con hành động theo mệnh lệnh của ta.”

Verse 107

पुत्रा ऊचुः । पितृवाक्यं प्रकर्तव्यं पुत्रैश्चापि शुभाशुभम् । उच्यतां तात तच्छीघ्रं कृतं विद्धि न संशयः

Các con thưa: “Lời cha dạy, con cái nhất định phải thi hành, dù đưa đến điều lành hay điều dữ. Thưa cha kính yêu, xin nói mau; xin biết rằng việc ấy đã coi như xong, không chút nghi ngờ.”

Verse 108

एवमाकर्ण्यतद्वाक्यं पुत्राणां पृथिवीपतिः । आचचक्षे पुनस्तेषु हर्षेणाकुलमानसः

Nghe những lời ấy của các con, chúa tể cõi đất lại nói với họ; lòng tràn hỷ lạc, nhưng tâm trí xao động, bối rối vì niềm vui.